TIỂU LUẬN môn NHÀ nước và PHÁP LUẬT đại CƯƠNG đề tài ý THỨC PHÁP LUẬT và mối QUAN hệ với PHÁP LUẬT – LIÊN hệ với ý THỨC PHÁP LUẬT của SINH VIÊN HIỆN NAY

Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là những kiến thức, hiểu biết về ý thức pháp luật và tầng lớp sinh viên tiêu biểu trong thời đại hiện nay.. K ết cấu đề tài Chương 1: Ý thức p

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI Trường Đại học Kinh tế

ĐỀ TÀI: Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ MỐI QUAN HỆ VỚI PHÁP LUẬT – LIÊN H Ệ VỚI Ý THỨC PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

Hà N ội – 2022

M ỤC LỤC

M Ở ĐẦU 1

1 Lí do ch ọn đề tài 1

2 M ục tiêu nghiên cứu 1

3 Phương pháp nghiên cứu 2

4 Đối tượng nghiên cứu 2

5 K ết cấu đề tài 2

N ỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1: Ý THỨC PHÁP LUẬT 3

1.1 Khái ni ệm ý thức pháp luật 3

1.2 Cơ cấu và các hình thức của ý thức pháp luật 4

1.2.1 Cơ cấu của ý thức pháp luật 4

1.2.2 Các hình thức cơ bản của ý thức pháp luật 4

1.3 Đặc điểm của ý thức pháp luật 5

1.4 Vai trò c ủa ý thức pháp luật 6

1.4.1 Vai trò c ủa ý thức pháp luật với sự phát triển kinh tế 6

1.4.2 Vai trò c ủa ý thức pháp luật với việc bảo vệ môi trường 6

1.4.3 Vai trò của ý thức pháp luật với việc ổn định xã hội và phát triển văn hóa 7

CHƯƠNG 2 MỐI QUAN HỆ GIỮA Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ PHÁP LU ẬT 7

2.1 Tác động của ý thức pháp luật đối với pháp luật 7

2.2 Tác động trở lại của pháp luật đối với ý thức pháp luật 8

CHƯƠNG 3 Ý THỨC PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY 8

3.1 Th ực trạng ý thức pháp luật của sinh viên hiện nay 8

3.1.1 Sinh viên và các đặc điểm của sinh viên 8

3.1.2 Bi ểu hiện tích cực về ý thức pháp luật của sinh viên 9

3.1.3 Bi ểu hiện tiêu cực về ý thức pháp luật của sinh viên 11

3.2 Các bi ện pháp khắc phục và thúc đẩy ý thức pháp luật của sinh viên 12

K ẾT LUẬN 13 DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

1

1 Lí do ch ọn đề tài

được điều đó thì việc nâng cao nhận thức và tâm lý về pháp luật là vô cùng cần thiết

Để củng cố và tăng cường ý thức pháp luật cần phải có sự hiểu biết, kiến thức và sự

pháp đồng bộ để nâng cao trình độ văn hóa pháp lý, xây dựng ý thức pháp luật ở mỗi người dân để xã hội tiến bộ tương ứng với sự phát triển kinh tế

nâng cao ý thức pháp luật, tôi quyết định chọn đề tài thảo luận “Ý thức pháp luật và

2 M ục tiêu nghiên cứu

phạm trù liên quan, áp dụng kiến thức đó để liên hệ với sinh viên hiện nay Ngoài ra

đề bài thông qua việc làm quen với nghiên cứu, tìm hiểu Các phương pháp nghiên

2

3 Phương pháp nghiên cứu

như nêu khái niệm, phân tích, đào sâu và đưa ra nhận xét Sau đó là áp dụng những

4 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là những kiến thức, hiểu biết về ý thức pháp luật và tầng lớp sinh viên tiêu biểu trong thời đại hiện nay

5 K ết cấu đề tài

Chương 1: Ý thức pháp luật

1.2 Cơ cấu và các hình thức của ý thức pháp luật

1.3 Đặc điểm của ý thức pháp luật

Chương 2: Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật

2.1 Tác động của ý thức pháp luật đối với pháp luật

2.2 Tác động trở lại của pháp luật đối với ý thức pháp luật

Chương 3: Ý thức pháp luật của sinh viên hiện nay

3.1 Thực trạng ý thức pháp luật của sinh viên hiện nay

nay

3

CHƯƠNG 1: Ý THỨC PHÁP LUẬT

1.1 Khái ni ệm ý thức pháp luật

Trước khi tìm hiểu khái niệm về ý thức pháp luật, ta phải làm rõ những định nghĩa quan trọng trước đó

Trước hết là khái niệm “ý thức” Ý thức là sự phản ánh sự vật khách quan của

đóng vai trò xác định tính đúng sai của sự việc

Thứ hai là khái niệm “pháp luật” Ta có thể định nghĩa khái quát rằng:” Pháp

lu ật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do nhà nước ban hành

ho ặc thừa nhận, thể hiện ý chí của nhân dân, được nhà nước đảm bảo thực hiện

b ằng những cách thức nhất định trong đó có cưỡng chế nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội để bảo vệ, đảm bảo các quyền, tự do của con người và sự phát tri ển của xã hội.”1

tiêu chí cơ bản như sự cần thiết; vai trò và chức năng; tính công bằng, đúng đắn; tính hợp pháp của pháp luật Hiểu đơn giản, ý thức pháp luật phản ánh nhận thức của con người đối với pháp luật

1 Hoàng Thị Kim Quế (2017) Giáo trình đại cương về Nhà nước và pháp luật Đại

h ọc Quốc gia Hà Nội

4

1.2 Cơ cấu và các hình thức của ý thức pháp luật

1.2.1 Cơ cấu của ý thức pháp luật

Th ứ nhất là tư tưởng pháp luật Tư tưởng pháp luật là những quan điểm, quan

hội nếu tư tưởng pháp luật trở thành nhận thức chung thì tư tưởng pháp luật đó sẽ

Th ứ hai là tâm lý pháp luật Tâm lý pháp luật là những thái độ, tình cảm, cảm

Tư tưởng pháp luật có vai trò định hướng đối với tâm lý pháp luật và ngược lại, tâm

lý pháp luật cũng có thể hình thành nên tư tưởng pháp luật

1.2.2 Các hình th ức cơ bản của ý thức pháp luật

- Ý thức pháp luật thông thường: được hình thành một cách tự phát, hoàn toàn

đúc kết từ thực tiễn

5

động về ngành pháp luật hay có liên quan như thẩm phán, luật sư hay nhà thi hành

Căn cứ vào chủ thể của ý thức pháp luật, phạm vi của ý thức xã hội có thể là

xã hội và ý thức cá nhân

1.3 Đặc điểm của ý thức pháp luật

Ý thức pháp luật có ba đặc điểm cơ bản như sau:

Th ứ nhất, ý thức pháp luật chịu sự quy định của tồn tại xã hội Một xã hội tồn

luật và các hiện tượng pháp lý

Th ứ hai, ý thức pháp luật có tính độc lập tương đối Thông qua các đặc tính

như tính kế thừa, tính vượt trước hay lạc hậu mà ý thức pháp luật có thể tác động trở

Th ứ ba, ý thức pháp luật mang tính giai cấp Sự khác biệt về giai cấp cũng dẫn

đến sự khác biệt về những nhận thức, kiến thức và thái độ đối với pháp luật Tồn tại

6

định hình cách hoạt động của các giai cấp khác

1.4 Vai trò c ủa ý thức pháp luật

1.4.1 Vai trò của ý thức pháp luật với sự phát triển kinh tế

nhà nước, là đặc điểm của nền kinh tế tự do và cạnh tranh giữa các cá nhân và doanh

đạt được lợi nhuận Để kinh tế quốc gia phát triển và phù hợp với hội nhập kinh tế

1.4.2 Vai trò c ủa ý thức pháp luật với việc bảo vệ môi trường

Xã hội càng phát triển, môi trường càng bị tàn phá nghiêm trọng Sự bùng nổ

được thải ra môi trường đều phải thông qua quá trình xử lí nghiêm ngặt, giảm thiểu

nhà máy tư nhân, doanh nghiệp, thậm chí những cá nhân vẫn bất chấp các hành vi,

nhất như nhặt rác, dùng túi giấy thay cho túi nhựa, trồng nhiều cây xanh,… để giúp môi trường xanh, sạch, đẹp hơn

7

1.4.3 Vai trò của ý thức pháp luật với việc ổn định xã hội và phát triển văn hóa

Ổn định xã hội có thể hiểu là làm cho đất nước được ổn định, duy trì được trật

điều tốt đẹp như văn học, nghệ thuật, di sản,…những thứ được cho là văn hóa Ý

hóa vì xã hội muốn ổn định và tiến bộ thì cần phải có pháp luật, người dân cần phải

điều cần thiết Việc người dân nhận thức cao về pháp luật cũng dẫn đến việc biết

CHƯƠNG 2 MỐI QUAN HỆ GIỮA Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ

2.1 Tác động của ý thức pháp luật đối với pháp luật

Đầu tiên, ý thức pháp luật đóng vai trò trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ

tích một cách chính xác, khách quan, toàn diện thực trạng của các hiện tượng pháp

Th ứ hai, ý thức pháp luật cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện

8

ứng xử phù hợp Tuy nhiên, việc hiểu biết pháp luật và ứng xử pháp luật phù hợp đôi khi không hoàn toàn đồng nhất Việc thi hành pháp luật như thế nào còn dựa vào

lẽ công bằng để giải quyết vụ việc

2.2 Tác động trở lại của pháp luật đối với ý thức pháp luật

CHƯƠNG 3 Ý THỨC PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

3.1 Th ực trạng ý thức pháp luật của sinh viên hiện nay

3.1.1 Sinh viên và các đặc điểm của sinh viên

Trước tiên, ta cùng tìm hiểu định nghĩa và cách đặc điểm của sinh viên “Sinh

viên” là định nghĩa dùng để chỉ những người trẻ tuổi, học tập và hoạt động tại các trường cao đẳng, trung cấp, đại học sau khi tốt nghiệp cấp 3 để tiếp thu những kiến

Th ứ hai là đặc điểm nhận thức của sinh viên Sinh viên ngày nay được coi là

9

độ tuổi còn chưa chín chắn, đa số sinh viên có tâm, sinh lý không ổn định, chưa thật

Th ứ ba đó là đặc điểm về tâm lý của sinh viên Với ngưỡng cửa mới của cuộc

đời, sinh viên là lứa tuổi nhân cách đang dần định hình nhưng chưa thật sự rõ ràng,

pháp luật Nguyên nhân của chúng có thể đến từ sự ảnh hưởng của môi trường sống,

như sau

3.1.2 Bi ểu hiện tích cực về ý thức pháp luật của sinh viên

đã được tiếp thu Ta có thể dễ dàng thấy những biểu hiện cơ bản của ý thức pháp

ý thức được những vấn đề liên quan đến pháp luật và dần khắc phục chúng như

hiểu pháp luật năm 2021” (Ảnh 1) đã thu hút hơn 15 nghìn lượt đăng kí trên địa bàn

10

động tìm hiểu, thảo luật, nghiên cứu và tranh biện về những khía cạnh của pháp luật

nhiều nguyên nhân Về khách quan, sở Giáo dục và Đào tạo đã quan tâm hơn đến

áp lực nặng về kinh tế thì tư tưởng cũng rõ ràng, chuyên tâm học tập và rèn luyện hơn

Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)

11

Ảnh 1: Cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật năm 2021”

Ngu ồn ảnh: Cuộc thi Tìm hiểu pháp luật năm 2021 - Nhà văn hóa sinh viên

https://www.nhavanhoasinhvien.vn/dao-tao/cuoc-thi-tim-hieu-phap-luat-hoc-sinh-sinh-vien.html

Ảnh 2: Cuộc thi “HLU Debate Tournament 2021”

Ngu ồn ảnh: Trang Facebook Câu lạc bộ Kỹ Năng Luật Gia

3.1.3 Bi ểu hiện tiêu cực về ý thức pháp luật của sinh viên

quan niệm về pháp luật còn sai lệch Những điều đó đã dẫn đến hậu quả cho bản thân sinh viên, gia đình và xã hội như mất trật tự trị an, sản sinh nhiều tệ nạn, tỉ lệ

viên đại học FPT Hà Nội ra tay sát hại tàn nhẫn bạn gái diễn ra vào ngày 22/12/2021

Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)

12

tư tưởng đối phó, vi phạm về tác phong, trang phục sinh viên, lạng lách đánh võng, phóng xe vượt ẩu trên đường, đến những việc vi phạm pháp luật nghiêm trọng như

còn kém Tuy đã đẩy mạnh công tác nhưng vẫn thiếu sự đồng bộ, phối hợp và kết

pháp luật cho sinh viên Sự mất cân bằng trong việc giảng dạy các môn khoa học với

không tương xứng với tiến bộ xã hội Về bản thân mỗi sinh viên, một phần do tính

3.2 Các bi ện pháp khắc phục và thúc đẩy ý thức pháp luật của sinh viên

để khắc phục những bất cập và thúc đẩy những điều tích cực như sau:

Th ứ nhất, quan điểm và nhận thức về việc giáo dục pháp luật cho lứa tuổi sinh

viên của các cán bộ đầu ngành phải được nâng cao Bậc lãnh đạo phải nhận thức đúng đắn được tầm quan trọng trong việc nâng cao ý thức pháp luật bên cạnh các bộ

Th ứ hai, đổi mới chính sách giáo dục và chuẩn hóa nội dung giảng dạy là điều

cần thiết Ta cần tập trung khắc phục những nơi còn hiện tượng coi nhẹ và buông

Th ứ ba là tập trung đào tạo thêm nhân lực chất lượng cao trong nghề Nguồn

nhân lực chất lượng cao là những giáo viên, giảng viên tâm huyết, tận tụy, có trách

Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)

13

Th ứ tư là tạo điều kiện thuận lợi về mặt kinh tế - xã hội lành mạnh, đầy đủ để

Th ứ năm là tăng cường và đổi mới giáo dục pháp luật bằng cách kết hợp giữa

khiến sinh viên hứng thú tìm hiểu, rèn luyện được kỹ năng thực hiện các quyền cơ

đi kèm với giải thích một cách dễ hiểu khiến họ nhận thức được sự hợp lý, sự tiến

Cu ối cùng đó là phải xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật để làm

gương, nâng cao nhận thức về pháp luật của thanh thiếu niên Việc thực thi pháp luật

tưởng của sinh viên Giáo dục, tuyên truyền thôi là chưa đủ, điều cần làm xem xét

kỹ lưỡng và xử lý nghiêm minh các hiện tượng vi phạm pháp luật, đặc biết đối với

đường phạm pháp

Ý thức pháp luật là tổng hợp các hiểu biết, kiến thức, tình cảm hay thái độ đối

động tới pháp luật, quy định và điều chỉnh pháp luật qua các chủ thể Với những

Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)

14

người thi hành pháp luật, ý thức pháp luật là cơ sở để đưa ra các đánh giá đúng đắn,

hướng, phát triển pháp luật Với người dân, ý thức pháp luật phản ánh thái độ đối

có hài lòng dân hay không

điều dễ hiểu Nhìn chung, xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu giáo dục pháp lý

nước trong tương lai, trở nên ngày càng cấp bách

nhiều công dân có ý thức chấp hành pháp luật tốt, có hiểu biết để tự bảo vệ quyền

xã hội; đưa ra giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật nước nhà; tập trung đào tạo

Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)

15

luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường đại học Kinh tế quốc dân

thời kỳ hiện nay Luận văn thạc sĩ luật học Đại học Quốc gia Hà Nội

nâng cao ý thức pháp luật cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa

Trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa - Vũng Tàu

pháp luật cho sinh viên tỉnh Quảng Ninh hiện nay Luận án Tiến sĩ Triết

Nam, Hà Nội

Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)