Nội dung bài mới: Hoạt động thầy và trò Nội dung kiến thức -Hoạt động 1: Thực hành về phép tu từ tạo nhịp điệu và âm hưởng thích hợp3. Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập: Bài tập 1
Trang 1VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
THỰC HIỆN MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ NGỮ ÂM
A MỤC TIÊU:
Giúp học sinh:
-Hiểu được một số biện pháp tu từ ngữ âm thường gặp
-Biết cách phát hiện, phân tích vận dụng một số phếp tu từ ngữ âm quen
thuộc
B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:
-Phát vấn Đàm thoại
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
* Giáo viên: Soạn giáo án
* Học sinh : Soạn bài
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp - kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ: Nêu khái niệm về "Luật thơ" và một số thể thơ phổ
biến hiện nay?
3 Nội dung bài mới:
Hoạt động thầy và trò Nội dung kiến thức
-Hoạt động 1: Thực hành về phép
tu từ tạo nhịp điệu và âm hưởng
thích hợp
Giáo viên hướng dẫn học sinh
làm bài tập:
Bài tập 1: đoạn văn trích đọc
trong "Tuyên ngôn độc lập" của
Hồ Chí Minh
-Sự phối hợp nhịp ngắn và nhịp
dài trong đoạn văn
Giáo viên đọc đoạn văn , phát
hiện và nhận xét về cách ngắt
nhịp.
-Sự thay đổi thanh bằng, thanh
trắc cuối mỗi nhịp và tính chất
mở hay đóng của âm tiết kết thúc
mỗi nhịp
Giáo viên phát hiện và nhận xét
về thanh điệu và tính chất cảu các
âm tiết cuối nhịp
-Thực hành về phép điệp âmđiệp
thanhđiệp vần
Giáo viên hướng dẫn học sinh
I Tạo nhịp điệu và âm hưởng thích hợp.
Bài tập 1:
-Đoạn văn gồm bốn nhịp (hai nhịp dài trước, hai nhịp ngắn sau) phối hợp với nhau để diễn tả nội dung của đoạn:
+Hai nhịp dài thể hiện lòng kiên trì và ý nghĩa quyết tâm của dân tộc ta trong việc đấu tranh vì tự
do (gan góc) với một thời gian dài (hơn 80 năm nay, mấy năm nay)
+Hai nhịp ngắn khẳng định dứt khoát và đanh thép
về quyền tự do và độc lập của dân tộc ta (phải được)
-Kết thúc ba nhịp đầu là các thanh bằng không dấu với ba âm tiết mở (nay, nay, do) tạo ra âm hưởng ngân vang, lan xa Kết thúc nhịp thứ bốn là một thanh trắc với một âm tiết kép (lập) tạo ra sự lắng đọng trong lòng người đọc (người nghe)
-Nhịp điệu và sự phối hợp âm thanh cùng với phép lặp cú pháp (một dân tộc đó…), lặp từ ngữ (dân tộc
đã gan góc, nay phải được) đã tạo ra âm hưởng hùng hồn đanh thép cho lời tuyên ngôn
II Điệp âm, điệp vần, điệp thanh.
1.Bài tập 1:
a "Dưới quyên trăng quyên đã gọi hè
Đầu tường lửa lựu lập loè đơm bông"
Trang 2VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
tìm hiểu tác dụng gợi hình tượng
của biện pháp điệp phụ âm đầu
trong các câu thơ.
Giáo viên hướng dẫn học sinh
đọc bài thơ và doạn thơ đã cho.
Xác đinh vần và nhận xét về tác
dụng của biện pháp điệp vần.
Giáo viên hướng dẫn học sinh rút
ra nhận xét về phạm vi sử dụng
của các phép tu từ ngữ âm đã
thực hành.
Âm đầu (l) được lặp lại bốn lần gợi ra những hình tượng bông hoa lựu đỏ lấp ló trên cành những đốm lửa lập loè Ánh lửa đó như đang phát sáng lung linh lập loè trên ngọn cây
b " Làn ao long lánh bóng trăng loe"
- Câu thơ cũng xuất hiện 4 lần phụ âm đầu "l" - Sự
cộng hưởng của 4 lần lặp lại tạo nên hình tượng bóng trăng lấp lánh và phát tán cả không gian rộng lớn trên mặt ao phản chiếu của mặt nước …
2 Bài tập 2:
a trong bài "Thu điếu" của Nguyễn Khuyến vần
"eo" là vần chủ đạo (xuất hiện 5 lần trong thơ) Điều đó góp phần khắc hoạ hình tượng mùa thu yên tĩnh, trong trẻo ở làng quê Bắc Bộ - đồng thời cũng bộc lộ một tâm hồn thơ thanh khiết đắm say với thiên nhiên của nhà thơ
b Trong đoạn thơ của Tố Hữu vần "ang" xuất hiện
7 lần Đây là vần chứa một nguyên âm rộng và âm tiết thuộc loại nửa mở (kết thúc bằng phụ âm mũi) Vần "ang" vì vậy gợi cảm giác rộng mở và chuyển động thích hợp với sắc thái miêu tả sự chuyển động mùa (từ mùa đông sang mùa xuân)
III Tổng kết:
Phép tu từ tạo nhịp điệu và âm hưởng thường được dùng trong văn xuôi nhất là văn chính luận
- Phép tu từ tạo nhịp điệu điệp thanh thường được
sử dụng nhiều trong thơ ca
4 Củng cố: Nắm nội dung bài học.
5 Dặn dò: Tiết sau học Làm văn.