Tiẻu luận môn nhà nước và pháp luật tiếp tục đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ ở nước ta hiện nay

2 MỤC LỤC Trang Mở đầu 2 Nội dung 3 1 Một số vấn đề về công chức, công vụ 3 2 Thực trạng cải cách chế độ công vụ, công chức ở Việt Nam 4 2 1 Kết quả cải cách chế độ công vụ, công chức thời gia[.]

MỤC LỤC

Trang

2 Thực trạng cải cách chế độ công vụ, công chức ở Việt Nam 4 2.1 Kết quả cải cách chế độ công vụ, công chức thời gian qua 4 2.2 Những thách thức đặt ra trong cải cách chế độ công vụ, công chức

thời gian tới

7

3 Một số giải pháp đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức trong

giai đoạn tới

8

4 Liên hệ việc thực hiện chế độ công vụ ở Khánh Hòa 12

MỞ ĐẦU

Cải cách công vụ trên cơ sở chuyển nền công vụ chức nghiệp sang nền công

vụ theo vị trí việc làm để xây dựng nền công vụ tiên tiến, chuyên nghiệp và hiện đại, phù hợp với mục tiêu hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế là một cuộc chuyển đổi cơ bản, có tính cách mạng, phải vượt qua nhiều thách thức

Cải cách công vụ, công chức là một trong những nội dung quan trọng, có vai trò quyết định đến sự thành công của Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020 Để triển khai thực hiện Chương trình này, ngày 18/10/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 1557/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức” với mục tiêu xây dựng một nền công vụ Chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả. 

Việc tiếp tục cải cách công vụ đặt ra như một tất yếu trong điều kiện Nhà nước ngày càng chuyển đổi, phát triển nhiều hơn theo kinh tế thị trường và hội nhập

quốc tế Vì vậy, tôi chọn vấn đề “Tiếp tục đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ ở nước ta hiện nay” để làm thu hoạch hết môn Nhà nước và pháp luật Bài thu hoạch

này tập trung vào làm rõ khái niệm, nội dung của công vụ cũng như các mục tiêu và định hướng cải cách công vụ trong điều kiện nhà nước chuyển đổi phát triển hiện nay

NỘI DUNG

1 Một số vấn đề về công chức, công vụ

1.1 Công vụ

Là hoạt động mang tính quyền lực - pháp lý, được thực hiện bởi đội ngũ cán

bộ, công chức nhà nước, nghĩa là đội ngũ này được Nhà nước trao quyền nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong quá trình quản lý toàn diện các mặt hoạt động của đời sống xã hội Công vụ là phục vụ nhà nước, phục vụ nhân dân, gắn với quyền lực nhà nước Nói chung, chế độ công vụ, công chức là chế độ chính trị - pháp lý chịu sự chi phối nhiều bởi yếu tố chính trị Do vậy, ở các quốc gia khác nhau, khái niệm về công vụ cũng được hiểu theo nhiều cách khác nhau

Ở Việt Nam, “công vụ” lần đầu tiên được luật hóa trong Luật Cán bộ, công chức năm 2008

- Theo nghĩa rộng: Công vụ thuộc khu vực công tương ứng với “Hệ thống

chinh trị”, chủ thể trực tiếp hoạt động công vụ là cán bộ, công chức, viên chức của cả hệ thống này trong thực thi chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền qui định

 - Theo nghĩa hẹp: Công vụ thuộc khu vực của “Nhà nước” tương ứng với

chủ thể công vụ là các cơ quan thuộc hệ thống bộ máy nhà nước và cán bộ, công chức là chủ thể trực tiếp hoạt động công vụ trong các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp) thực thi chức năng, nhiệm vụ công do cấp có thẩm quyền qui định

1.2 Nền công vụ

Thuật ngữ “nền công vụ” có tính đa nghĩa, đa chiều; tuy có mối liên hệ với nền hành chính công nhưng không phải có sự đồng nhất

Hiểu một cách chung nhất, nền công vụ là chỉ thực thể các yếu tố cấu thành

và quá trình vận hành của chủ thể thực thi công vụ

Nền công vụ là chỉ bao quát các yếu tố cấu thành cơ bản sau đây:

- Thể chế công vụ;

- Tổ chức, bộ máy công vụ;

- Đội ngũ cán bộ, công chức;

- Công sở và ngân sách bảo đảm cho hoạt động công vụ;

- Công nghệ quản trị và công nghệ thông tin trong thực thi công vụ;

- Yếu tố khác

Trong các yếu tố nêu trên thì đội ngũ cán bộ, công chức là chủ thể trực tiếp thực thi hoạt động công vụ

1.3 Chế độ công vụ

Chế độ công vụ là chỉ các quan hệ được hình thành trên cơ sở trụ cột là thể chế, chính sách công vụ; đồng thời, đặc trưng của chế độ công vụ bao quát các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể công vụ

Dựa trên cơ sở pháp lý đó, cán bộ, công chức có chức trách chấp hành các qui định trong thái độ hành xử với các khách thể trong hoạt động thực thi công vụ

Chế độ công vụ có thuộc tính pháp lý đặc trưng về các “quyền và nghĩa vụ” của chủ thể công vụ (là những pháp nhân và thể nhân) phải thực hiện thống nhất

trong nền công vụ

Hoạt động thi hành công vụ của chủ thể được quy định chặt chẽ  trong các thể chế, chính sách, các văn bản pháp qui liên quan đến hoạt động công vụ của cán bộ, công chức, viên chức và những cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng nhân sự hoạt động công vụ

Đặt trong mối quan hệ liên thông giữa chủ thể với khách thể công vụ trên cơ

sở của nội hàm “chế độ công vụ” còn là sự hiện diện tập trung của các chế độ,

chính sách cụ thể áp dụng thống nhất trong công vụ, như:

+ Tuyển dụng, đào tạo, thi tuyển chức vụ, chức danh, bổ nhiệm nhân sự; + Đãi ngộ, thăng tiến, khen thưởng, kỷ luật và các vấn đề khác về công vụ Chế độ công vụ chỉ mối quan hệ giữa Nhà nước với các chủ thể áp dụng công

vụ trong quá trình chấp hành các nghĩa vụ và quyền theo qui định

2 Thực trạng cải cách chế độ công vụ, công chức ở Việt Nam

2.1 Kết quả cải cách chế độ công vụ, công chức thời gian qua

2.1.1 Thành tựu

- Hệ thống tổ chức bộ máy của các cơ quan nhà nước tiếp tục được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trên cơ sở Hiến pháp năm 2013 Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các

cơ quan hành chính nhà nước được điều chỉnh phù hợp với điều kiện mới; mô hình

bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực tiếp tục khẳng định tính phù hợp trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của cơ quan hành chính; các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ đã kiện toàn tổ chức bộ máy của mình theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; rà soát chức năng, nhiệm vụ, kiện toàn tổ chức các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, cấp huyện, bảo đảm

tổ chức quản lý thống nhất, thông suốt đối với ngành, lĩnh vực từ Trung ương đến địa phương

- Hệ thống văn bản pháp luật cụ thể hóa quy định của Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện Đề án đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức nhằm xây dựng một nền công vụ “chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả” được Bộ Nội vụ và các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện và bước đầu thu được kết quả Trong đó, tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế quản lý công chức, viên chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức; triển khai xây dựng cơ cấu công chức, viên chức theo

vị trí việc làm; tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chức danh, công chức, viên chức; tiếp tục đổi mới phương thức đánh giá công chức, viên chức Công tác quản lý biên chế được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ; mục tiêu, quan điểm và các giải pháp đồng bộ để thực hiện tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được xác định rõ Việc tuyển dụng công chức tiếp tục được đổi mới, tạo sự công khai, minh bạch, công bằng, góp phần lựa chọn đội ngũ công chức có đủ năng lực, phẩm chất, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị trong bộ máy hành chính Công tác thí điểm thi tuyển cạnh tranh các chức danh lãnh

đạo, quản lý đã được một số bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện đạt kết quả Công tác thanh tra, kiểm tra công vụ được đẩy mạnh

- Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngày càng được nâng cao cả về trình độ, năng lực, kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng quản lý, điều hành, bảo đảm cơ cấu ngạch, cơ cấu độ tuổi, giới tính Kỷ cương, kỷ luật hành chính được duy trì, đạo đức công vụ được đề cao Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các tri thức quản trị mới theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại trong nền kinh tế thị trường, những khó khăn do tiền lương và thu nhập còn thấp, lại chịu tác động tiêu cực từ mặt trái của thị trường và tác động của cuộc khủng hoảng, suy thoái kinh tế - tài chính toàn cầu, song đa số cán bộ, công chức, viên chức vẫn giữ được phẩm chất đạo đức, lối sống, có trách nhiệm, kiên trì vượt qua khó khăn, thực hành tiết kiệm, luôn vững vàng, sáng tạo để tích cực tham gia quá trình đổi mới, cải cách của đất nước

2.1.2 Hạn chế

- Bộ máy hành chính còn cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả Việc tinh giản biên chế chưa đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức tuy đã được nâng lên so với trước nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển Việc xây dựng cơ cấu công chức, viên chức theo vị trí việc làm chưa được hoàn thành; công tác cải cách tiền lương triển khai còn chậm, tiền lương chưa thực sự là động lực thúc đẩy cán bộ, công chức thực thi công vụ

- Một số nội dung của Đề án đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức còn chậm được triển khai thực hiện, như việc triển khai xác định vị trí việc làm và

cơ cấu công chức, viên chức; xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chức danh ngạch công chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của viên chức; xây dựng và đưa vào sử dụng thống nhất phần mềm cơ sở dữ liệu về đội ngũ cán bộ, công chức; hình thành hệ thống thông tin quản lý cán bộ, công chức trên phạm vi toàn quốc; triển khai việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thi tuyển, thi nâng ngạch công

chức; quy định chính sách thu hút, phát hiện, trọng dụng và đãi ngộ người có tài năng trong hoạt động công vụ

Nguyên nhân của hạn chế: Về khách quan, do quá trình thực hiện đường lối

đổi mới, cải cách cơ bản bộ máy nhà nước cho phù hợp với quá trình chuyển đổi thể chế kinh tế từ tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một cuộc chuyển đổi với nhiều khó khăn, thách thức nên phải có bước đi thận trọng, từng bước, hiệu quả, trên cơ sở tổng kết thực tiễn, tiếp thu các giá trị mới

để thiết lập mô hình, bước đi phù hợp với đặc thù Việt Nam

Về chủ quan, chậm đổi mới nhận thức và chuyển đổi cơ chế quản lý, trong đó

có việc chậm tách bạch giữa trách nhiệm lãnh đạo của tổ chức đảng với trách nhiệm quản lý của Nhà nước cho phù hợp với những thay đổi của thể chế kinh tế thị trường; kéo dài thời gian nghiên cứu, thử nghiệm; chậm hoàn thiện đồng bộ thể chế công vụ mới cho phù hợp với yêu cầu chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa Việc xác lập chế độ công vụ theo vị trí việc làm đã được quy định trong Luật Cán bộ, công chức

và Luật Viên chức, nhưng bước đi còn thận trọng, cũng có phần do sức ì của cơ chế quản lý chức nghiệp cũ Phương pháp xác định vị trí việc làm và quy trình thiết lập

cơ cấu công chức theo vị trí việc làm còn lúng túng và triển khai thực hiện quá chậm Công tác tổ chức quản lý cán bộ, công chức còn thiếu tập trung, thống nhất, còn phân tán bởi các cơ quan khác nhau, từ đó dẫn tới khó quản lý thống nhất về biên chế, chế độ, chính sách

2.2 Những thách thức đặt ra trong cải cách chế độ công vụ, công chức thời gian tới

- Nhận thức về hệ thống công vụ theo vị trí việc làm thay thế cho hệ thống công vụ chức nghiệp đã gặp không ít cản trở bởi thói quen được bao cấp Tư tưởng

“biên chế” kéo theo cả cơ chế quản lý và chính sách gắn với biên chế đã biến việc

“vào biên chế” trở thành mục tiêu của số đông người lao động

- Sự chuyển đổi theo phương pháp tiếp cận nền công vụ thực tài với ưu tiên vào năng lực thực sự đang đứng trước thách thức biến tướng của cơ chế thị trường

tác động vào đạo đức, lối sống của cán bộ, công chức, viên chức Những biểu hiện thực dụng, vô cảm của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức có chiều hướng lan rộng Một bộ phận cán bộ, đảng viên đã có biểu hiện phai nhạt lý tưởng, lợi dụng vị trí lãnh đạo và quyền lực để mưu lợi cá nhân, lo thu vén cho bản thân, gia đình, họ tộc, coi nhẹ lợi ích tập thể, cộng đồng, coi nhẹ những giá trị tinh thần cao đẹp, dẫn đến vi phạm kỷ luật, pháp luật

- Tiền lương và đãi ngộ trong khu vực công còn có tính bao cấp, bình quân, chưa trả lương theo vị trí việc làm và kết quả công việc, do đó chưa tạo ra động lực đích thực của người cán bộ, công chức

- Đổi mới, phát triển và hội nhập quốc tế đòi hỏi phải có nguồn nhân lực tương xứng, trọng tâm là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải có kiến thức, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng Do đó, phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡng phẩm chất, nâng cao năng lực đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

3 Một số giải pháp đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức trong giai đoạn tới

Đất nước ta đang đứng trước nhiều vận hội phát triển nhưng cũng gặp không

ít thách thức Thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, cả hệ thống chính trị, cơ quan nhà nước, Chính phủ, cơ quan hành chính các cấp, đội ngũ cán bộ, công chức đang đồng lòng, quyết tâm xây dựng một chính phủ kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân, vì lợi ích quốc gia, dân tộc, xây dựng đất nước ta phát triển nhanh, bền vững, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, có vị trí ngày càng cao trên trường quốc tế Trong thời gian tới, việc thực hiện cải cách chế độ công vụ, công chức đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cần tập trung thực hiện những giải pháp chủ yếu sau:

Một là, tiếp tục đổi mới và hoàn thiện cơ chế, chính sách Đổi mới và hoàn

thiện các quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ trách nhiệm và trách nhiệm giải trình theo hướng: cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức chỉ được làm

những gì mà pháp luật cho phép; quyền hạn đến đâu, trách nhiệm đến đó; phân định

rõ thẩm quyền và trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong từng công đoạn giải quyết công việc Hoàn thiện cơ chế phân quyền, phân cấp, ủy quyền nhằm bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong lãnh đạo, quản lý, điều hành từ Trung ương đến cơ sở Kết hợp chặt chẽ giữa quản lý theo ngành với quản lý theo lãnh thổ

Rà soát, hoàn thiện các quy định, văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, điều hành, quy chế làm việc nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, gắn kết giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, “duyệt - cấp”

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế quản lý công vụ, công chức Tập trung tổng kết, sửa đổi, bổ sung Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức và các văn bản hướng dẫn thi hành Hoàn thiện các quy định về công tác cán bộ nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, chặt chẽ giữa các khâu và liên thông giữa các cấp và trong hệ thống chính trị Khắc phục những bất hợp lý trong công tác cán bộ, như phân công, phân cấp, thẩm quyền quản lý, tiêu chuẩn, quy trình

Hai là, tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Nâng cao

chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức là một yêu cầu quan trọng, thường xuyên nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có số lượng, cơ cấu hợp lý, chuyên nghiệp, hiện đại Mục tiêu cơ bản của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức là: Xây dựng một đội ngũ cán bộ, công chức có số lượng, cơ cấu đồng bộ và hợp lý, phù hợp với yêu cầu thực tiễn quản lý hành chính nhà nước về chuyên môn, nghiệp vụ, về cơ cấu ngạch, độ tuổi, giới tính, vùng và dân tộc, từng bước tiến tới chuyên nghiệp, hiện đại; trung thành với Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; sẵn sàng hy sinh để bảo vệ sự an toàn, danh dự và lợi ích quốc gia; chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; thi hành nhiệm vụ theo đúng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; tận tuỵ phục vụ nhân dân; có nếp sống lành mạnh, trung thực, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; được đào tạo và trang bị kiến thức về lý luận chính trị,

quản lý nhà nước, pháp luật, ngoại ngữ, tin học và các kiến thức xã hội khác; có đủ

kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ; có đủ năng lực thực tiễn trong xây dựng chính sách, tổ chức điều hành và thực hiện theo chức trách đảm nhiệm; có đủ sức khỏe thực hiện nhiệm vụ, phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân

Để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần tập trung thực hiện những công việc sau:

- Đổi mới công tác tuyển dụng, tuyển chọn, giới thiệu bầu cử cán bộ, điều động, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, luân chuyển, chuyển đổi vị trí công tác, từ chức, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật trên cơ sở tiêu chuẩn cụ thể đối với từng chức vụ, chức danh, theo quy trình chặt chẽ, trách nhiệm rõ ràng, công khai, minh bạch Chấn chỉnh, khắc phục tình trạng kén chọn vị trí, chức danh; quy định cụ thể và thực hiện nghiêm về số lượng công chức, viên chức lãnh đạo, quản lý cấp phó trong các cơ quan, đơn vị Hoàn thiện cơ chế, chính sách phát hiện, sử dụng các chuyên gia, người có trình độ cao, có nhiều kinh nghiệm; thu hút, trọng dụng nhân tài vào công tác tại cơ quan đảng, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội các cấp

- Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng; xác lập chế độ bắt buộc đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức lãnh đạo, quản lý, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng, đồng thời có cơ chế khuyến khích đào tạo trong nước và ở nước ngoài

- Đổi mới công tác quy hoạch cán bộ và thực hiện quy trình mới về bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử “5 bước”, gắn với tiêu chuẩn cụ thể đối với từng chức vụ, chức danh; công khai, minh bạch, dân chủ, khách quan và nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tập thể lãnh đạo, người đứng đầu và cơ quan tham mưu về công tác cán bộ Kiên quyết sàng lọc, miễn nhiệm, thay thế, cho thôi giữ chức vụ, cho từ chức đối với cán bộ, công chức, viên chức làm việc kém hiệu quả, không hoàn thành nhiệm

vụ, yếu về năng lực, kém về phẩm chất đạo đức, tín nhiệm thấp Đẩy mạnh việc thực hiện thi tuyển các chức danh lãnh đạo, quản lý các cấp