NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM THƠ, ĐOẠN THƠA.. - Biết cách làm văn nghị luận về tác phẩm thơ, đoạn thơ.. - Giáo viên giới thiệu thêm: Tình yêu Hà Nội cũng không lấp đầy khoảng trống vắng em:
Trang 1NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM THƠ, ĐOẠN THƠ
A MỤC TIÊU:
- Giúp học sinh:
- Củng cố và nâng cao tri thức về văn nghị luận
- Biết cách làm văn nghị luận về tác phẩm thơ, đoạn thơ
B PHƯƠNG PHÁP.
- Nêu vấn đề - Thực hành
C CHUẨN BỊ.
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh: Soạn bài
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới:
a Đặt vấn đề:
b Triển khai bài dạy:
Hoạt động của thầy và trò Yêu cầu cần đạt
Trang 2-Thế nào là văn nghị luận về tác
phẩm thơ, đoạn thơ? (ở lớp 10,
lớp11 Ta đã được học những
thao tác nào về thơ?)
-Nghị luận về một bài thơ, đoạn
thơ là gì?
-Cách làm bài nghị luận một bài
thơ, đoạn thơ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh
làm bài.
- Giáo viên giới thiệu thêm:
Tình yêu Hà Nội cũng không lấp
đầy khoảng trống vắng em: Cái
chung và cái riêng hoà trong tâm
trạng của con người Con người
không chỉ sống, chỉ vui với tình
yêu chung mà cần có tình yêu
riêng ở đấy (Phần gạch chân là
vấn đề cần bình luận)
Sau khi chỉ ra vấn đề cần bình
luận thao tác tiếp theo là gì?
-Sau khẳng định vấn đề thao tác
I Khái niệm.
1 Tìm hiểu ví dụ:
"Bãi cát lại bãi cát dài
Đi một bước lại lùi một bước Mặt trời đã lặn chưa dừng đựoc
Lữ khách trên đường rơi nước mắt "
(Bài ca ngắn đi trên bãi cát-Cao Bá Quát).
2 Bài học:
Vậy nghị luận về thơ (tác phẩm và đoạn thơ) là quá trình sử dụng những thao tác làm văn sao cho làm rõ tư tưởng, phóng cách nghệ thuật của thơ đã tác động tới cảm xúc thẩm mĩ, tư duy nghệ thuật
và những liên tưởng sâu sắc của người viết
II Cách làm bài nghị luận về một bài thơ đoạn thơ:
a Đọc kĩ đoạn thơ, bài thơ, nắm chắc mục đích, hoàn cảnh sáng tác, vị trí đoạn thơ, bài thơ
b Đoạn thơ, bài thơ có dấu hiệu gì đặc biệt về ngôn ngữ, hình ảnh?
c Đoạn thơ, bài thơ thể hiện phong cách nghệ thuật, tử tưởng tình cảm của tác giả như thế nào?
III Thực hành:
1 Bình luận bài thơ "Hà Nội vắng em" của Tế
Hanh
-Hà Nội phố đẹp, người đông Hà Nội có nhiều vườn hoa đẹp nằm kề dãy phố-Nhân vật trữ tình bộc lộ cô đơn trống trải Cảnh vật ngay trước mắt
mà thấy "chưa thân", đi trong đêm trăng mà âm
thầm lặng lẽ
-Thao tác tiếp theo là khẳng định vấn đề: +Vấn đề
đặt ra trong bài thơ "Hà Nội vắng em", hoàn toàn
phù hợp với thái độ, tâm trạng, tình cảm của con người
-Sau khẳng định vấn đề là thao tác mở rộng Có ba cách:
+Cách một là giải thích và chứng minh
+Cách hai là lật ngược vấn đề
+Cách ba là bàn bạc, đi sâu vào một khía cạnh nào
đó của vấn đề
-Cụ thể: Mở rộng bằng cách giải thích, chứng minh
+Tại sao cái chung hoà cùng cái riêng và nó được
Trang 3là gì? Cụ thể ra sao?
-Trong khi mở rộng bàn bạc có
thể sử dụng thao tác nào?
-Sau mở rộng là thao tác gì?
thể hiện như thế nào?
*Con người cá thể đều sinh ra và chịu sự tác động của cộng đồng Vì thế nó không thể tách rời cái chung
-Tiêu đề bài thơ thể hiện sự hoà hợp giữa cái
chung và cái riêng "Hà Nội vắng em".
*Trong xã hội chúng ta, cái riêng không đối lập với cái chung
-Hình ảnh phố, con đường, vườn hoa, hàng cây, ánh trăng choán hết cả bài thơ Tâm trạng của nhân vật trữ tình chỉ là một phần nhỏ nhưng không thể thiếu được
*Cái riêng làm nổi bật lên cái chung
-Trong mở rộng có thể sử dụng thao tác so sánh hoặc phản bác
-Sau mở rộng là nêu ý nghĩa vấn đề
4 Củng cố- dặn dò: Tiết sau học Đọc văn "Tây Tiến ".