Ngày dạy Tiết 63 Ngày dạy Tiết 64 Tiết 63,64 ÔN TẬP THƠ HIỆN ĐẠI I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Ôn tập, củng cố kiến thức về những tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam hiện đại đã học trong chương trình Ngữ văn 9 C[.]
Trang 1Ngày dạy Tiết 63………
Ngày dạy Tiết 64………
Tiết 63,64
ÔN TẬP THƠ HIỆN ĐẠI
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Ôn tập, củng cố kiến thức về những tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam hiện đại đã học trong chương trình Ngữ văn 9
- Củng cố cơ bản về thể loại thơ trữ tình Bước đầu hình thành hiểu biết sơ lược về thành tựu và đặc diểm của thơ hiện đại Việt Nam
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức.
- Rèn kĩ năng viết bài tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận, cảm thụ và phân tích thơ trữ tình
3 Thái độ: Tích cực tự giác rèn luyện.
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực đọc hiểu văn bản,
- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ,
- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt,
- Năng lực hợp tác,
- Năng lực tư duy,
- Năng lực sáng tạo,
- Năng lực giải quyết vấn đề,
- Năng lực tự học
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sách GK, giáo án
2 Học sinh: Đọc trước bài, soạn bài
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Khởi động
- Phương pháp: Câu hỏi
- Thời gian: 5 phút
GV: Trong chương trình văn 9 kì 1 em đã học những tác phẩm thơ hiện đại nào?
HS: Trả lời
GV: Dẫn dắt vào bài:
2 Hình thành kiến thức
NV 1: Lập bảng hệ thống các tác
phẩm thơ hiện đại Việt Nam
I Hệ thống
1 Bảng thống kê
STT phẩm Tác Tác giả Năm ST Thể loại Nội dung Nghệ thuật
1 Đồng
chí
Chính Hữu
1948 Tự do - Ca ngợi tình đồng chí
của những người lính CM
- Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô
Trang 2trong kháng chiến chống Pháp Tình đồn chí trơ thành sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của bộ đội cụ Hồ.
đọng, giàu sức biểu cảm.
- Hình ảnh vừa, hiện thực vừa sáng tạo.
2
Bài thơ
về tiểu
đội xe
không
kính
Phạm Tiến Dật 1969 Tự do
- Tư thế hiên ngang, tinh thần chiến đấu dũng cảm niềm vui lạc quan của những người lính lái xe trong kháng chiến chống Mĩ.
- Tứ thơ độc đáo, giọng điệu tự nhiên khoẻ khoắn,
có chút ngang tàng…
3
Đoàn
thuyền
đánh cá
Huy Cận 1958
Bảy chữ
- Cám xúc tươi khoẻ về thiên nhiên và lao động tập thể qua cánh thuyền ra khơi đánh cá của người dân chài Quảng Ninh.
- Sử dụng nhiều hình ảnh đẹp lên thơ của vũ trụ của người dân chài.
4 Bếp lửa Bằng Việt 1963 7+8 chữ
- Nững tình cảm về tình bà cháu, lònh kính yêu và biết ơn của cháu đối với
bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước.
- Kết hợp biểu cảm, miêu tả- kể chuyện Hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh bà tạo
ra những ý nghĩa sâu sắc.
5
Khúc
hát ru
những
em bé
lớn trên
lưng
mẹ
Nguyễn Khoa Điềm
1971
Chủ yếu là
8 chữ;
hát ru
- Tình yêu thương con gắn liền với tình yêu làng nước, tinh thần chiến đấu của người mẹ Tà - ôi.
- Điệp khúc xen kẽ lời ru, nhịp điệu ngọt ngào đều đều Hình ảnh mới mẻ, sáng tạo.
6 Ánh trăng Nguyễn Duy 1978 Năm chữ
- Ánh trăng là bài thơ nhắc nhở con người không quên những kỉ niệm thơ ấu gắn
bó với thiên nhiên, những năm giao chiến đấu Nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa.
- Hình ảnh bình dị, tứ thơ bất ngờ, giọng điệu chân tình, nhỏ nhẹ mà thấm
? Tương tự như vậy những tác phẩm nào
được sáng tác trong các giai đoạn sau:
? Nội dung phản ánh chủ yếu của các tác
phẩm văn học trong các giai đoạn này là
gì?
? Từ nội dung chủ yếu đó thể hiện ý
nghĩa tư tưởng gì?
? Nhận xét về hình ảnh người lính và
tình đồng đội thể hiện qua bài thơ: Đồng
chí, bài thơ về…, ánh trăng
2 Trả lời câu hỏi
a Các sáng tác theo giai đoạn
- 1954- 1964: Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa
- 1964- 1975: Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Khúc hát ru
b Nội dung chủ yếu
- Tình yêu quê hương, đất nước
- Tình đồng chí, đồng đội,
- Tình mẹ con, gia đình, bà cháu
c Hình ảnh người lính qua bài thơ:
Trang 3? Nhận xét về bút pháp của Huy Cận,
Nguyễn Duy?
Đồng chí và Bài thơ về Tiểu đội xa không kính, Ánh trăng.
- Tình đồng chí đồng đội gần gũi, giản
dị, thiêng liêng cùng chung cảnh ngộ,…
- Vẻ đẹp tích cách, tâm hồn
- Tinh thần lạc quan, bình tĩnh, tư thế hiên ngang, có chút ngang tàng
- Tâm sự của người lính sau chiến tranh
Từ đó nhắc nhở về đạo lí, nghĩa tình thuỷ chung
d Bút pháp của Huy Cận và Nguyễn Duy
- Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận: Bút pháp lãng mạn, nhiều so sánh liên tưởng…
- Ánh trăng của Nguyễn Duy: Bút pháp gợi nghĩ, gợi tả, lời tự tình, ăn năn, ân hận…
3 Luyện tập
Bài 1: Viết một đoạn văn (15 -> 20 dòng) nêu cảm nhận của em về khổ thơ
cuối trong bài thơ " Đồng chí" của Chính Hữu
"Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo."
Gợi ý
- Cảnh thực của núi rừng trong thời chiến khốc liệt hiện lên qua các hình ảnh : rừng hoang, sương muối Người lính vẫn sát cánh cùng đồng đội : đứng cạnh bên nhau, mai phục chờ giặc
- Hình ảnh "Đầu súng trăng treo" vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có tính biểu trưng
của tình đồng đội và tâm hồn bay bổng lãng mạn của người chiến sĩ Phút giây xuất thần ấy làm tâm hồn người lính lạc quan thêm tin tưởng vào cuộc chiến đấu và mơ ước đến tương lai hoà bình Chất thép và chất tình hoà quện trong tâm tưởng đột phá thành hình tượng thơ đầy sáng tạo của Chính Hữu
Bài 2: “Không có kính rồi xe không có đèn”
a Chép tiếp câu thơ trên để hoàn chỉnh đoạn thơ gồm 4 dòng
b Cho biết, đoạn thơ vừa chép trong bài thơ nào? Của ai? Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ
c Từ “trái tim” trong câu thơ cuối cùng của đoạn vừa chép được dùng với nghĩa như thế nào?
d Viết một đoạn văn diễn dịch từ 6 đến 8 câu phân tích hình ảnh người lính lái xe trong đoạn thơ
Gợi ý:
Trang 4a Chép tiếp: Không có kính rồi xe không có đèn.
Không có mui xe thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì Miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim
b (tham khảo phần kiến thứccơ bản)
c Từ “Trái tim” trong câu thơ cuối cùng có thể hiểu theo nghĩa chuyển:
- Chỉ người lính lái xe
- Chỉ sự nhiệt tình cứu nước, lòng yêu nước nồng nàn, quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
d Đoạn văn phải đảm bảo các yêu cầu về nội dung và hình thức (tham khảo câu 3,4)
- Cuộc chiến đấu ngày càng gian khổ, ác liệt (qua hình ảnh những chiếc xe ngày càng méo mó, biến dạng)
- Bất chấp gian khổ, hi sinh, những chiếc xe vẫn thẳng đường ra tiền tuyến
- Những người lính lái xe quả cảm vững tay lái vì học có một trái tim tràn đầy nhiệt tình cách mạng, tình yêu tổ quốc nồng nàn, ý chí quyết tâm giải phóng miền Nam sắt đá
4 Vận dụng, tìm tòi và mở rộng.
* Hình thức tổ chức: Học sinh thực hiện ở nhà
- Vẽ một bức tranh minh họa về nội dung của các tác phẩm
5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài mới
- Học bài
- Làm các bài tập trong vở bài tập và bài tập phần vận dụng – sáng tạo
- Chuẩn bị bài mới