I LÍ DO HÌNH THÀNH BIỆN PHÁP Học sinh bậc THPT đang trong giai đoạn hoàn thiện và phát triển nhân cách Đây là giai đoạn gắn với lứa tuổi dậy thì và đang có chuyển biến tích cực từ vị thành niên sang t. Đay là biện pháp mình viết đã thi và đat, thày cô có thể dùng tham khảo
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH BẮC GIANG
TRƯỜNG THPT TÂN YÊN SỐ 2
******
BÁO CÁO BIỆN PHÁP THAM GIA HỘI THI
GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM GIỎI CẤP TRƯỜNG
Tên giải pháp:
“ Xây dựng tính tự giác, nề nếp tự quản cho học sinh
lớp chủ nhiệm ”
Họ và tên: Phạm Thị Niệm Môn giảng dạy: Vật lí Trình độ chuyên môn: Đại học Đơn vị công tác: Trường THPT Tân Yên số 2
Tân Yên, tháng 3 năm 2023
Trang 2I LÍ DO HÌNH THÀNH BIỆN PHÁP
- Học sinh bậc THPT đang trong giai đoạn hoàn thiện và phát triển nhân cách Đây là
giai đoạn gắn với lứa tuổi dậy thì và đang có chuyển biến tích cực từ vị thành niên sang tuổi trưởng thành Ở độ tuổi này, các em đang trong giai đoạn lĩnh hội tri thức
cơ bản và các kỹ năng sống cần thiết để bước vào môi trường học tập chuyên nghiệp Học sinh THPT đều mong muốn thể hiện là người có khả năng tự làm chủ và chịu trách nhiệm trước hành vi và cuộc sống của mình Ở độ tuổi này, các em rất nhạy bén với cái mới, tiếp thu chưa có sự chọn lọc kỹ càng Vì thế xây dựng cho các em tính tự giác, ý thức tự quản tốt là rất cần thiết giúp các em tự chủ được hành vi và cuộc sống sau này
- Khi được nhận nhiệm vụ chủ nhiệm lớp, người giáo viên mang một trọng trách không hề nhỏ bởi GVCN đã nhận được sự ủy nhiệm của cha mẹ học sinh, của Nhà trường trong việc giáo dục các em
- Trong thời đại mở cửa của nền kinh tế hiện nay, với sự phát triển mọi mặt về công nghệ thì không ít học sinh của trường ta có xu hướng sống hưởng thụ, đua đòi chưng diện, đôi khi còn muốn khẳng định đẳng cấp với những điện thoại và quần áo đắt tiền…… mà quên đi nhiệm vụ chính là học tập của mình Không ít học sinh hoàn toàn lệ thuộc vào sự quản lí của bố mẹ và của giáo viên Không có người thân hay giáo viên nhắc nhở là không đi học đúng giờ, không rực nhật, không lao động… Rất nhiều trường hợp khi GVCN không có mặt trên trường thì các em không thực hiện nhiệm vụ hoặc làm chống đối Bên cạnh đó nhiều phụ huynh luôn phó mặc cho nhà trường trong việc dạy dỗ con cái theo quan điểm “Trăm sự nhờ thày” điều này tạo cho giáo viên chủ nhiệm một áp lực rất lớn và việc giáo dục học sinh đã khó lại càng khó hơn
- Mỗi giáo viên khi làm công tác chủ nhiệm đều trăn trở: làm thế nào đề hình thành
cho học sinh của mình một nhân cách tốt; ngoài việc giúp các em lĩnh hội kiến thức một cách hiệu quả nhất thì là sao để các em có đủ bản lĩnh để không bị cám dỗ bởi những thói hư tật xấu, và cái đích cuối cùng đó là làm sao để các em ra ngoài xã hội
Trang 3trở thành người có ích cho xã hội Khi mỗi cá nhân trong lớp đã từng bước hình thành tính tự giác tốt, tập thể lớp có ý thức tự quản cao thì sẽ đạt kết quả tốt trong học tập cũng như trong mọi phong trào thi đua của lớp, tạo nên một tập thể vững mạnh
- Khi mới được tiếp nhận lớp chủ nhiệm, qua 3 tuần đầu tìm hiểu tiếp xúc và quan sát, tôi nhận thấy: đa phần học sinh chưa chủ động trong công việc chung, còn trông chờ vào giáo viên và cán bộ lớp; khi phân công thực hiện hay trốn tránh với nhiều lí
do, nhiều học sinh còn ngại ngùng, e dè khi phải trình bày ý kiến của mình trước lớp, thờ ơ trước biểu hiện sai của bạn mà không báo cáo với giáo viên chủ nhiệm hay với giáo viên bộ môn; cán bộ lớp tuy rất trách nhiệm nhưng lại thụ động trong công việc quản lí lớp; một số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, nên chỉ sống với ông bà, nên các
em không hoà đồng mà sống thu mình khép kín, nhưng lại có một số học sinh chưa biết cách kìm chế cảm xúc của bản thân, thích gì nói đấy, không nghe các bạn gớp ý
và hay đặt suy nghĩ của mình lên người khác Chính vì vậy bản thân tôi luôn mong muốn tìm cách làm thế nào để các em chủ động tự giác trong mọi công việc, ngay cả trong suy nghĩ các em cũng phải tự ý thức thì hiệu quả học tập sẽ được cải thiện, điều đó giúp các em rát nhiều cho cuộc sống sau này
- Để đạt được hiệu quả trong công tác chủ nhiệm, ngoài việc thực hiện đầy đủ nhiệm
vụ và trách nhiệm của GVCN, thày (cô) chủ nhiệm còn kết hợp rất nhiều các biện pháp chủ nhiệm khác nhau, lúc thì song song, lúc thì đơn lẻ một biện pháp Với trên
10 năm làm công tác chủ nhiệm lớp tôi thấy một trong những yếu tố để nâng cao hiệu quả lớp chủ nhiệm đó là xây dựng lớp học thân thiện, mối học sinh đều có ý thức tự giác, điều này làm cho học sinh thích đến lớp và không còn cảm giác căng thẳng khi phải đến lớp, phải đối diện với sự quản lí GVCN hay với giáo viên bộ môn Vì vậy trong quá trình làm chủ nhiệm, bên cạnh rất nhiều biện pháp thực hiện
thì tôi luôn chú trong tới biện pháp “ Xây dựng tính tự giác, nề nếp tự quản cho học sinh lớp chủ nhiệm ” và hiện tại tôi đang tiếp tục thực hiện trên lớp 12A4
II NỘI DUNG BIỆN PHÁP
1 Thông hiểu và thân thiết hóa mối quan hệ thày trò và bạn bè trong lớp
Trang 41.1 Thông hiểu học sinh
- Việc đầu tiên cần làm khi nhận lớp chủ nhiệm đó là tìm hiểu về học sinh: hoàn cảnh gia đình, sở thích, sở trường, sở đoản… thông qua phiếu tìm hiểu thông tin học sinh (Phụ lục) Đây là tài liệu thông tin ban đầu của GVCN
- Tìm hiểu học sinh thông qua quan sát trực tiếp: Tôi thường quan sát trực tiếp học sinh qua các buối lao động đầu năm, các hoạt động tập trung, vệ sinh lớp học, hằng ngày trong các hoạt động trên lớp, đôi khi là cả giờ ra chơi để biết hành vi thái độ học sinh Qua đó tôi cố gắng tìm ra những nét cá tính nhất của từng em Quá trình quan sát thường xuyên này giúp tôi nắm bắt cặn kẽ từng đối tượng học sinh
- Tiến hành những thử nghiệm tìm hiểu thái độ học sinh qua các tình huống Đây là cách làm giúp cho tôi có thể thu được thông tin về một hay nhiều vấn đề cần làm sáng tỏ Ví dụ như yêu cầu học sinh tiến hành nhặt rác trong phòng; vệ sinh bảng; hoặc cho học sinh thi đối đáp nhanh ngay trong giờ sinh hoạt Qua những tình huống
đó tôi sẽ đánh giá được tư duy, khả năng giao tiếp, khả năng xử lí tính huống của các em
1.2 Thân thiết hoá mỗi qua hệ thày trò và bạn bè trong lớp
- Khi đã nắm được đặc tính của lớp , tôi cụ thể hóa công việc chủ nhiệm thông qua việc xây dựng đội ngũ cán bộ lớp, và cùng với cán bộ lớp xây dựng tiêu chí đánh giá hạnh kiểm cho từng cá nhân Tiếp đó tôi xây dựng kế hoạch chủ nhiệm phù hợp với đặc điểm của lớp và chỉ đạo của Ban giám hiệu Có thể coi đây là chiến lược và chiến thuật mà tôi sẽ thực hiện trong suốt năm học
- Có nhiều cách để thân thiết hóa mối quan hệ Thày – trò: sau tiết dạy , tôi thường nán lại vài phút để trao đổi ngắn vớii một, hai học sinh hoặc là cán bộ lớp, hoặc là
em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, hoặc em học sinh cá biệt…có dịp là tôi tận dụng gặp gỡ trao đổi với phụ huynh thông qua nhiều kênh: tới nhà phụ huynh, gọi điện, nhắn tin qua Zalo… cũng có khi chỉ để trao đổi về thái độ, tính cách học sinh khi ở nhà Trong quá trình tiêp cận học sinh tôi luôn tránh việc áp đặt mà thay vào đó tôi đi khai thác tính trẻ trung và năng động của các em Tôi lắng nghe và tôn trọng ý kiến của trò Những ý kiến chưa đúng tôi có thể đưa ra ý kiến : “ ý em cũng được…
Trang 5nhưng…vậy thì sao , nếu như ta làm như thế này…thì sẽ tốt hơn Em thấy sao ? ” Khi phát hiện được hành vi sai trái của học sinh khi các em không ở trường, tôi luôn chủ động trao đổi kĩ với phụ huynh tìm hiểu nguyên nhân và cách xử lí của phụ huynh, sau đó tôi trao đổi riêng với một vài học sinh khác ở gần hoặc ngồi cùng bàn hoặc hay chơi, và cuối cùng ngoài việc nhắc nhở bài học chung cho cả lopws, tôi nhắn tin riêng cho học sinh với nội dung trò truyện tìm hiểu và đưa ra lời khuyên cho học sinh… Theo kinh nghiệm của bản thân tôi thấy việc tiếp xúc với học sinh cũng
là một nghệ thuật, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải thật khéo léo, có cách nhìn tinh tế tạo được niềm tin của học sinh, của phụ huynh sao cho sau mỗi lần nói chuyện học sinh có thể vô tư bộc bạch hết ý nghĩ của mình với GVCN Thôngthay qua qua trình tiếp xúc với học sinh, GVCN là người dẫn dắt học sinh xoá bỏ dần nỗi
“sợ” khi phải đối diện với thày cô giáo mà thay vào đó từ sự tin tưởng, kính trọng với các thày cô để từ đó các em hoàn toàn tự nguyện chia sẻ những suy nghĩ của bản thân với thày cô, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm
- Để xây dựng mối quan hệ bạn bè trong lớp chủ nhiệm, tôi sử dụng rất nhiều cách khác nhau Ngoài việc yêu cầu các em thực hiện tốt nội quy lớp học, tôi thường tổ chức cho các em chơi trò chơi tập thể trong giờ sinh hoạt: Vận chuyển bóng, ai nhanh hơn, ai khỏe hơn, ai hay hát hơn…… Trong lớp luôn có một số học sinh chậm tiến bộ (có thể về học tập, hạnh kiểm… ) ngoài phối hợp cùng phụ huynh, tôi thường nhờ riêng một số học sinh trong lớp giúp đỡ, điều này làm cho học sinh giúp bạn rất vui vì cảm thấy mình nhận được sự tin cây của GVCN, đồng thời lại giúp bạn tiến bộ sau một thời gian thấy tiến bộ Khi trên mạng xã hội rộ lên một vẫn đề gì đó
về học sinh, hay các vấn đề về xã hội thì trong giờ sinh hoạt tôi thường lấy là ví dụ cho các em nêu quan điểm về sự việc qua đó phân tích cho các em, giúp các em tự rút ra bài học cho riêng mình Bản thân tôi luôn tư vấn cho các em về những việc nên làm và không nên làm với thày cô, bạn bè trong lớp, trong trường…
2 Xây dựng ý thức tự giác, tinh thần tự quản cho mỗi học sinh
2.1 Xây dựng nội quy lớp học khoa học, phù hợp
Trang 6- Để có một tập thể lớp tự quản tốt, cá nhân học sinh tự quản tốt thì điều kiện tiên quyết đó là có một nội quy lớp học thật khoa học phù hợp với nội quy chung của Nhà trường nhưng vẫn phù hợp với đặc thù riêng lớp học Xác định được điều đó nên tôi không vội đưa ra quy định ngay cho các em mà thường để sau tuần học đầu tiên, khi tôi quan sát, kết hợp trao đổi với giáo viên bộ môn, với một số học sinh, tôi
sẽ tổ chức buổi họp riêng giữa GVCN và cán bộ lớp để xây dựng nội quy lớp học sát với đặc điểm của lớp ( Phụ Lục 2) Trong suốt quá trình thực hiện tôi luôn quan sát, đánh giá kịp thời việc thực hiện của các em, kiểm tra đột xuất sổ ghi chép của tổ trưởng và lớp trưởng để từ đó rút kinh nghiệm cho các em trong tuần tiếp theo Riêng về các buổi lao động, vệ sinh khu vực chung và lớp học tôi giao riêng cho lớp phó lao động phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ cuối buối lớp phó phụ trách lao động phải tổng hợp được tổ nào làm việc tốt, tổ nào làm chưa tốt, HS nào không mang dụng cụ hay còn chưa hoàn thành công việc của mình, đó cũng là một nội dung đánh giá trong giờ sinh hoạt cuối tuần
- Bên cạnh đó, tôi luôn đồng hành cùng học sinh trong mọi hoạt động: Lao động, vệ sinh trường, các buổi tập trung ngoại khóa, các hoạt động thể dục thể thao, văn nghệ… Tôi cũng dành khá nhiều thời gian giúp các em tháo gỡ mâu thuẫn, hay thắc mắc mà các em gặp phải Tôi luôn tạo cho các em một cảm giác tin cậy, các em có thể nói với tôi những chuyện mà có thể về nhà các em không dám nói với bố mẹ và ngẫu nhiên tôi cũng chính là cầu nối giữa học sinh và giáo viên bộ môn, tôi luôn chỉ cho các em chuẩn mực thày trò, cách cư xử của mỗi học sinh nên có và nên làm
Trang 7Lễ Khai giảng Hưởng ứng tuần lễ áo dài
Tiết mục đạt giải nhất cuộc thi “ Giai điệu tuổi hồng” năm học 2022 – 2023
Tiết mục giải nhì cuộc thi “Vũ khúc sân trường”
Trang 82.2 Giáo dục ý thức tự giác bằng sức mạnh tâm lí
- Trong một lớp học bao giờ cũng có học sinh ngoan ngoãn, học sinh nghịch ngợm,
cá biệt Do đó tìm hiểu nắm vững từng đối tượng học sinh sẽ giúp GVCN sử dụng vũ khí tâm lí để giáo dục học sinh có hiệu quả
- Đối với những học sinh ngoan, có ý thức thì chỉ cần nhắc nhở chung Nhưng đối với những học sinh có cá tính, có hoàn cảnh khó khăn thì lại phải vừa nghiêm khắc khi xử lý những sai phạm của các em, vừa phải tình cảm, động viên, thậm chí phải
dỗ dành Giáo dục những học sinh cá biệt điều quan trọng là phải tạo được mối quan
hệ gần gũi, cảm thông giữa thầy và trò Tôi xác định mình không chỉ đứng ở cương
vị người thầy mà phải biết nhập vai, biết lắng nghe các em nói, tìm hiểu tâm tư của các em, tạo cho các em có cảm giác mình được chia sẻ, cảm thông, được giúp đỡ thì các em sẽ tự giác sửa chữa khuyết điểm, tự giác phấn đấu hơn Có những học sinh khi mắc khuyết điểm đã nói với bạn bè rằng: không sợ bị kỷ luật, bị phạt mà chỉ sợ làm ảnh hưởng đến thành tích thi đua của lớp, sợ làm cô giáo buồn… Với phụ huynh tôi luôn trao đổi nhẹ nhàng, tận tình tư vấn cho phụ huynh cách để phụ huynh hiểu con và gần gũi với con cái hơn Đặc biệt trong cuộc họp phụ huynh tôi không bao giờ nêu tên hay phê bình các em học sinh mắc lỗi trước cuộc họp điều này tạo ra một tâm lí rất nhẹ nhàng cho phụ mỗi khi đi họp phụ huynh, đồng thời cũng tạo ra một hiệu ứng rất tốt từ phía học sinh
2.3 Thực hiện nghiêm túc hiệu quả các giờ sinh hoạt lớp, chú trọng việc giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh
- Thông qua các tiết sinh hoạt lớp tôi thường tổ chức các tổ tự quản để báo cáo các hoạt động trong tuần Tôi tham khảo từ đồng nghiệp, cùng với cán bộ lớp thiết kế biểu mẫu định lượng , định chất để học sinh tự đánh giá mức độ thực hiện của mình
- Tổ chức các giờ sinh hoạt theo chủ đề qua đó giáo dục đạo đức cho các em
Trang 9Giờ sinh hoạt theo chủ đề “Facebook, Mạng ảo – sống thật”
Sau giờ sinh hoạt theo chủ đề “ Phụ nữ Việt”
- Tôi hay cho học xem các video của chương trình “Quà tặng cuộc sống”, sau đó các
em có thể viết suy nghĩ của mình lên giấy rồi cùng trao đổi… làm điều này cũng giúp ích rất nhiều trong việc hình thành quan điểm sống, cách nhìn cuộc sống Qua
đó góp phần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
- Các tình huống ứng xử nhanh cũng hay được tôi xử dụng trong giờ sinh hoạt: Chia lớp thành hai đội, một đội đặt tình huống đội còn lại giải quyết tình huống và GVCN
là người tư vấn cho cách giải quyết…
2.3 Khen thưởng kịp thời
Trang 10- Cuối mỗi giờ sinh hoạt tôi luôn dành thời gian để khen thưởng kịp thời những học sinh đạt thành tích trong học tập ở mỗi tuần, chú ý đến những điểm tiến bộ của các học sinh cá biệt Mức độ khen thưởng có thể là tuyên dương trước tập thể lớp, có thể
là những phần quà tượng trưng của thầy…Những khen thưởng kịp thời là niềm khích
lệ lớn lao đối với các em học sinh, nhất là những học sinh cá biệt
- Với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, ngoài đề nghị lên Nhà trường, lên Đoàn trường hỗ trợ thì tôi còn huy động trực tiếp từ hội phụ huynh và học sinh trong lớp để có sự động viên về tinh thần và vật chất cho các em
III HIỆU QUẢ CỦA VIỆC THỰC HIỆN BIỆN PHÁP
1 Năm học 2020 – 2021
Lớp chủ nhiệm A4K47
- Học sinh tiến bộ rõ rệt về hạnh kiểm và học lực
- Các em rất đoàn kết biết giúp đỡ nhau, tích cực tham gia các hoạt động tập thể do Đoàn trường tố chức
- Các em luôn tích cực chủ động tham gia các hoạt động phong trào do Nhà trường
và Đoàn thanh niên tổ chức, tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, có ý nghĩa: Chăm sóc vườn hoa thanh niên, thực hiện công trình xanh phân loại rác thải, các hoạt động văn hoá văn nghệ rất hiệu quả, thu hút số lượng học sinh tham gia đông đảo: Tập thể lớp đạt giải nhất cuộc thi Giai điệu tuổi hồng năm học 2022 – 2023 với sự tham gia của 24 học sinh, giải nhì cuộc thi Vũ khúc sân trường với 21 học sinh tham gia
- Cụ thể:
HK 1 NH
2022 - 2023
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 11- Qua thực tế, tôi nhận thấy rằng việc xây dựng ý thức tự giác, tinh thần tự quản thành công hay thất bại còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa Chúng ta không nên áp dụng rập khuôn máy móc bấc kỳ một phương pháp giáo dục tiên tiến nào, mà nên tùy thuộc vào đối tượng cụ thể mà lực chọn cách thức và mức độ cho phù hợp
- Để đạt được mục đích giáo dục, GVCN cần phải biết chọn điểm xuất phát thích hợp với đặc điểm riêng của từng trường, từng lớp, từng HS,…
- Muốn duy trì tốt thành quả giáo dục vói HS lớp chủ nhiệm cần có sự phối hợp chặt chẽ với các phong trào khác, những hoạt động khác, và đặc biệt cần phối hợp chặt chẽ ba bên: Nhà trường - GVCN - Chi Hội CMHS, mà GVCN có vai trò cầu nối
- Sự thành công trong công tác chủ nhiệm lớp, một nhân tố quan trọng mà GVCN nên thận trọng cân nhắc khi quyết định lựa chọn, đó chính là Ban cán sự lớp
- Muốn làm tốt được những điều trên đòi hỏi người GVCN lớp phải là người có
uy tín, toàn diện, có năng lực thực sự để chỉ đạo, dám nghĩ, dám làm đi trước, đề xuất được các vấn đề giá trị, tập hợp được sức mạnh tổng hợp, vai trò con chim đầu đàn là yếu tố có phần lớn lao, tạo nên sự thành công hay thất bại ở mỗi HS, mỗi lớp học, mỗi trường học…
Trên đây là một trong các biện pháp mà tôi đã và đang áp dụng với lớp chủ nhiệm Tôi rất mong các thày cô nhận xét góp ý để tôi hoàn thiện hơn nữa trong công tác chủ nhiệm của mình Trân trọng cảm ơn!
Tân Yên, ngày 29/03/2023 Người trình bày biện pháp
Phạm Thị Niệm