ĐỀ CƯƠNG MÔN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

ĐỀ CƯƠNG MÔN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT Câu 1: Nguyên tắc hoạt động của hệ thống chính trị? Liên hệ? 25 Câu 2: Phân tích nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan (nhà nước) trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp”. Theo đồng chí cần phải làm gì để bảo vệ nguyên tắc này trong thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay? 27 Câu 3. Thực hiện pháp luật là gì. Phân tích các đặc điểm của hoạt động áp dụng pháp luật. Liên hệ cơ quan đơn vị hoặc địa phương nơi đồng chí đang công tác hoặc cư trú? 30 Câu 4. Phân tích khái niệm nhà nước pháp quyền? Liên hệ thực tế? 33 Câu 5: Phân tích định hướng tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCNVN? Liên hệ thực tiễn? 35 Câu 6: Tại sao nói Luật Hiến pháp là ngành Luật chủ đạo trong hệ thống pháp luật Việt Nam? 39 Câu 7: Trình bày quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân theo Hiến pháp Việt Nam? Liên hệ thực tế? 41 Câu hỏi 8: Đồng chí biết quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức? Liên hệ bản thân? 45 Câu hỏi 9 : Hãy cho biết khái niệm và những nguyên tắc cơ bản của Luật hôn nhân và gia đình ? 48

ĐỀ CƯƠNG MÔN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

MỤC LỤC

Câu 1: Nguyên tắc hoạt động của hệ thống chính trị? Liên hệ? 25Câu 2: Phân tích nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan (nhà nước) trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp” Theo đồng chí cần phải làm gì để bảo

vệ nguyên tắc này trong thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay? 27Câu 3 Thực hiện pháp luật là gì Phân tích các đặc điểm của hoạt động áp dụng pháp luật Liên hệ cơ quan đơn vị hoặc địa phương nơi đồng chí đang công tác hoặc cư trú? 30Câu 4 Phân tích khái niệm nhà nước pháp quyền? Liên hệ thực tế? 33Câu 5: Phân tích định hướng tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyềnXHCNVN? Liên hệ thực tiễn? 35Câu 6: Tại sao nói Luật Hiến pháp là ngành Luật chủ đạo trong hệ thống pháp luật Việt Nam? 39Câu 7: Trình bày quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân theo Hiến pháp Việt Nam? Liên hệ thực tế? 41Câu hỏi 8: Đồng chí biết quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức? Liên hệ bản thân? 45Câu hỏi 9 : Hãy cho biết khái niệm và những nguyên tắc cơ bản của Luật hôn nhân và gia đình ? 48

Câu 1: Nguyên tắc hoạt động của hệ thống chính trị? Liên hệ?

Trả lời:

Hệ thống chính trị (HTCT) là tổ hợp có tính chỉnh thể cácthể chế chính trị (cơ quan nhà nước, đảng chính trị, phong trào

xã hội, tổ chức chính trị - xã hội, ) được xây dựng theo một kếtcấu chức năng nhất định, vận hành trên những nguyên tắc, cơchế và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị

* Nguyên tắc hoạt động

Một là: Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Điều 2

hiến pháp 2013: Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhànước, thể hiện nhân dân (cử tri) trực tiếp bầu đại diện của mìnhcấu thành cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của đất nước làQuốc hội;

Nhân dân còn thực hiện quyền lực trực tiếp như biểuquyết, quyết định những vấn đề quan trọng nhất của đất nướckhi Nhà nước tổ chức trưng cầu dân ý; nhân dân được biết, đượcbàn, được tham gia; được kiểm tra

Hai là: Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

đối với Nhà nước và xã hội: Ở Việt Nam, sự lãnh đạo của Đảng

là tất yếu lịch sử…Đảng lãnh đạo bằng việc đề ra Cương lĩnh,đường lối, chính sách lớn; Đảng lãnh đạo bằng công tác tổ chứccán bộ; Lãnh ddaojk bằng kiểm tra, giám sát và bằng tuyêntruyền, thuyết phục, nêu gương

Ba là: nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc hoạt

động cơ bản của hệ thống chính trị,

Bốn là: Quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân

công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong thực hiệncác quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

Năm là: Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách .

Liên hệ nguyên tắc tập trung dân chủ:

- Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong

tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam Tại Điều Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam quy định:

9 Nêu đặc điểm, tình hình của chi bộ nơi công tác:

Trong quá trình tổ chức, sinh hoạt và hoạt động Đảng bộnơi công tác đã nhận thức đúng và thực hiện nghiêm túcnguyên tắc tập trung dân chủ và đã đạt được những kết quảnhất định

* Ưu điểm:

- Đảng bộ luôn xác định nguyên tắc TTDC là nguyên tắc cơbản trong tổ chức và hoạt động cuả Đảng bộ vì vậy Công táclãnh, chỉ đạo của Đảng ủy đối với việc thực hiện nguyên tắc tậpchung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Đảng bộ luônđược đặc biệt quan tâm như:

- Đảng ủy phân công nhiệm vụ cho từng đồng chí chịutrách nhiệm trước Đảng bộ về nhiệm vụ được phân công, việcphân công trách nhiệm rõ ràng từng đồng chí trong Đảng ủy đãphát huy được tinh thần trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo,điều hành của từng đồng chí Trong nhiệm kỳ vừa qua các đồngchí đều đạt đảng viên đủ tiêu chuẩn- hoàn thành xuất sắcnhiệm vụ

- Hàng tháng Đảng bộ tổ chức sinh hoạt định kỳ và quántriệt cho cán bộ đảng viên nắm vững sáu nội dung cơ bản củanguyên tắc TTDC Và thống nhất thực hiện trong toàn Đảng bộ

* Nguyên nhân của hạn chế khuyết điểm:

- Cán bộ đảng viên chưa nhận thức đúng về nguyên tắcTTDC

- Chưa cụ thể hóa đầy đủ, chính xác thành tiêu chuẩn quiđịnh như 1 chế độ bắt buộc mọi cán bộ, đảng viên phải chấphành

- Một số CB, ĐV có nhận thức đúng về nguyên tắc TTDCnhưng không gương mẫu hoặc cố tình thực hiện sai lệch nguyêntắc này

* Giải pháp

+ Tăng cường công tác giao dục chính trị, tư tưởng Nângcao nhận thức của đội ngũ cấp ủy, đảng viên về nội dungnguyên tắc tập trung dân chủ

+ Tăng cường công tác kiểm tra giám sát, kỷ luật nghiêmminh đối với trường hợp vi phạm

+ Nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng; cụ thể hóa nộidung nguyên tắc tập trung dân chủ gắn với thực tiễn hoạt độngcủa tổ chức cơ sở đảng

*Liên hệ trách nhiệm bản thân:

Câu 2: Phân tích nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất, có

sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan (nhà nước) trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp” Theo đồng chí cần phải làm gì để bảo vệ nguyên tắc này trong thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay?

Trả lời:

Văn kiện Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ khóa VII củaĐảng năm 1994 xác định nhiệm vụ thứ 7: Xây dựng nhà nướcpháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân Với nội dung chủyếu của nhiệm vụ: Tiếp tục xây dựng và từng bước hoàn thiệnNhà nước pháp quyền Việt Nam Đó là nhà nước của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân, quản lý mọi mặt đời sống xã hội bằngpháp luật, đưa đất nước phát triển theo định hướng xã hội chủnghĩa Nhà nước pháp quyền Việt Nam được xây dựng trên cơ sởtăng cường, mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân, lấy liên minhgiữa giai cấp công nhân với nông dân và tầng lớp trí thức làmnền tảng Đây là lần đầu tiên trong Văn kiện của Đảng chínhthức sử dụng thuật ngữ “Nhà nước pháp quyền” và nêu cụ thể,toàn diện những quan điểm, nguyên tắc, nội dung xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Những nộidung này tiếp tục được khẳng định, bổ sung trong các Văn kiệnĐại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, IX, X, XI, XII của Đảng ta.Đặc biệt thể chế hóa quan điểm của Đảng (Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung,phát triển năm 2011)), Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định

và bổ sung nguyên tắc: “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có

sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nướctrong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”đây vừa là quan điểm và nguyên tắc có tính chất chỉ đạo, xuyênsuốt trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ

nghĩa Việt Nam cần có sự nhận thức và thực hiện đúng đắntrong toàn dân và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

- Quyền lực nhà nước là thống nhất: thống nhất về mục

tiêu, đường lối chính trị của Đảng lãnh đạo; thống nhất ở nơinhân dân, thực hiện thông qua thiết chế cơ quan nhà nước duynhất do cử tri cả nước bầu ra, cao nhất đại diện quyền lực nhândân là Quốc hội

- Phân công: Một cách tương đối: Quốc hội thực hiện

quyền lập hiến, lập pháp; Chính phủ thực hiện quyền hành pháp;Tòa án nhân dân (và Viện kiểm sát nhân dân?) thực hiện quyền

tư pháp (sự phân công này không “rành mạch”, “rạch ròi”)

- Phối hợp: Trong quá trình thực hiện chức năng trongphạm vi nghành quyền, các cơ quan có sự phối hợp: (chính là

do phân công không cần “rành mạch”, nên sự phối hợp là tấtyếu khách quan, và biểu hiện trong thực tiễn là rõ ràng (Ví dụQuốc hội làm “lập pháp” nhưng vẫn thực hiện trực tiếp quyếtđịnh những vấn đề quan trọng của đất nước; rồi qua chức nănggiám sát để theo dõi, đôn đốc…việc của hành pháp; tư pháp

“hành pháp” –Chính phủ có trách nhiệm rất lớn trong “lập Hiến,lập pháp (thể hiện ở việc đề xuất sáng kiến; thực hiện xây dựng

Dự án (Dự thảo) Luật, Pháp lệnh; tham gia đảm bảo các điềukiện hoạt động của tư pháp (CQĐP cấp bổ sung ngân sách địaphương cho hoạt động của Tòa ngoài phần ngân sách do ngànhdọc cấp); Tư pháp tham gia vào một số công tác tổ chức thựcthi pháp luật của hành pháp…

- Kiểm soát giữa các cơ quan (nhà nước), trong đó:

+ Kiểm soát vì nhằm tránh vi quyền (cố ý vi phạm - lạmquyền; vô ý vi phạm)

+ Các cơ chế kiểm soát giữa các cơ quan (trong hệ thốngchính trị): Đảng Cộng sản (kiểm tra, giám sát ) Cơ quan quyềnlực nhà nước (giám sát; kiểm toán); cơ quan hành chính cấptrên, chuyên ngành (thanh tra); của Tòa án nhân dân, Viện kiểmsát nhân dân; của MTTQ và các đoàn thể nhân dân

Như vậy, xuất phát từ yêu cầu xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân, cầnhiểu đúng, nhất quán và đảm bảo tổ chức thực hiện đúng tinhthần của nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất, có sựphân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nướctrong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”trong toàn đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị. 

* Liên hệ:

 Tuy nhiên, hiện nay một số cá nhân hiểu rằng quyền lựcnhà nước thống nhất, tập trung tuyệt đối ở Quốc hội vì Quốc hội

là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và Quốc hội bầu Chủtịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tốicao, Viện trưởng Vện kiểm sát nhân dân tối cao Vì vậy, đề caovai trò tuyệt đối của Quốc hội và cho rằng Quốc hội thực hiệnquyền lập pháp nên đứng trên các cơ quan thực hiện quyềnhành pháp và tư pháp Cách hiểu này có sự phiếu diện về nộidung và cách thức tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước củanguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất” mà Đảng vàHiến pháp đã đề cập

Mặc dù quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng không phảitập quyền, tập trung tuyệt đối vào một nhánh, đề cao quyền lựccủa một nhánh quyền và hạ thấp vai trò của các nhánh quyềncòn lại Quyền lực nhà nước thống nhất nhưng có sự phân cônghợp lý: Quyền lập pháp được trao cho Quốc hội, quyền hànhpháp trao cho Chính phủ và quyền tư pháp do Tòa án thực hiện.Bản chất của quyền lập pháp là đại diện cho nhân dân, ý chícủa Nhân dân được thể hiện rất rõ trong chức năng của Quốchội đó là quyền biểu quyết thông qua các văn bản luật, mà đặcbiệt là quyền thông qua Hiến pháp – luật cơ bản của nhà nước,

là văn bản mà người dân được tham gia và thể hiện tập trungnhất ý chí và nguyện vọng của Nhân dân, quyền làm chủ củaNhân dân Bên cạnh đó Quốc hội đại diện cho người dân thựchiện quyền giám sát tối cao đối với hoạt động của các cơ quannhà nước, thay mặt nhân dân biểu quyết những vấn đề quantrọng của đất nước với mục tiêu bảo vệ lợi ích của người dân,của quốc gia Quyền hành pháp là quyền thực thi pháp luật,quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội, quyền này được thựchiện bởi hệ thống cơ quan hành chính nhà nước từ trung ươngđến cơ sở, đứng đầu là Chính phủ - cơ quan hành chính nhànước cao nhất.  Quyền tư pháp được trao cho Tòa án - thực hiệnchức năng xét xử So với quyền lập pháp và quyền hành pháp,quyền tư pháp cần sự độc lập và chỉ tuân theo những nguyêntắc, quy định của pháp luật để bảo vệ Hiến pháp, bảo vệ phápluật, thực thi công lý, công bằng, bảo đảm quyền, lợi ích hợppháp của người dân, góp phần xây dựng đất nước ổn định, vănminh, dân chủ và phát triển

Một vấn đề nữa cần xác định rõ đó là quyền lực nhà nước làthống nhất nên có sự “phân công” mà không phải là “phânchia” như học thuyết “phân chia quyền lực” (hay còn gọi là họcthuyết “tam quyền phân lập”), vì vậy quan điểm của Đảng vàtinh thần Hiến pháp năm 2013 đã nhất quán Việt Nam không

theo học thuyết “tam quyền phân lập” như nhiều quốc gia trênthế giới.

Để bảo vệ nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất,

có sự phân công phối hợp, kiểm soát giữa cơ quan nhà nước trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp” mỗi

cán bộ, đảng viên cần phải hiểu đúng, nhất quán và đảm bảo tổchức thực hiện đúng tinh thần của nguyên tắc trong toàn Đảng,toàn dân và cả hệ thống chính trị Đấu tranh, phản bác quanđiểm của các thế lực thù địch chống phá, xuyên tạc nguyên tắcnày

Câu 3 Thực hiện pháp luật là gì Phân tích các đặc điểm của hoạt động áp dụng pháp luật Liên hệ cơ quan đơn vị hoặc địa phương nơi đồng chí đang công tác hoặc cư trú?

Trả lời:

*Nội dung

- Khái niệm áp dụng pháp luật:

KN thực hiện pháp luật:Trong quy trình điều chỉnh pháp luật, thực hiện phápluật được coi là giai đoạn tiếp nối của hoạt động xây dựng pháp luật, nhằm đưa các

sản phẩm của xây dựng pháp luật (văn bản quy phạm pháp luật) vào đời sống xãhội và trở thành hành vi thực tế của các chủ thể Đây chính là quá trình hiện thựchóa pháp luật, phát huy vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, là cơ sở thựctiễn quan trọng để đánh giá hiệu quả của hoạt động xây dựng pháp luật, qua đóthiết lập xã hội ổn định, có trật tự, tạo điều kiện phát triển và bảo đảm các quyền vàlợi ích họp pháp của các cá nhân, tổ chức Do vậy, có thể hiểu, thực hiện pháp luật

là quá trình các thành viên trong xã hội thực hiện các hành vi xử sự theo yêu cầucủa pháp luật dưới những hình thức và tính chất thực hiện khác nhau nhưng cùngnhằm bảo đảm cho pháp luật được thực hiện và tăng cường pháp chế trong nhànước và xã hội1

- Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó chủ thể áp

dụng pháp luật là cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước có thẩm quyềnhoặc các tổ chức được nhà nước trao quyền nhằm thực hiện chức năng, nhiệm

vụ quyền hạn do pháp luật quy định

- Phân tích các đặc điểm của hoạt động áp dụng pháp luật:

Một là, hoạt động áp dụng pháp luật là hoạt động thể hiện quyền lực nhà

nước và được tổ chức chặt chẽ Bởi, chủ thể thực hiện hoạt động áp dụng phápluật là các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức được nhà nước trao quyền -quyền hạn của các chủ thể này được pháp luật quy định cụ thể Do đó, có thểthấy, đây là hoạt động thể hiện ý chí đơn phương của cơ quan cán bộ, công chức

có thẩm quyền, căn cứ vào quy định của pháp luật và chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn được giao để thực hiện áp dụng pháp luật mà không phụ thuộc vàomong muốn của bản thân cũng như của các chủ thể bị áp dụng pháp luật

Trong hoạt động áp dụng pháp luật, các quyết định của cơ quan, cán bộ,công chức luôn có tính bắt buộc đối với các chủ thể có liên quan và trong nhữngtrường hợp cần thiết, cơ quan nhà nước có thẩm quyền được áp dụng các biệnpháp cưỡng chế nhà nước để bảo đảm cho quyết định áp dụng pháp luật đượcthực hiện

Hai là, hoạt động áp dụng pháp luật được tiến hành theo trình tự, thủ tục

chặt chẽ, với hình thức áp dụng do pháp luật quy định Xuất phát từ sự tác độngtrực tiếp của các quyết định áp dụng pháp luật tới các chủ thể bị áp dụng, đó làcác quyền, lợi ích, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tính mạng của người dân, v.v

do đó, để hoạt động áp dụng pháp luật được thực hiện thống nhất, bảo đảm đượccác quyền, lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức, bảo đảm sự công bằng, nghiêmminh của pháp luật, đòi hỏi pháp luật phải quy định cụ thể, chặt chẽ cơ sở, điềukiện áp dụng, cũng như trình tự, thủ tục và hình thức áp dụng pháp luật buộc cácchủ thể có liên quan phải tuân thủ nghiêm chỉnh

Ba là, hoạt động áp dụng pháp luật là hoạt động cá biệt hóa quy phạm phápluật đối với từng trường hợp cụ thể, nghĩa là hoạt động áp dụng pháp luật của chủthể có thẩm quyền nhằm giải quyết các vụ việc thực tế, cụ thể trên cơ sở quy địnhcủa pháp luật

1

Bốn là, hoạt động áp dụng pháp luật là hoạt động có tính sáng tạo Khi ápdụng pháp luật, trong các vụ việc, tình huống cụ thể, các chủ thể có thẩm quyềnphải căn cứ các quy định của pháp luật để thực hiện Tuy nhiên trong thực tế,pháp luật khó có thể dự liệu được tất cả các tình huống phát sinh trong đời sống

xã hội, lúc này các chủ thể phải nghiên cứu kỹ, vận dụng linh hoạt, sáng tạo để

so sánh, đối chiếu với các vụ việc tương tự đã xảy ra trong thực tế để giải quyếtđúng đắn, hợp lý

- Các yếu tố bảo đảm thực hiện pháp luật

Một là, chất lượng của văn bản quy phạm pháp luật và của cả hệ thống pháp

luật Muốn đánh giá được chất lượng văn bản và hệ thống pháp luật thì cần căn

cứ vào một số tiêu chí, như tính thống nhất, đồng bộ trong nội dung của văn bảnpháp luật không trái Hiến pháp, không chồng chéo, mẫu thuẫn; sự phù hợp giữanội dung và hình thức văn bản; tính khả thi, ổn định tương đối và kỹ thuật xâydựng pháp luật Bên cạnh đó, có thể căn cứ vào tiêu chí nội dung, như bảo đảmlợi ích Nhà nước, người dân, sự thể hiện ý chí nguyện vọng của nhân dân, hiệuquả kinh tế - xã hội

Hai là, các yếu tố về tổ chức thực hiện pháp luật, như công tác tuyên truyền,

giáo dục, phổ biến, giải thích, hướng dẫn thực hiện pháp luật Đây là những hoạtđộng có mối quan hệ chặt chẽ, ảnh hưởng và tác động đến nhau Các hoạt độngtuyên truyền, giáo dục, phổ biến, giải thích sẽ cung cấp các hiểu biết pháp luật,hình thành ý thức pháp luật của người dân, từ đó tạo tiền đề cho việc thực hiệnpháp luật Ngoài ra, trách nhiệm của các chủ thể tổ chức thực hiện pháp luật vàviệc xử lý nghiêm mọi vi phạm pháp luật cũng là các yếu tố bảo đảm thực hiệnpháp luật bởi khi các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thựchiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình trong tổ chức thực hiện pháp luật, pháthiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh, đúng pháp luật mọi hành vi vi phạm phápluật sẽ tác động đến ý thức, định hướng hành vi của người dân, qua đó góp phầnnâng cao ý thức trách nhiệm và sự đồng thuận của cả xã hội

Ba là, yếu tố kinh tế, cơ sở vật chất góp phần bảo đảm hiệu quả thực hiện

pháp luật, như các chi phí cho hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục phápluật hay kinh phí cho tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật Chẳng hạn,

để triển khai thực hiện Nghị định số 100/2019/NĐ-CP ngày 30-12-2019 củaChính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lmh vực giao thôngđường bộ và đường sắt (có hiệu lực từ ngày 1-1- 2020), các cơ quan nhà nướcthực hiện hoạt động tuyên truyền bằng nhiều hình thức, cũng như các thiết bị đểxác định người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông vi phạm như xe

đi lấn làn, sai làn, quá tốc độ, xác định nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở

Bốn là, yếu tố con người Đó là trình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị,đạo đức của đội ngũ cán bộ, công chức - những chủ thể trực tiếp thực hiện phápluật (áp dụng pháp luật) là những yếu tố quyết định bảo đảm hiệu quả thực hiệnpháp luật Nếu cán bộ, công chức có trình độ hạn chế, thiếu tinh thần tráchnhiệm trong triển khai thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật sẽ dẫn đến làmhạn chế hiệu quả quản lý nhà nước, đặc biệt trong một số trường hợp sẽ dẫn đến

tình trạng oan sai, bỏ lọt tội phạm gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi íchhợp pháp của người dân, gây thiệt hại cho tổ chức, doanh nghiệp.

* Phần liên hệ

+ Giới thiệu đặc điểm tình hình cơ quan đơn vị, hoặc tỉnh Sơn La có ảnh

hưởng đến việc thực hiện pháp luật như thế nào

+ Liên hệ theo 4 yếu tố đảm bảo việc thực hiện PL (nêu kết quả đạt được,

tồn tại hạn chế, nguyên nhân và nguyên nhân)

- Đề xuất 1 số giải pháp

- Liên hệ trách nhiệm bản thân

Câu 4 Phân tích khái niệm nhà nước pháp quyền? Liên hệ thực tế? Trả lời:

- Tư tưởng về Nhà nước pháp quyền xuất hiện rất sớm tronglịch sử tư tưởng nhân loại, ngay từ khi xuất hiện Nhà nước cổ đại

và được tiếp tục phát triển, nhất là trong thời kỳ cách mạng tưsản

- Nhà nước pháp quyền theo quan điểm của các nhà tưtưởng trong lịch sử nhân loại là Nhà nước bảo đảm tính tốithượng của pháp luật trong đời sống xã hội, trong đó pháp luậtphải phản ánh ý chí chung, lợi ích chung của nhân dân; thựchiện và bảo vệ quyền tự do, dân chủ của nhân dân; chịu tráchnhiệm trước công dân về những hoạt động của mình và yêu cầucông dân thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội; cóhình thức tổ chức quyền lực Nhà nước thích hợp bảo đảm chủquyền thuộc về nhân dân, tổ chức thực hiện có hiệu quả quyềnlập pháp, hành pháp, tư pháp; ngăn chặn được sự tùy tiện, lạmquyền từ phía Nhà nước, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạmpháp luật, kể cả vi phạm pháp luật của các cơ quan và côngchức nhà nước.

Như vậy, nhà nước pháp quyền không phải là một kiểu nhànước gắn với một giai cấp (nhà nước chủ nô, nhà nước phongkiến, nhà nước tư sản, nhà nước xã hội chủ nghĩa) mà là hìnhthức tổ chức quyền lực nhà nước, bảo đảm tổ chức hoạt độngcủa nhà nước tuân theo quy định của pháp luật, thực hiện đượcquản lý xã hội theo pháp luật, bảo đảm chủ quyền và quyền tự

do, dân chủ của nhân dân

- Quan điểm về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ởnước ta được hình thành trên cơ sở tiếp thu các giá trị tích cực,tiến bộ, khoa học về nhà nước pháp quyền trong lịch sử, đồngthời quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng HồChí Minh về Nhà nước, pháp luật kiểu mới và vận dụng phù hợpvới thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ởnước ta

Trên quan điểm này có thể khái quát Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa như sau: Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa là Nhà nước xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân, vìdân; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; bảo đảmtính tối cao của Hiến pháp, quản lý xã hội theo pháp luật nhằmphục vụ lợi ích và hạnh phúc của nhân dân, do Đảng tiền phongcủa giai cấp công nhân lãnh đạo đồng thời chịu trách nhiệmtrước nhân dân và sự giám sát của nhân dân

* Đặc trưng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

- Đó là Nhà nước thực sự của nhân dân, do nhân dân, vìnhân dân; bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhândân

- Đó là Nhà nước tổ chức, hoạt động theo nguyên tắc quyềnlực nhà nước là thống nhất, nhưng có sự phân công và phối hợp

giữa các cơ quan nhà nước trong quá trình thực hiện quyền lựcnhà nước về mặt lập pháp, hành pháp và tư pháp.

- Đó là Nhà nước được tổ chức, hoạt động ữên cơ sở Hiếnpháp và pháp luật, bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp và phápluật trong đời sống xã hội

- Đó là Nhà nước tôn trọng, thực hiện và bảo vệ quyền conngười, tất cả vì hạnh phúc của con người; bảo đảm trách nhiệmgiữa nhà nước và công dân, thực hành dân chủ gắn với tăngcường kỷ cương, kỷ luật

- Đó là Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo,đồng thời bảo đảm sự giám sát của nhân dân, sự giám sát vàphản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chứcthành viên của Mặt trận

- Đó là Nhà nước thực hiện đường lối hòa bình, hữu nghị vớinhân dân các dân tộc và các nhà nước trên thế giới trên nguyêntắc tôn trọng độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của nhau,không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và cùng có lợi;đồng thời tôn trọng và cam kết thực hiện các công ước, điềuước, hiệp ước quốc tế đã tham gia, ký kết, phê chuẩn

Liên hệ thực tiễn:

Câu 5: Phân tích định hướng tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCNVN? Liên hệ thực tiễn?

Đây là phương hướng và là mục tiêu bao trùm của nhà nướcpháp quyền XHCN ở Việt Nam Là quan trọng, cấp thiết nhất tronggiai đoạn hiện nay Bởi vì: Đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân

là vấn đề có ý nghĩa sống còn của nhà nước ta, là tiêu chí đánhgiá tính chất nhà nước của dân, do dân, vì dân Phát huy dân chủcòn tăng cường uy tín của Đảng, là nhân tố quyết định sự thànhcông của sự nghiệp đổi mới, của cách mạng xã hội chủ nghĩa vàxây dựng CNXH ở VN

Thứ hai: Đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật

KH, gắn với ứng dụng

- Trong lĩnh vực xã hội: trước hết coi trọng hoàn thiện phápluật về chăm sóc bảo vệ sức khỏe cho nhân dân; về dân tộc, tôngiáo; báo chí, xuất bản; đấu tranh phòng chống tệ nạn xã hội…

- Trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng và trật tự an toàn xãhội: hoàn thiện pháp luật về biên giới, biển đảo; đấu tranh phòngchống tội phạm và vi phạm pháp luật; rà soát và pháp điển hóapháp luật về trât tự, an toàn giao thông

Thứ ba Tiếp tục đổi mới tổ chức, hoạt động của Quốc hội

Một là: Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của việcthực hiện các chức năng của Quốc hội: Là cơ quan duy nhất cóquyền lập Hiến và lập pháp, có quyền quyết định những vấn đềquan trọng của đất nước về đối nội và đối ngoại, bao gồm cả kinh

tế, chính trị, văn hoá- xã hội, an ninh, quốc phòng của đất nước

Là cơ quan giám sát tối cao các hoạt động của các cơ quan nhànước

Hai là: Phát huy vai trò của Đại biểu Quốc hội: Đại biểu làthành tố cơ bản trong cơ quan quyền lực cao nhất vì vậy, cần xácđịnh rõ vị trí vai trò của đại biểu quốc hội (đại biểu chuyên trách

và đại biểu không chuyên trách

Ba là: Tiếp tục kiện toàn các cơ quan của Quốc hội:

Bốn là: Tăng cường mối quan hệ giữa Quốc hội và nhân dânNăm là: Bảo đảm các điều kiện thuận lợi cho hoạt động củaQuốc hội

Thứ tư Đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước

Nền hành chính nhà nước đảm bảo hoạt động của nhà nước được thực hiện theo chương trình, kế hoạch đã dự kiến; xử lý các tình huống trong quản lý nhà nước nhằm đảm bảo an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Nội dung của cải cách hành chính:

-  Cải cách thể chế (xây dựng và hoàn thiện các luật lệ)

- Cải cách tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhànước:

- Tiếp tục đổi mới chế độ tài chính công và tài sản công: Thu,chi tài chính công đảm bảo theo đúng quy định của nhà nước,đảm bảo tiết kiệm, công bàng, có hiệu quả

Thứ năm: Đẩy mạnh cải cách tư pháp

Hoạt động tư pháp chủ yếu là hai cơ quan: Toà án và Việnkiểm sát Trong truy tố và xét xử phải đảm bảo khách quan, vô tư,đúng người đúng tội, không để lọt tội phạm, không làm oan người

vô tội