Xq bung cap 08 2003

Triệu chứng học Khí bình thường trong ống tiêu hoá trên XQ tưthế đứng: -Hơi trong dạ dày, tá tràng.. -Hơi trong đại tràng góc lách, gan, trực tràng…-Hơi lấm chấm trong manh tràng... Tri

XQUANG BỤNG CẤP

Bs.Lê Văn Dũng.

Khoa CĐHA-Bv Chợ Rẫy

02/2004

Các phương pháp hình ảnh học

-XQUANG QUY ƯỚC.

-KHÁC : SIÊU ÂM,CHỤP CẮT LỚP

VI TÍNH (CT), MRI, DSA, …

Kỹ thuật và tư thế

Tùy theo LS
Kiểu chụp khác nhau:

*Phim bụng thẳng đứng không chuẩn bị

Mức nước-hơi bất thường, hơi tự do…

*Phim nằm ngữa, nằm nghiêng, nằm thẳng 45 độ

*Phim lồng ngực đứng thẳng: Liềm hơi tự do dưới hoành, bệnh lý đáy phổi…

CHỈ ĐỊNH XQUANG QUY ƯỚC

*THỦNG TẠNG RỖNG.

*TẮC RUỘT.

*VIÊM NHIỄM PHÚC MẠC.

*CHẤN THƯƠNG BỤNG.

XQ bụng cấp nhằm xác định

Triệu chứng học

Khí bình thường trong ống tiêu hoá trên XQ tưthế đứng:

-Hơi trong dạ dày, tá tràng

-Ít hơi trong ruột non

-Hơi trong đại tràng góc lách, gan, trực tràng…-Hơi lấm chấm trong manh tràng

-Khí trong lòng ống TH
hình dáng ruột.

Mô mềm và các tạng trên KUB.

-Hình dáng bên ngoài.

-Thấy được các cơ quan sau:

+Gan: Thấy được bờ sau bởi lớp mỡ sau phúc mạc.

+Lách: Có thể thấy được.

+Thận: Có thể thấy không hoàn toàn.

+Cơ Psoas: Bờ thường thấy rõ.

+Dãi mỡ cận phúc mạc.

*Những cấu trúc này không phải luôn thấy rõ.

9

Đứt đoạn dãi mỡ màng bụng bên (P)/Viêm phúc mạc

Triệu chứng học

Hơi nằm ngoài lòng ống tiêu hoáù:

-Tràn khí tự do trong ổ bụng

-Hơi sau phúc mạc(cả hệ niệu)

-Hơi trong đường mật, TMC

-Hơi trong vách một tạng (Ruột, túi mật )

-Hơi trong áp-xe(Ổ bụng và trong các tạng)

12

Liềm hơi, dấu thành(Dấu Rigler)

Khí trong TMC/viêm ruột hoại tử

15

Aùpxe

Triệu chứng học

*Dịch trong ống tiêu hoá:

-Thấy được khi có lẫn hơi và dịch.

-Hình ảnh tạo khác nhau tùy theo tỷ lệ hơi- dịch.

-Tùy đoạn ruột non hay đại tràng có hình ảnh mức dịch-hơi khác nhau.

*Dịch ngoài ống tiêu hoá:

+Tự do

-Vùng trũng.

-Lượng nhiều
Mờ và đẩy quai ruột
Trong

+Khu trú(Rõ kèm hơi)

19

Đóng vôi liên quang bụng cấp

-Sỏi đường niệu.

-Sỏi mật.

-Sỏi ruột thừa

-Động mạch chủ và các động mạch khác.

Viêm tụy mãn

24

Sỏi ruột thừa

27

CÁC ĐÓNG VÔI KHÁC KHÔNG LIÊN QUAN ĐẾN

BỤNG CẤP

Hạch bạch huyết

Tuyến thượng thận-sau nhồi máu xuất huyết hoặc lao

Nang tuyến thượng thận, thận, mạc treo, sán

U quái buồng trứng
Mỡ và răng

U xơ tử cung

Aùc tính
thận, các u dạ dày-đại tràng, carcinoma buồng trứng (thể vôi), neuroblastoma.

30

-Hơi mất đi phần dưới chổ nghẹt.

-Biến chứng:Hoại tử, thủng ruột…

-Thường tắc nhiều quai ruột, kích thước nhỏ.

-Nằm trung tâm, hố chậu (P)
hạ sườn (T).

-Thường chiều rộng > cao.

-Các nếp gấp mãnh, gần nhau.

-Tắc vài quai với kích thước lớn.

-Nắm rìa, chiều cao > rộng.

-Các nến gấp dày, ít.

-Về sau kèm thêm tắc ruột non

34

Obstructing siqmoid cancer

SỎI RT

ABSCESS QUANH MANH TRÀNG

TẮC RUỘT NON

37

Tắc ruột non cơ học

-Thường tắc do xoắn dính sau mổ (thường gặp) hoặc thoát vị nghẹt và do bít tắc(lồng ruột, u ).

-Phía trên tắt có mức dịch-khí phát triển ngược dòng.

-Do bít tắc: Khối u (thường gặp),viêm nhiễm.

-Do nghẹt: Xoắn đại tràng, manh tràng.

Tắc ruột cơ do cơ học

Tắc ruột cơ năng (hay phản xạ)

-Nguyên nhân:Viêm tụy cấp, tổn thương niệu cấp tính, gan, chấn thương, sau phẩu thuật,

RL nước-điện giải…

trong vài đoạn

dãn nhẹ

Phân biệt tắc ruột cơ năng và cơ học

Cơ học

-Bít tắc ống tiêu hoá

- Còn nhu động ruột

-Chỉ dãn trên đoạn tắc

-Mất nhu động ruột

-Dãn toàn bộ hoặc khu trú

- Hai mực nước-hơi ngang nhau trên cùng quai ruột

Car trực tràng

44

Bệnh lý lâm sàng

Thủng tạng rỗng trong ổ bụng

-Vị trí:

+Thường xuất phát ở vị trí cao ống tiêu hoá.

+Các ống tiêu hoá trước cột sống (chấn thương)

Thủng tạng rỗng trong ổ bụng

Liềm hơi tự do dưới hoành-Xuất hiện một hai bên

-Tùy lượng hơi
Hình dạng khác nhau

-Thủng có thể không thấy : Ít, sớm, chuẩn bị bệnh nhân không tốt, thủng bít

-Có thể chụp nghiêng (T): Bờ ngoài gan và hốchậu bên (P)

Thủng tạng rỗng trong ổ bụng

Phân biệt liềm hơi dưới hoành

-Giả liềm hơi trong ruột: Dạ dày, đại

tràng.

-Liềm hơi hậu phẩu (từ 3 >6 ngày).

-Aùp-xe dưới hoành.

-Khác: Ruột non

49

Dấu hiệu khí tự do trong ổ bụng

-Dấu thành=(Rigler )
Lớn hớn1000ml

-Dấu dây chằng liềm

-Dấu quả bóng
Lượng lớn tạo hình dáng các khoang trong ổ bụng

-Bóng khí tam giác giữa ba quai ruột

-Dấu chủ V ngược
Hai bên d/c rốn

-Dấu d/c rốn
Giữa d/c rốn

Dấu hiệu khí tự do trong ổ bụng

-Tăng sáng vùng gan

-Các tạng bị đẩy vào.

-Hơi bất thường nằm sát thành bụng.

*Chú ý:

cơ thắt lưng chậu, dọc lớp mỡ cận phúc mạc.

Daáu Rigler

59

Khí ự do
thủng loét tá tràng -Duới gan

-d/c liềm –tròn

-Sát thành ruột

61 Dấu Rigler:Phân biệt thành ruột non và đại tràng

62

Viêm tụy cấp.

-Trướng hơi đại tràng ngang

-Khoảng cách giữa dạ dày và đại tràng ngang tăng

-Viêm mô kẻ của đáy phổi hai bên và tràn dịch màng phổi lượng ít hai bên

-Hơi có thể xuất hiện trong khung tá tràng

-Biến chứng: Áp-xe, viêm phúc mạc, trướng

hơi lan tỏa

-Dấu đại tràng “cắt cụt”

-Trên XQ bình thường từ 20-50%.

(Trẻ nhỏ có sự bất thường 80%)

-Mờ bóng cơ Psoas (P), xoá các dãi mỡ cận phúc

mạc.

-Bóng mờ ở hố chậu bên (P).

-Dấu đại tràng cắt cụt.

-Dãn khu trú hoặc toàn thể ruột non với nhiều mức dịch nước.

-Sỏi ruột thừa Khí trong áp-xe

Viêm ruột thừa

LIỆT RUỘT KHU TRÚ(MỨC DỊCH –HƠI)

Viêm ruột thừa

Xoắn đại tràng Sigma

-Do nhiều nguyên nhân.

-Đoạn Sigma dãn xoắn tạo “U ngược”.

-Lúc đầu khí,mực nước hơi
Đầy nước -Bơm thuốc cản quang
Dừng hẹp xoắn

68

Viêm phúc mạc.

-Trướng khí (liệt ruột)

-Khoảng cách giữa các quai ruột tăng lên:Bình thường dưới 3mm

-Các nết gấp ruột rõ và dày lên

-Dãi mỡ cận phúc mạc mờ hoăïc đứt đoạn

-Bọt khí ngoài ruột(Vi khuẩn)

Aùp-xe trong ổ bụng

-Nguyên nhân:viêm RT,sau mổ,chấn thương

-Dấu hiệu XQ:

+Khối mờ mật độ mô mền.

+Mực nước hơi trong ổ áp xe

+Bọt khí trong ổ áp xe

+Xô đẩy các quai ruột.

+Mờ hoặc đứt đoạn các dãi mỡ trong ổ bụng.

+Liệt ruột khu trú

Aùpxe sau phẫu thuật lách

-Gãy chấn thương:Có sự liên quan mô mềm

+Khung chậu liên niệu đạo và bàng quang.

Tụ khí sau phúc mạc sau sinh thiết

75

Portal venous gas.

78

79

Khí trong thành ruột

81

VIÊM RUỘT THỪA

83

Sigmoid.car

Aùp-xe vùng hậu

cung mạc nối sau

viêm tụy.

Khí lấm tấm vùng tuỵ

Vôi và hình mạch+xoá bờ

cơ Psoas (P)
rò rĩ.

87

Tụ máu do hỏa khí

Mất bóng cơ Psoas

89

Gãy khung chậu kèm vỡ bàng quang

Dò ruột vào trong hệ niệu sau PT

-Khí trong niệu quản, bàng quang, thận (T).

-Chất tương phản vào ô bụng(ruột)

Xoaén ÑT

Dấu hình liềm ở trên (T)

Dấu hình bia khả năng ¼ trên (P)

(Khối lồng ở đại tràng lên và ngang)

94

TÓM TẮT

*TRIỆU CHỨNG:

-Khí bất thường :

+Trong ống tiêu hoá.

+Ngoài ống tiêu hoá.

-Tắc ruột: Cơ học và cơ năng.

-Khác: Sỏi, vôi hoá, dịch bất thường …

*BỆNH LÝ: Chấn thương, viêm, u, khác.

97