SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO *** ĐỀ SỐ 23 ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH Môn Ngữ văn 9 Thời gian làm bài 120 phút, không kể giao đề (Đề thi gồm 01 trang) Phần 1 Đọc hiểu (3 điểm) Đọ[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
***
ĐỀ SỐ 23
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề
(Đề thi gồm: 01 trang)
Phần 1 Đọc hiểu (3 điểm)
Đọc phần trích bài viết “Hoàng tử xiếc” Việt Nam và cú nhảy sinh tử của tác
giả Hải Yến và trả lời các câu hỏi bên dưới:
(1) Chung kết Britain’s Got Talent 2018 vào tối 3/6 là ngày đặc biệt của khán giả Việt Nam Lần đầu tiên, Việt Nam có đại diện tại đêm thi cuối cùng của show truyền hình tìm kiếm tài năng nổi tiếng thế giới Tuy dừng chân ở Top 5 nhưng hai anh
em họ Giang đã khiến nhiều người làm trong ngành nghệ thuật phải nể phục, quê nhà
tự hào và khán giả toàn thế giới ngưỡng mộ.
(2) Hình ảnh hai chàng trai dũng mãnh, vững chãi hệt như những chiến sĩ băng đèo vượt suối, chinh phục bao núi cao hiểm trở "xẻ dọc Trường Sơn" khoác trên mình màu cờ sắc áo, lòng tự hào dân tộc.
(3) Bước nhảy cuối cùng hai anh em Quốc Cơ, Quốc Nghiệp thực hiện trong đêm chung kết có thể coi là sự hội tụ đầy đủ của mọi yếu tố: Bản lĩnh, quyết tâm, kiên cường, lòng dũng cảm, sự say nghề và thành quả kết tinh từ nhiều năm kiên trì tập luyện […] Và có lẽ, khi đứng trên sân khấu, đứng trên đấu trường quốc tế với quy mô tầm cỡ, hai tiếng Việt Nam đã giúp các anh quên đi sợ hãi, quên đi bản thân mình Đó không đơn thuần là biểu diễn nghệ thuật, không đơn thuần là lợi ích cá nhân mà nó đại diện cho cả đất nước, lòng tự tôn dân tộc.
(Theo Báo Đời sống và Pháp luật, số 69 ngày 8/6/2018)
Câu 1 Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích trên
Câu 2: Tìm và gọi tên các thành phần biệt lập trong đoạn văn thứ 3
Câu 3: Xác định biện pháp tu từ nổi bật ở đoạn văn thứ 2 Nêu tác dụng của biện pháp
tu từ ấy.
Câu 4: Hai chàng chai Quốc Cơ và Quốc Nghiệp đã đem đến cho em những bài học
gì?
Phần 2 Làm văn
Câu 1 (2,0 điểm)
Một trong những yếu tố làm nên sự thành công của anh em, Quốc Cơ, Quốc Nghiệp là lòng dũng cảm Từ sự thành công của họ, em hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa lòng dũng cảm trong cuộc sống.
Câu 2 (5,0 điểm)
Vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước qua hai
nhân vật: anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long) và Phương Định trong Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê).
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TẠO ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH HƯỚNG DẪN CHẤM
Môn: Ngữ văn 9
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo cần nắm chắc hướng dẫn chấm để đánh giá thật chính xác, khách quan, đầy đủ kết quả làm bài của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm Nên sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí Trong quá trình chấm thi, cần vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm nhất là đối với những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau nhưng đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của đề, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm.
- Điểm bài thi có thể lẻ đến 0,25 điểm và không làm tròn số.
B YÊU CẦU CỤ THỂ Phần 1: Đọc hiểu
1 Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, nghị luân 0.5
2 Thành phần biệt lập trong đoạn văn thứ 3 là :
+ Thành phần tình thái: "có lẽ"
+ Thành phần phụ chú: sau dấu hai chấm (Bản lĩnh, quyết tâm,
kiên cường, lòng dũng cảm, sự say nghề và thành quả kết tinh từ
nhiều năm kiên trì tập luyện)
0,5
0,5
3 - Biện pháp tu từ: so sánh
- Tác dụng: nhấn mạnh vẻ đẹp vững chãi, uy phong, hùng dũng
của hình ảnh hai chàng trai đại diện cho dân tộc trên đấu trường
quốc tế, họ chính là thế hệ tiêu biểu tiếp nối truyền thống anh
hùng của dân tộc
0,5
0,5
4 Bài học về lòng dũng cảm, về lòng kiên trì, quyết tâm, về ý chí,
nghị lực, niềm tin trong cuộc sống
0.5
Phần 2: Làm văn
Câu 1(2,0 điểm)
a Về kỹ năng
- Biết cách thiết lập đoạn văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí.
- Lập luận chặt chẽ.
- Diễn đạt lưu loát, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
b Về kiến thức
Đoạn văn cần có các ý sau:
1 *Mở đoạn: Từ hình ảnh Quốc Cơ, Quốc Nghiệp => giới thiệu ý nghĩa
của lòng dũng cảm
*Thân đoạn: Nêu ý nghĩa của lòng dũng cảm
- Lòng dũng cảm là một trong những phẩm chất tốt đẹp của con
người Trong cuộc đời mình ai chẳng phải đối mặt với khó khăn, thửa
0,5
Trang 3thách Khi đó, lòng dũng cảm là nghi lực, là sức mạnh, là ý chí giúp ta
vượt lên gian lao, thử thách để chiến thắng kẻ thù, chế ngự thiên
nhiên…và nhiều khi để chiến thắng chính bản thân mình bởi “Chiến
thắng một vạn quân không bằng chiến thắng chính mình” (Phật Thích
Ca) từ đó dẫn đến thành công
- Lòng dũng cảm là động lực giúp ta bảo vệ công lí, chính nghĩa, được
mọi người yêu quý.
- Lòng dũng cảm giúp nâng cao tinh thần tương thân tương ái, là nền
tảng để xây dựng một xã hội tốt đẹp
– Dẫn chứng: Dù trong thời đại nào cũng có sự hiện diện của lòng
dũng cảm Trong học tập, Thầy Đỗ Việt Khoa dám dũng cảm đứng lên
vạch trần những sai phạm trong thi cử ở trường THPT Đồi Ngô-Bắc
Giang Trong cuộc sống đời thường, bác Võ Việt Cường ở chợ Tân
Định - thành phố Hồ Chí Minh tay không bắt cướp, hay cậu học trò
Nguyễn Văn Nam học sinh trường THPT Đô Lương- Nghệ An dũng
cảm lao vào dòng nước lũ cứu sống năm em nhỏ để rồi em mãi nằm lại
nơi dòng sông Lam Trong chiến đấu chống quân xâm lược, chú bé liên
lạc Kim Đồng dám vượt qua mặt trận “đạn bay vèo vèo” để mang thông
tin khẩn cấp ra chiến trường…Tất cả những tấm gương dũng cảm đó
đều được lưu danh, ngợi ca
*Kết đoạn
- Bài học: Chúng ta cần ý thức rõ vai trò của lòng dũng cảm, từ đó rèn
luyện bản lĩnh, niềm tin vào chính nghĩa, chân lí, biết đâu là đúng là sai
để làm căn cứ Đồng thời nhà nước phải phát hện, biểu dương, khen
thưởng hành động dũng cảm kịp thời.
- Liên hệ: Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện lòng dũng cảm, nghiêm
khắc với bản thân, dám nhận lỗi lầm khi mắc khuyết điểm, dám chỉ ra
cái sai lầm của bạn và những người xung quanh., dám đấu tranh với
những biểu hiện tiêu cựa trong thi cử
1,0
0,5
Câu 3 (5,0 điểm)
a Về kỹ năng
- Biết cách làm kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ.
- Kết hợp tốt các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh…
- Diễn đạt lưu loát, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
b Về kiến thức
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cần tập trung làm
rõ các ý sau:
A.Mở bài : Nêu vấn đề nghị luận: Giới thiệu tác giả, tác phẩm
và luận đề:
+ Giới thiệu Nguyễn Thành Long và truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa;
Lê Minh Khuê và truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi
+ Giới thiệu nhân vật anh thanh niên và Phương Định, từ đó khái
quát vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc sống lao động và
chiến đấu thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước
B Thân bài
0,5
Trang 4a Giới thiệu chung (khái quát đề tài hai tác phẩm; tóm tắt sơ
lược…)
+ Lặng lẽ Sa Pa là kết quả từ chuyến đi thực tế ở Lào Cai của
Nguyễn Thành Long Tác giả đã khắc họa vẻ đẹp của người lao
động, ca ngợi cuộc sống mới, con người mới trong công cuộc xây
dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, là hậu phương lớn cho tiền
tuyến lớn ở miền Nam
+ Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê lại miêu tả chân thực, sinh động cuộc sống chiến đấu dũng cảm; tâm hồn lạc quan, hồn
nhiên, trong sáng của những cô gái thanh niên xung phong trên
tuyến đường Trường Sơn
+ Hai tác phẩm có đề tài phản ánh khác nhau, thể hiện hình tượng
nhân vật khác nhau nhưng cùng hướng đến vẻ đẹp chung của tuổi
trẻ Việt Nam trong cuộc sống lao động và chiến đấu để xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc giữa những ngày tháng chống Mĩ ác liệt nhất
b Vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam được thể hiện qua các nhân
vật:
- Nhân vật anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa:
+ Trong công việc: anh là một người say mê công việc; có tinh
thần trách nhiệm; có ý chí, nghị lực để vượt qua gian khổ; dũng
cảm khi sống đơn độc giữa non xanh; biết lấy công việc làm niềm
vui, thực sự hạnh phúc khi hiểu được ý nghĩa công việc của mình
à Sống có lí tưởng, hoài bão: sống là để cống hiến, phục vụ cho
nhân dân, cho đất nước
(Học sinh nêu và phân tích dẫn chứng: nơi sống và làm việc,
những công việc của anh thanh niên, những khó khăn vất vả trong
công việc và những suy nghĩ đúng đắn tích cực của anh về công
việc của mình)
+ Trong cách sống, trong tâm hồn: anh có cuộc sống giản dị, biết
tổ chức cuộc sống khoa học, ngăn nắp, sạch sẽ; ham học hỏi, cần
cù, chịu khó; giàu tình cảm; sống cởi mở, chân tình; và cũng rất
khiêm tốn à Đời sống tâm hồn phong phú, sôi nổi trẻ trung, lạc
quan yêu đời
(Học sinh nêu và phân tích dẫn chứng: về căn nhà của anh ở; việc
anh ham đọc sách; trồng hoa, nuôi gà; rất hiếu khách, tiếp đón
ông họa sĩ và cô kĩ sư chu đáo, nồng hậu; tặng củ tam thất cho vợ
bác lái xe, tặng hoa cho cô gái, tặng trứng gà cho ông họa sĩ; lịch
sự, khiêm tốn khi ông họa sĩ vẽ mình,…)
- Nhân vật Phương Định trong Những ngôi sao xa xôi:
+ Trong công việc: hoàn cảnh sống và công việc rất gian khổ,
nguy hiểm nhưng cô vẫn tự nguyện, sẵn sàng chịu đựng mọi gian
0.25
3.5
Trang 5khổ, hi sinh, làm việc với một tinh thần trách nhiệm cao; đặc biệt trong giờ phút căng thẳng đối diện với cái chết, cô vẫn tỏ ra bình tĩnh, gan dạ, dũng cảm
(Học sinh nêu và phân tích dẫn chứng: nơi sống, làm việc; công
việc của Phương Định; chi tiết kể về việc phá bom…)
+ Trong đời sống tâm hồn, tình cảm: dù sống trong hoàn cảnh ác liệt, căng thẳng, dữ dội nhất nhưng cô có một tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, vô tư, lạc quan, yêu đời; nhạy cảm, giàu mộng mơ; có tình cảm yêu mến, sự cảm phục và sẵn lòng giúp đỡ đồng đội
trong tổ, trong đơn vị…
(Học sinh nêu và phân tích dẫn chứng: Phương Định thích ca hát, hay quan tâm đến hình thức của mình, thích ngắm mình trong
gương; hay làm ra vẻ “điệu” khi gặp các anh bộ đội, quan tâm lo lắng khi Nho bị thương; như trẻ con khi nghịch mưa đá, sống lại
những kỉ niệm về Hà Nội…)
c.Đánh giá
+ Một người ở hậu phương, một người ở tiền tuyến nhưng cả hai
có điểm chung là đều có tinh thần trách nhiệm cao trong công
việc; không ngại gian khổ hi sinh trong hoàn cảnh đơn độc hay ác liệt; sống có lí tưởng, sống là để cống hiến, phục vụ, sẵn sàng hi
sinh cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
+ Cùng có tinh thần dũng cảm, lạc quan, yêu đời, trẻ trung, sôi
nổi hồn nhiên; giản dị, khiêm tốn
Vẻ đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước mà hai nhà văn muốn khẳng định, ca ngợi
- Đánh giá nghệ thuật hai tác phẩm (cách kể chuyện, giọng điệu;
tình huống; xây dựng nhân vật, miêu tả nội tâm, tính cách; ngôn
ngữ…)
C.Kết bài
- Hai nhân vật khơi gợi trong em những tình cảm, trách nhiệm gì?
- Liên hệ trách nhiệm của thế hệ trẻ với đất nước hiện nay
0.5
0,5