Sinh đề sinh hoạt chuyên môn chuyên đề, chuyên đề thuyết minh

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN PHÚ NHUẬN TRƯỜNG THCS CHÂU VĂN LIÊM TỔ NGỮ VĂN SỬ ĐỊA GDCD CHUYÊN ĐỀ GIẢNG DẠY VĂN THUYẾT MINH TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN KẾT HỢP TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP Phú N[.]

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN PHÚ NHUẬN

TRƯỜNG THCS CHÂU VĂN LIÊM

TỔ NGỮ VĂN SỬ ĐỊA GDCD

CHUYÊN ĐỀ

GIẢNG DẠY VĂN THUYẾT MINH

TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN KẾT HỢP TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP

Phú Nhuận, tháng 4 năm 2023

QUY ƯỚC VIẾT TẮT

CT GDPT Chương trình giáo dục phổ thông

TN - HN Trải nghiệm - Hướng nghiệp

TT/ BGD Thông tư/ Bộ Giáo dục

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn chuyên đề

2 Mục tiêu chuyên đề

3 Đối tượng chuyên đề

4 Phương pháp nghiên cứu

5 Thời gian thực hiện

NỘI DUNG

Phần 1

1 Nội dung cơ bản văn thuyết minh

2 Thuyết minh về một phương pháp (cách làm)

3 Thuyết minh về danh lam thắng cảnh (địa danh)

Phần 2

1 Nội dung cơ bản về tích hợp liên môn

2 Ứng dụng tích hợp kiến thức liên môn vào giảng dạy Ngữ văn, thể loại văn Thuyết minh

Phần 3

1 Nội dung cơ bản về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

2 Ứng dụng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp vào giảng dạy văn thuyết minh về một phương pháp (cách làm); Thuyết minh về danh lam thắng cảnh (địa danh)

Phần 4: Sản phẩm sáng tạo

1 Ứng dụng Công nghệ thông tin: Thuyết minh về trường THCS Châu Văn Liêm (Phú Nhuận)

2 Thủ công mỹ nghệ tranh hạt gạo: Thuyết minh về địa danh của Việt Nam

3 Nghệ thuật gấp giấy Origami Nhật Bản: Thuyết minh về cách gấp chim thiên nga

4 Bảo lưu văn hoá truyền thống Việt Nam: Thuyết minh Thư pháp Việt.

5 Biểu diễn nghệ thuật: Tái hiện hình ảnh quê hương, con cháu Vua Hùng qua tiết mục múa

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn chuyên đề

- Đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm Đổi mới phương pháp dạy học trong chương trình giáo dục phổ thông (CT GDPT) 2018 theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng qua đó hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất được thống nhất chung trong sinh hoạt chuyên môn tổ Văn Sử Địa GDCD của nhà trường

- Trên cơ sở nghiên cứu các hoạt động trải nghiệm phù hợp với tổ bộ môn Ngữ Văn trường THCS Châu Văn Liêm Giáo viên (GV) lập kế hoạch thiết kế bài dạy phù hợp nhằm giúp người học có cơ hội tiếp cận nội dung chương trình gắn kết lí thuyết với thực tiễn để tăng tính tích cực chủ động trong học tập, cũng như rèn luyện các kĩ năng

- Việc giảng dạy môn Ngữ văn, thể loại văn thuyết minh có tích hợp kiến thức liên môn và áp dụng trải nghiệm, hướng nghiệp (TN - HN) tạo sự tương tác hiệu quả giữa gia đình - nhà trường, giáo viên - học sinh và các lực lượng trong xã hội trong việc xây dựng môi trường giáo dục toàn diện

- Với phương châm lấy người học làm trung tâm và phục vụ tối đa nhu cầu giảng dạy

và học tập Nội dung giảng dạy Ngữ văn tích hợp liên môn kết hợp trải nghiệm, hướng nghiệp thực sự cần thiết

2 Mục tiêu chuyên đề

- Giáo viên tổ chức, chỉ đạo, tiến hành các hoạt động học tập Học sinh khai thác sách giáo khoa, các tài liệu học tập để chủ động tiếp thu, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn

- Chú trọng phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh, rèn luyện được thái độ tích cực đối với lao động sản xuất, giúp học sinh hướng nghiệp và chọn nghề

- Thông qua hoạt động, tăng cường phối hợp cá nhân - tập thể

+ Tạo môi trường giao tiếp GV - HS và HS - HS nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập chung

+ Tạo môi trường giáo dục giữa Gia đình - Nhà trường - Xã hội

- Thành lập Câu lạc bộ Văn học - Thư pháp tại đơn vị (trong thời gian tới)

3 Đối tượng chuyên đề

- Văn thuyết minh SGK Ngữ văn 8, tập một, tập hai

- Thuyết minh về một phương pháp (cách làm); SGK Ngữ văn 8, tập hai, trang 24

- Thuyết minh về danh lam thắng cảnh (địa danh); SGK Ngữ văn 8, tập hai, trang 33

4 Phương pháp nghiên cứu

Chuyên đề được tiến hành với các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:

- Phương pháp hệ thống

- Phương pháp phân tích - tổng hợp

- Phương pháp phát triển năng lực học sinh

- Phương pháp tích hợp liên môn

- Phương pháp dạy học theo dự án

5 Thời gian thực hiện

- 12/12/2022 đến 27/3/2023

PHẦN 1

1 Nội dung cơ bản văn thuyết minh HKI/117

1.1 Khái niệm văn thuyết minh.

Văn thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân, của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích

1.2 Mục đích của văn bản thuyết minh

Đem lại cho con người những tri thức chính xác, khách quan về sự vật, hiện tượng để có thái độ, hành động đúng đắn

1.3 Tính chất của văn bản thuyết minh

Tri thức chuẩn xác, khách quan, hữu ích

1.4 Ngôn ngữ của văn bản thuyết minh

Có tính chính xác, cô đọng, chặt chẽ, sinh động

1.5 Phương pháp thuyết minh

Phương

pháp

thuyết

minh

1 Nêu định

nghĩa, giải

thích

- Kiểu câu trần thuật A là B + A: Đối tượng cần thuyết minh

+ B: Tri thức về đối tượng + là: biểu thị sự phán đoán

- Giúp người đọc có khái niệm và hình dung được đối tượng (là ai,

là gì)

2.Liệt kê - Kiểu câu: Câu có nhiều vế câu, có

nhiều vị ngữ

- Phần liệt kê được đánh dấu bởi dấu hai chấm

- Kết hợp nhiều loại dấu câu: dấu phẩy, dấu hai chấm, dấu chấm phẩy, dấu ba chấm

- Kể ra những thuộc tính, biểu hiện cùng loại

- Giúp người đọc hiểu sâu sắc, toàn diện về đối tượng

3 Nêu ví dụ - Ví dụ thường trích dẫn, đặt dấu hai

chấm hoặc ngoặc đơn - Đối tượng thuyết minh có độ tincậy cao

4 Dùng số

liệu - Dùng các con số, số liệu chính xác. - Khách quan, chính xác, tin cậy,sát hợp, tiêu biểu

5 So sánh - So sánh hai đối tượng có cùng thuộc

tính - Nhằm làm nổi bật đối tượngthuyết minh

6 Phân tích,

phân loại - Chia ra từng bộ phận, từng mặt, khíacạnh, từng thuộc tính của đối tượng để

thuyết minh

- Giúp hình dung tổng thể, toàn diện về đối tượng

1.6 Các dạng văn thuyết minh

Dạng 1

Thuyết minh

về một thứ

đồ dùng

Dạng 2

Thuyết minh về một phương pháp (cách làm)

Dạng 3

Thuyết minh về một thể loại văn học

Dạng 4

Thuyết minh về một tác giả, danh nhân

Dạng 5

Thuyết minh về một di tích văn hóa, danh lam thắng cảnh

- Giới thiệu

về chiêc

kính; cặp

sách; nón lá;

bút bi; xe

đạp

- Giới thiệu cách làm sản phẩm, món ăn, đồ chơi, trò chơi dân gian

- Thuyết minh

về thể thơ, truyện

- Giới thiệu về tác giả Nguyễn Trãi,

Hồ Chí Minh

Giới thiệu về vịnh Hạ Long; chùa Một Cột

Giới thiệu chung, khái quát về đồ vật, sự vật, hiện tượng, đối tượng…

 Nguồn gốc  Nguồn gốc  Lịch sử ra đời Cuộc đời

Sự nghiệp  Vị trí địa lý  Khái niệm

Định nghĩa Đánh giá đónggóp Đánh giá, nhậnđịnh chung

 Đặc điểm

Cấu tạo  Thành phần  Đặc điểm Phong cách làmviệc, sáng tác Lịch sử, văn hóatruyền thống Cách dùng Cách chế biến  Nhận xét ưu

khuyết điểm  Cách tiếp cận  Cách tham quan

Ý nghĩa, giá

trị… Giá trị, cáchdùng Ý nghĩa trongtiến trình phát

triển văn học

Gương sáng, Lưu danh Ý nghĩa, giá trịvăn hoá, lịch sử

2 Thuyết minh về một phương pháp (cách làm)

2.1 Kiến thức chung

- Khi giới thiệu một phải nắm chắc phương pháp (cách làm) nào đó, người viết phải tìm hiểu nắm chắc về phương pháp (cách làm) đó

- Khi thuyết minh, cần trình bày rõ điều kiện, cách thức, trình tự, làm ra sản phẩm

và yêu cầu chất lượng đối với sản phẩm đó

- Lời văn thuyết minh cầm được trình bày ngắn gọn, giới thiệu rõ ràng

2.2 Bố cục: Gồm 3 phần

2.2.1 Mở bài: Giới thiệu về đồ dùng đó

2.2.2 Thân bài

- Nguyên liệu

- Cách làm

- Yêu cầu thành phẩm

- Cách sử dụng

2.2.3 Kết bài

- Giá trị của đồ dùng

3 Thuyết minh về danh lam thắng cảnh (địa danh)

3.1 Kiến thức chung

- Muốn viết bài giới thiệu về một danh lam thắng cảnh thì phải đến nơi thăm thú, quan sát hoặc tra cứu sách vở, tìm hiểu thông tin về nơi ấy

- Bài giới thiệu nên có bố cục đủ 3 phần

Lời giới thiệu ít nhiều có kèm theo miêu tả, bình luận thì sẽ hấp dẫn hơn

- Bài giới thiệu phải dựa trên cơ sở kiến thức đáng tin cậy và có phương pháp thích hợp

- Lời văn cần chính xác và kết hợp yếu tố biểu cảm

3.2 Bố cục: Gồm 3 phần

3.2.1 Mở bài

- Giới thiệu đối tượng thuyết minh

- Cảm nghĩ khái quát vê đối tượng thuyết minh

3.2.2 Thân bài

- Giới thiệu vị trí, khung cảnh

- Nguồn gốc, thời gian hình thành

- Ý nghĩa lịch sử

- Giá trị văn hóa đối với địa phương, đất nước

3.2.3 Kết bài

- Khẳng định giá trị, ý nghĩa của đối tượng thuyết minh

- Cảm nghĩ về đối tượng

PHẦN 2

1 Nội dung cơ bản về tích hợp kiến thức liên môn

- Thông qua sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học Giáo viên cần tích cực tham gia xây dựng các chủ đề dạy học; xác định những năng lực có thể phát triển cho học sinh trong mỗi chủ đề; biên soạn các câu hỏi, bài tập để đánh giá năng lực của học sinh trong dạy học; thiết kế tiến trình dạy học thành các hoạt động học của học sinh; tổ chức dạy học để dự giờ, phân tích, rút kinh nghiệm đáp ứng được yêu cầu của đổi mới giáo dục, trong đó dạy học tích hợp, liên môn là xu hướng tất yếu

- Dạy học tích hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học

+ Ở mức độ thấp: Việc dạy học tích hợp mới chỉ là lồng ghép những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy học một môn học như: lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông

+ Mức độ tích hợp cao: Là xử lí các nội dung kiến thức trong mối liên quan với nhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng được tổng hợp các kiến thức đó một cách hợp lí để giải quyết các vấn đề trong học tập, trong cuộc sống Qua đó phát triển được những năng lực và phẩm chất cần thiết, đồng thời tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức

2 Ứng dụng tích hợp kiến thức liên môn vào giảng dạy Ngữ văn, thể loại văn Thuyết minh.

- Chủ đề tích hợp liên môn có nội dung kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học Thể hiện ở sự ứng dụng của chúng trong cùng một hiện tượng, quá trình trong tự nhiên hay xã hội

- Ví dụ:

+ Kiến thức Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí trong phân loại khí hậu, đất đai, dân cư vùng miền, vị trí lãnh thổ hay giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền, giữ gìn biển, đảo

+ Kiến thức Ngữ văn và Giáo dục Công dân trong giáo dục tư tưởng nhận thức, đạo đức, lối sống, suy nghĩ, hành động

+ Kiến thức Tin học, Ngoại ngữ trong tìm kiếm thông tin tư liệu tham khảo, truy thu nguồn gốc, xuất xứ của đối tượng văn bản, tác giả, tác phẩm hay thể loại có nguồn gốc trong nước hoặc nước ngoài

+ Kiến thức Âm nhạc, Mĩ thuật trong hình thành giá trị Văn - Thể - Mĩ cho người học

- Các nội dung hoạt động giáo dục tích hợp liên môn được tổ chức ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường, trong gia đình và cộng đồng Đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành và ứng dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn

- Ưu điểm

+ Nội dung lồng ghép giáo dục mang tính thực tiễn khách quan giúp nội dung bài học trở nên sinh động, thu hút học sinh

+ Những kiến thức được học vận dụng ngay vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Tăng khả năng tự giác, chủ động trong học tập

+ Tránh áp lực, căng thẳng làm chậm khả năng tư duy của HS.

- Khuyết điểm - khó khăn

+ Khó khăn về việc thống nhất giáo án và phương thức dạy

+ Tâm lí người dạy chịu sức ép liên môn Một mặt vừa phải giảng dạy lý thuyêt, đảm bảo nội dung cho HS dễ tiếp thu, mặt khác phải đáp ứng việc vận dụng thành công vào thực tiễn

+ Đối tượng học bao gồm cả trẻ hoà nhập, cần có kế hoạch giáo dục chuyên biệt + Một số ít học sinh còn thụ động, thiếu tự giác trong học tập, rèn luyện Cần động viên, nhắc nhở, uốn nắn và khắc phục

PHẦN 3

1 Nội dung cơ bản về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

1.1 Đặc điểm hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

- Hoạt động giáo dục tạo cơ hội cho học sinh trực tiếp tham gia hoạt động

- Học sinh được thể nghiệm bản thân, phát

- Chú trọng đến xúc cảm, tình cảm

- Nhấn mạnh đến quá trình nhiều hơn kết quả

- Kết quả: kinh nghiệm mới của cá nhân

1.2 Cấu trúc kế hoạch tổ chức động trải nghiệm, hướng nghiệp

Hoạt động 1 Nhận diện/khám phá

Hoạt động 2 Kết nối kinh nghiệm Hoạt động 3 Luyện tập/ thực hành Hoạt động 4 Vận dụng/ mở rộng

1.3 Phương pháp, hình thức tổ chức

2 Ứng dụng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp vào giảng dạy văn thuyết minh về một phương pháp (cách làm); Thuyết minh về danh lam thắng cảnh (địa danh)

2.1 Các bước tiến hành hoạt động

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên nêu yêu cầu, nhiệm vụ và hướng dẫn cách thực hiện cho học sinh

- Học sinh tiếp nhận, tìm hiểu các nội dung nhiệm vụ

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Đối với giáo viên

+ Dạy học Ngữ Văn kết hợp nhiều phương pháp:

Phương pháp phân tích - tổng hợp

Phương pháp phát triển năng lực học sinh

Phương pháp tích hợp liên môn

Phương pháp trực quan

Phương pháp thảo luận nhóm

Phương pháp thuyết trình…

+ Giáo viên dự kiến những việc cần làm để hỗ trợ, định hướng cho học sinh + Hướng dẫn cách thức thực hiện nhiệm vụ; giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh + Lưu ý những cá nhân hoặc nhóm có kết quả đúng/chưa đúng, kết quả hay/chưa hay, kết quả khác biệt

- Đối với học sinh

+ Học sinh tích hợp kiến thức nội môn (Văn, Tiếng Việt, Tập làm văn) và kiến thức ngoại môn (Âm nhạc, Mĩ thuật, Địa lý, Tin học ứng dụng, trải nghiệm -hướng nghiệp ) để thực hiện hoạt động kết nối kinh nghiệm cá nhân với chuẩn mực hành vi thái độ, hình thành mục tiêu nhiệm vụ tạo ra sản phẩm mang tính ứng dụng

- Học sinh kết hợp nhiều kỹ năng:

Kỹ năng quản lý thời gian (cân bằng việc học và cuộc sống)

Kỹ năng viết (hệ thống quan điểm rõ ràng, mạch lạc, ngắn gọn)

Kỹ năng tìm hiểu, tham khảo tài liệu học tập

Kỹ năng giao tiếp (sử dụng ngôn ngữ để tương tác)

Kỹ năng cá nhân (bao gồm: Sự tự tin, trung thực, tự trọng, tự chủ trong các tình huống phát sinh… Đây cũng là nhiệm vụ cần rèn luyện để phát huy khả năng học tập và xây dựng môi trường, mối quan hệ tốt cho công việc tương lai)

- Kết hợp các lực lượng giáo dục (Gia đình - Nhà trường - Xã hội)

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đối với giáo viên

+ Giáo viên cần dự kiến tiến trình thảo luận, bao gồm những câu hỏi phân tích, làm rõ, phát triển kết quả thực hiện nhiệm vụ

+ Những vấn đề/câu hỏi thảo luận giúp giáo viên có được “thông tin ngược” về việc học sinh hiểu hay không hiểu rõ vấn đề học tập, là con đường đưa đến sản phẩm và cũng là cách thức để mở rộng, nâng cao kiến thức, kĩ năng (nếu có)

- Đối với học sinh

+ Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng để ứng xử linh hoạt, tiến hành báo cáo, trình bày, giới thiệu sản phầm của cá nhân, tổ nhóm

+ Qua phần trình bày sẽ hình thành năng lực, phẩm chất, định hướng kiến thức, định hướng nghề nghiệp cho bản thân, hướng đến xã hội, hướng đến tự nhiên Ví dụ:

◦ Tìm hiểu và thực hiện các hoạt động tạo nên truyền thống vẻ vang của ngôi trường mình đang theo học; quy định, nội quy của trường, lớp

◦ Thể hiện sự đóng góp cụ thể của bản thân vào các phong trào hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức ngày kỉ niệm, ngày đặc biệt, lễ hội của địa phương, đất nước

◦ Giới thiệu về truyền thống văn hóa địa phương, tình cảm và lòng tự hào về vẻ đẹp quê hương xứ sở

◦ Tham gia bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên, vận động người thân, bạn

bè sử dụng các đồ dùng có nguồn gốc tự nhiên

◦ Rèn luyện bản thân: Thể hiện sự tự chủ, tuân thủ nội quy, quy định, ý thức hoàn thành nhiệm vụ, mối quan hệ chan hòa, đoàn kết, hợp tác, thái độ tự tin, tự chủ, bản lĩnh trong giao tiếp ứng xử

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Giáo viên “kết luận/ nhận định” về kết quả đạt được của học sinh

+ Kết quả cụ thể của hoạt động (câu trả lời, cách thức xử lí tình huống, bài tập được giải, kết quả thí nghiệm )

+ Kết quả về thái độ, kĩ năng, thao tác tư duy, bài học kinh nghiệm mà học sinh được hình thành trong quá trình thực hiện