TIẾT 65, 66,67,68 lang le sa pa HUẾ

Mục tiêu cần đạt-Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu là nhân vật anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ tình cảm , trong quan hệ

Trang 1

Mục tiêu cần đạt

-Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu

là nhân vật anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong

cách sống và suy nghĩ tình cảm , trong quan hệ với mọi người -Phát hiện đúng và hiểu được chủ đề của truyện, từ đó hiểu

được niềm hạnh phúc của con người trong lao động.

Trang 3

Sa Pa mùa lúa chín Tuyết rơi ở Sa Pa

Trang 4

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả: Nguyễn Thành Long

- Viết văn từ thời kì kháng chiến chống

Pháp

- Là cây bút chuyên viết truyện ngắn

- Truyện ngắn của Nguyễn Thành Long nhẹ

nhàng, tình cảm, thường pha chất kí và giàu

chất thơ

- Tác phẩm : Viết vào mùa hè năm 1970 - kết

quả của chuyến đi lên Lào Cai của tác giả

- Xuất xứ :Truyện rút từ tập “Giữa trong

xanh” (1972)

Tiết 65,66,67,68 : LẶNG LẼ SA PA (Trích)

(Nguyễn Thành Long)

Đọc chú thích/SGK trang188

và giới thiệu đơi nét về tác giả và tác phẩm ?

Xác định

bố cục truyện và nêu ND chính từng phần?

- Phần 1 (từ đầu đến “Kìa, anh ta kia”): Anh

thanh niên qua lời giới thiệu của bác lái xe.

- Phần 2 (tiếp đến “khơng cĩ vật gì như

thế”): Cuộc gặp gỡ, trị chuyện giữa anh

thanh niên với ơng họa sĩ và cơ kĩ sư.

- Phần 3 (cịn lại): Cuộc chia tay cảm động.

2 Bố cục : 3 phần

Trang 5

Tóm tắt

Trên chuyến xe khách từ Hà Nội lên Lào Cai, ông họa sĩ già, bác lái xe, cô kĩ sư trẻ tình cờ quen nhau Bác lái xe đã giới thiệu cho ông họa sĩ và cô kĩ sư làm quen với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn Trong cuộc gặp gỡ

ba mươi phút, anh thanh niên tặng hoa cho cô gái, pha trà và trò chuyện với mọi người về cuộc sống và công việc của anh Ông họa sĩ muốn được vẽ chân dung anh Anh thanh niên từ chối và giới thiệu với ông những người khác mà anh cho là xứng đáng hơn anh Những con người tình cờ gặp nhau bỗng trở nên thân thiết Khi chia tay, anh thanh niên tặng mọi người một làn trứng ông họa sĩ hứa sẽ quay trở lại, cô

kĩ sư thấy xúc động, yên tâm hơn về quyết định lên Lào Cai công tác của mình.Cuộc gặp gỡ đã để lại nhiều cảm xúc và suy ngẫm cho mọi người

Trang 6

II Phân tích

Tình huống: Cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa ông họa sĩ già, cô kĩ sư trẻ với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn

 Tình huống và cốt truyện đơn giản: tạo thuận lợi cho nhân vật chính xuất hiện tự nhiên.

Nổi bật chủ đề tác phẩm: Trong cái lặng lẽ, vắng vẻ trên núi cao Sa Pa, nơi

mà nghe tên người ta chỉ nghĩ đến sự nghỉ ngơi, vẫn có bao nhiêu người đang

ngày đêm làm việc miệt mài, say mê cho đất nước với bầu nhiệt huyết nóng bỏng.

Nhận xét về cốt truyện và tình huống truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa?

Ý nghĩa nhan đề truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa?

Trang 7

I Tìm hi u chung ểu chung

II Phân tích

1 Nhân vật anh thanh niên Bức chân dung: Anh thanh niên  hiện ra trong cách nhìn

và suy nghĩ của bác lái xe, ông hoạ sĩ già và cô gái.

? Tác phẩm này, theo tác giả là một “bức chân dung” Đó là bức chân dung của ai, hiện ra trong cái nhìn và suy nghĩ của những nhân vật nào ?

* Đọc phần trích dẫn sau và trả lời câu hỏi:

? Qua lời giới thiệu của bác lái xe : Hãy cho biết công việc và hoàn cảnh sống của anh thanh niên ?

a.Hoàn cảnh sống và làm việc:

+ Làm khí tượng kiêm vật lí

địa cầu.

+ Sống một mình trên đỉnh

núi, bốn bề chỉ cây cỏ và mây

mù lạnh lẽo.

- Tôi sắp giới thiệu với bác một trong những người cô độc nhất thế gian

- Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi ! Đây là đỉnh Yên Sơn, cao hai nghìn sáu trăm mét Anh ta làm khí tượng kiêm vật lí địa cầu Cách đây bốn năm, có hôm tôi cũng đi thế này chợt thấy khúc cây chắn ngang đường, phải hãm lại Một anh thanh niên ở đâu chạy đến, hè với tôi và khách đi xe đẩy khúc cây ra một bên cho xe đi Hỏi ở đây mà ai đẩy cây ra đường thế này, anh chỉ đỏ mặt Thì ra anh ta mới lên nhận việc, sống một mình trên đỉnh núi, bốn bề chỉ cây cỏ và mây mù lạnh lẽo, chưa quen, thèm người quá, anh ta kiếm

kế dừng xe lại để gặp chúng tôi, nhìn trông và nói chuyện một lát

Trang 8

II Phân tích

1 Nhân vật anh thanh niên

+ Làm khí tượng kiêm vật lí

địa cầu.

+ Sống một mình trên đỉnh

núi, bốn bề chỉ cây cỏ và mây

mù lạnh lẽo.

 Công việc gian khổ, phải

vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ.

Đòi hỏi tỉ mỉ, chính xác, có

tinh thần trách nhiệm cao.

- Cháu ở đây có nhiệm vụ đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây,

đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”.

- Cháu lấy những con số, mỗi ngày báo về “nhà” bằng máy bộ đàm bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối, lại một giờ sáng Bản báo ấy trong ngành gọi là “ốp”…Gian khổ nhất là lần ghi và báo về lúc một giờ sáng… Nửa đêm … gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là ào ào xô tới Cái im lặng lúc đó thật dễ sợ: nó như bị gió chặt ra từng khúc, mà gió thì giống như những nhát chổi lớn muốn quét đi tất cả, ném vứt lung tung…Những lúc im lặng lạnh cóng mà lại nghe hừng hực như cháy Xong việc, trở về, không tài nào ngủ lại được.

Đọc phần trích dẫn sau và trả lời câu hỏi:

Em có nhận xét gì về công việc của anh thanh niên? Để làm công việc này cần phải là người như thế

nào ?

Trang 9

II Phân tích

b Suy ngh : ĩ :

-Về cuộc sống : sống gắn bó

với sự nghiệp của đất nước.

? Sống và gắn bó với công việc trong hoàn cảnh như thế, anh đã

có suy nghĩ gì về cuộc sống và công việc của mình?

-“…khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được ? Huống chi công việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất.”

- “…Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc ?”

- “Chú ấy nói: nhờ cháu có góp phần phát hiện một đám mây khô mà ngày ấy, tháng ấy, không quân ta hạ được bao nhiêu phản lực Mĩ trên cầu Hàm Rồng Đối với cháu thật là đột ngột…từ hôm ấy cháu sống thật hạnh phúc.”

*Đây là những tâm sự của anh thanh niên:

- Về công việc:

Nhận thức được ý nghĩa công

việc mình làm

Coi công việc là bạn

Hạnh phúc khi được làm việc

và cống hiến. gắn bó, say mê với công

việc ,hạnh phúc vì được cống

hiến

? Qua cách kể chuyện của người thanh niên , em thấy anh hiện lên là con người như thế nào?

( Khi không được ra lính đi mặt trận chiến đấu như bố mình, anh đã quyết định chọn công việc làm công tác khí tượng.)

?Hãy cho biết vai trò của công tác dự báo thời tiết đối với cuộc sống, lao động và chiến đấu ?

(Vô cùng quan trọng, giúp dự báo trước tình hình thời tiết để kịp thời điều chỉnh, sắp xếp các kế hoạch…phù hợp)

Trang 10

II Phân tích

b Suy ngh ĩ ::

c Lối sống:

+ Sắp xếp nhà cửa ngăn nắp, gọn

gàng, khoa học

+ Đọc sách

+ Trồng hoa, nuôi gà

?Khi mời mọi người lên nhà chơi, anh thanh niên vội vàng chạy về trước Lúc này ông họa sĩ đã nghĩ gì?

Sống văn minh, có ý nghĩa ,

đời sống tâm hồn cao đẹp.

-“Ông … thấy người con trai đang hái hoa Còn cô kĩ sư chỉ “ô” lên một tiếng! đứng trong mây mù ngang tầm với chiếc cầu vồng kia, bỗng nhiên gặp hoa dơn, hoa thược dược, vàng, tím, đỏ, hồng phấn, tổ ong…”

- Một căn nhà ba gian, sạch sẽ, với bàn ghế, sổ sách ,biểu

đồ, thống kê, máy bộ đàm…với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách…

- Anh ấn cái làn vào tay bác già…Cái này để ăn trưa cho bác, cho cô và bác lái xe Cháu có bao nhiêu là trứng, ăn không xuể

“Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chư kịp quét tước , dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn”

Và khi lên đến nơi, ông và cô kĩ sư đã rất ngạc nhiên vì điều gì?

? Anh thanh niên đã sắp xếp và tổ chức cuộc sống của mình ra sao ?

? Cách tổ chức cuộc sống và những sở thích hàng ngày cho thấy đời sống tâm hồn của anh như thế nào?

Trang 11

II Phân tích

? Sau khi tìm hiểu xong về nhân vật anh thanh niên, bản thân em học hỏi được điều gì bổ ích cho cuộc sống và việc học tập của mình ?

b Suy ngh ĩ ::

c L i ối

s ng:d.Thái độ đối với mọi người:ối

+ Tình thân với bác lái xe, gửi vợ bác lái xe củ tam thất + Đón tiếp khách nồng nhiệt, ân cần chu đáo: tặng hoa, mời trà, vui vẻ trò chuyện

+ Từ chối khi thấy bác họa sĩ vẽ mình, giới thiệu người khác xứng đáng hơn

+ Quý trọng thời gian gặp gỡ: đếm từng phút, tiếc rẻ khi chỉ còn năm phút

+ Xúc động khi chia tay: quay mặt đi, tặng làn trứng, không dám tiễn khách dù chưa đến giờ “ốp”

Qua cách cư xử và trò chuyện của anh thanh niên đối với mọi người, chúng ta còn nhận ra ở anh những điều gì đáng quý?

 Chân thành, cởi mở, hiếu

khách và khiêm tốn.

=> Anh thanh niên là hình

ảnh tiêu biểu cho những con

người ở Sa Pa, là chân dung

con người lao động mới trong

công cuộc xây dựng và bảo vệ

đất nước.

Bức chân dung anh thanh niên đã khá trọn vẹn,

đó là hình ảnh tiêu biểu cho người lao động trong thời

kì mới.

Trang 12

II Phân tích (Đẹp lãng mạn, nên thơ…Thể hiện khả năng quan sát, tưởng

tượng đầy cảm xúc và bay bổng, tình yêu thiết tha với vẻ đẹp Sa

Pa và của đất nước.)

2 Nhân vật ông họa sĩ

? Khi chứng kiến cảnh anh thanh niên hái hoa tặng cô gái và khi nghe anh kể về công việc của mình, ông cảm thấy “bối rối” Vì sao?

? Vì sao hoạ sĩ nhận ra rằng gặp một người như anh thanh niên

“là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác”?

? Dưới cái nhìn của hoạ sĩ, cảnh Sa Pa hiện lên như thế nào?

Em hiểu gì về người hoạ sĩ ?

-Yêu Sa Pa, yêu thiên nhiên, đất

nước.

(Cách sống của anhkhơi dậy cảm hứng sáng tạo cho nghệ thuật

mà không cần tưởng tượng, hư cấu.)

? Nhà hoạ sĩ đã ngay lập tức vẽ anh thanh niên và còn hứa “chắc chắn tôi sẽ trở lại”, vì sao?

(- Ông muốn hoàn thành bức tranh một cách hoàn thiện.

- Cách sống đẹp của anh thanh niên khiến ông quên đi tuổi tác để tiếp tục lao động sáng tạo.

- Ông vui sướng vì đã tìm được đề tài sáng tác của mình.)

(- Ông cảm nhận được điều tốt đẹp mà âm thầm, lặng lẽ ở anh

- Ông là người đi tìm cái đẹp bỗng phát hiện cái đẹp trước mắt mình.)

-Cảm nhận được những điều tốt đẹp

từ những con người cống hiến âm

thầm, lặng lẽ.

-Yêu nghệ thuật , khát khao nghệ

thuật chân chính ? Cảm nhận sâu sắc nhất của em về nhân vật ông họa sĩ ?

Trang 13

II Phân tích

2 Nhân vật ông họa sĩ

- Cô kĩ sư

- Ông kĩ sư ở vườn rau

- Đồng chí nghiên cứu bản đồ sét

- Bác lái xe

3 Các nhân vật khác

(Sống và làm việc lặng lẽ, quên mình, cống hiến sức lực

và trí tuệ cho nhân dân, cho Tổ quốc.)

? Ngoài nhân vật ông hoạ sĩ, trong truyện còn có những nhân vật nào góp phần tô đậm hình ảnh nhân vật anh thanh niên?

?Cô kĩ sư có cảm xúc như thế nào khi gặp anh thanh niên, được anh tặng hoa và được nghe những tâm sự của anh ?

? Ông kĩ sư ở vườn rau và đồng chí nghiên cứu bản đồ sét có những nét chung đáng quý nào?

? Những nhân vật như cô kĩ sư, bác lái xe …đã để lại cho em ấn tượng sâu sắc gì ? Họ đã góp phần tô đậm hình ảnh anh thanh niên trong truyện như thế nào ?

- Yêu mến, cảm phục và là những tấm gương để thế hệ trẻ noi theo.

- Làm nổi bật vẻ đẹp và ca ngợi sự cống hiến thầm lặng của anh thanh niên Từ đó thể hiện chủ đề truyện một cách rõ nét.

? Nhân vật bác lái xe đóng vai trò gì trong câu chuyện – Nét đáng nhớ ở bác là gì?

(Bác kết nối mọi người lại gần nhau để lan tỏa tình yêu thương

và sự chân tình…Bác thân thiện, chân tình và dễ mến)

(Bừng dậy những tình cảm đẹp khi bắt gặp ánh sáng từ một tâm hồn đẹp.)

Tô đậm hình ảnh nhân vật

chính, góp phần thể hịên chủ đề

của truyện.

Trang 14

Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.

[…] Và với những đàn bũ lang cổ cú đeo chuụng ở cỏc đồng cỏ trong lũng hai bờn đường.

"Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây Những

cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng nh ng ững

ngón tay bằng bạc d ưới cái nhỡn bao che của nh ng cây tử ững

kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu

xanh của rừng ”

“ Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt s ương, rơi xuống đ ường cái, luồn cả vào gầm xe”

? Đõy là truyện ngắn cú kết hợp yếu tố trữ tỡnh, bỡnh luận với tự sự Em hóy chỉ ra cỏc chi tiết tạo nờn chất trữ tỡnh của tỏc phẩm và nờu tỏc dụng của chất trữ tỡnh đú?

Trang 15

 Ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa độc đáo, tươi sáng, thơ mộng, tràn đầy sức sống

(Chất trữ tình toát lên từ những phong cảnh thiên nhiên đẹp và thơ mộng của Sa Pa qua cái nhìn của ông hoạ sĩ già và từ chủ đề của truyện.)

? Ngoài ra, em còn biết thêm gì về vùng đất Sa Pa nổi tiếng ?

Trang 16

III.Tổng kết :

1.Nghệ thuật

- Tạo tình huống truyện tự nhiên, tình cờ, hấp

dẫn

- Cách kể chuyện tự nhiên

- Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc sắc; miêu tả

nhân vật với nhiều điểm nhìn.

- Kết hợp giữa kể với tả đậm chất trữ tình và nghị

luận.

? Truyện thể hiện tài năng kể chuyện của tác giả qua những biện pháp nghệ thuật đặc sắc gì?

? Từng lời văn kể và miêu tả cảnh vật cho ta hiểu thêm điều gì về tình cảm của tác giả ?

( Yêu thiên nhiên tha thiết, tự hào về vẻ đẹp quê hương và những con người lao động thầm lặng mà cao quý)

? Bằng tài năng và tình yêu cuộc sống, tác giả đã thể hiện rõ chủ đề truyện như thế nào?

IV.Luyện tập:Phát biểu cảm nghĩ về một trong hai nhân vật :

anh thanh niên, ông hoạ sĩ.

2 Nội dung

Truyện Lặng lẽ Sa Pa khắc họa thành công hình ảnh

những người lao động bình thường, mà tiêu biểu là

anh thanh niên làm công tác khí tượng ở một mình

trên đỉnh núi cao Qua đó, truyện khẳng định vẻ đẹp

của con người lao động và ý nghĩa của những việc

thầm lặng.

II Phân tích

* Ghi nhớ : sgk/189

Trang 17

Đoạn văn tham khảo : Cảm nghĩ về nhân vật anh thanh niên

Sau khi học xong văn bản Lặng lẽ Sa Pa, nhân vật anh thanh niên đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng sâu sắc khó quên Trước tiên anh thanh niên này đẹp

ở tấm lòng yêu đời,yêu nghề , ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình.Trong lời giới thiệu với ông hoạ sĩ già và cô gái, bác lái xe gọi anh là

“người cô độc nhất thế gian” Dù cho công việc vất vả , có những đóng góp quan trọng cho đất nước nhưng người thanh niên hiếu khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn Anh cảm thấy đóng góp của mình bình thường, nhỏ bé so với bao ngừơi khác Bởi thế anh ngượng ngùng khi ông hoạ sĩ già phác thảo chân dung mình vào cuốn sổ tay.Với truyện ngắn này, phải chăng nhà văn muốn khẳng định: Cuộc sống của chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu, hy sinh lớn lao và thầm lặng? Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy, khiến cuộc sống này thật đáng trân trọng,thật đáng tin yêu

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	3,02 MB