Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng khẳng định: “xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân; lấy liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức làm nền tảng, do Đảng cộng sản lãnh đạo. Thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân, giữ nghiêm kỷ cương xã hội, chuyên chính với mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân”(Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện ĐH lần thứ VIII, NXB CTQG HN, 1996, Tr 129). Đồng chí hãy phân tích làm rõ quan điểm trên
Trang 1Đảng khẳng định: “xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa của dân, do
dân và vì dân; lấy liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân
và tầng lớp trí thức làm nền tảng, do Đảng cộng sản lãnh đạo Thực
hiện đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân, giữ nghiêm kỷ cương xã hội,
chuyên chính với mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của
nhân dân”(Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện ĐH lần thứ VIII, NXB
CTQG HN, 1996, Tr 129) Đồng chí hãy phân tích làm rõ quan điểm
trên
Bài làm
1 Cơ sở để đảm bảo của nhà nước CHXHCN Việt Nam là nhà
nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân:
Nhà nước pháp quyền XHCN do nhân dân ta xây dựng là nhà
nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Điều này
được quy đinh khách quan từ cơ sở kinh tế và chế độ chính trị XHCN
Về cơ sở chính trị, nó xuất phát từ bản chất của nhà nước ta là nhà
nước của giai cấp công nhân mà ý chí, nguyện vọng, lợi ích của giai
cấp công nhân là thống nhất với ý chí, nguyện vọng, lợi ích của nhân
dân lao động, của dân tộc, sự thống nhất về lợi ích đó dẫn đến sự
thống nhất về ý chí và hành động của tuyệt đại quần chúng nhân dân
lao động Về cơ sở kinh tế của nhà nước, nhà nước ta là nhà nước
được xây dựng trên nền tảng kinh tế XHCN, với chế độ công hữu về
những tư liệu sản xuất chủ yếu, nghĩa là nhân dân lao động chính là
chủ sở hữu của các tư liệu SX chủ yếu Đây chính là điều kiện để đảm
bảo quyền làm chủ của nhân dân, bởi vì giai cấp nào, lực lượng nào
nắm giữ kinh tế (mà chủ yếu là nắm giữ các TLSX quan trọng) thì giai
cấp ấy, lực lượng ấy mới thật sự nắm giữ quyền lực chính trị
2 Nhà nước ta là nhà nước của nhân dân, do dân và vì nhân dân
* Nhà nước của dân :
Trước hết ta thấy rằng Nhà nước ta là nhà nước của dân, đây
chính là điều kiện đầu tiên phải có để đảm bảo cho việc thực hiện nhà
nước “do nhân dân và vì nhân dân” Nhân dân đã và đang làm chủ
vừa bằng hình thức trực tiếp, vừa bằng hình thức gián tiếp thông qua
những đại diện do mình bầu ra.Về hình thức làm chủ trực tiếp của nhân
dân, Điều 53, Hiến pháp 1992 ghi rõ: “Công dân có quyền tham gia
nước và địa phương, kiến nghị với các cơ quan nhà nước, biểu quyết khi nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân”
Về hình thức làm chủ gián tiếp, cơ quan đại biểu nhân dân được hình thành từ sự tập họp các đại biểu nhân dân do nhân dân bầu ra, đại diện cho ý chí nguyện vọng của nhân dân, được nhân dân ủy nhiệm quyền lực nhà nước của mình và chịu trách nhiệm trước nhân dân Đến lượt mình các cơ quan đại biểu nhân dân, thay mặt nhân dân và vì lợi ích của nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước Nói cách khác, cơ quan nhà nước các cấp chỉ là người chấp hành mệnh lệnh của quốc dân, chấp hành
ý chí của nhân dân Cán bộ công chức phải là công bộc của dân, chăm lo, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân
Con đường, biện pháp mà nhân dân sử dụng quyền lực nhà
nước được ghi nhận ở điều 6 của Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi) : “Nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân là cơ quan đại biểu cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân” Đồng thời chính nhân
dân thực hiện quyền giám sát tối cao đối với các cơ quan nhà nước trong việc sử dụng quyền lực mà nhân dân ủy nhiệm Quyền giám sát đó được thực hiện bằng cơ chế hợp lý và công cụ pháp lý có hiệu quả nhất
Từ những phân tích trên cho thấy, ở nhà nước ta quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân Quyền lực nhà nước của nhân dân thống nhất và tập trung Bằng con đường đó, nhân dân mới thật sự quyết định công việc của đất nước mình vì lợi ích của chính mình
* Nhà nước do dân :
Nhà nước do dân thể hiện ở việc khi đưa đường lối, chính sách, pháp luật nhà nước phải đảm bảo phải do nhân dân quyết định, nhân dân thưc hiện và dân kiểm tra, tức là phải thực hiện phương châm “dân biết, dân làm, dân kiểm tra” Tính nhân dân, tính dân chủ trong quá trình hoạt động xây dựng pháp luật, được thể hiện ở tính quyết định sáng tạo của nhân dân Nhân dân là chủ thể sáng tạo pháp luật, vừa ủy quyền cho quốc hội lập pháp, vừa tham gia góp ý kiến vào các dự án Luật, đồng thời nhân dân là chủ thể lớn nhất thực hiện pháp luật, phát hiện những điểm yếu của hệ thống pháp luật khi đưa vào cuộc sống
* Nhà nước vì dân :
Trang 2Bản chất của nhà nước ta là nhà nước vì dân thể hiện trước
hết mọi chính sách và giải pháp kinh tế - xã hội của nhà nước đều
phục vụ nhân dân, đảm bảo quyền lợi cho nhân dân, thể hiện nguyên
tắc :”dưới chế độ dân chủ, không phải con người tồn tại vì pháp luật,
mà pháp luật tồn tại vì con người” Điều này ở nhiệm vụ của nhà nước
ta trong hoạt động lập pháp, lập quy phải không những đảm bảo dân
chủ mà còn phát huy dân chủ ngày càng cao đối với nhân dân lao
động Tính chất nhà nước “do nhân dân và vì nhân dân” phải thể hiện
rõ trong nội dung pháp luật phải xuất phát từ lợi ích của giai cấp công
nhân và đông đảo quần chúng nhân dân lao động chứ không chỉ bảo
vệ cho quyền lợi, lợi ích của một giai cấp riêng lẻ như nhà nước của
giai cấp tư sản Mặt khác, phải bảo đảm các quyền khiếu nại, tố cáo
của nhân dân Các cơ quan nhà nước có trách nhiệm giải quyết những
ý kiến của dân khiếu nại, kiến nghị, tố cáo Đây đang còn là vấn đề bức
xúc ở xã hội ta hiện nay “tình trạng khiếu nại, khiếu kiện của nhân dân
ở nhiều nơi kéo dài và phức tạp, chưa được các cấp, các ngành giải
quyết kịp thời” Vì thế, Đại hội IX nhấn mạnh phải “đổi mới cơ chế, xác
định trách nhiệm của các cấp, các cơ quan, cán bộ, công chức trong
việc giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo của công dân”
Tóm lại, đối với đặc trưng của nhà nước ta, ba yếu tố “của
dân, do dân, vì dân” là một thể thống nhất trong đó yếu tố ”của dân”là
là quyết định Ngược lại, có phát huy 2 yếu tố ”do dân,vì dân” thì Nhà
nước ta mới thực sự là ”của nhân dân”.
3 Nhà nước xã hội chủ nghĩa của nhân dân lấy liên minh giai
cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền
tảng, do Đảng cộng sản lãnh đạo
Như đã nói ở phần trên, quyền lực trong nhà nước không phải
là quyền lực của cá nhân hay của bộ máy nhà nước mà phải thật sự là
của toàn thể nhân dân, dựa trên nền tảng là liên minh công – nông và
đội ngũ trí thức Liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và
đội ngũ trí thức chẳng những là yêu cầu khách quan về chính trị, làm
nền tảng vững chắc cho nhà nước trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng
CNXH, mà còn là yêu cầu khách quan của sự nghiệp phát triển kinh tế,
văn hóa, xã hội của đất nước Liên minh thể hiện tính quy luật chung
của cách mạng XHCN ở những nước có nông dân chiếm đại bộ phận
dân cư và thường có nền kinh tế chậm phát triển như nước ta Đồng
thời với xu hướng nền kinh tế tri thức đang phát triển mạnh cùng với
sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đòi hỏi phải có sự liên minh chặt chẽ giữa giai cấp công nhân và đội ngũ tri thức mới có thể xác định được đường lối, chính sách đúng đắn và tổ chức thực hiện tốt sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Trong suốt quá trình cách mạng nước ta, giới trí thức đã giữ vai trò quan trọng Ngày nay, trong sự nghiệp chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng CNXH trong điều kiện cách mạng cách mạng KH-CN hiện đại, vai trò của trí thức càng quan trọng Giai cấp công nhân, nếu không có đội ngũ trí thức của mình
và nếu bản thân công-nông không có kiến thức thì không thể xây dựng thành công CNXH Đương nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc hạ thấp vai trò của công-nông và sẽ phạm sai lầm nếu tuyệt đối hóa vai trò của trí thức, cho rằng ngày nay trí thức mới là người lãnh đạo được cách mạng, từ chỗ chưa thấy hết vai trò ngày càng tăng lên của trí thức đến chỗ hạ thấp vai trò của công-nông - 2 giai cấp cơ bản của xã hội
Mặt khác, cần phải thấy rằng trong điều kiện nước ta, nếu không do Đảng cộng sản lãnh đạo, thì nhà nước không thể là nhà nước của dân, do dân và vì dân, lúc đó nhà nước sẽ biến thành công cụ của một thiểu số thống trị, nô dịch và bóc lột nhân dân Bài học kinh nghiệm lớn nhất đối vối công cuộc xây dựng, bảo vệ chính quyền cách mạng nước ta trên 50 năm qua và cũng là bài học xương máu rút ra từ sự sụp đổ của chế độ XHCN
ở Liên Xô và Đông Âu là giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước Chỉ có sự lãnh đạo của đảng thì nhà nước mới giữ vững được bản chất giai cấp công nhân và đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân Nhưng đảng lãnh đạo nhà nước không có nghĩa là đảng bao biện, làm thay nhà nước mà là để phát huy trách nhiệm, tính chủ động, sắc bén
và hiệu lực quản lý, điều hành của nhà nước, bảo đảm thực hiện đường lối của đảng trong cuộc sống Đảng lãnh đạo là lãnh đạo xây dựng nhà nước thật sự là công cụ chủ yếu để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân Vì thế, Đại hội IX nhấn mạnh : ”Cải cách tổ chức và hoạt động của nhà nước gắn liền với xây dựng chỉnh đốn đảng,đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của đảng đối nhà nước”
Sự lãnh đạo của đảng đối với nhà nước được thể hiện : một là Đảng
đề ra đường lối, chủ trương ,chính sách cho sự phát triển trong từng thời kỳ; hai là Đảng lãnh đạo nhà nước thể chế hoá, cụ thể hoá đường lối,chủ trương,chính sách của đảng thành Hiến pháp, pháp luật, chính sách cụ thể và lãnh đạo tổ chức,nhân dân thực thi Hiến pháp, pháp luật, chính sách; ba là Đảng lãnh đạo nhà nước tổ chức bộ máy tinh gọn và xây dựng đội ngũ cán bộ,công chức có phẩm chất,năng lực và trí tuệ; bốn là Đảng lãnh đạo bằng công tác kiểm tra việc quán triệt, tổ chức thực hiện
Trang 3đường lối của đảng và pháp luật của nhà nước; năm là củng cố nâng
cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng và đảng viên trong các
cơ quan nhà nước làm tham mưu cho đảng; sáu là phát huy vai trò
trách nhiệm của mặt trận tổ quốc,các đoàn thể,các tổ chức xã hội và
nhân dân trong việc thanm gia xây dựng, kiểm tra giám sát hoạt động
và bảo vệ nhà nước
4 Nhà nước xã hội chủ nghĩa thực hiện quyền làm chủ của
nhân dân
Như đã nói ở phần trên, nhân dân thực hiện quyền làm chủ đất
nước, sử dụng quyền lực của nhà nước thông qua các cơ quan quyền
lực nhà nước, điều đó có nghĩa là quyền lực nhà nước được tập trung
vào các cơ quan quyền lực nhà nước : đó là Quốc hội và Hội đồng
nhân dân các cấp
Việc xây dựng bộ máy nhà nước ta bắt đầu từ việc nhân dân
bầu ra các đại biểu nhân dân hợp thành Quốc hội và Hội đồng nhân
dân Chế độ bầu cử hiện nay ở nước ta là cơ sở pháp lý để nhân dân
bầu ra các đại biểu chân chính của mình vào Quốc hội, Hội đồng nhân
dân và ủy nhiệm quyền lực của mình cho Quốc hội và Hội đồng nhân
dân để thực hiện quyền làm chủ đất nước : thể hiện qua các quyền lập
pháp, hành pháp, tư pháp Đồng thời hoạt động của bộ máy nhà nước
được giám sát bởi cơ quan dân cử (Hội đồng nhân dân và Quốc Hội)
- Quyền lập pháp do Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước
cao nhất và là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp, định ra các chủ
trương chính sách, các nhiệm vụ kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh,
đối ngoại dưới hình thức pháp luật
Tuy nhiên Quốc hội không làm tất cả các công việc mà lập ra
các cơ quan để tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối, chính
sách đó Nói cách khác, Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước duy
nhất có quyền cử ra cơ quan hành pháp, tư pháp (bộ máy nhà nước)
và uỷ nhiệm quyền lực chính trị cho các cơ quan đó để thực hiện các
đường lối, chính sách đã định Các cơ quan của bộ máy nhà nước gồm
:
+ Chủ tịch nước,
+ Các cơ quan hành pháp : Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang
Bộ và UBND 3 cấp : thực hiện chức năng chấp hành và hành chính
nhà nước
+ Các cơ quan tư pháp :
Các cơ quan xét xử : Toà án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân (2 cấp tỉnh - huyện) : thực hiện chức năng xét xử
Các cơ quan kiểm sát : Viện kiểm sát nhân dân tối cao ở Trung ương, Viện kiểm sát nhân dân (2 cấp : tỉnh - huyện) : thực hiện chức năng kiểm sát
Quốc hội và Hội đồng nhân dân còn thực hiện quyền giám sát việc thực hiện của các tổ chức bộ máy nhà nước nhằm bảo đảm cho hoạt động của các cơ quan khác của bộ máy nhà nước phù hợp với Hiến pháp
và pháp luật, bao gồm việc nghe báo cáo, chất vấn và hủy bỏ những văn bản sai trái của UBND cùng cấp Quốc hội còn thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của nhà nước (kể cả những người đứng đầu bộ máy nhà nước : Chủ tịch nước, Thủ tướng chính phủ, Chánh Tòa
án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao) : đây chính là nhân tố bảo đảm cho quyền lực nhà nước được thống nhất và tập trung
Tuy có sự phân công rành mạch, cụ thể nhưng trong hoạt động cụ thể các cơ quan nhà nước còn có sự phối hợp hoạt động nhằm bảo đảm cho quyền lực nhà nước của nhân dân được thực thiện một cách có hiệu quả và thống nhất Cụ thể như :
- Phối hợp giữa hoạt động lập pháp và hành pháp, tư pháp : thể
hiện ở chổ trong hoạt động hành pháp và tư pháp, hàng năm các cơ quan này phải xây dựng chương trình chỉnh sửa pháp luật để trình Quốc hội xem xét Các cơ quan này cũng phát hiện những vấn đề không phù hợp trong pháp luật hiện hành để kiến nghị Quốc hội xem xét, sửa đổi Đối với công tác tư pháp, hành pháp : Quốc hội không chỉ lập pháp mà còn tham gia phối hợp các hoạt động hành pháp, tư pháp : đình chỉ và hủy bỏ các văn bản pháp luật của cơ quan hành pháp, tư pháp, thực hiện một số nhiệm vụ thuộc quyền hành pháp và tư pháp như : Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản, những nhiệm vụ trọng yếu, quyết định về bộ máy tổ chức và bố trí nhân sự chủ chốt trong bộ máy nhà nước Các chức
vụ chủ chốt trong cơ quan nhà nước như : Chủ tịch nước, Thủ tướng chính phủ, Chánh tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đều do Quốc hội cử ra và chịu trách nhiệm trước Quốc hội
- Phối hợp giữa hoạt động hành pháp và tư pháp : các cơ quan hành pháp có quyền kiến nghị những điều vi phạm pháp luật chuyển Toà án xem xét hoặc thông qua hoạt động công an điều tra xong thì phải chuyển sang Tòa án, Viện kiểm sát xem xét, truy tố, xét xử Cơ quan tư pháp
Trang 4cũng có quyền kiến nghị sang bên cơ quan hành pháp sửa đổi những
quy định, quyết định trái pháp luật
Tóm lại, từ cơ chế và tổ chức hoạt động trên cho thấy, Nhân
dân là người chủ của đất nước Nhân dân lập ra bộ máy nhà nước thay
mặt mình xây dựng pháp luật và quản lý đất nước thực hiện quyền làm
chủ và bảo vệ lợi ích của nhân dân.Nhà nước CHXHCN Việt Nam là bộ
máy quyền lực của nhân dân, có chức năng định ra luật pháp và tổ
chức quản lý mọi lĩnh vực của đời sống đất nước bằng luật pháp
5 Nhà nước giữ nghiêm kỷ cương xã hội, chuyên chính với mọi
hành động xâm phạm với lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân .
Bên cạnh chức năng là công cụ quản lý, điều hành, nhà nước
còn là bộ máy bạo lực do giai cấp công nhân và nhân dân lao động lập
ra để trấn áp các giai cấp đối địch
Bởi vì giai cấp thống trị nào cũng sử dụng Nhà nước để tổ
chức và thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp mình, thông qua Nhà
nước ý chí của giai cấp thống trị được thể hiện một cách tập trung nhất
và hợp pháp hóa thành ý chí của Nhà nước Ý chí Nhà nước có sức
mạnh bắt buộc các giai cấp khác phải tuân theo một “trật tự” do giai
cấp thống trị đặt ra, phải phục vụ cho lợi ích của giai cấp thống trị Làm
như vậy giai cấp thống trị đã thực hiện sự chuyên chính của giai cấp
mình đối với các giai cấp khác Công cụ chủ yếu để thực hiện sự
chuyên chính giai cấp là Nhà nước, một bộ máy do giai cấp thống trị tổ
chức ra
Trong các xã hội bóc lột, nền chuyên chính của các giai cấp
bóc lột đều có đặc điểm chung là duy trì sự thống trị về chính trị, kinh tế
và tư tưởng của thiểu số người bóc lột để đàn áp nhân dân Lao động
Các Nhà nước bóc lột đều có bản chất chung là bộ máy để thực hiện
nền chuyên chính của giai cấp bóc lột
Khác với điều đó, Nhà nước XHCN với bản chất chuyên chính
vô sản, là bộ máy để củng cố địa vị thống trị và bảo vệ lợi ích của giai
cấp công nhân và nhân dân lao động chiếm đa số trong xã hội, để trấn
áp những lực lượng thống trị cũ đã bị lật đổ và những phần tử chống
đối cách mạng
Mặt khác, Nhà nước XHCN có cơ sở kinh tế là chế độ sở hữu
XHCN cho nên Nhà nước ta chuyên chính với mọi hành động xâm
phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân (Điều 03 HP 1992: “Nghiêm
trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân”).
Đây là mặt chuyên chính của Nhà nước CHXHCNVN, trong điều kiện
còn giai cấp, còn đấu tranh giai cấp, còn những thế lực thù địch của
nhân dân và của CNXH, thì mặt bạo lực của quyền lực là cần thiết và quan trọng
Để thực hiện được điều đó Nhà nước phải quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế XHCN, mọi hành động xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân đều bị xử lý theo pháp luật (Điều 12 - Hiến pháp 1992)
* Liên hệ thực tế : Trong những năm đổi mới vừa qua, nhà nước ta đã trưởng thành
về nhiều mặt, để thể hiện rõ bản chất của một nhà nước pháp quyền của dân do dân và vì dân Nổi bật nhất là những thành tựu về xây dựng hệ thống pháp luật để quản lý đất nước, về xây dựng nền dân chủ XHCN, nhất là dân chủ ở cơ sở Hoạt động của nhà nước thể hiện được tư tưởng lấy dân làm gốc, biết dựa vào dân, thể hiện việc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Nhà nước cũng đã tích cực đấu tranh chống các tệ nạn
xã hội, xử lý nghiêm minh những vụ việc tiêu cực, tham nhũng
Tuy nhiên, chúng ta vẫn phải thừa nhận rằng bộ máy Nhà nước ta chưa thực sự trong sạch, vững mạnh: tệ tham nhũng, quan liêu, lãng phí của công, tình trạng mất dân chủ, phép nước, kỷ cương xã hội rải rác ở nhiều nơi còn buông lỏng… Mặt khác, quản lý Nhà nước chưa ngang tầm với nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới Đó là: chưa phát huy được những mặt tích cực, chưa khắc phục những hạn chế làm cho tình trạng bất công, bất bình đẳng có xu hướng gia tăng… Viêc xây dựng luật pháp vừa qua tuy
đã có nhiều có gắng nhưng luật pháp vẫn chưa bao trùm hết các lĩnh vực hoạt động của XH Việc` quản lý thực hiện pháp luật phải chặt chẽ, xử lý các vi phạm phải nghiêm, việc ngăn chặn các tệ nạn xã hội kém hiệu quả lại chính là do thiếu sót chủ quan của bộ máy nhà nước Đó là do luật pháp chưa đầy đủ, cơ chế có nhiều sơ hở, ngay cả những vấn đề đã có luật pháp nhưng chưa quản lý việc thi hành luật pháp không chặt chẽ và
xử lý những vụ vi phạm luật pháp không nghiêm, thậm chí còn có cả tiêu cực trong việc xử lý các vi phạm luật pháp
Trong môi trường kinh tế xã hội hiện nay, chủ nghĩa cá nhân trong hàng ngũ cán bộ viên chức nhà nước đang có cơ hội phát triển Tình trạng tham nhũng trong bộ máy Đảng, nhà nước đang trở nên bức xúc Tham nhũng đã được Đảng đánh giá là quốc nạn Nó lại gắn liền với quan liêu, cửa quyền, hách dịch, lãng phí Vấn đề xây dựng đạo đức đang trở thành vấn đề hàng đâu của công cuộc xây dựng bộ máy nhà nước Phải hết sức coi trọng giáo dục đạo đức nhưng cũng không biến quá trình giáo dục thành một quá trình đạo đức đơn thuần mà đi đôi với với giáo dục phải
xứ lý nghiêm minh mọi dựa vi phạm luật pháp của bất cứ ai
3-7
Trang 5Để khắc phục những hạn chế trên, việc hoàn thiện bộ máy nhà
nước được Đảng xác định bao gồm một số công tác như sau :
- Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước của dân, do dân
và vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm phát huy quyền làm
chủ của nhân dân trong việc xây dựng và quản lý nhà nước : mở
rộng, đa dạng hóa thông tin, nâng cao chất lượng thông tin làm cơ sở
cho dân bàn bạc, tham gia xây dựng các chủ trương của Đảng, chính
sách của nhà nước, thực hiện quyền làm chủ của mình ở địa phương,
cơ sở Xây dựng cơ chế và các hình thức thích hợp để nhân dân, cán
bộ, công chức được bàn bạc, tham gia ý kiến, lấy ý kiến của nhân dân
đối với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và nhà nước.
- Đổi mới nâng cao chất lượng công tác lập pháp và giám sát
tối cao của quốc hội đối với toàn bộ hoạt động của nhà nước
- Cải cách nền hành chính nhà nước: là trọng tâm của việc xây
dựng, hoàn thiện nhà nước, trước mắt tập trung những nhiệm vụ cơ
bản : Về cải cách thể chế hành chính: đẩy mạnh cải cách thể chế và
thủ tục hành chính trên những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống
nhân dân, giảm tối đa cơ chế “xin-cho”; tổng kết kinh nghiệm thực hiện
cơ chế thực hiện cơ chế một cửa để chỉ đạo áp dụng rộng rãi trên toàn
quốc Đồng thời với việc xắp xếp tinh gọn, cắt bỏ khâu trung gian
những bộ phận chéo chức năng, nhiệm vụ, ngăn chặn tệ cửa quyền,
tham nhũng, hối lộ, vi phạm pháp luật Về tổ chức bộ máy: chấn chỉnh
cơ cấu tổ chức, biên chế, quy chế hoạt động của bộ máy hành chính
các cấp làm cho bộ máy tinh gọn và thực thi có hiệu lực từ TW đến địa
phương, cơ sở Xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách
nhiệm của mỗi cấp nhằm tạo điều kiện thuận lợi giải quyết kịp thời
những vấn đề đặt ra mà nhân dân đòi hỏi .
- Cải cách tổ chức và hoạt động tư pháp: các cơ quan tư pháp
phải là mẫu mực trong việc tuân thủ pháp luật, phải thể hiện công lý,
tính dân chủ, công khai trong hoạt động, hình thành các toà án chuyên
nghành và nâng cao năng lực xét xử Phân định rõ chức năng công tố
và kiểm sát của VKSND, nâng cao chất lượng công tố (điều tra, luận
tội) tránh những chồng chéo giữa thanh tra nhà nước và Viện kiểm sát.
Đồng thời với việc khắc phục tình trạnh tồn đọng án quá nhiều, quá lâu
hoặc dây dưa kéo dài thời gian thi hành án
- Kiên quyết đấu tranh thường xuyên và có hiệu quả tệ nạn
tham nhũng trong bộ máy nhà nước các cấp nhằm xây dựng một
nhà nước trong sạch, vững mạnh
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức “xây dựng đội
ngũ cán bộ công chức, trước hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý ở các cấp, vững vàng về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức, năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân”
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước trong tình hình mới trên cơ sở xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo Nghị quyết ĐH
VIII, NQ TW3, NQ TW6 (lần 2), Nghị quyết TW 7 khoá VIII nhằm chấn chỉnh kịp thời cán bộ, Đảng viên làm trong sạch các tổ chức Đảng từ TW đến cơ sở, nâng cao năng lực và sức chiến đấu cùa Đảng trong tình hình mới.
Kết luận :
Tóm lại, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là một nhà nước được tổ chức và vận hành theo nguyên tắc “chủ quyền tối thượng thuộc
về nhân dân”, lấy pháp luật XHCN làm công cụ để điều hành - quản lý xã hội, lấy liên minh công – nông – đội ngũ trí thức làm nền tảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, hoạt động theo nguyên tắc thống nhất về quyền lực nhưng có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan trong 3 mặt hành pháp, tư pháp và lập pháp Đổi mới tổ chức, hoạt động của nhà nước theo nguyên tắc trên là công việc vừa cơ bản, vừa cấp bách và cần phải tính toán kỹ từng bước đi thích hợp Nếu chúng ta quán triệt đầy đủ
và thực hiện tốt nhưng yêu cầu và phương hướng đã được Đảng đề ra trong việc kiện toàn hoạt động bộ máy nhà nước thì nhà nước pháp quyền XHCNVN sẽ được thiết định vững chắc, ngày càng phát triển về mọi mặt,
đủ sức xây dựng thành công CNXH ở nước ta
3-10