Bài 26 đất các nhân tố hình thành đất

Tuần 36 Ngày soạn Tiết 34 Ngày dạy Bài 26 ĐẤT CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Trình bày được khái niệm về lớp đất (hay thổ nhưỡng), hai thành phần chính của đất Trình bày được một số[.]

Tuần: 36 Ngày soạn: ………

Tiết: 34 Ngày dạy:………

Bài 26: ĐẤT CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trình bày được khái niệm về lớp đất (hay thổ nhưỡng), hai thành phần chính của đất

- Trình bày được một số nhân tố hình thành đất

2 Kĩ năng

- Sử dụng tranh ảnh để mô tả phẩu diện đất: vị trí, màu sắc, độ dày của các tầng đất

3 Thái độ

- Hiểu tầm quan trọng của độ phì của đất dối với hoạt động sản xuất

- Giáo dục học sinh ý thức đựợc vai trò của con người trong việc làm cho độ phì của đất tăng hay giảm

4 Trọng tâm bài

- Cả 3 mục trong bài

II CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI

- Tìm kiếm và xử lí thông tin về đất (HĐ 1)

- Phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác khi làm việc theo nhóm (HĐ 2)

- Tự tin khi làm việc cá nhân (HĐ 1, 2, 3)

- Đảm nhận trách nhiệm trong nhóm (HĐ 2)

III CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ Sử DỤNG

- Động não, HS làm việc cá nhân, đàm thoại gợi mở, thảo luận nhóm

IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Tranh về mẫu đất

- Bản đồ thổ nhưỡng Việt Nam

V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (thông qua)

3 Vào bài mới: (1’)

Trên bề mặt các lục địa có 1 lớp vật chất xốp gọi là thổ nhưỡng quyển hay lớp đất Do được sinh ra từ các sản phẩm phong hoá của lớp đá trên bề mặt Trái Đất nên các loại đất đều có những đặc điểm riêng Điểm mấu chốt để phân biệt giữa đất và đá

là độ phì của đất Độ phì của đất càng cao sự sinh trưởng và phát triển của thực vật càng thuận lợi Chúng ta lần lượt tìm hiểu nội dung bài 26

10’

Yêu cầu HS đọc thông tin

HĐ1: Tìm hiểu về lớp đất

Làm việc cá nhân

- 1 HS đọc hết mục 1 để

1 Lớp đất trên bề mặt các lục địa

SGK

?Qua thông tin trên hãy

nêu khái niệm về lớp đất?

Giải thích

Thổ: Đất

Nhưỡng: Loại vật chất

mềm, xốp → thổ nhưỡng

lớp đất mềm xốp

Yêu cầu lớp quan sát hình

66

?Quan sát hình 66 cho

biết lớp đất gồm mấy

tầng? Nhận xét về màu

sắc và độ dày từng tầng?

Kết luận

Phân tích

Đặc điểm của từng tầng sẽ

phụ thuộc vào điều kiện

cũng như quá trình hình

thành của lớp đất

Cần phân biệt giữa lớp đất

và lớp đất trồng

Lớp đất: Chỉ lớp vật chất

xốp được sinh ra từ các

sản phẩm phong hoá của

các lớp đá trên bề mặt Trái

Đất

Lớp đất trồng: Dùng chỉ

lớp đất mỏng khoảng 20

cm ở trên cùng của lớp

đất, có tác dụng rất lớn đối

với sự sinh trưởng của cây

trồng

Giới thiệu ảnh về các

thành phần của đất

?Lớp đất bao gồm những

thành phần nào?

Yêu cầu lớp làm việc theo

cặp

tìm hiểu lớp đất

- Dựa vào SGK: Lớp đất

là lớp vật chất mỏng, vụn

bở bao phủ bề mặt đất

- Quan sát hình 66: Mẩu đất và tìm hiểu cấu tạo 1 lớp đất

- Làm việc cá nhân: Tầng chứa mùn (A) có độ dày trung bình, màu xẩm (xanh nâu) Tầng tích tụ (B) có độ dày lớn nhất, màu vàng nhạt Tầng đá

mẹ (C) màu vàng đậm, là tầng mỏng nhất

HĐ2: Tìm hiểu về thành

phần và đặc điểm của thổ nhưỡng

Làm việc cá nhân/cặp Quan sát ảnh tìm hiểu thành phần của đất

- Đất có 2 thành phần chính: Khoáng và hữu cơ

2 HS cùng bàn trao đổi 2 phút tìm hiểu nguồn gốc,

tỉ lệ của 2 thành phần

- Thành phần khoáng:

- Lớp đất (hay thổ nhưỡng) là lớp vật chất mỏng, vụn bở bao phủ trên bề mặt các lục địa

- Lớp đất gồm 3 tầng: + Tầng chứa mùn + Tầng tích tụ + Tầng đá mẹ

2 Thành phần và đặc điểm của thổ nhưỡng

a Thành phần Đất có 2 thành phần chính

- Thành phần khoáng: chiếm phần lớn trọng lượng của đất, gồm những hạt khoáng có màu sắc loang lỗ và kích thước to nhỏ khác nhau

?Nêu vai trò, nguồn gốc

và đặc điểm của thành

phần khoáng và hữu cơ?

Nhận xét bổ sung và chuẩn

xác

Mở rộng

Ngoài 2 thành phần trên,

trong đất còn có các thành

phần khác như: Nước,

không khí tồn tại trong các

khe hỏng của các hạt

khoáng

?Tại sao chất mùn là

thành phần quan trọng

nhất của đất?

Giới thiệu HS ảnh 2 mẩu

đất và đá

?Quan sát ảnh + hiểu biết

hãy nêu sự khác nhau

giữa đất và đá?

Phân tích

- Đất và đá giống nhau ở

điểm: Có tính chất, chế độ

nước, tính thấm nước, tính

chua

- Điểm mấu chốt để phân

biệt đất và đá là độ phì

?Thế nào là độ phì của

đất?

Kết luận

?Dựa vào hiểu biết hãy

nêu những tác động của

con người làm tăng và

giảm độ phì của đất?

Chiếm tỉ lệ lớn, gồm những hạt khoáng có màu sắc loang lỗ và kích thước

to nhỏ khác nhau Có nguồn gốc từ sản phẩm phong hoá của đá gốc

- Thành phần hữu cơ:

Chiếm tỉ lệ nhỏ, có màu xám thẩm hoặc đen Có nguồn gốc từ xác động, thực vật bị phân huỷ

- Dựa vào hiểu biết: Chất mùn là nguồn thức ăn dồi dào cung cấp những chất cần thiết cho thực vật tồn tại và phát triển

Quan sát ảnh 2 mẩu vật đất và đá

- Đất có độ phì, đá không

có chất hữu cơ

- Dựa vào hiểu biết + SGK

độ phì là khả năng cung cấp cho thực vật nước và các chất dinh dưỡng

2 HS cùng bàn trao đổi 2 phút sau đó HS trình bày

cá nhân

- Những tác động của con người và tự nhiên làm giảm độ phì

- Chặt phá rừng, gây xói mòn đất, sử dụng không hợp lí phân bón hoá học,

- Thành phần hữu cơ chiếm tỉ lệ nhỏ, tồn tại chủ yếu trong tầng trên cùng của lớp đất; chất hữu cơ tạo thanh chất mùn có màu đen hoặc xám thẩm

b Đặc điểm

Độ phì là đặc điểm quan trọng của đất Cung cấp cho thực vật nước các chất dinh dưỡng, nhiệt

độ, không khí để thực vật sinh trưởng và phát triển

Bổ sung chuẩn xác

Yêu cầu HS đọc hết mục 3

?Đất được hình thành từ

những nhân tố nào?

Diễn giải

Các loại đất trên bề mặt

Trái Đất được hình thành

từ các nhân tố: Đá mẹ,

sinh vật và khí hậu Trong

đó đá mẹ là nhân tố quan

trọng nhất

Khí hậu: Quan trọng là

nhiệt độ và lượng mưa có

ảnh hưởng trực tiếp đến

quá trình phân giải các

chất khoáng và hữu cơ

trong đất

Mở rộng

Ngoài ra sự hình thành đất

còn chịu ảnh hưởng của

địa hình và thời gian

thuốc trừ sâu, đất bị nhiễm phèn, hoang mạc hoá

- Những biện pháp làm tăng độ phì:

+ Xới đất làm cho đất tơi xốp

+ Bón phân: Tháo chua, rửa mặn

+ Trồng cây giữ độ ẩm tăng độ phì

HĐ3 Tìm hiểu các nhân

tố hình thành đất.

1 HS đọc hết mục 3 để cả lớp theo dõi nắm được các nhân tố hình thành đất Gồm 3 nhân tố: Đá mẹ, sinh vật và khí hậu

Dựa vào kiến thức ở mục

1 + SGK

Vì đá mẹ là nguồn gốc sinh ra thành phần khoáng trong đất

3 Các nhân tố hình thành đất

Đất được hình thành từ

3 nhân tố quan trọng là

đá mẹ, sinh vật và khí hậu

- Đá mẹ: Là nguồn gốc sinh ra thành phần khoáng trong đất.Đá mẹ

có ảnh hưởng đến màu sắc và tính chất của đất

- Sinh vật là nguồn gốc sinh ra thành phần hữu cơ

- Khí hậu, đặc biệt là nhiệt độ và lượng mưa tạo điều kiện thuận lợi hoặc khó khăn cho quá trình phân giải các chất khóang và chất hữu cơ trong đất

4 Củng cố: 4’

- Đất gồm những thành phần nào ?

- Nêu các nhân tố hình thành đất

- Học sinh làm bài tập trắc nghiệm

Câu 1: Trong các tầng của lớp đất, tầng nào mỏng nhất

A Đá mẹ B Tầng chứa mùn

C Tầng tích tụ D Đá mẹ, tầng tích tụ

Câu 2: Thành phần khoáng trong đất được sinh ra từ thành phần nào: A Đá mẹ B Sinh vật C Khí hậu D Nước

5 Hướng dẫn về nhà: 2’ - Học kĩ nội dung bài, trả lời các câu hỏi SGK - Chuẩn bị bài 27 + Thế nào là lớp vỏ sinh vật + Sự phân bố của sinh vật trên Trái Đất phụ thuộc vào những nhân tố nào + Giữa thực vật và động vật có mối quan hệ như thế nào? + Phân tích ảnh hưởng của con người đối với sự phân bố sinh vật trên Trái Đất  RÚT KINH NGHIỆM: ………

………

………

………

………