SINH lý BỆNH CHỨC NĂNG TIẾT NIỆU

Rốn thận là chính giữa bờ cong phía trong, nơi đó có mạch máu đến và đi ra khỏi thận, có ống niệu và có dây thần kinh.. Bổ dọc một quả thận ta thấy bên trong gồm hai phần: phần chính giữ

SINH LÝ BỆNH CHỨC NĂNG TIẾT NIỆU

ThS Đỗ Hoàng Long

Bộ môn Sinh lý bệnh – Miễn dịch Khoa Y, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ

I SINH LÝ THẬN

Thận là cơ quan lọc máu để

tạo nước tiểu và bài tiết

nước tiểu, nhờ đó giúp cho

cơ thể không bị nhiễm độc

Rốn thận là chính giữa bờ cong phía trong, nơi đó có mạch máu đến và đi ra khỏi thận, có ống niệu và có dây thần

kinh.

Bổ dọc một quả thận ta thấy bên trong gồm hai phần: phần chính giữa là bể thận có chứa mô mỡ, các mạch máu và

dây thần kinh, phần xung quanh đặc gồm hai vùng, bên

trong là vùng tuỷ màu nhạt còn gọi là lớp hình tháp của

thận

Vùng vỏ ở bên ngoài có màu đỏ xẫm do có nhiều mao

mạch và các cấu trúc dạng hạt là cầu thận.

www.3dscience.com/ /Urinary/Nephron.php

- Mỗi quả thận của

người được cấu tạo

từ hơn một triệu đơn

www.3dscience.com/ /Urinary/Nephron.php

Cầu thận

Ống thận

Ống góp

Áp suất lọc (p l ) là giá trị chênh lệch giữa áp suất thủy tĩnh trong búi mao mạch cầu thận và tổng của áp suất keo trong lòng mạch với áp suất nang Bowman

Dịch lọc (nước tiểu đầu, nước tiểu nang)

có thành phần gần giống với huyết

tương như đường glucose, acid amin,

Na+, K+, HCO3 -, Cl-… còn protein ít hơn huyết tương từ 300 đến 400 lần vì

những protein kích thước lớn ( khối

lượng phân tử bằng hoặc lớn hơn

69.000 dalton) không thể qua được

màng lọc

Thành phần và số lượng nước tiểu của dịch lọc

Vai trò của ADH và Aldosterone

• Hormone chống bài niệu

(ADH) do thuỳ sau tuyến

yên tiết ra

- ADH đã gây hoạt hoá

Vai trò của ADH và Aldosterone

• Hormon aldosterone của

vỏ thượng thận gây tăng

Vai trò của thần kinh

Sau khi qua ống góp, nước tiểu được cô đặc

sẽ đổ vào bể thận, di chuyển qua niệu quản để xuống bàng quang, ở đó nước tiểu được giữ lại cho đến khi đủ lượng gây kích thích mà có

phản xạ mắc tiểu.

Khi bàng quang đã chứa đủ lượng nước tiểu làm kích thích các cảm thụ quan trong vách bàng quang, xung động thần kinh hướng tâm qua dây hạ vị (phần giao cảm của hạch mạc treo tràng dưới) và dây thần kinh chậu (phần phó giao cảm có trung khu ở các sừng xám của các đốt tuỷ cùng 1, 2 và 3), truyền vào tuỷ sống rồi lên vỏ não

 Nếu muốn đi tiểu, vỏ não sẽ phát ra các xung động thần kinh xuống tuỷ sống và qua dây thần kinh chậu

làm cơ bàng quang co, đồng thời cơ vòng trong ở cổ bàng quang giãn, và qua dây thần kinh thẹn (đi từ thần kinh chậu đến cơ thắt vòng ngoài) làm cơ vòng ngoài giãn, kết quả là nước tiểu được thải ra Bên cạnh đó, khi thải nước tiểu còn có sự tham gia của cơ bụng, cơ hoành để ép vào bàng quang và khi nước tiểu đi qua niệu đạo sẽ kích thích vào cảm thụ quan ở đó cũng có tác dụng tăng cường co bóp bàng quang

cơ vòng trong co lại và đồng thời cũng qua dây thẹn làm cơ vòng ngoài co lại nên làm ức chế không cho nước tiểu thải ra

Tóm lại, thận có vai trò trong quá trình điều hoà nhằm duy trì các hằng số của nội dịch như:

- Điều hoà áp suất thẩm thấu

- Điều hoà huyết áp

- Điều hoà khối lượng máu

- Điều hoà cảm giác khát

- Điều hoà độ pH

II BỆNH NGUYÊN, BỆNH SINH MỘT SỐ BỆNH THẬN

1 BỆNH THẬN DO NHIỄM ĐỘC

Viêm ống thận cấp

- nhiễm độc: chì, thủy ngân, asen, xyanua …

- độc tố của tế bào bị hủy hoại như truyền

máu nhầm loại, bỏng nặng, chấn thương dập nát

cơ nhiều

thận dẫn đến làm hư hại thận.

2 BỆNH THẬN DO VIÊM VÀ NHIỄM KHUẨN

Hoại tử ống thận cấp

 Nguyên nhân:

- nhiễm khuẩn

- thứ phát với rối loạn huyết động

 Tổn thương: hoại tử tế bào ống và teo tế bào biểu bì.

Viêm vi cầu thận cấp

 Nguyên nhân:

- nhiễm khuẩn vùng tai, mũi, họng,da,…

- liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A týp 12

- phức hợp KN-KT lắng đọng

- tự miễn

Hội chứng thận hư

 Nguyên nhân:

- nhiễm khuẩn vùng tai, mũi, họng,da,…

- liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A týp 12

- có nhiều giả thuyết về cơ chế miễn dịch

- tăng tẩm nhuận albumin qua màng lọc cầu thận

Viêm thận kẽ

(viêm tổ chức liên kết ở thận, viêm thận

ngược dòng, viêm bể thận)

 Nguyên nhân:

- nhiễm khuẩn trực tiếp từ đường niệu ngoài

- tổn thương sinh mũ tại bể thận

- viêm bể thận

thận gây viêm mũ, lan sang đài thận, kẽ thận

và tổ chức liên kết của thận.

3 BỆNH THẬN DO RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA

Do mắc phải:

II CƠ CHẾ CÁC BIỂU HIỆN TRONG BỆNH

2 MÁU:

3 BIỂU HIỆN TOÀN THÂN:

 Phù