sinh lý bệnh chức năng tiết niêu

Áp suất lọc pl là giá trị chênh lệch giữa áp suất thủy tĩnh trong búi mao mạch cầu thận và tổng của áp suất keo trong lòng mạch với áp suất nang Bowman... Khi bàng quang đã chứa đủ lượng

SINH LÝ BỆNH CHỨC NĂNG TIẾT NIỆU

ThS Đỗ Hoàng Long

Bộ môn Sinh lý bệnh – Miễn dịch Khoa Y, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ

I SINH LÝ THẬN

Thận là cơ quan lọc

máu để tạo nước tiểu

và bài tiết nước tiểu,

nhờ đó giúp cho cơ thể

www.3dscience.com/ /Urinary/Nephron.php

- Mỗi quả thận của

người được cấu tạo

từ hơn một triệu đơn

www.3dscience.com/ /Urinary/Nephron.php

Cầu thận

Ống thận

Ống góp

Áp suất lọc (pl) là giá trị chênh lệch giữa áp suất thủy tĩnh trong búi mao mạch cầu thận và tổng của áp suất keo trong lòng mạch với áp suất nang Bowman

Dịch lọc (nước tiểu đầu, nước tiểu

huyết tương như đường glucose,

acid amin, Na+, K+, HCO3 -, Cl-… còn protein ít hơn huyết tương từ 300

đến 400 lần vì những protein kích

thước lớn ( khối lượng phân tử bằng hoặc lớn hơn 69.000 dalton) không thể qua được màng lọc

Thành phần và số lượng nước tiểu của dịch lọc

Vai trò của ADH và Aldosterone

Hormone chống bài niệu

(ADH) do thuỳ sau tuyến

yên tiết ra

- ADH đã gây hoạt hoá

men adenylatecyclase để

men này kích thích sự biến

đổi ATP thành AMP vòng

Vai trò của ADH và Aldosterone

Hormon aldosterone của

vỏ thượng thận gây tăng tái

hấp thu Na+ ở ống thận xa

và ống góp theo cơ chế

tích cực

- Aldosterone xuyên qua

màng tế bào tới màng nhân

Vai trò của thần kinh

Sau khi qua ống góp, nước tiểu được cô đặc

cho đến khi đủ lượng gây kích thích mà có

phản xạ mắc tiểu.

Khi bàng quang đã chứa đủ lượng nước tiểu làm kích thích các cảm thụ quan trong vách

qua dây hạ vị (phần giao cảm của hạch mạc treo tràng dưới) và dây thần kinh chậu (phần phó giao cảm có trung khu ở các sừng xám

 Nếu muốn đi tiểu, vỏ não sẽ phát ra các xung động thần kinh xuống tuỷ sống và qua dây thần kinh chậu

làm cơ bàng quang co, đồng thời cơ vòng trong ở cổ bàng quang giãn, và qua dây thần kinh thẹn (đi từ thần kinh chậu đến cơ thắt vòng ngoài) làm cơ vòng ngoài giãn, kết quả là nước tiểu được thải ra Bên cạnh đó, khi thải nước tiểu còn có sự tham gia của cơ bụng, cơ hoành để ép vào bàng quang và khi nước tiểu đi qua niệu đạo sẽ kích thích vào cảm thụ quan ở đó cũng có tác dụng tăng cường co bóp bàng quang

 Nếu không muốn đi tiểu thì cơ bàng quang giãn ra,

cơ vòng trong co lại và đồng thời cũng qua dây thẹn làm cơ vòng ngoài co lại nên làm ức chế không cho nước tiểu thải ra

Tóm lại, thận có vai trò trong quá trình điều hoà nhằm duy trì các hằng số của nội dịch như:

- Điều hoà áp suất thẩm thấu

- Điều hoà huyết áp

- Điều hoà khối lượng máu

- Điều hoà cảm giác khát

- Điều hoà độ pH

II BỆNH NGUYÊN, BỆNH SINH MỘT SỐ BỆNH THẬN

1 BỆNH THẬN DO NHIỄM ĐỘC

Viêm ống thận cấp

- nhiễm độc: chì, thủy ngân, asen, xyanua …

- độc tố của tế bào bị hủy hoại như truyền

máu nhầm loại, bỏng nặng, chấn thương dập nát

cơ nhiều

thận dẫn đến làm hư hại thận.

2 BỆNH THẬN DO VIÊM VÀ NHIỄM KHUẨN

Hoại tử ống thận cấp

- nhiễm khuẩn

- thứ phát với rối loạn huyết động

biểu bì.

Viêm vi cầu thận cấp

- nhiễm khuẩn vùng tai, mũi, họng,da,…

- liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A týp 12

 Cơ chế:

- phức hợp KN-KT lắng đọng

- tự miễn

Hội chứng thận hư

- nhiễm khuẩn vùng tai, mũi, họng,da,…

- liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A týp 12

 Cơ chế:

- có nhiều giả thuyết về cơ chế miễn dịch

- tăng tẩm nhuận albumin qua màng lọc cầu thận

Viêm thận kẽ

(viêm tổ chức liên kết ở thận, viêm thận

ngược dòng, viêm bể thận)

- nhiễm khuẩn trực tiếp từ đường niệu ngoài

- tổn thương sinh mũ tại bể thận

- viêm bể thận

 Cơ chế: vi khuẩn đi ngược dòng khu trú ở bể thận gây viêm mũ, lan sang đài thận, kẽ thận

và tổ chức liên kết của thận.

3 BỆNH THẬN DO RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA

Do mắc phải:

 Bệnh đái đường tụy

 Bệnh thận thoái hóa dạng tinh bột

 Bệnh xơ cứng thận – mạch thận

II CƠ CHẾ CÁC BIỂU HIỆN TRONG BỆNH THẬN

Thay đổi chất lượng:

 Đạm niệu

 Huyết niệu

 Trụ niệu

3 BIỂU HIỆN TOÀN THÂN:

 Cao huyết áp