Soạn bài Câu ghép (tiếp theo) Download vn Website Download vn 1 Soạn văn 8 Câu ghép (tiếp theo) Soạn bài Câu ghép (tiếp theo) Mẫu 1 I Quan hệ giữa các vế câu 1 Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câ[.]
Trang 1Website: Download.vn 1
Soạn văn 8 : Câu ghép (tiếp theo)
Soạn bài Câu ghép (tiếp theo) - Mẫu 1
I Quan hệ giữa các vế câu
1 Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép sau đây là quan hệ gì? Trong
mối quan hệ đó, mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì?
“Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp bởi vì tâm hồn của người Việt Nam ta rất
đẹp, bởi vì đời sống, cuộc đấu tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý,
là vĩ đại, nghĩa là rất đẹp”
(Phạm Văn Đồng, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)
Gợi ý:
- Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép sau đây là quan hệ nguyên
nhân - kết quả
- Trong đó:
Kết quả: tiếng Việt của chúng ta đẹp
Nguyên nhân: tâm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp, đời sống, cuộc đấu
tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý, là vĩ đại, nghĩa là rất
đẹp
Từ biểu thị quan hệ: “… bởi vì”
2 Dựa vào kiến thức đã học ở lớp dưới, hãy nêu thêm quan hệ ý nghĩa có thể có
giữa các vế câu Cho ví dụ minh họa
- Quan hệ tương phản: Tuy cậu ta không thông minh nhưng tính tình lại rất
chịu khó
Trang 2Website: Download.vn 2
- Quan hệ nối tiếp: Cơn bão này vừa đi qua, cơn bão khác đã kéo đến.
- Quan hệ điều kiện: Nếu cậu ấy học tốt thì bố mẹ mua cho một chiếc cặp sách.
- Quan hệ bổ sung: Không những anh ta đẹp trai, mà gia đình còn rất giàu có.
…
=> Tổng kết:
- Các vế của câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau khá chặt chẽ Những quan
hệ thường gặp là: quan hệ nguyên nhân, quan hệ điều kiện (giả thiết), quan hệ
tương phản, quan hệ tăng tiến, quan hệ lựa chọn, quan hệ bổ sung, quan hệ tiếp
nối, quan hệ đồng thời, quan hệ giải thích
- Mỗi quan hệ thường được đánh dấu bằng những quan hệ từ, cặp quan hệ từ
hoặc cặp từ hô ứng nhất định Tuy nhiên để nhận biết chính xác quan hệ giữa
các vế câu, trong nhiều trường hợp, ta phải dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh
giao tiếp
II Luyện tập
Câu 1 Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong những câu ghép ở SGK
và cho biết mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì trong mối quan hệ ấy
a
- Quan hệ giữa vế câu “cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi” và vế câu “chính
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn”: nguyên nhân - kết quả
Vế câu “cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi” - kết quả
Vế câu “chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn” - nguyên nhân
- Quan hệ giữa vế câu “chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn” với vế câu “Hôm
nay tôi đi học”: giải thích
Trang 3Website: Download.vn 3
b
- Quan hệ giữa hai vế câu: điều kiện - kết quả
- Vế câu “trong pho tàng lịch sử… lưu lại” - điều kiện, vế câu “cái cảnh
tượng…” - kết quả
c Quan hệ giữa các vế câu: tăng tiến
d Quan hệ giữa các vế câu: tương phản
e
- Đoạn trích này có hai câu ghép
- Quan hệ giữa hai vế trong câu thứ nhất: nối tiếp
- Quan hệ giữa hai vế trong câu thứ hai: nguyên nhân - kết quả
Vế “anh chàng hậu cần ông Lí…” - kết quả
Vế “hắn bị chị…” - nguyên nhân
Câu 2 Đọc đoạn trích trong SGK và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
a Tìm câu ghép trong những đoạn trích trên
b Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong mỗi câu ghép
c Có thể tách mỗi vế câu nói trên thành một câu đơn không? Vì sao?
* Đoạn trích 1:
a Các câu ghép là:
- Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch
- Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương
Trang 4Website: Download.vn 4
- Trời âm u mây mưa, biển xám xịt nặng nề
- Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu giận dữ
b Quan hệ giữa các vế câu ghép: nhân quả (trời thay đổi dẫn đến sự thay đổi
của biển)
c Không thể tách ra thành câu đơn Vì như vậy sẽ làm mất đi quan hệ giữa các
vế câu
* Đoạn trích 2:
a Các câu ghép là:
- Buổi sớm, mặt trời lên ngang cột buồm, sương tan, trời mới quang
- Buổi chiều, nắng vừa nhạt, sương đã buông nhanh xuống biển
b Quan hệ giữa các vế câu: quan hệ đồng thời
c Không thể tách ra thành câu đơn Vì như vậy sẽ làm mất đi quan hệ giữa các
vế câu
Câu 3 Trong đoạn trích ở SGK có hai câu ghép rất dài Xét về mặt lập luận, có
thể tách mỗi vế của những câu ghép ấy thành một câu đơn không? Vì sao? Xét
về giá trị biểu hiện, những câu ghép ấy có tác dụng như thế nào trong miêu tả
lời lẽ nhân vật
- Hai câu ghép đó là:
Việc thứ nhất: lão thì già, con đi vắng…
Việc thứ hai: lão già yếu lắm rồi…
- Không nên tách mỗi vế câu trong câu ghép thành một câu đơn
Trang 5Website: Download.vn 5
- Vì mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu rất chặt chẽ: ý được nêu của vế câu
này là điều kiện hay nguyên nhân của ý được nêu ở vế câu kia
- Xét về giá trị biểu hiện, những câu ghép ấy có tác dụng khiến cho lời lẽ của
nhân vật thêm cụ thể, rõ ràng hơn
Câu 4 Đọc đoạn trích trong SGK và trả lời câu hỏi:
a Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép thứ hai là quan hệ gì? Có nên tách
mỗi vế câu thành một câu đơn không? Vì sao?
b Thử tách mỗi vế trong câu ghép thứ nhất và thứ ba thành một câu đơn So
sánh cách viết ấy với cách viết trong đoạn trích, qua mỗi cách viết, em hình
dung nhân vật nói như thế nào?
Gợi ý:
a
- Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép thứ hai: điều kiện - kết quả
- Không nên tách mỗi vế câu thành một câu đơn Nếu tách mỗi vế câu thành
một câu đơn thì không thể hiện rõ được mối quan hệ này
b Thử tách mỗi vế trong các câu ghép thứ nhất và thứ ba thành một câu đơn:
- Thử tách: Thôi! U van con! U lạy con! Con có thương thầy, thương u con đi
ngay bây giờ cho u
- So sánh: Các câu văn ngắn sắp xếp cạnh nhau, khiến lời nói trở nên nhát gừng,
không mạch lạc Trong khi đó trong văn cảnh này cách viết của tác giả thể hiện
lối nói kể lể thiết tha, van vỉ của chị Dậu
III Bài tập ôn luyện
Trang 6Website: Download.vn 6
Câu 1 Đặt câu với các cặp từ quan hệ sau:
- Nếu… thì
- Bởi vì… nên…
- Hễ… thì…
- mới… đã…
Câu 2 Xác định quan hệ giữa các vế của các câu ghép sau:
- Tuy nhà xa nhưng Mạnh luôn đi học đúng giờ
- Mật ong không chỉ dùng để làm đẹp da mà nó còn rất tốt cho sức khỏe
- Mọi người đi, tôi cũng đi
- Trời càng mưa to, nước sông càng dâng cao
Gợi ý:
Câu 1.
- Nếu nó chăm chỉ hơn thì nó đã thi đỗ
- Bởi vì đường trơn nên xe cộ đi lại khó khăn
- Hễ cô ấy gọi cho tôi thì tôi sẽ mời cô ấy đi ăn
- Cậu ấy mới đến, cô giáo đã yêu cầu lên bảng kiểm tra bài
Câu 2.
- Quan hệ tương phản
- Quan hệ tăng tiến
Trang 7Website: Download.vn 7
- Quan hệ tiếp nối
- Quan hệ nhân quả
Soạn bài Câu ghép (tiếp theo) - Mẫu 2
I Luyện tập
Câu 1 Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong những câu ghép ở SGK
và cho biết mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì trong mối quan hệ ấy
a
- Quan hệ giữa vế câu “cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi” và vế câu “chính
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn”: nguyên nhân - kết quả
Vế câu “cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi” - kết quả
Vế câu “chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn” - nguyên nhân
- Quan hệ giữa vế câu “chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn” với vế câu “Hôm
nay tôi đi học”: giải thích
b
- Quan hệ giữa hai vế câu: điều kiện - kết quả
- Vế câu “trong pho tàng lịch sử… lưu lại” - điều kiện, vế câu “cái cảnh
tượng…” - kết quả
c Quan hệ giữa các vế câu: tăng tiến
d Quan hệ giữa các vế câu: tương phản
e
- Đoạn trích này có hai câu ghép
Trang 8Website: Download.vn 8
- Quan hệ giữa hai vế trong câu thứ nhất: nối tiếp
- Quan hệ giữa hai vế trong câu thứ hai: nguyên nhân - kết quả
Vế “anh chàng hậu cần ông Lí…” - kết quả
Vế “hắn bị chị…” - nguyên nhân
Câu 2 Đọc đoạn trích trong SGK và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
a Tìm câu ghép trong những đoạn trích trên
b Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong mỗi câu ghép
c Có thể tách mỗi vế câu nói trên thành một câu đơn không? Vì sao?
* Đoạn trích 1:
a Các câu ghép là:
- Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch
- Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương
- Trời âm u mây mưa, biển xám xịt nặng nề
- Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu giận dữ
b Quan hệ giữa các vế câu ghép: nhân quả (trời thay đổi dẫn đến sự thay đổi
của biển)
c Không thể tách ra thành câu đơn Vì như vậy sẽ làm mất đi quan hệ giữa các
vế câu
* Đoạn trích 2:
a Các câu ghép là:
Trang 9Website: Download.vn 9
- Buổi sớm, mặt trời lên ngang cột buồm, sương tan, trời mới quang
- Buổi chiều, nắng vừa nhạt, sương đã buông nhanh xuống biển
b Quan hệ giữa các vế câu: quan hệ đồng thời
c Không thể tách ra thành câu đơn Vì như vậy sẽ làm mất đi quan hệ giữa các
vế câu
Câu 3 Trong đoạn trích ở SGK có hai câu ghép rất dài Xét về mặt lập luận, có
thể tách mỗi vế của những câu ghép ấy thành một câu đơn không? Vì sao? Xét
về giá trị biểu hiện, những câu ghép ấy có tác dụng như thế nào trong miêu tả
lời lẽ nhân vật
- Hai câu ghép đó là:
Việc thứ nhất: lão thì già, con đi vắng…
Việc thứ hai: lão già yếu lắm rồi…
- Không nên tách mỗi vế câu trong câu ghép thành một câu đơn
- Vì mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu rất chặt chẽ: ý được nêu của vế câu
này là điều kiện hay nguyên nhân của ý được nêu ở vế câu kia
- Xét về giá trị biểu hiện, những câu ghép ấy có tác dụng khiến cho lời lẽ của
nhân vật thêm cụ thể, rõ ràng hơn
Câu 4 Đọc đoạn trích trong SGK và trả lời câu hỏi:
a Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép thứ hai là quan hệ gì? Có nên tách
mỗi vế câu thành một câu đơn không? Vì sao?
b Thử tách mỗi vế trong câu ghép thứ nhất và thứ ba thành một câu đơn So
sánh cách viết ấy với cách viết trong đoạn trích, qua mỗi cách viết, em hình
dung nhân vật nói như thế nào?
Trang 10Website: Download.vn 10
Gợi ý:
a
Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép thứ hai: điều kiện - kết quả
Không nên tách mỗi vế câu thành một câu đơn Nếu tách mỗi vế câu
thành một câu đơn thì không thể hiện rõ được mối quan hệ này
b Thử tách mỗi vế trong các câu ghép thứ nhất và thứ ba thành một câu đơn:
- Thôi! U van con! U lạy con! Con có thương thầy, thương u con đi ngay bây
giờ cho u
=> Các câu văn ngắn sắp xếp cạnh nhau, khiến lời nói trở nên nhát gừng, không
mạch lạc Trong khi đó trong văn cảnh này cách viết của tác giả thể hiện lối nói
kể lể thiết tha, van vỉ của chị Dậu
II Bài tập ôn luyện
Viết một đoạn văn có sử dụng câu ghép
Gợi ý:
Xiu và Giôn-xi là hai nữ hoạ sĩ trẻ sống trong một khu nhà trọ Sống cùng với
họ trong khu trọ đó là cụ Bơ-men, cũng là một họa sĩ Mùa đông năm ấy,
Giôn-xi bị bệnh sưng phổi rất nặng, bệnh tật khiến cô cảm thấy tuyệt vọng Mỗi lần
nhìn ra cửa sổ, Giôn-xi luôn nghĩ rằng khi chiếc lá cuối cùng trên cây thường
xuân trước cửa rơi xuống cũng là lúc cô lìa đời Biết được ý nghĩ của Giôn-xi,
cụ Bơ-men âm thầm thức suốt đêm mưa gió bão bùng để vẽ chiếc lá thường
xuân Chiếc lá khiến Giôn-xi có thêm nghị lực sống Nhưng sau đêm đó, cụ
men lại qua đời Xiu lặng lẽ đến bên Giôn-xi báo cho bạn về cái chết của cụ
Bơ-men và bí mật của chiếc lá cuối cùng
Câu ghép: Mùa đông năm ấy, Giôn-xi bị bệnh sưng phổi rất nặng, bệnh tật
khiến cô cảm thấy tuyệt vọng