SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ II NĂM HỌC 2020 2021 Môn Ngữ văn Lớp 10 HƯỚNG DẪN CHẤM A Hướng dẫn chung Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ II
NĂM HỌC 2020-2021 Môn: Ngữ văn - Lớp 10
HƯỚNG DẪN CHẤM
A Hướng dẫn chung
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo
- Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi ý và được thống nhất trong Tổ bộ môn của trường
- Sau khi cộng điểm toàn bài, làm tròn theo quy định hiện hành
B Hướng dẫn cụ thể
Phần Đáp án Điểm
I I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
1
Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích: Nghị luận 0,5
2 - Theo đoạn trích, việc phê phán những thất bại của người khác hé lộ sự thật
về bản thân chúng ta: nỗi sợ hãi bị phát hiện ra lỗi lầm hay sự lung lay của mình; sợ bị lộ ra những khuyết điểm; sự thiếu tự tin của bản thân,
(* Lưu ý: HS có thể trích nguyên văn hoặc tóm ý theo cách hiểu của bản
thân, miễn là hợp lí, sát hợp HS chỉ cần nêu tối thiểu 2 ý đúng, mỗi ý đúng 0,25 điểm)
0,5
3
- Biện pháp tu từ: “thuốc giải độc” ẩn dụ cho giải pháp
- Tác dụng:
+ Làm tăng sức gợi tả và thể hiện giọng điệu khẳng định, quả quyết cho câu văn
+ Nhấn mạnh tầm quan trọng mang tính sống còn của giải pháp, gián tiếp bộc lộ đánh giá của tác giả về mức độ nghiêm trọng của hiện tượng phê phán thất bại của người khác
1,0
4 - Ngoài sự thấu hiểu, để có thể hỗ trợ tốt cho nhau nhằm “đóng góp tích cực
cho sự cân bằng chung của loài người”, chúng ta cần:
+ Suy nghĩ thấu đáo, kết hợp hài hoà giữa tình cảm với lí trí để đưa ra những lời khuyên hữu hiệu
+ Không đánh đồng việc phê phán mang tính vị kỉ, tư thù cá nhân với phê bình, đánh giá khách quan
+ Nhận thức đúng về những mối quan hệ để góp ý cho phù hợp, biết quan tâm nhau bằng những điều giản dị, bình thường trong cuộc sống
+ Trau dồi bản thân thật tốt để có thể giúp đỡ được nhiều người
+ …
(* Lưu ý: HS có thể trình bày thông điệp theo cách hiểu của bản thân,
không có trong Hướng dẫn chấm, miễn là hợp lí, thuyết phục GV linh hoạt
cho điểm)
1,0
Trang 2II LÀM VĂN (7,0 điểm)
5 Cảm nhận của anh/chị về 14 dòng đầu của đoạn trích Trao
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: có đầy đủ Mở bài, Thân bài,
Kết bài Mở bài nêu được vấn đề cần nghị luận; Thân bài triển khai được
các luận điểm; Kết bài khái quát được vấn đề nghị luận.
0,5
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Tâm trạng của Kiều khi trao duyên
c Triển khai các luận điểm nghị luận: vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết
hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng Học sinh có thể sắp xếp các luận điểm
theo nhiều cách nhưng về cơ bản cần đảm bảo được các ý chính Sau đây là
một số gợi ý:
5,0
* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm và đoạn trích. (0,5)
* Cảm nhận đoạn thơ
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần đáp ứng các yêu cầu
sau:
Về nội dung:
Cần làm nổi bật các ý:
- Kiều nhờ Thúy Vân thay mình trả nghĩa cho Kim Trọng:
+ Kiều nhờ cậy em với sự tin cậy, trông mong rất lớn; vừa như nài nỉ, vừa
như nài ép; ướm hỏi nhưng thực chất là ép buộc bằng lời lẽ tha thiết phù
hợp để nói về vấn đề tế nhị “tình chị duyên em”
+ Kiều nhắc lại mối tình của mình với Kim Trọng: thắm thiết nhưng mong
manh, nhanh tan vỡ
+ Kiều trao duyên lại cho em: trao lời tha thiết, tâm huyết; trao kỉ vật lại
dùng dằng, nửa trao, nửa níu thể hiện tâm trạng đầy đau khổ của Kiều
+ Kiều hiểu rất rõ sự hi sinh của Thúy Vân là sự ban ơn cho mình
Tâm trạng đau đớn, xót xa, tiếc nuối của Thúy Kiều khi phải trao
duyên cho Thúy Vân Đồng thời thấy được tình yêu sâu nặng mà Thúy Kiều
dành cho Kim Trọng
(0,5) (2,5)
Về nghệ thuật:
Cần làm nổi bật các ý:
- Miêu tả tinh tế diễn biến tâm trạng nhân vật
- Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ tinh tế, tài tình; sử dụng thành ngữ, điển
tích, thủ pháp liệt kê, ẩn dụ,…
(Lưu ý: Phần nghệ thuật phải được lồng vào phần nội dung)
(1,0)
* Đánh giá:
- Đoạn thơ miêu tả tâm trạng đau đớn, thân phận bất hạnh của nàng Kiều
khi trao duyên và sự hi sinh đến quên mình vì hạnh phúc của người thân
- Đoạn thơ cho thấy được sự thương xót, sự thấu hiểu sâu sắc của Nguyễn
Du đối với nỗi đau của Thúy Kiều bằng nghệ miêu tả tâm lí tài tình và sử
dụng ngôn ngữ bậc thầy tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du
(0,5)
d Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, chuẩn ngữ pháp của 0,5
Trang 3câu, ngữ nghĩa của từ…
e Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo; suy nghĩ, kiến giải mới mẻ 0,5