BÁO CÁO GIẢI PHÁP CẬP NHẬT TÍNH THỜI SỰ, GẮN LÝ THUYẾT VỚI THỰC TIỄN, TRONG DẠY HỌC PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI LỚP 9 TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN BÁO CÁO GIẢI PHÁP CẬP NHẬT TÍNH THỜI SỰ, GẮN LÝ THUYẾT VỚI THỰC T[.]
Trang 1BÁO CÁO GIẢI PHÁP:
CẬP NHẬT TÍNH THỜI SỰ, GẮN LÝ THUYẾT VỚI THỰC TIỄN, TRONG DẠY HỌC PHẦN LỊCH SỬ THẾ
GIỚI LỚP 9 TRƯỜNG THCS TAM HIỆP.
Tác giả:
Giáo viên môn: Lịch sử
Đơn vị công tác: Trường THCS Tam Hiệp.
Trang 3
1 Lý do chọn biện pháp và thực trạng của vấn đề
1.1 Lý do chọn biện pháp
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Lí luận mà không liên hệ với
thực tiễn là lí luận suông Thực tiễn mà không có lí luận hướng dẫn thì
là thực tiễn mù quáng” Như chúng ta thấy chương trình giáo dục hiện
hành của nước ta đang chuyển mình dần từ hướng dẫn học sinh tiếp
cận nội dung kiến thức sang tiếp cận năng lực người học
Lịch sử là môn học trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về khoa học lịch sử, cũng như vận dụng những kiến thức đó vào cuộc sống để học sinh biết cách ứng xử với quá khứ, hiện tại, tương lai một cách phù hợp Đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước Góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại Chính vì thế việc gắn kiến thức lí thuyết lịch sử vào thực tiễn là vô cùng quan trọng
Trang 41 Lý do chọn biện pháp và thực trạng của vấn đề
1.1 Lý do chọn biện pháp
Vì vậy, để nâng cao hiệu quả dạy học Lịch sử 9, tăng cường hiểu biết của học sinh về những vấn đề mới nảy sinh trong thực tế ngoài sách
giáo khoa, tôi đã lựa chọn nghiên cứu biện pháp “Cập nhật tính thời sự,
gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS Tam Hiệp”
Trang 6Thứ hai: khảo sát về việc dạy lí thuyết gắn liền với thực tiễn, cập nhật tính thời sự trong tiết dạy lịch sử của 5 giáo viên trong trường, tôi đã thu được kết quả như sau :
Nội dung Số GV
Thường xuyên thực hiện
Số GV Thỉnh thoảng thực hiện
Số GV
ít khi thực hiện
Số GV Chưa thực hiện
Hàng ngày cập nhật tin tức thời sự về
tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã
hội của thế giới, trong nước, địa
Đưa các nội dung liên hệ thực tiễn, cập
nhật tính thời sự vào kiểm tra, đánh
Trang 7Thứ ba: tôi tiến hành khảo sát về sự hứng thú của học sinh đối với môn lịch sử lớp 9 trường THCS Tam Hiệp đầu năm học 2020-2021, tôi thu được kết quả như sau:
Trang 8 Qua việc phân tích chất lượng môn lịch sử khối 8 trường THCS Tam Hiệp năm
học 2019 - 2020 và kết quả khảo sát giáo viên, học sinh ở trên tôi nhận thấy:
1 Lý do chọn biện pháp và thực trạng của vấn đề
1.1 Lý do chọn biện pháp
1.2 Thực trạng
Chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường THCS Tam Hiệp về đại trà không thấp nhưng
tỉ lệ học sinh khá giỏi chưa cao, giáo viên cũng có chú ý tới việc cập nhật kiến thức thực tiễn
và vận dụng trong giờ dạy nhưng chưa được thường xuyên Học sinh ít có điều kiện để tham gia học tập thực tế, đặc biệt là số học sinh hứng thú với môn học còn ít, tỉ lệ học sinh không thích học môn sử vẫn còn cao.
Ngoài ra, từ thực tiễn giảng dạy, kết hợp với dự giờ của đồng nghiệp và
trao đổi cùng học sinh, tôi còn nhận thấy:
Trang 9 Về phía học sinh: Một số học sinh còn rất mơ hồ trong việc nắm bắt các kiến thức, chỉ dừng ở mức độ thấp là các khái niệm, quy luật, hiện tượng… một cách máy móc Học sinh chưa biết vận dụng, chưa đi sâu vào quá trình giải thích, giải quyết các vấn đề
1 Lý do chọn biện pháp và thực trạng của vấn đề
1.1 Lý do chọn biện pháp
1.2 Thực trạng
Về phía giáo viên: Đa số giáo viên đã và đang đổi mới phương pháp dạy học
Tuy nhiên trong quá trình xây dựng câu hỏi, nhiều giáo viên thường sử dụng
những câu hỏi có sẵn, chưa sát với đối tượng học sinh Do vậy chưa kích
thích được năng lực tự học, tự sáng tạo, chưa định hướng cho học sinh giải
quyết các vấn đề khó và mới Dẫn đến việc học sinh thụ động trong lĩnh hội
kiến thức
Trang 10Biện pháp“Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học
phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS Tam Hiệp”, giúp giáo viên và
học sinh nhận thấy rõ sự cần thiết phải vận dụng những kiến thức mới, liên
hệ thực tế đến những nội dung của môn học để tăng thêm hiệu quả giảng dạy
Thấy được sự gắn kết giữa bài học với cuộc sống thực tế hàng ngày
Qua đó, giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức lịch sử, năng lực tìm hiểu và vận dụng kiến thức, kỹ năng lịch sử đã học vào thực tiễn một cách có hiệu quả
Từ đó giúp các em giải quyết các vấn đề thực tiễn của cuộc sống
2 Nội dung
2.1 Mục tiêu
Trang 112 Nội dung
2.1 Mục tiêu
Giúp cho nội dung bài học sinh động, hấp dẫn hơn, tăng hứng thú cho học sinh, tạo động cơ học tập và nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử THCS
Trang 12 Ấn tượng ban đầu rất quan trọng, dạy học cũng vậy, để tiết học có hiệu quả, tạo hứng thú thì phần mở đầu đặc biệt quan trọng Nếu ta đặt ra một tình huống thực tiễn và yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu, giải thích sẽ cuốn hút được sự chú ý của học sinh trong tiết dạy Tôi đã áp dụng những cách sau để tổ chức dạy học phần mở đầu tiết học:
2.2 Biện pháp
2.2.1 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động mở đầu tiết học
Một là: Sử dụng kĩ thuật công não, đưa ra các câu hỏi có vấn đề, có tính liên hệ và vận dụng kiến thức thực tiễn để học sinh suy nghĩ và giải quyết.
Ví dụ : Khi dạy Bài 5 Các nước Đông Nam Á (trong đó có Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)) giáo viên vận dụng kiến thức mới đặt ra câu hỏi:
Việt Nam nằm ở khu vực nào? Đã tham gia tổ chức nào của khu vực?
Trả lời: Việt Nam nằm ở khu vực Đông Nam Á và tham gia hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asean
Trang 13- Em có biết năm 2020, Việt Nam đã có vị trí quan trọng như thế nào và được đánh giá ra sao trong tổ chức ASEAN ?
-Trả lời: Năm 2020 Việt Nam giữ vai trò Chủ tịch ASEAN
- Sau 25 năm tham gia tổ chức ASEAN, Việt Nam trở thành một trong những thành viên nòng cốt, xây dựng dẫn dắt và
xác định các luật chơi trong ASEAN và khu vực Hiện nay Việt Nam trở thành một chỗ dựa vững chắc và tin cậy của tổ
chức ASEAN.
2.2 Biện pháp
2.2.1 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động mở đầu tiết học
- Hai là: Vận dụng kiến thức thực tiễn trong lời giới thiệu bài mới bằng tranh ảnh, video minh họa
- Ví dụ: Khi dạy bài 4 “ Các nước Châu Á” giáo viên đưa ra một số hình ảnh để giới thiệu bài mới
và nêu câu hỏi: Em hãy cho biết những hình ảnh sau gợi cho em suy nghĩ đến quốc gia nào? Các
quốc gia đó ở Châu lục nào?
Trang 152.2.2 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động hình thành kiến
thức mới.
Trang 161 “Em có biết trong năm 2020 EU, Tây Âu phải đối mặt với những nguy cơ cực kỳ nghiêm trọng nào? Giáo viên đưa ra các hình ảnh và học sinh trả lời đó là những nguy cơ nào?”
2.2 Biện pháp
2.2.2 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động
hình thành kiến thức mới.
Trang 172.2 Biện pháp
2.2.2 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động
và tử vong do covid 19 của các khu vực trên thế giới tính đến 0 giờ ngày 24/10/2020 Châu Âu cũng trải qua đại dịch đặc biệt là các nước Tây Âu,
số người mắc bệnh và tử vong cao Hiện nay, số ca mắc bệnh vẫn tiếp tục tuy nhiên đã được kiềm chế bởi văc xin phòng covid
Trang 182 Có một quốc gia đã rời khỏi liên minh Châu Âu EU, đó là nước nào? Vì sao?
Học sinh sẽ trả lời được là nước Anh rời EU ngày 31/01/2020 và có thể đưa ra nhiều lí do khác nhau
2.2 Biện pháp
2.2.2 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động
hình thành kiến thức mới.
Trang 192.2.3 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động vận dụng.
Hoạt động luyện tập vận dụng là hoạt động vô cùng phù hợp để học sinh có thể cập
nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn Trong hoạt động này giáo viên có thể
thỏa sức cho học sinh sáng tạo và bày tỏ quan điểm của mình Học sinh sẽ căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích các hiện tượng kinh tế, chính trị, văn hóa
– xã hội và đề xuất các giải pháp khắc phục hay các hướng để phát triển
Ví dụ 1 : Khi dạy bài 9 Nhật Bản giáo viên yêu cầu học sinh tìm hiểu về: Tình
hình người dân Việt Nam sang Nhật Bản xuất khẩu lao động trong những năm gần đây? Nếu có định hướng đi lao động nước ngoài, em thích đến làm việc quốc gia
nào? Vì sao?
Ví dụ 2: Em hãy giải thích hiện tượng “thần kỳ Nhật Bản”? Những nguyên nhân quan trọng đưa đến sự thành công của Nhật Bản? Việt Nam có thể rút ra được bài học nào từ sự đi lên của Nhật Bản?
2.2 Biện pháp
Trang 203 Kết quả đạt được
3.1 Kết quả sau khi áp dụng biện pháp
Trong năm học: 2020- 2021 Tôi đã tiến hành áp dụng các biện pháp: “Cập
nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử thế giới
lớp 9 trường THCS Tam Hiệp”.Trường THCS Tam Hiệp, có 4 lớp trên một khối
nên tôi dùng phương pháp kiểm tra trước và sau tác động với các nhóm lớp
Tôi đã áp dụng biện pháp của mình ở 02 lớp: 9A1, 9A2 và hai lớp đối chứng là 9A3, 9A4 Với lớp dạy đối chứng tôi ít khi tích hợp, vận dụng và liên hệ lí thuyết với thực
tiễn, ít lồng ghép tính thời sự Lớp dạy thử nghiệm 9A1, 9A2 tôi thường xuyên dạy học gắn lí thuyết với thực tiễn, đề cao tính thời sự kết hợp với các phương pháp dạy học tích
cực như thuyết trình, gợi mở, thảo luận nhóm
Trang 21Tôi đã thu được kết quả cụ thể qua bảng so sánh sau:
9A1
(41HS)
2020
Trang 22So sánh về mức độ hứng thú học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng biện pháp:
Trang 23 Sau khi áp dụng phương pháp tích cực “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn
trong dạy học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS Tam Hiệp”, tôi nhận thấy đa số
các em đều hứng thú trong quá trình học tập và ý thức được tầm quan trọng của việc vận
dụng kiến thức bài học vào giải thích các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống hàng ngày
Các em nắm bắt được nội dung học tập, rèn luyện kĩ năng tư duy tổng hợp, vận dụng, liên hệ thực tế Các em tiếp thu bài học và ghi nhớ kiến thức được lâu hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian ôn tập, góp phần nâng cao chất lượng môn học.
Qua một kì thực hiện chất lượng học môn lịch sử của khối 9 trường THCS Phương Xá
đã được nâng lên rõ rệt, đội ngũ giáo viên đã có sự thay đổi từ nhận thức tới hành động
3 Kết quả đạt được
3.1 Kết quả sau khi áp dụng biện pháp
3.2 Đánh giá khi thực hiện biện pháp
Trang 244 Kết luận
4.1 Ý nghĩa của biện pháp
Biện pháp “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học
phần Lịch sử thế giới lớp 9 trường THCS Tam Hiệp” đã giúp giáo viên vận
dụng kiến thức mới, thực tế, cập nhật tính thời sự vào phần Lịch sử thế giới hiện đại, giúp cho học sinh rèn luyện các khả năng tự lực, nhạy bén trong cuộc sống
• Những biện pháp này mang lại hiệu quả tốt hơn cho học sinh trong quá trình học tập Góp một phần vào đổi mới phương pháp dạy học của ngành giáo dục Đồng thời đáp ứng nhu cầu tìm tòi, sáng tạo của người giáo viên để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ giảng dạy
Trang 254 Kết luận
4.1 Ý nghĩa của biện pháp
Đối với giáo viên: Phải kiên trì, đầu tư nhiều tâm sức để tìm hiểu, cập nhật các vấn
đề mới Vận dụng, sáng tạo các phương pháp dạy học để có bài giảng thu hút được học
sinh Đặc biệt cần thường xuyên cập nhật tin tức thời sự đưa vào bài giảng những thông tin hữu ích, gắn liền với thực tiễn để tạo hứng thú cho học sinh
Đối với nhà trường: Cần trang bị cho giáo viên những tài liệu tham khảo để
bổ sung, hỗ trợ cho giáo viên trong quá trình giảng dạy
4.2 Một số đề xuất