GIÁO ÁN SINH HỌC 12 BÀI 17: TRẠNG THÁI CÂN BẰNG DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ NGẪU PHỐI.. Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần : - Nêu được các đặc trưng của quần thể về mặt di truyề
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 12 BÀI 17: TRẠNG THÁI CÂN BẰNG DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ
NGẪU PHỐI.
I Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh cần :
- Nêu được các đặc trưng của quần thể về mặt di truyền học là đơn vị tiến hoá cơ sở của loài giao phối
- Trình bày được nội dung, ý nghĩa lí luận và ý nghĩa thực tiễn của định luật Hacđi – Vanbec
- Biết so sánh quần thể xét về mặt sinh thái học và di truyền học, tính toán cấu trúc kiểu gen của quần thể, tần số tương đối của các alen
II.Thiết bị dạy học:
Hình 17 trong sách giáo khoa
III Tiến trình tổ chức dạy học:
1 Ổn định lớp - Kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Những đặc trưng cơ bản của quần thể giao phối
- Đặc điểm cấu trúc di truyền của quần thể tự thụ phấn và giao phối cận huyết
- Cách tính tần số alen và tần số kiểu gen của quần thể giao phối
3 Bài mới:
* Hoạt động 1: tìm hiểu
cấu trúc di truyền của
quần thể ngẫu phối.
? Quần thể là gì ?
GV cho học sinh đọc mục
III.1 kết hợp kiến thức đã
HS dựa vào kiến thức đã
học, nêu được khái niệm quẩn
III Cấu trúc di truyền của quần thể ngẫu phối:
1 Quần thể ngẫu phối:
- Quần thể được gọi là ngẫu phối khi các cá thể trong quần thể lựa chọn bạn tình để giao phối một
Trang 2? Hãy phát hiện những
dấu hiệu cơ bản của quần
thể được thể hiện trong định
nghĩa quần thể
? Quần thể ngẫu phối là gì
GV cho HS phân tích ví
dụ về sự đa dạng nhóm máu
ở người → sự đa dạng di
truyền của quần thể
? Quần thể ngẫu phối có
đặc điểm di truyền gì nổi
bật
+ GV giải thích từng dấu
hiệu để học sinh thấy rõ đây
là các dấu hiệu nổi bật của
quần thể ngẫu phối→ đánh
dấu bước tiến hoá của loài
Yêu cầu HS nhắc lại quần
thể tự phối và dấu hiệu của
nó
* Hoạt động 2: Tìm hiểu
trạng thái cân bằng di
truyền của quần thể ngẫu
phối.
? Trạng thái cân bằng của
quần thể ngẫu phối được
duy trì nhờ cơ chế nào ?
GV : Trạng thái cân bằng di
truyền như trên còn được
gọi là trạng thái cân bằng
Hacđi- vanbec→ định luật
thể.
HS nêu được 2 dấu hiệu:
+ Các cá thể trong quần thể thường xuyên ngẫu phối
+ Mỗi quần thể trong tự nhiên được cách li ở một mức
độ nhất định đối với các quần thể lân cận cùng loài
HS nghiên cứu mục III.2
HS nêu được nhờ cơ chế điều hoà mật độ quần thể
HS nghiên cứu sách giáo
cách hoàn toàn ngẫu nhiên
* Đặc điểm di truyền của quần thể ngẫu phối :
- Trong QT ngẫu phối các cá thể
có kiểu gen khác nhau kết đôi với nhau 1 cách ngẫu nhiên tạo nên 1 lượng biến dị di truyền rất lớn trong QT làm nguồn nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống
- Duy trì được sự đa dạng di truyền của quần thể
2 Trạng thái cân bằng di truyền của quần thể.
* Một quần thể được gọi là đang
ở trạng thái cân bằng di truyền khi tỉ lệ các kiểu gen ( thành phần kiểu gen ) của quần thể tuân theo công thức sau:
P2 + 2pq + q2 = 1
Đ ịnh luật hac đ i vanbec
* Nội dung: trong 1 quần thể lớn,
ngẫu phối, nếu không có các yếu
tố làm thay đổi tần số alen thì
Trang 3- Về phương diện tiến
hoá, sự cân bằng của quần
thể biểu hiện thong qua sự
duy trì ổn định tần số tương
đối các alen trong quần thể
→ giới thiệu cách tính tỉ lệ
giao tử
? p được tính như thế nào?
? q được tính như thế nào?
Từ hình 17.b hãy đưa ra
công thức tổng quát chung
tính thành phần kiểu gen
của quần thể ?
? Một quần thể được xem
là cân bằng di truyền khi
nào ?
GV viên cho bài tập, yêu
cầu HS áp dụng kiến thức
vừa học để hoàn thành
khoa nêu được nội dung định luật Hacđi – Vanbec
p = số alen A có trong vốn gen/ tổng số alen trong vốn gen
q = số alen a có trong vốn gen/ tổng số alen trong vốn gen
HS nghiên cứu SGK, trả lời:
QT có cấu trúc DT:
p2AA+ 2pqAa +q2aa =1 Trong đó :
+ p2 là tần số kiểu gen AA, + 2pq là tần số kiểu gen Aa + q2 là tần số kiểu gen aa
→ Một quần thể cân bằng di truyền khi thành phần kiểu gen thoả biểu thức:
p2AA+ 2pqAa +q2aa =1
HS thảo luận, hoàn thành
bài tập GV giao.
thành phần kiểu gen của quần thể
sẽ duy trì không đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác theo công thức :
P2 + 2pq +q2 =1
* Bài toán :
Nếu trong 1 QT, lôcut gen A chỉ
Trang 4* Bài toán :
Nếu trong 1 QT, lôcut gen
A chỉ có 2 alen Avà a nằm
trên NST thường
- Gọi tần số alen A là p, a là
q Tổng p và q =1
- Các kiểu gen có thể có :
Aa, AA, aa
Giả sử TP gen của quần thể
ban đầu là :
0,64AA+0,32Aa+ 0,04aa=1
Hãy tính thành phần kiểu
gen và tần số alen ở F1 ?
? HS nghiên cứu SGK, cho
biết định luật Hacđi –
Vanbec đúng trong những
điều kiện nào ?
+Tỉ lệ giao tử của quần thể ban đầu.
pA = 0,64 +
2
32 , 0
= 0,8
qa = 0,04 +
2
32 , 0
= 0,2
+ Thành phần kiểu gen ở F 1 :
p2 AA = 0,64
q2 aa = 0,04 2pq = 0,32
*HS đọc SGK thảo luận về các điều kiện nghiệm đúng của định luật
có 2 alen Avà a nằm trên NST thường
- Gọi tần số alen A là p, a là q Tổng p và q =1
- Các kiểu gen có thể có : Aa,
AA, aa Giả sử TP gen của quần thể ban đầu là :
0,64AA+ 0,32Aa+ 0,04aa=1 Hãy tính thành phần kiểu gen và tần số alen ở F1 ?
- Tính được p =0,8 ; q=0,2
- Thành phần KG : 0,64AA+0,32Aa+0,04aa = 1
- Nhận xét : tần số alen và thành phần KG không đổi qua các thế hệ
* Điều kiện nghiệm đúng:
- Quần thể phải có kích thước lớn
- Các cá thể trong quần thể phải
có sức sống và khả năng sinh sản như nhau( ko có chọn lọc tự nhiên )
- Không xảy ra đột biến ,nếu có thì tần số đột biến thuận bằng tần
số đột biến nghịch
- Không có sự di - nhập gen
Trang 5IV.Củng cố:
Một quần thể người có tần số người bị bạch tạng là 1/10000, giả sử quần thể này cân bằng di truyền
a) Hãy tính tần số các alen và thành phần các kiểu gen cua quần thể, biết rằng bệnh bạch tạng do gen lặn nằm trên NST thườn quy định
b) Tính xác suất để 2 người bình thường trong quần thể này lấy nhau sinh ra người con bị bạch tạng