Nhật kí đọc thơ

Đó là cái phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam truyền thống, từ thuở ca dao cổ tích cho đến những người như Vũ Nương thuở xưa, như chị Dậu của mấy mươi năm trước,… - Cách bà ấy hiểu rằng

BÍ MẬT NHẬT KÍ

Tên: Trần Thu Minh

Lớp: 12A14

Trường: Trần Khai Nguyên

Năm học: 2021-2022

Giáo viên: Nguyễn Thị Hồng Loan

1

mục lục

01

HỒ SƠ NHÂN VẬT

03

QUAN

ĐIỂM

04

TRÌNH

TỰ SỰ KIỆN

05

TỪ

HAY

06

• BẢN THÂN

VÀ TRUYỆN

07

NGHỆ THUẬT VÀ

THỦ PHÁP ĐẶC

SẮC CỦA TRUYỆN

08

PHẦN ĐẶC SẮC CỦA TRUYỆN

09

GIẢI

THÍCH

10

ĐIỂM SÁCH/ PHÊ BÌNH

2

Nguyễn Minh Châu

(1930- 1989)

CHIẾC THUYỀN NGOÀI

XA

3

-Ông được coi là một

trong những cây bút tiên

phong của văn học VN

thời kì đổi mới

1 H Ì N H Ả N H

Khi đọc tác phẩm, hình ảnh về những người đàn bà vùng biển, với tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân ướt sũng vì phải làm việc cực nhọc hàng ngày luôn hiện lên tâm trí tôi Đều

là phụ nữ, ích ra họ cần được hạnh phúc , được yêu thương

nhiều hơn, vậy mà họ phải dành gần hết cuộc đời của mình vất

vả nơi vùng biển Đọc những lời suy nghĩ của người đàn bà

hàng chài, tôi càng thêm ngưỡng mộ họ bấy nhiêu, những con người mạnh mẽ ấy luôn lo lắng cho gia đình từng chút một hay tình mẫu tử luôn hiện diện trong lòng họ Tất thẩy mọi thứ ấy

đã tạo nên hình ảnh của những người đàn bà hàng chài tuy trông rách rưới nhưng lại mang đầy tính cách mạnh mẽ không kém đàn ông, sự nhẫn nhục, lòng khoan dung, sự hi sinh…

Những phẩm chất ấy đã thể hiện được những phẩm chất

truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

4

- Q u a n h ữ n g l ờ i g i ã i b à y t h ậ t t ì n h c ủ a n g ư ờ i m ẹ đ á n g t h ư ơ n g đ ó

m ớ i t h ấ y n g u ồ n g ố c m ọ i s ự c h ị u đ ự n g , h i s i n h c ủ a b à l à t ì n h t h ư ơ n g

v ô b ờ đ ố i v ớ i n h ữ n g đ ứ a c o n : “ đ á m đ à n b à h à n g c h à i ở t h u y ề n

c h ú n g t ô i c ầ n p h ả i c ó n g ư ờ i đ à n ô n g đ ể c h è o c h ố n g k h i p h o n g b a ,

đ ể c ù n g l à n g ă n n u ô i n ấ n g đ ặ n g m ộ t s ắ p c o n n h à n à o c ũ n g t r ê n

d ư ớ i c h ụ c đ ứ a p h ả i s ố n g c h o c o n c h ứ k h ô n g t h ể s ố n g c h o m ì n h ”

- N g ư ờ i đ à n b à h à n g c h à i c ó n h ữ n g l í l ẽ c ủ a r i ê n g m ì n h m à p h ả i đ ặ t

v à o h o à n c ả n h c ủ a b à , t a m ớ i c ó t h ể h i ể u v à t h ô n g c ả m N ế u n h ì n

v ấ n đ ề m ộ t c á c h t h ấ u s u ố t s ẽ t h ấ y s u y n g h ĩ v à x ử s ự c ủ a b à l à

k h ô n g t h ể k h á c đ ư ợ c Đ i ề u đ á n g q u ý l à t r o n g k h ổ đ a u t r i ề n m i ê n ,

n g ư ờ i đ à n b à ấ y v ẫ n c h ắ t l ọ c đ ư ợ c n h ữ n g n i ề m h ạ n h p h ú c n h ỏ n h o i :

“ V u i n h ấ t l à l ú c n g ồ i n h ì n đ à n c o n t ô i c h ú n g n ó đ ư ợ c ă n n o ” , “ t r ê n

t h u y ề n c ũ n g c ó l ú c v ợ c h ồ n g c o n c á i c h ú n g t ô i s ố n g h o à t h u ậ n , v u i

v ẻ ” ; “ Ô n g t r ờ i s i n h r a n g ư ờ i đ à n b à l à đ ể đ ẻ c o n , r ồ i n u ô i c o n c h o

đ ế n k h i k h ô n l ớ n ”

2.1) HỒ SƠ NHÂN VẬT

- T r o n g đ o ạ n t r í c h c ó n h ữ n g

n h â n v ậ t b a o g ồ m : P h ù n g

( n g h ệ s ĩ n h i ế p ả n h ) , Đ ẩ u

( c h á n h á n t ò a á n h u y ệ n ) ,

n g ư ờ i đ à n ô n g l à n g c h à i

( c h ồ n g ) , n g ư ờ i đ à n b à l à n g

c h à i ( v ợ ) , P h á c ( c o n t r a i ) ,

t h i ế u n ữ m ặ c á o t í m ( c o n

g á i ) , ô n g l ã o l à m n g h ề s ơ n

t r à n g ( ô n g n g o ạ i )

- V ậ y m à n h â n v ậ t n g ư ờ i đ à n

b à l à n g c h à i l ạ i k h i ế n t ô i c ả m

t h ấ y ấ n t ư ợ n g k ì l ạ , c ó l ẽ l à

v ì n h ữ n g h à n h đ ộ n g c a m c h ị u

đ ế n n h ữ n g s ự h i s i n h v ô b ờ

b ế n c ủ a b à d à n h c h o c o n

m ì n h

- N g o à i h à n h đ ộ n g c a m

c h ị u s ự đ á n h đ ậ p t ừ n g ư ờ i

c h ồ n g , h ì n h ả n h n g ư ờ i đ à n

b à ấ y v a n n à i Đ ẩ u đ ừ n g

b ắ t m ì n h b ỏ c h ồ n g l à t h ứ

g â y s â u đ ậ m n h ấ t t r o n g

t â m t r í t ô i

- B ề n g o à i , đ ó l à m ộ t

n g ư ờ i đ à n b à q u á n h ẫ n

n h ụ c , c a m c h ị u , b ị c h ồ n g

t h ư ờ n g x u y ê n h à n h h ạ ,

đ á n h đ ậ p t h ậ t k h ố n k h ổ

“ b a n g à y m ộ t t r ậ n n h ẹ ,

n ă m n g à y m ộ t t r ậ n n ặ n g ” ,

v ậ y m à v ẫ n n h ấ t q u y ế t

g ắ n b ó v ớ i l ã o đ à n ô n g v ũ

p h u ấ y

5

- Cái đẹp che đậy cái xấu nhưng cái xấu cũng che đi cái

đẹp Trong người đàn bà thô kệch kia, nghèo khổ kia, vô học kia lại là một người phụ nữ từng trải, hiểu người, hiểu đời, biết cảm thông cho chồng, biết hi sinh cho con

- Hạnh phúc của người đàn bà đau khổ ấy cũng bé nhỏ quá đỗi: đó là khi ngồi nhìn đàn con bà được ăn no, dù có khi đó chỉ là những bữa ăn với cây xương rồng luộc chấm muối Cũng trong chi tiết này, ta vừa thấy được vẻ đẹp của tâm hồn con người, một tâm hồn hết lòng lo nghĩ cho chồng con, lấy gia đình làm lẽ sống và niềm vui của mình Đó là cái phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam truyền thống, từ thuở

ca dao cổ tích cho đến những người như Vũ Nương thuở xưa, như chị Dậu của mấy mươi năm trước,…

- Cách bà ấy hiểu rằng cuộc đời này không phải lúc nào cũng như ý muốn, cuộc sống chứa đựng nhiều nghịch lý, cái tưởng chừng vô lý lại thành ra có lý, cái tưởng chừng như hiện thân của sự ác hóa ra lại là nạn nhân của mưu sinh cơ khổ, cái tưởng chừng là thiếu hiểu biết hóa ra lại là sự hiểu biết đến sâu sắc, điều tưởng chừng có thể giải quyết dứt điểm hóa ra lại không thể nào tách bạch rõ ràng…

- Mọi hành động của người đàn bà đều khiến tôi ngưỡng mộ, với những suy nghĩ thấu hiểu lẽ đời, tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hy sinh và lòng vị tha, đã khiến người mẹ cũng như người vợ tuyệt vời ấy tạo nên một điểm nhấn không nhỏ trong lòng tôi

6

2.2) HỒ SƠ NHÂN VẬT

3 QUAN ĐIỂM

7

- Khi đọc tác phẩm, và tìm hiểu về suy nghĩ, tính cách và cũng như tâm trạng của nhân vật, tôi nghĩ tác giả đã không xem xét trong tác phẩm các quan điểm sau

- Có thể nói đây là tác phẩm cho ta thấy được xã hội xưa khinh rẻ phụ nữ

- Hay hình ảnh người đàn bà hàng chài trở thành nơi kết tụ những khổ nhọc của con người thời hậu chiến, là cảnh tỉnh đối với con người, rằng: kết thúc chiến tranh không có nghĩa là con người sẽ sống trong toàn

niềm vui, mà muôn nỗi vất vả của cuộc đời vẫn còn đó Những chi tiết về cuộc sống của gia đình hàng chài phản ánh số phận của con người thời hậu chiến.

- Tôi cũng cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra mâu thuẫn éo le trong nghề nghiệp của mình; từ đó thấu hiểu mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, không thể đơn giản và sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống và con người.

- Thấy được nghệ thuật kết cấu độc đáo, cách triển khai cốt truyện rất sáng tạo khắc hoạ nhân vật khá sắc sảo của một cây bút viết truyện ngắn

có bản lĩnh và tài hoa.

4.1) TRÌNH T Ự SỰ KIỆN

8

- Tác phẩm kể về chuyến đi của

nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng đến một

vùng ven biển miền Trung (nơi anh

từng chiến đấu) để chụp ảnh làm

lịch tết Sau nhiều ngày “phục

kích” Phùng chụp được “một cảnh

đắt trời cho”, cảnh một chiếc

thuyền ngoài xa đang ẩn hiện trong

biển sớm mờ sương tuyệt đẹp thân

văn bản

- Nhưng khi chiếc thuyền vào bờ, anh đã kinh ngạc khi chứng kiến từ chính chiếc thuyền đó cảnh một người chồng vũ phu đánh vợ hết sức

dã man, đứa con trai vì thương mẹ nên đã đánh trả lại cha Những ngày sau, Phùng lại chứng kiến cảnh tượng cũ, cảnh cô chị gái đoạt con dao mà thằng em trai dùng làm vũ khí để bảo vệ mẹ Anh xông ra can thiệp và bị lão đàn ông đánh bị thương

− Theo lời mời của chánh án Đẩu – một người bạn cũ của Phùng, người đàn bà hàng chài có mặt tại tòa án huyện Tại đây, người phụ nữ ấy đã

từ chối sự giúp đỡ của Đẩu, Phùng, nhất định không chịu bỏ người chồng vũ phu Chị kể câu chuyện đời mình và đó cũng là lý do vì sao chị từ chối

− Sau chuyến đi ấy, mỗi lần

nhìn tấm ảnh, người nghệ sĩ đều

thấy cái màu hồng của ánh

sương mai, nếu nhìn lâu hơn

bao giờ anh cũng thấy hình ảnh

người đàn bà nghèo khổ, lam lũ

ấy bước ra từ tấm ảnh

4.2) TRÌNH TỰ SỰ KIỆN

9

- Trât tự các tình huống của tác phẩm này tôi nghĩ chúng đáng ghi nhớ là vì chúng đã hoàn thành xuất sắc vai trò của nó ở vị trí của một điểm tựa mà từ đó các sự kiện khác được diễn

ra, cũng như từ đó đặt ra và giải quyết các vấn đề nhận thức đối với nghệ thuật và cuộc sống Điều này cho thấy cái nhìn của Nguyễn Minh Châu ở tầng sâu của cuộc sống – nơi

mà vượt lên trên mọi hoa ngôn, mỹ ngữ, lý thuyết… là sự trải nghiệm chân diện cuộc đời,

là “mối quan hoài thường trực” đối với số

phận con người

5 TỪ HAY

10

- Khi đọc văn bản này, tôi thấy văn bản có từ

ngữ hay, độc đáo, mới, sống động, từ ngữ mà tôi muốn ghi lại và sử dụng trong bài viết mình: : “ chết lặng ”

- Sở dĩ, các từ ngữ trên làm cho tôi hết sức ấn

tượng và muốn chia sẻ cùng mọi người là bởi vì

“chết lặng” được tác giả thể hiện nhân vật Phùng không tin những gì đang diễn ra trước mắt thậm chí còn kinh ngạc Không thể chịu đựng khi thấy cảnh ấy, Phùng đã “ vứt máy ảnh xuống đất chạy nhào tới” Bản chất của người lính khiến anh

không thể làm ngơ trước sự bạo lực gia đình.

Phùng không thể ngờ rằng sau cái vẻ đẹp diệu kì của hóa công kia lại là cái ác, cái xấu đến không thể tin nổi Qua đó cho thấy chỉ với từ “ chết

lặng” mà tác giả đã thể hiện được tâm lí nhân vật một cách chân thực đồng thời nói lên vấn nạn

bạo lực gia đình

- Bên cạnh đó trong văn bản cũng có từ lạ và tôi muôn chia sẽ cùng với các bạn để có thêm thông tin: “ toàn bích, toàn thiện” Nghĩa là hoàn toàn không có khuyết điểm

6 BẢN THÂN VÀ

TRUYỆN

- Sau khi đọc xong tác phẩm "Chiếc thuyền ngoài xa"

có những suy nghĩ chợt lóe lên trong đầu tôi, và

chúng khiến tôi có thể cảm nhân được rằng cuộc

sống nhiều lúc không thực sự xinh đẹp như ta luôn nghĩ

- Tôi khi còn nhỏ đã luôn nghĩ rằng cuộc sống thật ra lúc nào cũng sẽ đầy màu sắc, đầy những niềm vui và hạnh phúc Nhưng sau khi lớn lên, suy nghĩ cũng

trưởng thành hơn, tôi dần hiểu ra, à, có quá nhiều thứ khác biệt so với những gì mà ta đã nghĩ Hiểu rằng khi muốn được hạnh phúc, mọi người đã phải đánh đổi những gì Hiểu rằng, cuộc sống không nhiều màu sắc lắm, không tuyệt vời như ta đã từng mơ mộng

- Vì thế, tôi muốn mọi người biết rằng, ngoài kia, có bao nhiêu người phải lo toan bộn bề cho cuộc sống của chính họ, bao nhiêu người phải chịu cực để có được một cuộc sống lo ấm Cho nên đừng mãi mơ mộng mà phải đối diện với thực tại, như thế ta mới trưởng thành được, ta mới biết rằng cuộc sống chính là thế, chứ

không tươi đẹp mãi, để rồi khi đó ta có thể đó diện được với những khoa khăn trong cuộc sống

11

- Tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống: Nếu coi tình huống là sự kiện có ý nghĩa bộc lộ mọi mối quan

hệ, bộc lộ khả năng ứng xử, thử thách phẩm chất, tính cách, đôi khi tạo ra những bước ngoặt trong tư tưởng, tình cảm,

trong cuộc đời con người, thì với Phùng, việc chứng kiến lão đàn ông đánh vợ là một sự kiện như thế:

+ Trước đó, Phùng nhìn đời bằng con mắt của một nghệ sĩ, anh rung động, say mê trước vẻ đẹp trời cho của thuyền biển sớm mai Chính trong giây phút tâm hồn thăng hoa những cảm xúc lãng mạn nhất, anh bất ngờ chứng kiến đôi vợ chồng từ con thuyền thơ mộng bước xuống, rồi lão đàn ông đánh vợ một cách dã man và vô lí Tình huống đó được lặp lại một lần nữa, Phùng không chỉ chứng kiến người đàn bà nhẫn nhục chịu

đựng mà còn thấy được thái độ, hành động của chị em thằng Phác trước sự hung bạo của cha với mẹ

+ Từ đó Phùng đã có một cách nhìn đời khác hẳn: Anh thấy rõ những ngang trái trong gia đình thuyền chài ấy, hiểu sâu thêm tính cách người đàn bà, chị em thằng Phác, hiểu sâu thêm bản chất người đồng đội của mình (Đẩu) và hiểu thêm chính mình Tình huống truyện đã được Nguyễn Minh Châu đẩy lên cao trào và ngày càng xoáy sâu hơn nữa để phát hiện tính cách con người, phát hiện sự thật cuộc đời

7.1) NGHỆ THUẬT VÀ THỦ PHÁP

ĐẶC SẮC CỦA TRUYỆN

12

7.2) NGHỆ THUẬT VÀ THỦ PHÁP ĐẶC SẮC CỦA TRUYỆN

- Người kể chuyện là nhân vật

Phùng, hay sự hoá thân của tác

giả vào nhân vật Phùng, từ đó tạo

ra một điểm nhìn trần thuật sắc

sảo, tăng cường khả năng khám

phá đời sống của tình huống

truyện, lời kể chuyện trở nên

khách quan, chân thật, giàu sức

thuyết phục.

- Ngôn ngữ các nhân vật phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người: giọng điệu lão đàn ông thật thô bỉ, tàn nhẫn với những từ ngữ đầy vẻ tục tằn, hung bạo; những lời của người đàn bà thật dịu đàng và xót xa khi nói với con, thật đớn đau và thấu trải lẽ đời khi nói về thân phận của mình; những lời của Đẩu ở toà án huyện rõ là giọng điệu của một người tốt bụng, nhiệt thành, Việc sử dụng ngôn ngữ rất linh hoạt, sáng tạo như thế đã góp phần khắc sâu thêm chủ đề - tư tưởng

của truyện ngắn

13

8 PHẦN ĐẶC SẮC CỦA TRUYỆN

14

- Nói về phần đặc sắc của truyện, tình huống Phác chạy ra bảo vệ cho

mẹ mình là thứ khiến tôi ngạc nhiên nhất Đoạn ấy bắt đầu từ "Bóng

một đứa con nít chiếc thuyền lưới vó đã biến mất" (trang 72, 73/

SGK)

- Thằng Phác yêu thương mẹ nó bằng một tình yêu xót xa và đầy can

trường, nó muốn mạnh mẽ để bảo vệ mẹ, nó muốn chống lại người cha

vũ phu bởi nó biết rằng mẹ nó đang chịu đựng bất công… Trong thằng

Phác có tình thương, lòng tốt, sự can đảm… nhưng lại thiếu rất nhiều

trải nghiệm và thấu hiểu để có thể hiểu cho hành động của ba mẹ nó

Vả chăng ta cũng không thể đòi hỏi ở một đứa trẻ cái điều quá sức

hiểu, sức biết của nó

- Điền khiến tôi nghĩ nó gây dấu ấn là vì, Thằng Phác tấn công ba nó,

đó là cách nó bảo vệ mẹ Ở đây, hé lộ thêm một bi kịch trong gia đình

này Hành động tấn công ba thật giống việc lão chồng đánh người đàn

bà: thằng Phác lớn lên trong môi trường bạo lực, nó làm sao biết được

cách giải quyết vấn đề nào khác ngoài cách mà ba nó vẫn làm – bạo

lực? Trong vô thức, thằng Phác đã thừa hưởng sự bạo lực từ chính bi

kịch của cha mẹ nó Ba nó cầm thắt lưng da, nó đã cầm dao Bạo lực

và tình thương một khi đã đi cùng nhau sẽ chỉ gây thêm bế tắc và đẩy

cuộc sống vào tận sâu bi kịch

- Hình ảnh đứa bé tuy nhỏ nhưng lại phải chịu nhiều đau khổ đến nỗi

mang cả dao bên mình, đã khiến tôi cảm động bởi tình thương mẹ dạt dào Nguyễn Minh Châu đã gieo vào lòng ta một sự thật nhức nhối:

tình thương và bạo lực có thể đi cùng nhau và rồi sẽ tạo thêm bạo lực

- Chiếc thuyền ngoài xa mang đến một bài học

đúng đắn về cách nhìn nhận cuộc sống và con

người: một cách nhìn đa diện, nhiều chiều, phát hiện ra bản chất thật sau vẻ đẹp bên ngoài của

hiện tượng.

- Tôi nghĩ rằng đâu đó trong tôi đã hiểu ra điều

mà tác giả muốn nhắc nhở tôi rằng: Lí thuyết chỉ

có hai màu đen trắng nhưng cuộc đời toàn những vùng xám nằm giữa hai gam màu ấy mà thôi Đời sống chứa đựng những nghịch lí đôi khi buộc

người ta phải chấp nhận Và giải quyết bất cứ một vấn đề nào của cuộc đời cũng là điều phức tạp,

nếu người ta chịu nhìn sâu vào số phận của mỗi cá nhân Từ đó, ta nhận ra muốn giải quyết, hay thậm chí là nhận thức về cuộc sống, đòi hỏi không phải

là lý thuyết sách vở, thiện chí thuần túy, pháp

luật… mà cần phải lấy chính đời sống làm cơ sở để giải quyết các vấn đề đời sống Chỉ khi nào thật sự hiểu cuộc sống, người ta mới có thể có giải pháp thích hợp cho từng số phận riêng lẻ.

9) GIẢI THÍCH

15