UBND TỈNH HÀ NAM SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH NĂM HỌC 2022 2023 HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN LỚP 9 (Hướng dẫn chấm gồm 03 trang) A YÊU CẦU CHUNG Học sinh có kiến thức[.]
Trang 1UBND TỈNH HÀ NAM
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH NĂM HỌC 2022 - 2023
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
(Hướng dẫn chấm gồm 03 trang)
A YÊU CẦU CHUNG
- Học sinh có kiến thức văn học và xã hội chính xác, sâu rộng; kĩ năng đọc hiểu, làm văn tốt: bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, giàu hình ảnh và cảm xúc
- Hướng dẫn chấm chỉ nêu những nội dung cơ bản, có tính định hướng chứ không định lượng Giám khảo cần hết sức linh hoạt khi vận dụng Cần đánh giá bài làm của thí sinh trong tính chỉnh thể, không đếm ý cho điểm; trân trọng, khuyến khích những bài có cảm xúc và sáng tạo, có ý kiến và giọng điệu riêng; chấp nhận các cách kiến giải khác nhau,
kể cả không có trong hướng dẫn chấm nhưng phải hợp lí và có sức thuyết phục
B YÊU CẦU CỤ THỂ
I PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
1 Kĩ năng: Thí sinh trả lời các câu hỏi theo đúng yêu cầu, ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc.
2 Kiến thức
Câu 1 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích: Nghị luận (0,5 điểm)
- Lí do khiến Đông Thi bắt chước Tây Thi nhíu mày là vì muốn mình đẹp hơn.
- Kết quả: càng bắt chước thì càng xấu; làm che mất cả chân tình của mình, ai thấy cũng ghét
Thí sinh chỉ ra và phân tích đúng hiệu quả của một trong hai biện pháp tu từ:
- Chỉ ra biện pháp tu từ
+ Biện pháp so sánh: đẹp người mà không đẹp nết giống như vàng ngọc dắt ngoài, giẻ rách bên trong.
+ Chỉ ra hình ảnh ẩn dụ: vàng ngọc chỉ sự sang trọng, hào nhoáng bên ngoài; giẻ rách chỉ sự tầm thường, rẻ rúng bên trong.
- Hiệu quả:
+ Làm cho câu văn sinh động, giàu sức gợi, cách diễn đạt ấn tượng
+ Khẳng định những người đẹp người mà không đẹp nết thì chỉ sang trọng hào nhoáng bên ngoài nhưng thực chất bên trong lại rất tầm thường rẻ rúng
+ Thể hiện thái độ phê phán của tác giả trước những người chỉ chú ý phô trương vẻ ngoài
Thí sinh trình bày theo quan điểm của cá nhân: đồng tình hoặc không đồng tình; hoặc vừa đồng tình vừa không đồng tình Nhưng những kiến giải phải thuyết phục; đảm bảo phù hợp với chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật
Thái độ, quan điểm của người viết:
+ Không đồng tình, chê trách, phê phán hành động bắt chước của Đông Thi
+ Khẳng định quan điểm: đẹp hình thức cũng quan trọng nhưng cốt nhất vẫn là đẹp tâm hồn
II PHẦN LÀM VĂN (16,0 điểm)
Câu 1 (6,0 điểm)
1 Kĩ năng: Đáp ứng đúng yêu cầu của bài văn nghị luận xã hội; bố cục rõ ràng, hợp
lí; lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục; dẫn chứng thực tế phù hợp; khuyến khích những bài viết sáng tạo
Trang 22 Kiến thức: Trên cơ sở hiểu đúng vấn đề, biết cách làm bài nghị luận xã hội, thí
sinh có thể trình bày, diễn đạt theo nhiều cách khác nhau song về cơ bản cần đảm bảo những
ý sau:
a Mở bài Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm)
b Thân bài
- những giá trị bên ngoài rồi sẽ biến mất: những yếu tố thuộc về hình thức bề ngoài
chỉ có ý nghĩa tạm thời, có thể thay đổi theo thời gian
- những giá trị sâu bên trong vẫn luôn như vậy, ngày hôm qua, ngày hôm nay và mãi mãi: những yếu tố thuộc về tinh thần, tâm hồn có tác động tích cực tới cuộc sống mới có ý
nghĩa bền vững, lâu dài, bất biến
=> Ý kiến nhấn mạnh và khẳng định giá trị của những yếu tố bên trong làm nên giá trị đích thực của con người trong cuộc sống
- Thí sinh khẳng định và chứng minh tính đúng đắn của vấn đề (2,5 điểm) + Những thứ bên ngoài vốn nhất thời, dễ đổi thay, phôi pha theo thời gian vì những
tác động khách quan
+ Những giá trị bên trong mang tính bền vững vì nó thuộc về bản chất, là yếu tố cốt lõi nhất làm nên giá trị con người
+ Mỗi người có một giá trị riêng Giá trị mỗi người không chỉ được đánh giá ở hình thức bên ngoài, ở sự chủ quan mà luôn được nhìn nhận, đánh giá khách quan từ những người khác thông qua cách sống, cách cư xử, những việc làm cụ thể, qua sự đóng góp cho cuộc đời
+ Khi hiểu đúng giá trị con người, mỗi người sẽ luôn biết cách hoàn thiện bản thân,
từ đó lan tỏa những giá trị tốt đẹp ấy trong cộng đổng
(Lưu ý: Thí sinh lấy dẫn chứng thực tế làm sáng tỏ vấn đề)
+ Đề cao giá trị bên trong không có nghĩa là xem nhẹ giá trị bên ngoài Cần phải có thái độ hài hòa, cân đối, có cái nhìn tỉnh táo để xây đắp những giá trị bên ngoài và giá trị bên trong; từ đó hướng tới bồi đắp những giá trị đích thực lớn lao
+ Phê phán những người chỉ chạy theo hình thức bên ngoài thái quá mà không chú ý đến việc bồi dưỡng vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách
- Nhận thức đúng về giá trị đích thực của con người trong cuộc sống
- Tích lũy, trau dồi tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn, hoàn thiện nhân cách
c Kết bài: Khái quát, khẳng định lại vấn đề, liên hệ với bản thân (0,25 điểm)
Câu 2 (10,0 điểm)
1 Kĩ năng: Đáp ứng đúng yêu cầu một bài văn nghị luận văn học bàn về một ý kiến;
bố cục rõ ràng, hợp lí; lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục; dẫn chứng phù hợp làm nổi bật được vấn đề; khuyến khích những bài viết sáng tạo
2 Kiến thức: Trên cơ sở hiểu đúng vấn đề, biết cách làm bài nghị luận về một vấn
đề lí luận văn học, thí sinh có thể trình bày, diễn đạt theo nhiều cách khác nhau song về cơ bản cần đảm bảo những yêu cầu sau:
2.1 Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm) 2.2 Thân bài
+ Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác: Nghệ thuật là tiếng nói của
tình cảm; tác phẩm nghệ thuật là nơi kí thác, gửi gắm tình cảm, tâm tư, chiêm nghiệm của người nghệ sĩ về con người và cuộc sống
Trang 3+ Tác phẩm vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong
lòng: Tác phẩm lay động cảm xúc, tác động vào nhận thức, tâm hồn con người qua con
đường tình cảm Người đọc như được sống cùng cuộc sống mà nhà văn miêu tả trong tác phẩm với tất cả yêu ghét, buồn vui
=>Ý kiến của Nguyễn Đình Thi đề cập đến con đường và sức mạnh kì diệu của tác phẩm nghệ thuật nói chung, tác phẩm văn học nói riêng Tác phẩm kết tinh tài năng, sáng tạo, tình cảm, tâm huyết của người nghệ sĩ trước con người và hiện thực cuộc sống Bằng con đường tình cảm, tác phẩm không chỉ lay động cảm xúc mà còn tác động đến nhận thức, tâm hồn của độc giả khiến cho độc giả rung động, đồng điệu với tâm hồn nghệ sĩ Những tác phẩm đích thực luôn truyền đến cho người đọc những quan điểm nhân văn tích cực, giúp họ biết cách điều chỉnh hành vi, từ đó hướng tới cách sống đẹp, nhân văn hơn
+ Văn học là tấm gương phản chiếu cuộc sống, là sản phẩm tâm hồn của người nghệ sĩ; là kết quả của quá trình lao động miệt mài, nghiêm túc của người nghệ sĩ
+ Tác phẩm văn học là cầu nối giữa nhà văn với bạn đọc, là tiếng nói tri âm giữa tác giả với bạn đọc
b Làm sáng tỏ ý kiến qua một số tác phẩm thơ cụ thể (6,5 điểm)
- Thí sinh lựa chọn đúng một số tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học trong chương trình Ngữ văn 9 để làm nổi bật ý kiến của Nguyễn Đình Thi ở hai khía cạnh:
+ Tác phẩm là kết tinh của tâm hồn thi sĩ (4,0 điểm)
+ Tác phẩm là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà thi sĩ mang trong lòng
(2,5 điểm)
- Đảm bảo tính toàn diện, sâu sắc, thuyết phục của dẫn chứng Đặc biệt, thí sinh cần làm nổi bật vấn đề lí luận đã lí giải, bàn luận
(Chẳng hạn, thí sinh có thể chọn bài thơ “Nói với con” (Y Phương), “Bếp lửa” (Bằng Việt), “Đoàn thuyền đánh cá” (Huy Cận), )
- Ý kiến là lời khẳng định các giá trị đồng thời của tác phẩm nghệ thuật nói chung và văn chương nói riêng trong mối quan hệ: nhà văn - tác phẩm - bạn đọc
- Ý kiến là định hướng đúng đắn cho người cầm bút cũng như người tiếp nhận văn học nghệ thuật
- Văn chương, nghệ thuật góp phần hướng con người đến cách sống đẹp hơn
2.3 Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận (0,5 điểm)
Lưu ý: Nếu thí sinh chỉ phân tích các tác phẩm mà không làm rõ được nhận định thì cho tối đa ½ số điểm của toàn bài.