Giáo án sinh 8 HKI+II

Phương pháp học tập môn Cơ thể người và vệ sinh: cần phối hợp các p.p: − Quan sát: tranh ảnh, mô hình,…tìm hiểu hình thái, cấu tạo cơ quan; − Thí nghiệm để tìm ra kết luận về chức năng

Trang 1

2/Hoc sinh: tập, sgk Sinh 8

III Phương pháp : Đàm thoại + Trực quan + Thuyết trình

IV Tiến trình dạy học :

1.Kiểm tra bài cũ:

− Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí của con người trong tự nhiên

+ Mục tiêu: Nêu được đặc điểm giống và khác nhau giữa người và động vật thuộc lớp Thú

 Nghe giáo viên thông báo thông tin về vị trí của người trong

tự nhiên

 Thảo luận nhóm, đại diện phát biểu, bổ sung

I Vị trí của con người trong tự nhiên:

− Người là động vật thuộc lớp Thú Người có những đ.điểm giống thú: có lông mao, tuyến sữa, đẻ và nuôi con bằng sữa,…

− Đặc điểm để phân biệt người với động vật:

+ Người biết chế tạo và sử dụng những công cụ vào những hoạt động có mục đích nhất định

+ Có tư duy, + Có tiếng nói, + Có chữ viết

Tuần 1 Tiết 1

Số tiết bài:1Ns:01/ 07/2011

Trang 2

+ Tiểu kết: Con người thuộc lớp Thú nhưng con người nhờ lao động con người

đã tiến hoá hơn các đ.v khác trong tự nhiên, bớt lệ thuộc vào tự nhiên

Hoạt động 2: Xác định mục đích nhiệm vụ của môn Cơ thể người và vệ sinh

+ Mục tiêu: Nêu được ích lợi của việc học tập môn Cơ thể người và vệ sinh

+ Tiến hành:

− Giới thiệu thông tin

mục II

− Yêu cầu học sinh quan

sát tranh sách giáo khoa

Hình 1-1 → 1-3 trang 6,

− Hãy cho biết k.thức về

cơ thể người có mới q.hệ

 Cá nhân quan sát đại diện phát biểu,

bổ sung

 Nghe g.v bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

II Nhiệm vụ của môn Cơ thể người

và vệ sinh:

− Cung cấp những kiến thức về: đặc điểm cấu tạo và chức năng của cơ thể người từ cấp độ tế bào → cơ quan →

hệ cơ quan → cơ thể trong mối quan

hệ với môi trường ⇒ đề ra các biện pháp rèn luyện cơ thể, phòng chống bệnh tật

− Kiến thức về cơ thể người có liên quan đến nhiều ngành như: Y học, Tâm lí giáo dục học, Hội hoạ, Thể thao,…

+ Tiểu kết: Như vậy môn Cơ thể người và vệ sinh…

− Hoạt động 3:Tìm hiểu phương pháp học tập môn Cơ thể người và vệ sinh

+ Mục tiêu: Biết và sử dụng được các phương pháp học tập bộ môn

+ Tiến hành:

− Yêu cầu học sinh

 Nghe g.v.

Bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

III Phương pháp học tập môn Cơ thể người và vệ sinh: cần phối hợp các p.p:

− Quan sát: tranh ảnh, mô hình,…tìm hiểu hình thái, cấu tạo cơ quan;

− Thí nghiệm để tìm ra kết luận về chức năng cơ quan;

− Vận dụng những kiến thức để giải thích những hiện tượng thực tế và giữ vệ sinh rèn luyện cơ thể

+ Tiểu kết: Như vậy để học tốt môn Cơ thể người và vệ sinh…

d) Củng cố:

− Người có những đặc điểm nào giống và khác so với lớp Thú ?

− Khi học môn Cơ thể người và vệ sinh, chúng ta có ích lợi gì ?

V.Dặn dò : - Ôn lại cấu tạo và chức năng các hệ cơ quan của thỏ (sách giáo khoa)

− Học bài, coi trước bài 2

− Kẻ trước bảng 2 trang 9 vào bảng phụ

VI.Rút kinh nghiệm :

………

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT CƠ THỂ NGƯỜI

Tuần 1 Tiết 2

Trang 3

BÀI 2: CẤU TẠO CƠ THỂ NGƯỜI

− Vận dụng: xác định được vị trí của các cơ quan trong cơ thể người

2) Kỹ năng: rèn kĩ năng quan sát , so sánh

3) Thái độ: Lấy được ví dụ minh hoạ cho sự phối hợp của hệ thần kinh và nội tiết trong

điều hoà hoạt động các hệ cơ quan

II Chuẩn bị:

1) Giáo viên: - Mô hình cơ thể người (ở phần thân)

− Bảng con ghi sơ đồ mối quan hệ giữa các hệ cơ quan trong cơ thể

2) Hoc sinh: Bảng phụ kẻ trước bảng 2 trang 9 sách giáo khoa

III Phương pháp: Trực quan + Đàm thoại +Thuyết trình

IV Tiến trình dạy học:

1) Kiểm tra bài cũ:

2) Người và lớp Thú có những đ.đ nào giống và khác ? Từ đó em có n.x gì về ng.gốc của loài người ?

3) Bài mới:

a) Mở bài: Ở chương 1 chúng ta sẽ tìm hiểu khái quát về cơ thể người: Các hệ cơ quan → cơ quan → mô → tế bào => tế bào thần kinh Trước tiên chúng ta tìm hiểu cấu tạo cơ thể người gồm những hệ cơ quan nào ? Sự phối hợp các cơ quan trong hoạt động sống nhờ vào đâu ?

b) Phát triển bài:

− Hoạt động 1: Tìm hiểu các phần của cơ thể:

+ Mục tiêu: xác định được vị trí các cơ quan trong khoang ngực, khoang bụng

− Yc hs qs H 1 và

2-2 , kết hợp với kiến

thức đã biết ở lớp Thú,

thảo luận nhóm trong

4’: trả lời 4 câu hỏi ∇

mục 1

− Hướng dẫn học sinh

quan sát vị trí các cơ

 Thảo luận nhóm, đại diện phát biểu, bổ sung

hướng dẫn cách xác định vị trí của các cơ quan trên

I Cấu tạo cơ thể người:

1) Các phần cơ thể: có 3 phần: đầu, thân và tay chân

* Phần thân: có cơ hoành ngăn cách

khoang bụng với khoang ngực:

− Khoang ngực chứa: tim, phổi

− Khoang bụng chứa: gan, dạ dày, ruột, tuỵ, thận, bóng đáy và cơ quan

Trang 4

quan trên mô hình mô hình sinh sản

− Hoạt động 2:Tìm hiểu các hệ cơ quan trong cơ thể:

+ Mục tiêu: Nêu được các cơ quan của từng hệ cơ quan trong cơ thể

− Giới thiệu t.tin

 Thảo luận nhóm đại diện phát biểu, bổ sung

+ Tiểu kết: Như vậy cấu tạo các hệ cơ quan của người cũng gồm những cơ quan

như đ.v

− Hoạt động 3:Tìm hiểu sự phối hợp hoạt động của cac cơ quan

+ Mục tiêu: Cho ví dụ minh hoạ cho sự chi phối của hệ thần kinh và nội tiết

− Y.cầu học sinh thông tin mục

III

− Lấy ví dụ khi cười → hô hấp

mạnh → tăng lưu thông máu →

tuyến nội tiết hoạt động tích cực →

tăng TĐC → con người vui khoẻ hơn

→ tuổi thọ dài

− Treo bảng ghi s.đ hình 2-3: Hãy

cho biết chiều của mũi tên nói lên

điều gì ?

− Bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

 Cá nhân đọc thông tin theo hướng dẫn

 Nghe g.v.

phân tích ví dụ

 Cá nhân quan sát tranh;

đại diện phát biểu, bổ sung

II Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan:

− Các cơ quan trong cơ thể là một khối thống nhất,

có sự phối hợp nhau cùng thực hiện một chức năng sống

− Sự phối hợp đó là nhờ hoạt động của hệ thần kinh

và thể dịch

+ Tiểu kết: Yêu cầu học sinh lấy ví dụ khác nói lên sự phối hợp hoạt động của hệ

thần kinh và thể dịch ảnh hưởng đến hoạt động các hệ cơ quan

c) Củng cố: Cơ thể ng gồm mấy phần, là những phần nào ? Ph thân chứa những c.q nào ?

V Dặn dò: - Học bài, coi trước bài 3

− Vẽ Sơ đồ cấu tạo tế bào động vật

Trang 5

− Hướng dẫn một số học sinh kẻ trước bảng 3-1 trang 11; 3-2 trang 12

VI Rút kinh nghiệm:

………

Chất tế bào

Trang 6

BÀI 3: TẾ BÀO



I Mục tiêu:

1) Kiến thức:

− Biết: Nêu được các th.phần cấu trúc cơ bản của tế bào và chức năng của chúng.

− Hiểu: Chứng minh được tế bào là đơn vị cấu trúc của cơ thể , giải thích được mối quan hệ thống nhất về chức năng các thành phần cơ bản của tế bào

− Vận dụng: Ph.biệt được các bào quan, ch.minh được tb là đ.vị cấu trúc của cơ thể

2) Kỹ năng: Rèn kỹ năng quan sát tranh, suy luận, hoạt động nhóm

3) Thái độ: Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn

II Chuẩn bị:

1/Giáo viên:

− Bảng con ghi: Sđ ch.năng các b.phận của TB; Bảng 3-1 trang 11; 3-2 trang 13

− Tranh vẽ phóng to hình 3-1 trang 11 Cấu tạo tế bào và 3-2 trang 12 Sơ đồ mqh…

2/Hoc sinh: Vẽ trước Sơ đồ cấu tạo tế bào

III Phương pháp: Trực quan + Đàm thoại + Thuyết trình

IV.Tiến trình dạy học:

1/Kiểm tra bài cũ:

− Cơ thể người gồm mấy phần, là những phần nào ? Phần thân chứa những cơ quan nào ?

 Đáp án: có 3 phần: đầu, thân và tay chân * Phần thân: có cơ hoành

ngăn cách khoang bụng với khoang ngực: Khoang ngực chứa: tim, phổi Khoang bụng chứa: gan, dạ dày, ruột, tuỵ, thận, bóng đáy và cơ quan sinh sản.

− Trong cơ thể có sự điều hoà nhờ những cơ chế nào ? Lấy ví dụ minh hoạ ?

 Đáp án: Bỡi cơ chế thần kinh và thể dịch Lấy ví dụ …

2/Bài mới:

a/Mở bài: Mọi cơ quan của cơ thể điều tạo nên từ tế bào Tế bào có cấu tạo , chức năng các bộ phận trong tế bào như thế nào ? Hoạt động sống của tế bào diễn ra như thế nào ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào:

+ Mục tiêu: học sinh xác định được cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào Giải thích mối q.hệ thống nhất về chức năng giữa màng, chất tế bào với nhân

 Quan sát tranh theo hướng dẫn, nhận biết các thành phần cấu

I Cấu tạo và chức năng các bộ phận trong tế bào:

1) Cấu tạo: có 3 phần chính:

− Màng sinh chất

− Chất tế bào: có các bào quan

− Nhân: chứa nhiễm sắc thể và

Tuần 2 Tiết 3

Số tiết: 1NS:

Trang 7

Sơ đồ chức năng các bộ

phận của TB; yêu cầu học

sinh thảo luận nhóm trong

11, thảo luận nhóm, đ.diện p.biểu, bs

− Th.gia hô hấp → n.lượng

− Thu nhận, hoàn thiện, ph.phối sản phẩm

− Tham gia phân chia TB

* Nhân − Nhiểm sắc thể

− Nhân con

*Đ.khiển mọi hoạt động sống

− C.trúc q.định → prôtêin , qđ d.truyền

− Chứa rARN cấu tạo ribôxôm

Sơ đồ chức năng các bộ phận của TB

MÀNG

Trao đổi chất

CHẤT TẾ BÀO

Ti thể h.hấp n.lượng

Riboxom tổng hợp

protein

NHÂN

Nhiểm sắc thể

Điều tiết

− Hoạt động 2: Tìm hiểu thành phần hoá học của tế bào

+ Mục tiêu: Nêu được 2 thành phần chính của tế bào là chất vô cơ và hữu cơ

đọc thông tin mục III.

bổ sung: các n.tố có trong TB là những n.tố

có trong tự nhiên → cơ thể luôn TĐC với môi trường

II Thành phần hoá học của tế bào:

− Chất hữu cơ: protein, gluxit, lipit, axit nucleic gồm:AND (axit đêoxiribônuclêic),ARN (axit ribônuclêic)

Trang 8

nhiên ? − Chất vô cơ: là các muối khoáng

như Ca, K, Na, Fe, Cu,…

+ Tiểu kết: Cấu tạo cơ thể người gồm những ntố trong tự nhiên…

− Hoạt động 3:Tìm hiểu hoạt động sống của tế bào

+ Mục tiêu: Mô tả h.đ sống của tb: TĐC, lớn lên, sinh sản; là đ vị ch năng của

cơ thể

− Treo tranh phóng

to, yêu cầu học sinh qs

hình 3-2:

− Mối q.hệ giữa cơ

thể với môi trường thể

hiện như thế nào ? TB

trong cơ thể có chức

năng gì ?

 Cá nhân đọc thông tin theo hướng dẫn

 Nghe g.v.

Bổ sung, hoàn

dung

III Hoạt động sống của tế bào: gồm

− Trao đổi chất,

− Lớn lên,

− Phân chia (sinh sản)

− Cảm ứng

* Mọi hoạt động sống của cơ thể điều liên quan đến TB ⇒ TB là đơn vị chức năng của

cơ thể

c) Củng cố: Treo bảng phụ, hướng dẫn học sinh thực hiện bài tập ở bảng 3-2

V.Dặn dò: - Đọc thông tin mục “Em có biết” trang 13

− Hướng dẫn học sinh kẻ bảng so sánh các loại mô

:

Nội

dung

Vị trí

Cấu tạo

Chức

năng

VI.Rút kinh nghiệm:

………

BÀI 4: MÔ Tuần 2Tiết 4

Số tiết:

Trang 9

− Hiểu: Phân biệt được các loại mô qua hình dạng, cấu tạo, chức năng

− Vận dụng: Xác định được ví trí các mô trên cơ thể và so sánh được các loại

mô

2) Kỹ năng: Rèn kĩ năng quan sát, so sánh, hoạt động nhóm

II.Chuẩn bị:

1/Giáo viên: Tranh vẽ phóng to : Hình 4-1 → 4-4 (Các loại mô)

2/Hoc sinh: tập, sgk Sinh 8

III.Phương pháp: Trực quan + Đàm thoại + Thuyết trình

− Vẽ sơ đồ cấu tạo tế bào ? Chứng minh tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể ?

 Đáp án: Mọi hoạt động sống của cơ thể điều liên quan đến TB: TĐC,

lớn lên, sinh sản, cảm ứng Vẽ hình: Cấu tạo tế bào

− Nêu cấu tạo và chức năng các bộ phận tế bào ?

2/Bài mới:

a/ Mở bài: Cơ thể có nhiều tế bào, căn cứ vào cấu tạo và chức năng → xếp chúng vào những nhóm giống nhau → mô Mô là gì ? Cơ thể có những loại mô nào ?

b/ Phát triển bài:

− Hoạt động 1: Tìm hiểu Khái niệm mô

+ Mục tiêu: Nêu được khái niệm mô Cho ví dụ minh hoạ

+ Tiến hành:

 Nghe giáo viên thông báo thông tin về vị trí của người trong tự nhiên

I Khái niệm mô:

− Mô: là tập hợp các tế bào chuyên hoá, có cấu trúc giống nhau cùng thực hiện một chức năng nhất định

− Mô gồm: tế bào và phi bào

+ Tiểu kết: Tập hợp những tế bào có hình dạng, câu tạo gốm nhau cùng thực

hiện một chức năng gọi là mô

− Hoạt động 2:Tìm hiểu các loại mô

+ Mục tiêu: Nêu được đặc điểm cấu tạo mô phù hợp với chức năng

+ Tiến hành:

− Treo bảng phụ, tranh vẽ phóng to hình  Quan sát tranh vẽ II Các loại mô:

Trang 10

4-1 → 4-4

− Hãy đọc thông tin mục 2, thảo luận

nhóm trong 5’ hoàn thành các cột trống

của bảng về vị trí, chức năng của các loại

mô: biểu bì, mô liên kết, mô cơ và mô

thần kinh ?

− Bổ sung, hoàn chỉnh nội dung về đặc

điểm cấu tạo, hình dạng liên quan đến

Có 4 loại: môbiểu bì, mô cơ,

mô liên kết, môthần kinh

Rải rác trong chất nền khắp

Cấu tạo Các tế bào xếp sít nhau

Các tế bào liên kết nằm rải rác trong chất nền

Tế bào xếp thành lớp, thành bó.

Tế bào có thân nối với các sợi trục và sợi nhánh (nơron)

− Nâng đỡ

chuyển các chất )

− Co dãn tạo sự vận động cơ quan hoặc cơ thể.

− Tiếp nhận kích thích.

− Dẫn truyền xung thần kinh.

− Xử lí thông tin

− Điều hoà hoạt động các cơ quan.+ Tiểu kết: Tóm tắt cấu tạo liên quan đến chức năng của các loại mô

C/ Củng cố: Yêu cầu học sinh trả lời 1, 2, 4 câu hỏi trang 17

V Dặn dò:

− Nhóm chuẩn bị một con ếch / nhái, …

− Nhờ nhóm học sinh chuẩn bị dụng cụ cho từng nhóm

Số tiết : 1NS:

Trang 11

− Biết: Chuẩn bị được tiêu bản tạm thời tế bào mô cơ vân Quan sát và vẽ được các té bào trong tiêu bản làm sẵn

− Hiểu: P.biệt được các th.phần của tb; sự khác nhau của mô biểu bì, mô cơ, mô liên kết

− Vận dụng: nhận biết được các loại mô trên cơ thể

2) Kỹ năng: Rèn kĩ năng: sử dụng kính hiển vi, mổ tách tế bào, quan sát, so sánh, vẽ

− Bộ tiêu bản động vật: (mô biểu bì, mô sụn, mô xương, mô cơ trơn)

− 1 bộ đồ mổ (1 dao mổ, 1 kim nhọn, 1 kim mũi mác)

− 1 kính hiển vi độ phóng đại từ 100 – 200 (10 x 10 hoặc 10 x 20)

− 2 lam với 2 lamen

− 1 khăn lau, giấy thấm

d) Hoá chất:

− 1 lọ đựng dung dịch sinh lí 0,65 % NaCl có 1 ống hút

− 1 lọ đựng dung dịch axit axetic 1% có ống hút

2/ Hoc sinh: 1 con ếch / nhái, …

− Hoạt động 1: Nêu yêu cầu của bài thực hành

+ Mục tiêu: Nêu được mục tiêu của bài thực hành

+ Tiến hành:

− Y.c h.sinh đọc thông tin mục I “Mục

tiêu”

− Nhấn mạnh yêu cầu: quan sát và so sánh

các loại mô

 Đại diện đọc thông tin

 Nghe giáo viên thông báo nội dung cần đạt được

− Hoạt động 2:H dẫn thực hành làm vàquan sát tiêu bản tạm thời tế bào mô

cơ vân

+ Mục tiêu: Thực hiện được các bước làm, quan sát tiêu bản tạm thời

Trang 12

tạm thời mô cơ vân:

− Thực hiện thao tác mẫu

cho học sinh quan sát khi làm

− Kiểm tra thao tác học sinh.

 Yêu cầu học sinh vẽ hình

quan sát được, có chú thích

 Quan sát thao tác thực hiện:

− Làm tiêu bản tạm thời

mô cơ vân

− Quan sát tiêu bản dưới kính hiển vi

− Cách đậy lamen tránh bọt khí

− Vẽ hình

được.

I Làm tiêu bản và quan sát tế bào

mô cơ vân:

1) Làm tiêu bản mô cơ vân:

− Rạch da đùi ếch, lấy 1 bắp cơ

− Dùng kim nhọn rạch dọc bắp cơ, dùng ngón trỏ và ngón cái ấn 2 bên mép rạch, lấy kim mũi mác gạt nhẹ và lấy 1 sợi mãnh

− Đặt sợi mãnh mới tách lên lam kính, nhỏ dung dịch sinh lí 0,65% NaCl

− Đậy lamen, nhỏ dung dịch axit axetic, quan sát

2) Quan sát tế bào mô cơ vân, vẽ hình

− Vẽ hình mô cơ vân quan sát được

có chú thích: màng, chất tế bào, nhân

và vân ngang

+ Tiểu kết: Tóm tắt các bước làm, quan sát tiêu bản tạm thời mô cơ vân

− Hoạt động 3: Quan sát tiêu bản các mô khác

+ Mục tiêu: Quan sát, so sánh và vẽ lại được tế bào của: mô sụn, mô xương, mô

cơ trơn,

+ Tiến hành:

 Yêu cầu học sinh quan

− Vẽ hình quan sát được.

II Quan sát tiêu bản các loại mô khác:

− Quan sát và vẽ lại hình (có chú thích) tế bào mô sụn, mô xương, mô biểu bì, mô cơ trơn

− Nêu điểm khác nhau về cấu tạo của

mô biểu bì, mô sụn, mô xương và mô

cơ trơn ? + Tiểu kết: Tóm tắt đặc điểm khác nhau giữa các loại mô

e) Tổng kết:

− Cho học sinh dọn dẹp, vệ sinh

− Nhận xét tinh thần làm việc của học sinh

− Kết quả đạt được của một số nhóm

− Rút kinh nghiệm chung

V.Dặn dò:

Trang 13

− Nhóm học sinh hoàn thành bài thu hoạch theo mẫu yêu cầu của sách giáo khoa: + Tóm tắc các bước làm tiêu bản mô cơ vân

+ Vẽ hình, chú thích các loại mô quan sát được

− Xem trước nội dung bài 6

………

……… .

BÀI 6: PHẢN XẠ



I.Mục tiêu:

1) Kiến thức:

− Biết: Nêu được chức năng của nơron; khái niệm: phản xạ, cung px

− Hiểu: Giải thích được đường đi của cung px và vòng phản xạ

− Vận dụng: nhận biết được các cung phản xạ của cơ thể qua phân tích những ví

dụ

Tuần 3 Tiết 6

Số tiết 1 NS

Trang 14

2) Kỹ năng: Rèn kĩ năng: quan sát, so sánh, vẽ hình

1/Giáo viên: Tranh vẽ phóng to : Hình 6-1 “Nơron”; hình 6-25 “Cung phản xạ”

2/Hoc sinh: xem trước nội dung bài học

1/Kiểm tra bài cũ: Mô là gì ? Kể tên một số loại mô ?

− Mô: là tập hợp các tế bào chuyên hoá, có cấu trúc giống nhau cúng thực hiện một chức năng nhất

− Mô gồm: tế bào và phi bào Ví dụ: mô…

2/Bài mới:

a/Mở bài: Khi sờ tay vào vật nóng → rụt tay lại; thấy quả khế / chanh → nước bọt tiết

ra Những hiện tượng tên gọi là phản xạ Vậy, cơ chế phản xạ như thế nào ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của nơron

+ Mục tiêu:Nêu được cấu tạo và chức năng của nơron

 Cấu tạo mô tk gồm

truyền của nơron

hướng tâm và nơron li

và tb TK đệm

vào hình đại diện trình bày

− Vẽ hình quan sát được

 Đại diện phát biểu: cảm ứng và dẫn truyền

 Có 3 loại nơron (hướng tâm, li tâm

và trung gian)

I Cấu tạo và chức năng của nơron:

1) Cấu tạo:

− Thân: chứa nhân, xung quanh có các sợi nhánh (tua ngắn)

− Sợi trục (tua dài): có các bao miêlin

− Xináp: nơi nối tiếp giữa 2 nơron

* Vẽ hình nơron

2) Chức năng:

− Cảm ứng

− Dẫn truyền 3) Các loại nơron: có 3 loại:

− Nơron hướng tâm (cảm giác)

− Nơron trung gian (liên lạc)

− Nơron li tâm (liên lạc)

Trang 15

− Hoạt động2: Tìm hiểu các thành phần của cung phản xạ và vòng phản xạ

+ Mục tiêu: Phát biểu được khái niệm phản xạ, cung phản xạ và vòng phản xạ;

giải thích một số hiện tượng ở người bằng cung phản xạ và vòng phản xạ

 Yêu cầu học sinh

− Các loại nơ ron

tạo nên một cung

− Đại diện phát biểu, bổ sung: Hiện tượng cụp là ở cây trinh nữ do

sự trương nước

ở gốc lá

− Cá nhân quan sát tranh,

nhóm; đại diện phát biểu,

bổ sung

− Bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

 Nghe giáo viên phân tích

ví dụ về vòng phản xạ

 Vẽ hình

 Đại diện phát biểu, bs

− Cung phản xạ là con đường dẫn truyền xung thần kinh từ cơ quan thụ cảm (da…) qua trung ương thần kinh đến cơ quan phản ứng (cơ, tuyến, …)

− Các thành phần của cung phản xạ:

+ Cơ quan thụ cảm + Nơron hướng tâm + Nơron trung gian + Nơron li tâm + Cơ quan phản ứng

− Sơ đồ cung phản xạ

3) Vòng phản xạ: vòng phản xạ gồm cung thần kinh và đường phản hồi (luồng thông báo ngược về trung ương thần kinh để điều chỉnh phản ứng cho thích hợp)

+ Tiểu kết: Thế nào là phản xạ ? Cung phản xạ ? Vòng phản xạ ?

b) Củng cố: Yêu cầu học sinh trả lới câu hỏi sách giáo khoa

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:

Câu 1: Vận tốc dẫn truyền xung thần kinh ở cơ thể người có thể đến

A 80 m/s B 100 m/s C 120 m/s D 140 m/s

Câu 2: Một cung phản xạ đơn giản gồm có sự tham gia của:

A 1 nơron B 2 nơron C 3 nơron D 4 nơron

Câu 3 : Thân và sợi nhánh của nơ ron tạo nên

A Chất xám trong bộ não.

Trang 16

B Chất xám ở tủy sống và các hạch thần kinh

C Chất trắng trong bộ não.

D Các câu A, B đều đúng.

V Dặn dò: Vẽ hình hoàn thành vào tập Xem mục “Em có biết”

………

CHƯƠNG II: VẬN ĐỘNG BÀI 7: BỘ XƯƠNG



I.Mục tiêu:

1) Kiến thức:

− Biết: Mô tả được các thành phần của bộ xương và xác định được vị trí các xương ngay trên cơ thể của mình

− Hiểu: Giải thích được sự khác nhac giữa các loại xương tay với x.chân.

Tuần 4 Tiết 7

Số tiết 1 NS

Trang 17

− Vận dụng: Phân biệt được các loại x.dài, x ngắn, x.dẹt về hình thái và cấu tạo; phân biệt các loại khớp

2) Kỹ năng: Rèn kĩ năng: quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát

1/Giáo viên:

a) Tranh vẽ phóng to : Hình 7-1, 7-3 Bộ xương người; 7-4 “Các loại khớp”

b) Mô hình: Bộ xương người

2/Hoc sinh: Xem trước nội dung bài học

− Vẽ sơ đồ cấu tạo một nơ ron (Vẽ cân đối, chính xác, chú thích đủ)

− Vẽ sơ đồ cấu tạo một cung phản xạ (Vẽ cân đối, chính xác, chú thích đủ)

− Nêu cấu tạo và chức năng của một nơ ron điển hình ? Kể tên các loại nơron ? + Đáp án:

 Cấu tạo: Thân: chứa nhân, xung quanh có các sợi nhánh (tua ngắn) ; Sợi trục (tua dài): có các bao miêlin; Xináp: nơi nối tiếp giữa 2 nơron

+ Đáp án:Phản xạ:Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi

trường qua hệ thần kinh Ví dụ: ngứa → gải, tay chạm vào vật nóng → rụt tay, …

2/Bài mới:

a/Mở bài: Trong quá trình tiến hoá, hệ vận động không ngừng phát triển nhờ bộ xương

và hệ cơ Cấu tạo hệ vận động như thế nào để phù hợp với dáng đứng thẳng của người? B/ Phát triển bài:

− Hoạt động 1: Tìm hiểu các phần chính của bộ xương

+ Mục tiêu: Nêu được ch.năng của bộ xương và xác định được 3 phần chính bộ

xương

 H.dẫn hs q.sát trên mô

hình và trên tranh nhận biết vị

trí của các xương trên cơ thể.

− Yêu cầu học sinh thảo

luận nhóm trong 3’:

− Điểm khác nhau giữa

xương tay với x.chân ?

− Bộ xương có chức năng

gì ?

− Bs, hoàn chỉnh nội dung

− Thuyết trình về cấu tạo và

 Nghe giáo viên thuyết trình

về cấu tạo của bộ xương

− Đại diện phát biểu, bổ sung:

− Đặc điểm khác (kích thướt, cấu tạo của đai vai với đai hông,

I Các phần chính của bộ xương:

1) Các phần của bộ xương: có 3 phần:

− Xương đầu: X sọ và x mặt

− Xương thân: Cột sống và lồng ngực

− Xương chi: x chân và x tay 2) Chức năng của bộ xương:

− Bộ phận nâng đỡ (tạo khung) cho cơ thể có hình dạng nhất định

Trang 18

− Hoạt động2: Phân biệt các loại xương

+ Mục tiêu: Phbiệt được 3 loại xương: x.dài, x.ngắn và x.dẹt dựa vào hình dạng

và c.tạo

 Hãy đọc thông

tin mục II:

− Có mấy loại

xương ? Dựa vào

đâu để phân chia ?

 Cá nhân đọc thông tin, đại diện phát biểu, bổ sung.

II Phân biệt các loại xương:

− Xương dài: hình ống, ở giữa rỗng, chứa tuỷ như: x đùi, x.ống chân, …

− Xương ngắn: ngắn, nhỏ như: x.đốt sống, x.cổ (tay, chân)

− Xương dẹt: hình bản, dẹt, mỏng như: x.bả vai, x.sọ, x.chậu

+ Tiểu kết: X.định những xương này trên mô hình ?

− Hoạt động3: Tìm hiểu các khớp xương

+ Mục tiêu: Phbiệt được 3 loại khớp: khớp động, khớp bán động và khớp bất

sinh đọc thông tin

mục III, thảo luận

− Cá nhân đọc thông tin, đại diện phát biểu, bổ sung.

− Nghe giáo viên bs

III Các khớp xương: có 3 loại:

− Khớp bất động: không cử động được do các xương gắn chặt với nhau bằng khớp răng cưa

Ví dụ: khớp hộp sọ, khớp xương cánh chậu + Tiểu kết: X.định những xương này trên mô hình ?

c) Củng cố: Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi sách giáo khoa

Câu 3: Khớp động => bảo đảm hoạt động linh hoạt của tay, chân;

Khớp bán động => Tạo khoang bảo vệ (ngực) và giúp cơ thể mầm dẻo trong dáng đi thẳng hoạt cử động phức tạp;

Khớp bất động => tạo hộp (sọ) bảo vệ nội quan, khối để nâng đỡ (cánh chậu)

V KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:

Câu 1:Xương dài nhất trong cơ thể người là:

A Xương cẳng chân B Xương đùi

C Xương cánh tay D.Xương cẳng tay

Câu 2: Lồng ngực được cấu tạo bởi mấy đốt sống ngực?

A 8 đốt B 10 đốt C 12 đốt D 14 đốt

Câu 3: Có mấy đôi xương sườn nối với xương ức:

A 8 đôi 9 đôi 10 đôi 12 đôi

VI.Dặn dò:

Trang 19

− Đọc mục “Em có biết”

− Nhóm chuẩn bị: vài xương đùi ếch / chẫu chàng / ngón chân gà; đốt sống heo /

bò

VII.Rút kinh nghiệm:

………

…. Số tiết bài: 1 BÀI 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG



I.Mục tiêu:

1) Kiến thức:

− Biết: Mô tả được cấu tạo một xương dài; xác định được thành phần hoá học của xương

− Hiểu: Giải thích được khả năng lớn lên và chịu lực của xương; chứng minh được tính đàn hồi và cứng rắn của xương

− Vận dụng: Biết cách ăn uống hợp lí để xương ptriển tốt, g đỡ người già tránh

té ngã

Tuần 4

Tiết 8

Trang 20

2) Kỹ năng: rèn kĩ năng:

− Quan sát thí nghiệm rút ra kiến thức

− Phân tích, tổng hợp, khái quát; vẽ hình

- KNS: Giải thích những vấn đề thực tế, tìm kiếm và xử lí thông tin.

3) Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ xương, liên hệ thức ăn với lứa tuổi học sinh

d) Hoá chất: dung dịch HCl 10% (đầu giờ thả 1 – 2 xương đùi ếch)

2/ Hoc sinh: vài xương đùi ếch / chẫu chàng / ngón chân gà; đốt sống heo / bò

Phương pháp kĩ thuật dạy học tích cực: hỏi chuyên gia, thảo luận nhóm, vấn đáp

tìm tòi, trình bày, trực quan.

1/Kiểm tra bài cũ: Nêu các phần chính của bộ xương ? Chức năng của bộ xương ?

 Đáp án:

1) Các phần của bộ xương: có 3 phần: 2) Chức năng của bộ xương:

− Xương đầu: X sọ và x mặt − Bộ phận n.đỡ cho cơ thể có hd nhất định

− Xương thân: Cột sống và lồng ngực − Bảo vệ các nội quan

− Xương chi: x chân và x tay − Là chổ bám cho các cơ vận động

2/Bài mới:

a/ Mở bài: Cơ thể một người có trọng lượng 50 kg có thể gánh trong lượng lớn hơn nhiều ví dụ 70 – 80 kg Cấu tạo của xương như thế nào để có được tính chất như thế ? b/ Phát triển bài:

− Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của xương

+ Mục tiêu: học sinh chỉ ra được cấu tạo của xương phù hợp với chức năng của

trong 3’ câu hỏi mục ∇ :

Cấu tạo xương hình ống,

nan xương ở đầu xếp

− Cá nhân đọc thông tin; thảo luận nhóm Đại diện phát biểu, bổ sung:

− Cấu tạo xương hình ống → nhẹ, vững chắc; nang xương xếp hình vòng cung → phân tán lực tác động nhằm tăng khả năng chịu lực của xương

− Cá nhân quan sát ,

I Cấu tạo của xương:

1) Cấu tạo xương dài:

* Sơ đồ cấu tạo xương dài:

− Đầu xương:

+ Sụn bọc đầu giúp giảm ma sát + Mô xương xốp: Phân tán lực tác động và tạo ô chứa tuỷ đỏ

− Thân xương:

Trang 21

trụ cầu => tiết kiệm vật

liệu vừa đảm bảo tính

vững chắc

− Quan sát tranh vẽ

phóng to hình 8-3, đọc

thông tin ô mục 3: Mô

tả cấu tạo xương ngắn

− Ngoài là mô xương cứng → bảo vệ và chịu lực

− Trong là mô xương xốp → chứa tuỷ đỏ

− Hoạt động2: Tìm hiểu sự to và dài ra của xương

+ Mục tiêu: Nêu được: xương to ra nhờ các tb màng xương, dài nhờ sụn tăng

II Sự to và dài ra của xương:

− Xương to ra về bề ngang nhờ các

tế bào màng xương phân chia

− Xương dài ra nhờ sự phân chia của các tế bào ở lớp sụn tăng trưởng.

+ Tiểu kết: Tóm tắt trên tranh: Các tb sụn tăng trưởng phân chia làm xương dài

ra Khi trưởng thành sụn không phân chia nữa nên không to ra Màng xương vẫn hoạt động làm xương to ra, trong lúc đó ở thành trong tb bào xương bị tiêu huỷ làm khoang

xương ngày càng rộng liên hệ tránh té ngã ở người già

− Hoạt động3: Tìm hiểu thành phần hoá học và tính chất của xương

+ Mục tiêu: Qua tn hs chỉ ra được 2 t.p chính của xương là chất cốt giao và m.k

− Hướng dẫn học sinh quan

sát thí nghiệm ngâm xương

trong axit và đốt xương

− Yêu cầu học sinh nêu hiện

tượng xảy ra

− Liên hệ đến thành phần

h.học của xương

− Quan sát thí nghiệm và trả lời câu hỏi theo hướng dẫn

− Nghe giáo viên thuyết trình về thành phần hoá học

và tính chất của xương

III Thành phần hoá học và tính chất xương:

− Thành phần hoá học:

+ Chất vô cơ: muối Ca + Chất hữu cơ: cốt giao

− T.chất: xương có t.chất bền chắc và mềm dẻo

e) Củng cố: Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi sách giáo khoa

-Hướng dẫn hs vẽ hình đầu xương dài:

Trang 22

− Biết: Mô tả được cấu tạo của tế bào cơ và của bắp cơ

− Hiểu: Giải thích được t.chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu ý nghĩa của sự co

cơ

− Vận dụng: giải thích được các hiện tượng co và duỗi cơ trên cơ thể khi hoạt động

− Quan sát tranh rút ra kiến thức

− Thu thập thông tin, khái quát hoá

1/ Giáo viên: Tranh vẽ phóng to : Hình 9-1 → 9-4; Dụng cụ: 1 búa y tế

2/Hoc sinh: xem trước nội dung bài 9

II Phương pháp: Trực quan + Thuyết trình + Đàm thoại + Thực hành

III.Tiến trình dạy học:

Tuần 5

Ns:

Trang 23

− Vẽ sơ đồ cấu tạo xương dài ?

− Nêu cấu tạo và chức năng các thành phần của xương dài ?

 Đáp án:

+ Sụn bọc đầu giúp giảm ma sát + Màng xương: giúp xương to ra

+ Mô xương xốp: Phân tán lực tác động và tạo + Mô xương cứng: chịu lực, đ.bảo vững chắc

ô chứa tuỷ đỏ + Khoang xương: chứa tuỷ đỏ / tuỷ vàng

2) Bài mới:

a) Mở bài: Hệ vận động cấu tạo nhờ xương và cơ, chúng ta đã biết cấu tạo và tính chất của xương Vậy cơ có cấu tạo và tính chất như thế nào ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo của bắp cơ và tế bào cơ

+ Mục tiêu: Học sinh chỉ ra được cấu tạo của tb cơ liên quan đến các vân ngang

nhận biết cấu tạo

bắp cơ, bó cơ, tơ

cơ và tiết cơ

 Quan sát tranh theo hướng dẫn;

nghe giáo viên thông báo về cấu tạo của bắp

cơ và bó cơ .

I Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ:

1) Bắp cơ: gồm nhiều bó cơ, cấu tạo gồm:

− Ngoài: là màng liên kết; hai đầu thon có gân; phần bụng phình to

− Trong: có nhiều sợi cơ tập trung thành bó 2) Tế bào cơ: (sợi cơ) gồm nhiều tơ cơ, có 2 loại tơ cơ xếp xen kẽ tạo thành vân tối và vân sáng:

− Tơ cơ dày → vân tối

− Tơ cơ mãnh → vân sáng

− Ngoài ra, giữa 2 đ.vị cấu trúc còn có tiết cơ + Tiểu kết: Tóm tắt trên sơ đồ cấu tạo của cơ

− Hoạt động2: Tìm hiểu tính chất của cơ

+ Mục tiêu: Nêu được t.h.của cơ là co và dãn; g.thích được bản chất của sự co và

9-2, hướng dẫn học sinh quan

sát thí nghiệm co cơ chân ếch

khi có kích thích

− Yêu cầu học sinh làm thí

nghiệm theo hướng dẫn mục

∇

− Vậy tính chất của cơ là

gì ?

 Cá nhân quan sát theo hướng dẫn, đọc thông tin, đ.diện

pbiểu, bổ sung

II Tính chất của cơ:

− Tính chất của cơ là co và dãn

− Khi cơ co: Tơ cơ mãnh xuyên sâu vào vùng phân bố của tơ cơ dày làm tế bào cơ ngắn lại

− Cơ co khi có kích thích của môi trường và chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh

+ Tiểu kết: Tính chất của cơ là gì ? Khi cơ co, các tơ cơ hoạt động như thế nào ?

Trang 24

− Hoạt động3: Tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động co cơ

+ Mục tiêu: Nêu được ý nghĩa của hoạt động co cơ

 Yêu cầu học sinh thảo

luận nhóm trong 3’ trả lời 2

câu hỏi mục ∇ :

− Q.sát hình 9-4, em hãy cho

biết sự co cơ có tác dụng gì ?

− Thử phân tích sự phối hợp

hoạt động co, dãn giữa cơ hai

đầu (cơ gấp) và cơ 3 đầu (cơ

duỗi) ở cánh tay ?

− Bổ sung, hoàn chỉnh nội

dung

− Cá nhân đọc thông tin và thảo luận nhóm trả lời câu hỏi theo hướng dẫn

− Nghe giáo viên

bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

III Ý nghĩa của hoạt động co cơ: Cơ thường bám vào 2 đầu

cơ

Câu 2: Khi đứng cả 2 cơ gấp và cơ duỗi cẵng chân cùng co, nhưng không co tối đa → xương giữ cơ thể ở vị trí thăng bằng

Câu 3 : Không khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng co tối đa Vì

cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng duỗi tối đa khi mất khả năng tiếp nhận kích thích (mất trương lực cơ) ở người bị liệt

IV Dặn dò: Học bài, xem trước nội dung bài 10

− Biết: Nêu được nguyên nhân của sự mỏi cơ

− Hiểu: Hiểu được cơ sinh ra công và đề ra biện pháp chống mỏi cơ

− Vận dụng: Biết luyện tập cơ và lao động vừa sức để bảo vệ và rèn luyện cơ

− Quan sát thí nghiệm rút ra kiến thức

− Thu thập thông tin, phân tích, khái quát hoá

− KNS: Tìm kiếm và xử lí thông tin, quan sát tranh, kĩ năng đặt mục tiêu, giải quyết vấn đề, trình bày.

1/ Giáo viên: Dụng cụ: 1 máy ghi công của cơ

2/ Hoc sinh: xem trước nội dung bài 10

III.Phương pháp:

- Trực quan + Đàm thoại + Thuyết trình

- Các phương pháp kĩ thuật dạy học tích cực: Trình bày, dạy học nhóm, vấn đáp- tìm tòi, trực quan

Tuần 5

Ns:

Trang 25

1/Kiểm tra bài cũ: Tính chất của cơ là gì ? Đặc điểm cấu tạo nào của cơ phù hợp với

ch.năng co và dãn cơ ?

 Đáp án:

+ Tính chất của cơ là co và dãn

+ Đặc điểm cấu tạo:

1) Bắp cơ: gồm nhiều bó cơ, cấu tạo gồm:

− Ngoài: là màng liên kết; hai đầu thon có gân; phần bụng phình to

− Trong: có nhiều sợi cơ tập trung thành bó

2) Tế bào cơ: (sợi cơ) gồm nhiều tơ cơ, có 2 loại tơ cơ xếp xen kẽ tạo thành vân tối và vân sáng:

− Tơ cơ dày → vân tối

− Tơ cơ mãnh → vân sáng

− Ngoài ra, giữa 2 đ.vị cấu trúc còn có tiết cơ

− Khi cơ co: Tơ cơ mãnh xuyên sâu vào vùng phân bố của tơ cơ dày làm tế bào cơ ngắn lại

2/Bài mới:

a/ Mở bài: Hãy nêu hiện tượng xảy ra khi làm việc với một động tác nhưng em làm nhiều lần thì cảm giác cơ như thế nào ? Làm thế nào để rèn luyện cơ ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu hoạt động của cơ và nghiên cứu công của cơ

+ Mục tiêu: Học sinh chỉ ra được cơ sinh ra công và được sử dụng vào các công

việc

 H.dẫn hs hoàn thành

bài tập mục ∇

 Thuyết trình công cơ

theo thông tin ô sách

giáo khoa

 Cá nhân đọc thông tin, hoàn thành bài tập.

Đại diện phát biểu, bổ sung

 Nghe giáo viên thuyết trình

+ Tiểu kết: Công cơ tạo ra khi cơ tạo lực tác động vào vật làm vật dịch chuyển

− Hoạt động2: Tìm hiểu nguyên nhân sự mỏi cơ

+ Mục tiêu: Nêu được ng.nhân sự mỏi cơ và b.pháp rèn luyện cơ lâu mỏi

 Hướng dẫn học sinh quan

sát thí nghiệm nghiên cứu sự

mỏi cơ qua “máy ghi công của

− Đọc thông tin, thảo luận nhóm đ.diện pbiểu, bổ sung

II Sự mỏi cơ: là cơ làm việc quá

sức và kéo dài dẫn đến biên độ co cơ giảm

1) Nguyên nhân sự mỏi cơ: Lượng oxi cung cấp cho cơ bị thiếu nên tích

tụ axit lactic đầu độc cơ

2) Biện pháp chống mỏi cơ:

− Hít thở sâu

Trang 26

ngón tay nhanh tối đa đếm …

mỏi và biên độ co cơ b.đổi như

thế nào ?

 Yêu cầu học sinh thảo luận

nhóm trong 5’: 4 câu hỏi ở

mục II

− Ng.nhân sự mỏi cơ do đâu ?

− Biện pháp chống mỏi cơ

cần làm gì ?

− Bs, hoàn chỉnh nội dung:

tinh thần cũng cần thoải mái…

− Nghe giáo viên bổ sung hoàn chỉnh nội dung

− Nghỉ ngơi,

− Xoa bóp cơ

− Uống nước đường

* Để giúp cơ làm việc dẻo dai (nâng cao năng suất lao động) cần:

− Lao động vừa sức, nghỉ ngơi hợp

lí

− Thường xuyên luyện tập TDTT

=> tăng khả năng co cơ và sức chịu đựng của cơ

+ Tiểu kết: Cần lao động phối hợp với nghỉ ngơi hợp lí để nâng cao năng suất

làm việc của cơ

− Hoạt động3: Tìm hiểu cách rèn luyện cơ

+ Mục tiêu: Nêu được ý nghĩa của luyện tập cơ và chỉ ra các biện pháp luyện tập

cơ

 Y.cầu h.s thảo luận nhóm

trong 3’ trả lời 4 câu hỏi mục

∇

− Bs: yếu tố: t.kinh, thể tích

cơ, lực co cơ, khả năng dẻo

dai => l.tập giúp cơ p.triển

→ cơ thể cân đối …

− B.Hồ: “Tuổi nhỏ làm việc

nhỏ, tuỳ theo sức của mình ”

− Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi theo hướng dẫn; đại diện phát biểu, bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

III Thường xuyên luyện tập

để rèn luyện cơ: Luyện tập

TDTT và lao động vừa sức giúp:

− Tăng thể tích cơ → tăng lực

cơ

− Tăng năng lực hoạt động của hệ hô hấp, tiêu hoá, tuần hoàn, t.kinh → tinh thần sảng khoái → làm việc có năng suất cao

V.Dặn dò:

− Hướng dẫn học sinh mục “Trò chơi”; coi mục “Em có biết”

− Hướng dẫn học sinh kẻ trước bảng 11 trang 38 Học bài, xem trước nội dung bài 11

Trang 27

− Biết: Nêu được sự khác nhau giữa bx người và thú

− Hiểu: Tiến hoá của người so với đ.v thể hiện ở hệ cơ xương

− Vận dụng: Giữ v.sinh rèn luyện thân thể chống các bệnh về cơ xương ở tuổi thiếu niên

2) Kỹ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp kiến thức

- KNS: so sánh, phân biệt khái quát, tím kiếm và xử lí thông tin, quan sát 3) Thái độ: Giáo dục ý thức giữ vệ sinh hệ vận động phòng các tật về cột sống

1/Giáo viên:

a) Tranh vẽ phóng to: Hình11-1 – 11-5

b) Bảng phụ: Ghi nội dung Bảng 11

c) Mô hình: Bộ xương người và bộ xương thú (hoặc tranh bx thú - thỏ)

d) Phiếu trắc nghiệm: Đặc điểm có ở người, không có ở đ.v

2/Hoc sinh: Kẻ trước nội dung bảng 11 vào bảng nhóm

Trang 28

* Để giúp cơ làm việc dẻo dai (nâng cao năng suất lao động) cần:

− Lao động vừa sức, nghỉ ngơi hợp lí

− Thường xuyên luyện tập TDTT => tăng khả năng co cơ và sức chịu đựng của cơ

2/Bài mới:

a/ Mở bài: Người có nguồn gốc từ động vật, nhưng con người nhờ lao động đã phát triển (nhất là hệ cơ xương) và ít lệ thuộc vào tự nhiên, tiến tới chính phục thiên nhiên Vậy con người có sự tiến hoá nào về hệ cơ xương so với thú Biện pháp nào để chống cong vẹo c.s ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu sự tiến hoá của bộ xương người so với bộ xương thú

+ Mục tiêu: Hs chỉ ra được những nét tiến hoá của bx người so với bx thú phù

− Nghe giáo viên thuyết trình bổ sung

I Sự tiến hoá của bộ xương người

− Tay giải phóng, khớp tay linh hoạt, ngón cái đối diện với 4 ngón kia

+ Tiểu kết: Tóm tắt trên tranh sự tiến hoá của bộ xương người so với thú

− Hoạt động2: Tìm hiểu sự tiến hoá củahệ cơ người so với thú

+ Mục tiêu: Nêu được sự phân hoá các nhóm cơ người phù hợp với lao động

khéo léo

 Sự tiến hoá của hệ cơ

người so với cơ thú thể

hiện ở những đặc điểm nào

?

− Treo tranh ph.to hình

11-4: Bổ sung, hoàn chỉnh

nội dung: Quá trình tiến

hoá: con người dùng thức

− Cá nhân đọc thông tin

− Đại diện phát biểu, bổ sung

− Cơ vận động lưỡi phát triển,

− Cơ mông, cơ đùi, cơ bắp chân phát triển,

Trang 29

ăn nấu chín (cơ nhai không

p.triển); cơ nét mặt phân

hoá; lao động… ; tiếng nói,

tư duy…

giáo viên bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

− Cơ tay phân hoá: cơ vận động cánh tay, cẳng tay, bàn tay và đặc biệt là cơ vận động ngón cái phát triển

 Giúp con người có khả năng lao động + Tiểu kết: Do lao động mà hệ cơ xương người đã p.triển ph.hợp dáng đứng

thẳng, lao động.

− Hoạt động3: Tìm hiểu vệ sinh hệ vận động

+ Mục tiêu: Nêu được các b.p: rèn luyện hệ vận động, phòng các tật về cột sống

III Vệ sinh hệ vận động:

* Để hệ cơ xương phát triển cần:

− Luyện tập TDTT và lao động vừa sức

− Có chế độ dinh dưỡng hợp lí và tắm năng

* Để chống cong, vẹo cột sống:

− Mang vác vừa sức, đều 2 vai

− Làm việc, ngồi học với tư thế ngay ngắn

C/ Củng cố: Yêu cầu học sinh hoàn thành bài tập trắc nghiệm: Đánh dấu X vào ô vuông

chỉ đặc điểm chỉ có ở người, không có ở động vật

Xương sọ lớn hơn xương mặt Cột sống hình vòng cung

Lồng ngực nở theo chiều lưng − bụng Cơ nét mặt phân hoá

Cơ nhai phát triển Khớp cổ tay kém linh động

Xương chậu phát triển tạo hố khớp sâu Xương bàn chân xếp trên một mặt phẳng

Ngón chân cái đối diện với 4 ngón kia

V.Dặn dò: Nhóm học sinh chuẩn bị:

− 2 nẹp tre dài 30 – 40 cm x rộng 4 – 5 cm

− 1 cái kéo, 4 cuộn băng y tế, 2 miếng gạc / vải sạch

− Xem trước nội dung bài thực hành.

Trang 30

BÀI 12: THỰC HÀNH TẬP SƠ CỨU VÀ BĂNG BÓ CHO

NGƯỜI BỊ GÃY XƯƠNG

− 1 cái kéo, 4 cuộn băng y tế, 2 miếng gạc / vải sạch.

2) Hoc sinh: theo nhóm (6 – 8 nhóm), mỗi nhóm:

− 2 nẹp tre dài 30 – 40 cm x rộng 4 – 5 cm

− 1 cái kéo, 4 cuộn băng y tế, 2 miếng gạc / vải sạch.

III Phương pháp:

- Thực hành

- Kĩ thuật dạy học tích cực: Đóng vai, trực quan, dạy học nhóm.

IV Tiến trình dạy học:

2) Bài mới:

a) Mở bài: Có nhiều nguyên nhân gây gãy xương như: tai nạn giao thông, té, đánh nhau, … Khi đó chúng ta cần cấp cứu như thế nào để sơ cứu người gãy xương nhằm tránh những thương tật do gãy xương ?

Trang 31

+ Mục tiêu: Nêu được nguyên nhân gãy xương và lưu ý khi bị gãy xương

+ Tiến hành:

 Yêu cầu học sinh đọc 4

câu hỏi; hs thảo luận nhóm

trong 3’ trả lời 4 câu hỏi

− Bổ sung, hoàn chỉnh nội

dung: càng lớn tuổi càng dể

bị gãy xương

− Giáo dục học sinh khi

tham gia giao thông, …

 Giới thiệu các thao tác

băng bó người bị gãy xương

cẵng tay

− Thảo luận nhóm , đại diện phát biểu, bổ sung

− Nghe giáo viên bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

− Quan sát các thao tác thực hiện băng bó cho người bị gãy x.c.tay

I Nguyên nhân và những lưu ý khi bị gãy xương:

* Nguyên nhân gãy xương: tai nạn, …

* Lưu ý khi bị gãy xương:

− Đặt nạn nhân nằm yên, không nắn bóp vết thương bừa bãi,

− Dùng gạc hay khăn sạch lau sạch vết thương

− Tiến hành sơ cứu

− Hoạt động 2:Học sinh tập sơ cứu và băng bó

+ Mục tiêu: Thực hiện được các thao tác băng bó cho người bị gãy xương

+ Tiến hành:

 Treo bảng con,

giáo viên nêu các thao

tác sơ cứu và băng bó

cho người gãy xương.

Lưu ý học sinh trường

− Chú ý trường hợp

sơ cức và băng bó cho người gãy xương cẳng tay

− Nhóm thực hiện theo hướng dẫn

II Phương pháp sơ cứu và băng bó cho người bị gãy xương:

1) Phương pháp sơ cứu:

− Đặt 2 nẹp gỗ vào 2 bên chỗ xương gãy

− Lót vải mềm xếp dày vào những chổ đầu xương,

− Buột định vị 2 chỗ đầu nẹp và 2 bên chỗ xương gãy

* Nếu chỗ gãy là xương cẵng tay thì dùng 1

− Làm dây đeo cẳng tay vào cổ

B/ Xương ở chân: Băng từ cổ chân vào

* Nếu là xương đùi:

− Nẹp từ xương sườn đến gót chân

− Buộc cố định ở phần thân

c) Tổng kết:

− Cho học sinh dọn dẹp, vệ sinh

Trang 32

− Thu bài tường trình

− Nhận xét tinh thần làm việc của học sinh

− Kết quả đạt được của một số nhóm

− Rút kinh nghiệm chung

V Dặn dò: Xem trước nội dung bài 13

………

CHƯƠNG 3: TUẦN HOÀN

BÀI 13: MÁU VÀ MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ



I.Mục tiêu:

1) Kiến thức:

− Biết: Mô tả được các thành phần cấu tạo của máu; chức năng của huyết tương

và hồng cầu; vai trò của môi trường trong cơ thể

− Hiểu: Phân biệt được các thành phần cấu tạo của máu; phân biệt được máu máu, nước mô, bạch huyết

− Vận dụng: phân tích được mối quan hệ giữa máu với môi trường trong cơ thể

2) Kỹ năng:

- Rèn kĩ năng: quan sát, phân tích, tổng hợp, khái quát

- KNS: Tìm kiếm và xử lí thông tin, quan sát tranh,hoạt động nhóm, trình bày,

1) Giáo viên: Tranh vẽ phóng to : Hình 13-1 (Các tế bào máu), 13-2 “Quan hệ giữa

máu, nước mô và bạch huyết”

2) Hoc sinh: xem trước nội dung bài học

III Phương pháp:

- Đàm thoại + Trực quan + Thuyết trình

- Kĩ thuật dạy học tích cực: Động não, trực quan, dạy học nhóm.

IV Tiến trình dạy học:

− Bộ xương người có những đặc điểm gì tiến hoá hơn bộ xương thú ? Cần làm gì

để chog61 cong vẹo cột sống ?

 Đáp án:

* Đặc điểm tiến hoá của bx người so với thú

+ Cơ mặt phân hoá biểu hiện tình cảm khác nhau

+ Cơ vận động lưỡi phát triển,

+ Cơ mông, cơ đùi, cơ bắp chân phát triển,

+ Cơ tay phân hoá: cơ vận động cánh tay, cẳng tay, bàn tay và đ.biệt là cơ v.động ngón cái ptr

* Để chống cong vẹo cột sống: Mang vác vừa sức, đều 2 vai Làm việc, ngồi học với

tư thế ngay ngắn

2) Bài mới:

Tuần 7Tiết 13

Số tiết: 1Ns:

Trang 33

a) Mở bài: Em đã thấy máu chảy trong trường hợp nào ? Máu chảy ra từ đâu ? Máu

có đặc điểm gì ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu các thành phần cấu tạo của máu

+ Mục tiêu: Nêu được các thành phần cấu tạo của máu;

 Treo tranh “Các loại

tế bào máu”Yêu cầu học

sinh đọc thông tin ô

− Đọc thông tin thí nghiệm Đại diện phát biểu, bổ sung

+ Bạch cầu: Trong suốt, kích thước khá lớn,

có nhân (có 5 loại: BC ưa kiềm, BC ưa axit,

BC trung tính, BC limpho, BC mono) + Tiểu cầu: Là các mảnh chất tế bào của tế bào mẹ tiểu cầu

+ Tiểu kết: Thành phần của máu gồm huyết tương, hồng cầu, bạch cầu và tiểu

cầu

− Hoạt động2: Tìm hiểu chức năng của huyết tương và hồng cầu

+ Mục tiêu: Chức năng của huyết tương và hồng cầu

 Nghe g.v.

chỉnh nội dung.

2) Chức năng của huyết tương và hồng cầu:

− Hồng cầu: vận chuyển khí oxi và khí

cacbonic (nhờ có Hb – hemoglobin – huyết sắc tố)

+ Tiểu kết: Tóm tắt vai trò của huết tương và hồng cầu

− Hoạt động 3: Tìm hiểu môi trường trong cơ thể

+ Mục tiêu: Thấy được vai trò của môi trường trong cơ thể (tế bào) liên hệ với

môi trường ngoài thông qua trao đổi chất

II Môi trường trong cơ thể:

− Môi trường trong của cơ thể gồm máu, nước mô và bạch huyết

− Môi trường trong giúp tế bào liên hệ

Trang 34

− Thảo luận nhóm trả lời

2 câu hỏi mục ∇

với môi trường ngoài thông qua trao đổi chất

+ Tiểu kết: Tóm tắt trên tranh quan hệ giữa máu, nước mô và bạch huyết

Câu 4: Quan hệ của chúng theo sơ đồ: MÁU NƯỚC MÔ

BẠCH HUYẾT

− Một số thành phần của máu thẩm thấu qua thành mạch máu tạo ra nước mô

− Nước mô thẩm thấu qua thành mạch bạch huyết tạo thành bạch huyết

− Bạch huyết lưu chuyển trong mạch bạch huyết rồi đổ vào tĩnh mạch hoà vào máu

V.Dặn dò: Đọc mục “Em có biết” Tính xem cơ thể em có bao nhiêu lit máu → KTBC

Trang 35

− Hiểu: Phân biệt MDTN với MDNT, cơ chế hoạt động của 3 hàng rào

− Vận dụng: Có ý thức tiêm phòng bệnh dịch

2) Kỹ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát tranh, xem thông tin rút ra kiến thức, khái quát hoá

- KNS: Giải quyết vấn đề, tìm kiếm và xử lí thông tin, quan sát tranh, trình bày, rèn luyện sức khỏe.

3) Thái độ: có ý thức bảo vệ cơ thể, rèn luyện cơ thể

1/Giáo viên:

a) Tranh vẽ phóng to: 14-1 – 4

b) Bảng phụ: ghi đề bài tập trắc nghiệm

2/Hoc sinh: xem trước nội dung bài học

III.Phương pháp:

- Trực quan + Đàm thoại + Thuyết trình

- Kĩ thuật dạy học tích cực: thảo luận nhóm, động não, trực quan, vấn đáp tìm tòi.

− Nêu thành phần cấu tạo của máu ? Môi trường trong cơ thể gồm những thành phần nào ?

 Đáp án:

+ Huyết tương (chiếm 55%): lỏng trong suốt, màu vàng

+ Tế bào máu (chiếm 45%): gồm hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu (đặc điểm từng loại tế bào máu)

+ Môi trường trong của cơ thể gồm máu, nước mô và bạch huyết

− Hồng cầu và huyết tương có chức năng gì ? Tính xem cơ thể em có bao nhiêu lit máu ?

+ Huyết tương:

• Duy trì máu ở trạng thái lỏng để lưu thông dể dàng trong hệ mạch

• Vận chuyển chất dinh dưỡng, chất cần thiết, chất thải của tế bào

+ Hồng cầu: vận chuyển khí oxi và khí cacbonic

2/Bài mới:

a/ Mở bài: Cơ thể chúng ta thỉnh thoảng bị cảm ta không uống thuốc vài ngày sau hết Hoặc bị nổi một vết thương đứt tay, chân… vài ngày có mủ … rồi hết nhờ vào đâu ? b/ Phát triển bài:

− Hoạt động 1: T.hiểu h.động chủ yếu của b.c trong việc chống các t.nhân gây nhiễm

+ Mục tiêu: Học sinh chỉ ra được 3 hàng rào phòng thủ bảo vệ cơ thể

I Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu:

Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể nhờ 3 hàng rào:

− Sự thực bào: (bạch cầu trung tính và b.c mono) hình thành chân giả bắt và nuốt vi

Trang 36

đọc thông tin ô ,

thảo luận nhóm trong

3 câu hỏi mục ∇

trong 5’ ở trang 46

đại diện phát biểu,

bổ sung

− Bổ sung, hoàn

chỉnh nội dung

− Nghe giáo viên thuyết trình bổ sung, hoàn chỉnh nội dung

khuẩn rồi tiêu hoá

− Bạch cầu Limpho B: (tế bào B) tiết kháng thể vô hiệu hoá vi khuẩn theo cơ chế: chìa khoá và ổ khoá (kháng nguyên và kháng thể).

+ Kháng nguyên: những phân tử ngoại lai

có khả năng kích thích cơ thể tiết ra kháng thể

+ Kháng thể: là những phân tử protein do

cơ thể tiết ra để vô hiệu hoá kháng nguyên

− Bạch cầu limpho T (tế bào T): phá huỷ các tế bào đã nhiễm bệnh

+ Tiểu kết: Tóm tắt trên tranh hoạt động của 3 hàng rào bạch cầu bảo vệ cơ thể

− Hoạt động2: Hình thành khái niệm miễn dịch

+ Mục tiêu: Phát biểu được khái niệm miễn dịch, phân biệt được MDTN với

MDNT

 Yêu cầu học sinh đọc

thông tin ô vuông mục II,

thảo luận nhóm 2 câu hỏi mục

II Miễn dịch:

− Miễn dịch là khả năng cơ thể không mắc một bệnh nào đó (dù trong môi trường có vi khuẩn gây bệnh)

− Miễn dịch có 2 loại:

+ Miễn dịch tự nhiên: Khả năng tự chống bệnh của cơ thể (miễn dịch bẩm sinh hoặc miễn dịch tập nhiễm)

+ Miễn dịch nhân tạo: Cơ thể có miễn dịch nhờ tiêm ngừa

+ Tiểu kết: Cần tiêm ngừa dể có được miễn dịch với các bệnh: uốn ván, dại, …

c) Củng cố:

− Treo bảng phụ có ghi nội dung bài tập:

+ BC tham gia quá trình thực bào là:

a) BC trung tính; b) BC ưa kiềm, c)BC ưa axit, d) BC

+ Hoạt động nào là của BC limpho B:

a) Thực bào; b) Tiết chất bảo vệ cơ thể; c) Tiết kháng thể vô hiệu kháng nguyên

+ Tế bào T phá huỷ tế bào nhiễm bệnh bằng cách:

a) Tiết men phá huỷ màng; b) Dùng protein đặc hiệu; c) Dùng chân giả tiêu diệt

− Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi sách giáo khoa

V.Dặn dò:

− Coi mục “Em có biết” tìm hiểu về bệnh AIDS

− Học bài, xem trước nội dung bài 15 “Đông máu và nguyên tắt truyền máu”

Rút kinh nghiệm:

Trang 38

− Vận dụng: Biết cách xử lí khi bị đứt tay, chân

2) Kỹ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát sơ đồ thí nghiệm, phân tích, tổng hợp

- KNS: Tìm kiếm và xử lí thông tin, giải quyết vân đề và trình bày

II Chuẩn bị:

1) Giáo viên: Tranh vẽ phóng to : Sơ đồ ở mục I; Hình 15 trang 49

2) Hoc sinh: xem trước nội dung bài học

III Phương pháp:

- Đàm thoại + Trực quan + Thuyết trình

- Tranh luận, vấn đáp- tìm tòi, hỏi chuyên gia, giải quyết vấn đề.

IV Tiến trình dạy học:

− Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng cách nào ? Kể ra ? Virut HIV gây hại trên tế bào nào ?

 Đáp án:

+ Sự thực bào: hình thành chân giả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hoá

+ Bạch cầu Limpho B: (tế bào B) tiết kháng thể vô hiệu hoá vi khuẩn theo cơ chế: chìa khoá và ổ khoá (kháng nguyên và kháng thể

• Kháng nguyên: những phân tử ngoại lai có khả năng kích thích cơ thể tiết

2) Bài mới:

a) Mở bài: Em đã thấy máu chảy trong trường hợp nào ? Sau một thời gian thì vết thương như thế nào ? Nhờ vào đâu ?

− Hoạt động 1: Tìm hiểu cơ chế động máu và vai trò của nó

+ Mục tiêu: Nêu được cơ chế đông máu và vai trò trong đời sống

 Yêu cầu học sinh

đọc thông tin ô vuông

mục I, thảo luận nhóm 4

câu hỏi mục ∇ trong 5’

− Treo sơ đồ, hướng

− Cá nhân đọc thông tin, thảo luận nhóm , đại diện phát

I Đông máu:

− Đông máu là hiện tượng hình thành khối máu đông bịt kín vết thương do hoạt động của các tiểu cầu là chủ yếu

− Sơ đồ sự hình thành khối máu đông:

Trang 39

dẫn học sinh quan sát biểu, bổ sung.

Các tế bào máu Tiểu cầu vỡ Tơ máu sẽ giữ các Tế

Máu Enzim bào máu lỏng => Khối máu đông

Huyết tương Chất sinh tơ máu Ca ++ Tơ máu

+ Tiểu kết: Tóm tắt trên sơ đồ sự hình thành khối máu đông và ý nghĩa

− Hoạt động2: Tìm hiểu các nhóm máu ở người và nguyên tắt truyền máu

+ Mục tiêu: Kể được các nhóm máu chính ở người và nêu được nguyên tắt

− Hãy trao đổi nhóm

đánh dấu chiều mũi tên

vào các mũi tên ?

− Yêu cầu học sinh quan

4 nhóm máu

 Quan sát tranh, thảo luận nhóm Đại diện phát biểu, bổ sung

II Các nguyên tắt truyền máu:

BB

2) Các nguyên tắt truyền máu: cần xét nghiệm trước để:

− Chọn nhóm máu cho phù hợp, tránh tai biến (hồng cầu người cho bị kết dính trong huyết tương người nhận gây tắc mạch)

− Kiểm tra mầm bệnh (tránh người nhận máu bị nhiễm tác nhân gây bệnh)

+ Tiểu kết: Tóm tắt trên tranh về các nhóm máu và nguyên tắc truyền máu

c) Củng cố:

− Cho học sinh hoàn thành bài tập trắc nghiệm:

1) Tế bào máu nào tham gia quá trình đông máu

2) Người có nhóm máu AB không cho người có nhóm máu O, A, B vì:

a) Nhóm máu AB hồng cầu có cả A và B

Trang 40

b) Nhóm máu AB huyết tương không có

− Xem trước nội dung bài 16

Số tiết bài:1

BÀI 16: TUẦN HOÀN MÁU

VÀ LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT

− Hiểu: Phân biệt được TMC với ĐMC, sự vận chuyển của máu

− Vận dụng: nhận biết được vị trí: tim trong lồng ngực; một số đ.m; tm trên cơ thể

2) Kỹ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát tranh, phân tích, tổng hợp, vẽ hình

- KNS: Ra quyết định, tìm kiếm và xử lí thông tin.

II Chuẩn bị:

Tuần 8

Tiêu đề	Bài 1: Bài Mở Đầu
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2011
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	160
Dung lượng	5,73 MB