Khơi nguồn hứng thú học tập môn hoá học cho học sinh thpt thông qua hoạt động khởi động

Với phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, khởi động cần tổ chức thành hoạt động để học sinh trực tiếp tham gia nên giáo viên cần thiết kế sao cho hoạt động

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH YÊN BÁI

TRƯỜNG THPT HOÀNG VĂN THỤ –––––––––––––––––––––––––––––

Đơn vị công tác: Trường THPT Hoàng Văn Thụ

Yên Bái, tháng 01 năm 2022

BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: KHƠI NGUỒN HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN HÓA HỌC CHO HỌC SINH THPT THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Nơi công tác: Trường THPT Hoàng Văn Thụ

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường THPT Hoàng Văn Thụ - Lục Yên - Yên Bái Địa chỉ liên hệ: Trường THPT Hoàng Văn thụ - Lục Yên - Yên Bái Điện thoại: 0974.836.850

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP SÁNG KIẾN

1 Tình trạng sáng kiến đã biết

Dưới tác động của cách mạng khoa học kĩ thuật phát triển, sự bùng nổ về công nghệ thông tin làm cho khối lượng tri thức của nhân loại được tích lũy quá lớn, nhân lên từng ngày, cùng với đó là sự lão hóa thông tin theo thời gian, trong khi thời gian học tập của con người có giới hạn Do vậy người học cần có khả năng giải quyết vấn

đề và thích ứng với sự thay đổi không lường trước được trong tương lai, do đó mô hình dạy học truyền thống có thể trở thành lực cản của sự tiến bộ trong xã hội Những năm gần đây, giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc học Để làm được điều đó nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học nặng về truyền thụ kiến thức sang dạy cách học tích cực, dạy học sinh

cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Trong phương pháp dạy học tích cực học sinh giải quyết được các vấn đề cụ thể trong những bối cảnh thật, tình huống mới, thực tiễn Như nhà chính trị gia lỗi lạc của Hoa Kì

Benjamin Franklin đã từng nói: “Nói cho tôi và tôi sẽ quên, dạy cho tôi và tôi sẽ nhớ,

cho tôi làm và tôi sẽ học”, chính vì lí do đó, sự thay đổi phương pháp dạy học là cần thiết trong bối cảnh hiện nay, trong phương pháp dạy học mới đó học sinh luôn được cuốn hút vào các hoạt động do giáo viên tổ chức và chỉ đạo Một trong những hoạt động của tiến trình dạy học đó chính là hoạt động khởi động

Khởi động là hoạt động đầu tiên trong tiến trình dạy học của một bài nên có vai trò rất lớn giúp tiết dạy thành công Mục đích nhằm tạo ra không khí vui vẻ trong lớp và tạo ra các tình huống có vấn đề giúp học sinh thấy hứng thú tiếp cận với nội dung bài học

Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu, nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động khởi động có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ tiến trình tiết dạy, ảnh hưởng lớn đến việc chủ động sẵn sàng tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh; Do đó năm

học 2020 – 2021 tôi nghiên cứu và đưa ra đề tài “Khơi nguồn hứng thú học tập môn Hóa học cho học sinh THPT thông qua hoạt động khởi động” nhằm nâng cao hiệu

quả đổi mới trong dạy học Hóa học theo hướng phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh Với ý nghĩa đó, trong những năm học gần đây bản thân tôi luôn quan tâm, tìm tòi đổi mới để tìm ra cách khởi động bài học hấp dẫn, đúng yêu cầu và đem lại hiệu quả cho từng tiết dạy

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

2.1 Mục đích của giải pháp

Thông qua hoạt động khởi động giáo viên đã đưa các em đến với mỗi tiết học một cách nhẹ nhàng, hào hứng nhất để các em khám phá dần dần kiến thức dưới nhiều khía cạnh, góc độ từ đó cho các em thêm tình yêu với bộ môn Hóa học

Khởi động là hoạt động đầu tiên, hoạt động này nhằm giúp học sinh huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới Hoạt động khởi động sẽ kích thích tính tò mò,

sự hứng thú, tâm thế của học sinh ngay từ đầu tiết học Hoạt động khởi động thường được tổ chức thông qua hoạt động cá nhân hoặc hoạt động nhóm sẽ kích thích sự sáng tạo, giúp học sinh hình thành năng lực hợp tác, tinh thần học hỏi, giúp đỡ nhau khi thực hiện nhiệm vụ

Thông qua việc sử dụng và nhân rộng giải pháp để hỗ trợ đồng nghiệp nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, khơi dậy sự hứng thú học tập cho học sinh

Nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy và học hóa học

Thông qua quá trình thực tế áp dụng, cùng những đóng góp của đồng nghiệp nhằm củng cố, nâng cao kiến thức cho bản thân

Bản thân tôi và các đồng nghiệp có cơ hội nghiên cứu, tìm hiểu và vận dụng các ý tưởng đó vào công tác giảng dạy sau này

2.2 Nội dung giải pháp

* Cách thức thực hiện

Với phương pháp dạy học truyền thống, khởi động chỉ bằng một vài câu dẫn nhập nên không mất nhiều thời gian Với phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, khởi động cần tổ chức thành hoạt động để học sinh trực tiếp tham gia nên giáo viên cần thiết kế sao cho hoạt động này vừa đảm bảo về mục tiêu của bài học, đảm bảo về thời gian, và hơn nữa là cần sinh

động, hấp dẫn, kích thích được hứng thú tham gia của các học sinh trong lớp

Hoạt động khởi động là bước “ thực hiện các động tác nhẹ trước khi thực hiện công việc” nên việc khởi động cũng cần nhẹ và sinh động để tạo sự hấp dẫn cho học sinh Việc đặt câu hỏi hay tình huống khởi động cần chú ý tạo được hứng thú cho học sinh để học sinh được thực hiện nhiệm vụ, được tham gia trả lời câu hỏi hoặc tham gia vào các tình huống khởi động Câu hỏi/tình huống đưa

ra ở phần này cũng cần có tính hấp dẫn, có thể là các câu hỏi mà các em cần huy động các kiến thức đã biết để trả lời, cũng có thể là các tình huống “lạ”, mới mẻ

mà các em chưa thể giải thích được, hoặc là những tình huống gần gũi với cuộc sống hàng ngày, các em muốn biết tại sao lại như vậy, có những tình huống như vậy mới kích thích được trí tò mò và nhu cầu học tập một cách chủ động và tích cực của các em

* Các bước thực hiện

Tổ chức các hoạt động khởi động dưới dạng các thí nghiệm, các video, các thông tin hữu ích hay dạng trò chơi trong giờ học hóa học không những nhằm mục đích giải trí cho học sinh mà còn tạo không khí học tập sôi nổi, các

em sẽ thấy thoải mái nhưng vẫn tiếp thu bài học có hiệu quả, mặt khác, qua các hoạt động này sẽ giúp các em ghi nhớ tốt, kiểm tra, ứng dụng những kiến thức hóa học và có hứng thú đối với các giờ học

Tuỳ theo từng kiểu bài mà giáo viên đưa ra các loại trò chơi, các thí nghiệm vui, phim khoa học sao cho phù hợp Có rất nhiều cách để thiết kế hoạt động khởi động như: Thí nghiệm vui hóa học, các video, bài báo có tính thời sự,

hoặc các tình huống có vấn đề, hoặc các trò chơi như: mảnh ghép bí mật, nhìn nhanh nhớ giỏi, ô chữ may mắn, nhanh như chớp nhí…

Tuy nhiên để hoạt động khởi động đạt hiệu quả, giáo viên phải xây dựng các trò chơi, các thí nghiệm vui, các hiện tượng tự nhiên, mảnh ghép đảm bảo đúng mục tiêu kiến thức trọng tâm bài học Các câu hỏi cho mỗi trò chơi, mỗi mảnh ghép, mỗi đoạn phim đều tập trung vào các đơn vị kiến thức hóa học cần ghi nhớ Tùy từng bài dạy mà giáo viên cần bám sát vào vào mục tiêu, nội dung của bài học để sáng tạo ra các cách tổ chức để vừa huy động những kiến thức đã

có của học sinh, vừa kích thích trí tò mò của các em để từ đó các em thấy hứng thú với nội dung bài học Tuỳ theo từng bài dạy giáo viên cần linh hoạt để tiết học sao đạt hiệu quả cao nhất

Để hoạt động khởi động thành công, đòi hỏi giáo viên luôn tìm tòi sáng tạo, chuẩn bị công phu Các vấn đề được đưa ra không đơn giản quá nhưng cũng không khó hiểu, cần thiết thực, gần gũi với cuộc sống, gây tính tò mò và cũng cần tránh sự trùng lặp gây phản cảm, không tạo được hứng thú cho học trò Tùy từng bài học mà giáo viên lựa chọn các hình thức phù hợp

Để đạt được điều đó giáo viên cần thực hiện các bước cụ thể như sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu kế hoạch bài dạy về phát triển năng lực, phẩm

chất cho học sinh

Bước 2: Xác định chuỗi hoạt động của kế hoạch bài dạy và mục tiêu của

từng hoạt động

Bước 3: Xây dựng các hoạt động dạy học cụ thể Trong đó đối với hoạt

động khởi động cần chọn hình thức khởi động (trò chơi, thí nghiệm, video…) sao cho vừa phù hợp với mục tiêu của kế hoạch bài dạy, vừa hợp lý về nội dung, thời gian để từ đó kích thích được hứng thú học tập của học sinh

Bước 4: Hoàn thiện kế hoạch bài dạy

* Các điều kiện để thực hiện

Ban Giám hiệu nhà trường quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất về thời gian,

cơ sở vật chất (máy chiếu, bảng tương tác, dụng cụ hóa chất thực hành…) để giáo viên có thể thiết kế và tổ chức được nhiều hoạt động cho học sinh tham gia, đồng thời tạo nhiều cơ hội để giáo viên được được giao lưu, trao đổi chuyên môn, cập nhật các phương pháp dạy học tích cực với đồng nghiệp trong và ngoài trường

Giáo viên phải có trình độ chuyên môn vững vàng , luôn có ý thức tự học,

tự bồi dưỡng để trau dồi chuyên môn cũng như nắm bắt kịp thời những đổi mới

2.3 Tính mới, sự khác biệt của biện pháp

Căn cứ vào lộ trình thực hiện chương trình Giáo dục phổ thông 2018, căn

cứ vào các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh bản thân tôi thấy việc xây dựng các hoạt động dạy học nói chung cần phải đổi mới, trong đó hoạt động khởi động có vai trò kích thích hứng thú học tập của học sinh Hoạt động khởi động có tác động rất lớn đến việc tiếp thu kiến thức của học sinh trong giờ học, nó không chỉ tạo hứng thú mà còn giảm nhẹ áp lực của môn học Đặc biệt với các hoạt động khởi động hấp dẫn còn mang lại cho các em sự thích thú, sự sáng tạo tìm tòi học hỏi để tự trau dồi cho mình những kiến thức hữu ích Để từ đó các em có tình yêu đối với môn học, có

kỹ năng sáng tạo những sản phẩm khoa học của chính các em cũng như sẽ phát huy được nhiều thế mạnh cá nhân hay tinh thần làm việc tập thể

Hiện nay trên thị trường sách cũng như trên các trang mạng internet đã có một số tài liệu nhưng viết rất chung chung về hoạt động khởi động và lại chưa chỉ ra các phương thức cụ thể cũng như cách đưa hoạt động khởi động vào bài học làm sao cho hiệu quả, hấp dẫn, thu hút được sự chú ý của học sinh Đặc biệt với môn Hóa học, thì chưa có tài liệu nào viết riêng về cách khởi động của từng bài học cụ thể, có chăng chỉ là lồng ghép vào một vài giáo án lẻ tẻ và chưa có hệ

thống Xuất phát từ lí do đó, sáng kiến “Khơi nguồn hứng thú học tập môn Hóa học cho học sinh THPT thông qua hoạt động khởi động” là nguồn tài liệu giúp các

thầy cô giáo giảng dạy môn Hóa có thể áp dụng vào các tiết học của mình để tạo hứng thú học tập cho học sinh, từ đó nâng cao chất lượng dạy học Không chỉ vậy, các thầy

cô bộ môn khác cũng có thể dựa vào ý tưởng và các phương thức xây dựng hoạt động khởi động viết trong sáng kiến để thiết kế thành hoạt động khởi động cho môn học của mình trở nên sinh động, hấp dẫn

Mô tả chi tiết bản chất của sáng kiến

Bản chất của sáng kiến là xây dựng hoạt động khởi động của một số bài học theo các hướng tiếp cận khác nhau giúp học sinh hứng thú với nội dung bài học, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Hóa học ở trường phổ thông cũng như góp phần phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh

Trong sáng kiến này, tôi đã xây dựng hoạt động khởi động dưới 3 hình thức:

 Khởi động dựa vào tình huống có vấn đề

 Khởi động dựa theo cách đặt vấn đề

 Khởi động trên hình thức tổ chức trò chơi

Dưới đây tôi xin minh họa nội dung sáng kiến áp dụng cho các vấn đề đã trình bày ở trên

A Thiết kế hoạt động khởi động dựa vào tính huống có vấn đề

Tình huống có vấn đề: Là những tình huống mà nghe ban đầu tưởng như vô lí với những thứ đã công nhận, nếu dùng lí thuyết đã biết để giải thích thì bế tắc, phải dùng lí thuyết khác mới giải quyết được, và để giải quyết được tình huống chính là trả lời câu hỏi tại sao? Vì sao?

Trong dạy học Hóa học, tình huống có vấn đề trong hoạt động khởi động tôi đã chia thành 2 nhóm chính:

 Tình huống có vấn đề xuất phát từ những thí nghiệm trực quan

 Tình huống có vấn đề xuất phát từ những tình huống thực tiễn

1, Tình huống có vấn đề xuất phát từ những thí nghiệm trực quan

Thí nghiệm 1: Nước có thể dập lửa, liệu nước có tạo ra lửa được hay không?

 Vị trí áp dụng: Kim loại kiềm và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm - Hóa học 12

 Chuẩn bị:

 1 chậu thủy tinh đựng nước

 1 chiếc thuyền nhỏ gấp bằng giấy

 1 mẩu kim loại Na

GV ghi nhận các ý kiến của HS, cho biết các hóa chất đã sử dụng và giới

thiệu bài học: “Kim loại kiềm và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm”

Thí nghiệm 2: Không có lửa làm sao có khói?

 Vị trí áp dụng: Amoniac và muối amoni – Hóa học 11

 Chuẩn bị:

 2 đũa thủy tinh mà đầu đũa có quấn sẵn 1 miếng bông

 Dung dịch HCl đặc, NH3 đậm đặc

 Thao tác tiến hành:

Trước khi tiến hành thí nghiệm, giáo viên nêu vấn đề: Các cụ thường có câu:

“không có lửa làm sao có khói” Vậy trong hóa học điều này có đúng không mời các bạn xem thí nghiệm sau:

Lấy hai đũa thủy tinh ở đầu có quấn một ít bông Nhúng một đũa vào dung dịch axit nitric (hoặc axit clohiđric) đậm đặc và nhúng đũa thứ hai vào dung dịch amoniac 25% Đưa hai đầu đũa lại gần nhau

Yêu cầu học sinh: Nêu hiện tượng quan sát được và dự đoán các hóa chất đã sử dụng trong thí nghiệm trên?

GV ghi nhận các ý kiến của HS, cho biết các hóa chất đã sử dụng và giới

thiệu bài học: “Amoniac – muối amoni”

Thí nghiệm 3: Nước đá có thể cháy?

 Vị trí áp dụng: Ankin – Hóa 11

 Chuẩn bị: Đá viên, CaC2, 1 ống bơ, diêm

 Thao tác tiến hành: Lấy vài mẩu CaC2 đặt sẵn vào trong 1 ống bơ khô, rồi thả một nắm nước đá bỏ vào ống bơ đó sau đó bật diêm đốt trên mặt ống bơ

Giáo viên yêu cầu HS xem và trả lời các câu hỏi:

+ Tại sao nước đá có thể cháy?

+ Em hãy dự đoán các hóa chất đã sử dụng trong thí nghiệm trên?

GV ghi nhận các ý kiến của HS, cho biết các hóa chất đã sử dụng và giới

thiệu bài học: “Akin”

Thí nghiệm 4: Trứng chui vào lọ

 Vị trí áp dụng: Bài amoniac, Hóa 11

Giáo viên yêu cầu HS xem và trả lời các câu hỏi:

+ Tại sao quả trứng tự chui được vào bình?

+ Khí trong bình cầu và nước nhúng quả trứng là chất gì?

+ Vì sao quả trứng lại đổi thành màu hồng?

GV ghi nhận các ý kiến của HS, cho biết khí trong lọ có tên là amoniac và

giới thiệu bài học: “Amoniac- muối amoni”

2, Tình huống có vấn đề xuất phát từ những tình huống thực tiễn

Có thể hiểu, tình huống thực tiễn trong dạy học là những tình huống do giáo viên (GV) lựa chọn từ những hoạt động, trải nghiệm của con người thông qua lao động sản xuất và cuộc sống, tùy vào mục đích của bài học mà giáo viên chọn lọc, thiết kế phù hợp nhằm hình thành phát triển năng lực, phẩm chất cho

HS

Để tạo hứng thú học tập cho học sinh, giáo viên cần lựa chọn những tình huống thực tiễn gần gũi với học sinh, có thể là những hiện tượng thường thấy trong sinh hoạt hàng ngày, hoặc những thông tin “hot” đang gây sự chú ý của dư luận

Để đưa các tình huống thực tiễn vào trong các tiết học một cách sinh động, hấp dẫn, tạo hứng thú học tập cho học sinh, tôi đã thiết kế các tình huống thực tiễn dưới nhiều hình thức khác nhau như: dạng báo ảnh, dạng video, thơ ca, âm nhạc…

Sau đây là một vài ví dụ cụ thể:

+ Nguyên nhân gây ra vấn đề đó?

GV thuyết trình: Từ lâu, việc đốt than củi, than hoa hay than tổ ong để sưởi

ấm đã trở thành một thói quen phổ biến ở vùng nông thôn Nhiều gia đình có phụ nữ sau sinh, người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ thường đốt than trong phòng ngủ, phòng tắm để sưởi ấm vào mùa lạnh Theo nhiều người, ngoài việc làm ấm cơ thể, sưởi bằng than còn giúp tiết kiệm chi phí Tuy nhiên, đây là thói quen nguy hiểm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây cháy nổ và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người Vậy để có hiểu biết thêm về vấn đề này, chúng ta cùng tìm hiểu bài ngày hôm nay: “Cacbon”

+ Nguyên nhân gây ra vấn đề đó?

GV thuyết trình: Tai nạn giao thông gây ra nhiều hậu quả nặng nề cho gia đình và xã hội Để có một xã hội lành mạnh thì khi tham gia giao thông cần chấp hành đúng luật Vậy để tìm hiểu tại sao rượu là 1 trong những tác nhân chính

gây ra các vụ tai nạn giao thông chúng ta cùng vào bài học ngày hôm nay:

“Ancol”

Ví dụ 3: Tác hại của bóng cười

(Video xem tại đây: Tác hại của bóng cười)

 Vị trí áp dụng: Axit nitric và muối nitrat – Hóa học 11

 Tổ chức thực hiện:

Giáo viên cho HS xem video một đoạn phóng sự tác hại của bóng cười và trả lời 2 câu hỏi:

+ Vấn đề thời sự trong phóng sự là gì?

+ Cho biết công thức, tên gọi của khí cười?

Giáo viên thuyết trình: Khí cười hay còn gọi là khí N2O (nitrogen monoxide)

là một loại khí có vị ngọt, không màu Khi hít phải khí cười sẽ gây ức chế thần kinh, khiến cho cơ thể phản ứng chậm lại, người dùng hít khí này sẽ có cảm giác hưng phấn và sảng khoái Trong y học, khí N2O có thể được sử dụng giúp điều trị giảm đau, có chức năng như một thuốc an thần nhẹ, nên khí N2O thường được sử dụng khi thực hiện các thủ thuật y tế như nha khoa, sản khoa giúp người bệnh giảm lo lắng và thư giãn Tuy nhiên nếu lạm dụng khí cười sẽ gây ra các hậu quả nghiêm trọng như cơ thể bị co giật, mất kiểm soát, trầm cảm, bất tỉnh… Khí cười cũng có thể gây ảo giác, có dấu hiệu tượng tự như ma túy tổng hợp và cũng gây nghiện

Vậy khí cười được sinh ra từ những phản ứng nào ta cùng tìm hiểu bài hôm nay

“Axit nitric và muối nitrat”

Vậy để tìm hiểu rõ hơn trong mỏ than có khí gì mà khi nổ lại gây ra rất nhiều thương vong như vậy? Để tránh được những tai nạn thương tâm như vậy

chúng ta cần lưu ý gì, chúng ta cùng nghiên cứu bài: “Ankan”

B Thiết kế hoạt động khởi động theo cách đặt vấn đề

1, Dựa vào thí nghiệm trực quan

Ví dụ 1: Thuốc rửa rau đổi màu kì lạ

 Vị trí áp dụng: Phản ứng oxi hóa – khử (tiết 2) – Hóa 10

 Chuẩn bị:

 3 cốc nhựa 150ml

 1 chai nước oxi già 60ml

 1 gói bột thuốc tím rửa rau 1g

 10 ml giấm ăn

 10 ml nước vôi trong

 Cách tiến hành:

Chuẩn bị 3 cốc, mỗi cốc chứa 90ml dung dịch nước rửa rau (KMnO4)

Cho 1 ít giấm ăn (CH3COOH) vào cốc số 1, nước lọc vào cốc 2, nước vôi trong (Ca(OH)2) vào cốc số 3

Lần lượt cho vào mỗi cốc 20ml dung dịch nước oxi già (H2O2) rửa vết thương Sau khi làm xong thí nghiệm giáo viên đặt câu hỏi:

+ Em hãy cho biết thành phần của nước oxi già, giấm ăn, bột thuốc tím rửa rau? + Hãy nêu hiện tượng quan sát được, dự đoán sản phẩm của mỗi phản ứng? Qua thí nghiệm trên, nhận xét về sản phẩm phản ứng oxi hóa khử của KMnO4

trong các môi trường khác nhau? Từ đó giáo viên dẫn vào bài “Phản ứng oxi hóa –

+ Rót dung dịch nước cải tím vào từng cốc trên

Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát hiện tượng và trả lời câu hỏi: Cho biết môi trường của dung dịch nước chanh, nước cất, nước xà phòng? Nhận xét về sự thay đổi màu sắc của dung dịch nước ép bắp cải tím trong các trường hợp trên

Giáo viên ghi nhận các ý kiến của học sinh, giới thiệu về chất chỉ thị màu và giới

thiệu bài học: “Sự điện li của nước – pH – Chất chỉ thị axit bazơ”

Với bài này, ngoài cách sử dụng thí nghiệm trực quan thì giáo viên cũng có thể

sử dụng thí nghiệm mô phỏng như sau:

 Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị thí nghiệm mô phỏng về độ pH của các dung dịch thường gặp

Link tại đây: https://phet.colorado.edu/vi/simulations/ph-scale-basics

 Cách tiến hành: Giáo viên giới thiệu về cách sử dụng phần mềm thí nghiệm

mô phỏng thang đo pH, gọi một vài học sinh lên đo pH của các dung dịch thường gặp

sau đó giới thiệu vào bài “Sự điện li của nước – pH – Chất chỉ thị acid bazơ”

Giáo viên tiến hành thí nghiệm:

Ðổ 30ml nước cùng vài giọt phenolphtalein vào một cốc dung tích 250ml

và rót 50ml dầu hỏa lên trên mặt nước Lấy một miếng Na cạo sạch nhỏ bằng hạt đậu đặt cẩn thận lên lớp dầu hỏa

Yêu cầu học sinh: Nêu hiện tượng và cho biết tại sao miếng kim loại Na lại nổi lên rồi lại chìm xuống như vậy?

Giáo viên ghi nhận các ý kiến của học sinh và giới thiệu bài học

2, Dựa trên tình huống thực tiễn thiết kế dưới dạng video, phim ảnh, truyện tranh, âm nhạc, thơ ca…

Ví dụ 1: Video giới thiệu về các vật liệu polime

(Video xem tại đây: Video giới thiệu về các vật liệu polime)

 Vị trí áp dụng: Bài : Vật liệu polime – Hóa học 12

 Tổ chức thực hiện:

Giáo viên cho học sinh xem video tự thiết kế về vật liệu polime Yêu cầu học sinh: Em kể tên các vật dụng được làm từ vật liệu polime mà em biết? Đặc điểm chung của các vật liệu này là gì?

Giáo viên cho biết những ứng dụng rộng dãi của polime và dẫn vào bài học: “Vật liệu polime”

Giáo viên cho biết thành phần chính của nước rửa tay khô là ethanol (ancol etylic) và giới thiệu bài “Ancol”

Ví dụ 3: Bài hát chiếc bụng đói

(Video xem tại đây: bài hát chiếc bụng đói)

 Vị trí áp dụng: Bài : Lipit– Hóa học 12

 Tổ chức thực hiện: Giáo viên cho học sinh xem video bài hát “chiếc bụng đói” Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi:

+ Thường các bạn gái rất sợ béo, cho biết những thực phẩm nào chứa hàm lượng chất béo cao?

+ Để tránh hiện tượng thừa cân béo phì thì cần làm gì?

Giáo viên giới thiệu về các thực phẩm giàu chất béo như: mỡ lợn, gà, bò… các loại dầu thực vật như dầu lạc, dầu dừa… và giới thiệu bài “Lipit”

Ví dụ 4: Truyện tranh Oxi – Ozon

 Vị trí áp dụng: Bài : Oxi - Ozon – Hóa học 10

 Tổ chức thực hiện: Giáo viên chiếu truyện tranh tự thiết kế về Oxi – Ozon, gọi 2 học sinh lên đóng vai, 1 bạn đóng vai Oxi, 1 bạn đóng vai Ozon

Ví dụ 5: Bài thơ về cách tính số oxi hóa

 Vị trí áp dụng: Bài : Phản ứng oxi hóa khử – Hóa học 10

 Tổ chức thực hiện: Giáo viên tổ chức cho 1 học sinh đọc bài thơ về số oxi hóa, hoặc cho nhóm học sinh chuẩn bị sẵn nội dung bài thơ trên giấy Ao rồi

cử đại diện nhóm lên đọc bài thơ

Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại các quy tắc xác định số oxi hóa (như 1 hình thức kiểm tra bài cũ) rồi giới thiệu bài học

Ngoài các tình huống trên, giáo viên còn có thể sử dụng các tình huống trong thực tiễn khác để khởi động cho bài học như: Bảo quản nước ngọt, gói hút ẩm trong bánh kẹo, dạ dày của con người, hoặc có thể dựa vào âm nhạc, video thiết kế, các bài thơ khác như: Video về iron và hợp chất, video về tính chất của kim loại, bài thơ về tính chất của kim loại, bài thơ về protein, bài thơ về liên kết cộng hóa trị…

C Thiết kế hoạt động khởi động dựa vào trò chơi

Trong thực tế dạy học, giờ học nào tổ chức trò chơi cũng đều gây được không khí học tập hào hứng, thoải mái, vui nhộn Nếu giáo viên thiết kế được các trò chơi học tập ngay từ đầu tiết học phù hợp với mục tiêu bài học, tâm lí lứa tuổi học sinh thì hình thức “chơi mà học” này sẽ có tác dụng tuyệt vời trong việc

tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp tiết học trở nên nhẹ nhàng, hấp dẫn Không chỉ vậy, hình thức trò chơi sẽ rèn luyện khả năng tập trung tư tưởng, tinh thần tập thể, phản xạ nhanh nhạy cho các em

Thông qua tổ chức các trò chơi sẽ làm cho môn học gần gũi với HS, phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, lôi cuốn được nhiều học sinh tham gia vào quá trình học tập, không chỉ học sinh khá, giỏi tham gia mà các em học sinh yếu, trung bình cũng đều tích cực tham gia để giành được điểm số cũng như phần quà cho đội mình, từ đó giờ học trở nên nhẹ nhàng mà hiệu quả Giáo viên giảm nói nhiều trên lớp, tránh được tình trạng nhồi nhét kiến thức, học sinh vui

vẻ thoải mái Quan hệ thầy trò trở lên gắn kết và gần gũi

Có rất nhiều trò chơi có thể áp dụng cho hoạt động khởi động, tùy từng bài học

mà giáo viên lựa chọn, thiết kế sao cho phù hợp với thời lượng, nội dung bài học

1, Trò chơi ô chữ

Cách thức: Giáo viên thiết kế ô chữ hàng ngang và hàng dọc Từ đó đặt các câu hỏi để HS giải đáp Mỗi ô chữ là một vấn đề liên quan đến các kiến thức trong các bài học, ô chữ hàng dọc là kiến thức bài học cần nhấn mạnh cũng có thể mỗi ô chữ hàng ngang có một chữ cái chìa khóa, sau đó yêu cầu HS đoán những chữ bí ẩn có nội dung là gì?

HS tham gia theo hình thức các nhân riêng lẻ hoặc chia thành các đội, mỗi

ô lật ra HS/nhóm HS sẽ nhận được phần thưởng (điểm khích lệ, món quà là các

đồ dùng học tập…) Riêng đội nào lật được ô chữ chìa khóa sẽ là đội chiến thắng

Đây là một trò chơi kích thích tinh thần học tập rất tốt, nó cũng là cơ hội để các em kiểm tra kiến thức cũng như sự hiểu biết của mình Đồng thời cũng là cơ hội thể hiện sự hiểu biết của bản thân, hay cơ hội được trau dồi thêm kiến thức một cách hiệu quả nhất Nó có thể kích thích tinh thần làm việc nhóm, biết hợp tác với nhau phấn đấu cho mục tiêu chung

Ví dụ 1: Bài Amino axit - Hóa 12

Nội dung bài Amino acid là một bài liên quan với nhiều kiến thức đã học,

do đó để vào bài một cách sinh động và giúp học sinh ôn tập lại kiến thức cũ thì việc sử dụng trò chơi ô chữ cũng là một cách tạo hứng khởi và sự thú vị cho bài

học với từ chìa khóa là cụm từ: Amino axit

Hàng ngang 1 (gồm 4 chữ cái): Trong phân tử amin, do trên nguyên tử nitơ còn

đôi electron chưa tham gia liên kết nên các amin có tính?

Hàng ngang 2 (gồm 5 chữ cái): Khi cho amin tác dụng với dung dịch axit ta thu

được sản phẩm gọi là muối?