Skkn hóa học thpt (14)

Tuy nhiên phần lớn giáo viên và học sinh hiện nay trong quá trình dạy và học ít chú trọng trong việc đổi mới về dạy học nhằm hướng tới phát triển các năng lực mà học sinh cần có trong cu

MỤC LỤC

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN……… 1

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP……… 2

II.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến……… 2

II.1.1 Thực trạng học tập môn hóa học trước khi có sáng kiến……… 2

II.1.2 Tính cấp thiết của đề tài……… 3

II.2 Mô tả giải pháp khi có sáng kiến……… 4

II.2.1 Vấn đề cần giải quyết……… 4

II.2.2 Tính mới, tính sáng tạo……… 5

II.2.3 Thực trạng, khó khăn của đề tài……… 6

II.2.4 Cơ sở lý luận áp dụng sáng kiến……… 7

II.2.4.1 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo……… 7

II.2.4.2 Phát triển năng lực trong dạy học trải nghiệm sáng tạo môn hóa học……… 9

II.2.4.3 Các phương pháp dạy học tích cực – hình thức dạy học trong quá trình dạy học trải nghiệm sáng tạo……… 9

II.2.5 Các giải pháp……… 9

II.2.5.1 Thiết kế quy trình tổ chức dạy học trải nghiệm……… 9

II.2.5.2 Xây dựng các hoạt động trải nghiệm có thể triển khai trong chương trình hóa học 11 và 12……… 10

II.2.5.3 Thiết kế một số hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo…… 21

II.2.5.3.1 Trải nghiệm kho cá làng Vũ Đại……… 21

II.2.5.3.2 Trải nghiệm làm xà phòng handmade từ dầu ăn đã qua sử dụng……… 31

II.2.5.4 Thiết kế các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm nâng cao nhận thức của học sinh về trống rác thải nhựa dùng một lần……… 46

II.2.5.4.1 Thói quen sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần…………

II.2.5.4.2 Sự hiểu biết của HS về rác thải nhựa dùng một lần…………

II.2.5.4.3 Tác hại của rác nhựa dùng một lần………

II.2.5.4.4 Thực trạng và nguyên nhân của rác thải nhựa dùng một lần trong khu dân cư nông thôn huyện Hải Hậu………

II.2.5.4.5 Hệ thống giải pháp bằng hành động trải nghiệm thực tiễn chống rác thải nhựa………

1 Phát động chiến dịch “Nói không với túi nilon và sản phẩm nhựa sử dụng một lần”………

2 Tổ chức diễn đàn “Nói không với túi nilon và sản phẩm nhựa dùng một lần” trong môi trường học đường………

3 Tổ chức diễn đàn ngoài cộng đồng dân cư xã Hải Phú………

4 Hệ thống giải pháp bằng hành động trải nghiệm chống rác thải nhựa dùng một lần trong nhà trường………

5 Giải pháp bằng hành động trải nghiệm chống rác thải nhựa dùng một lần ngoài cộng đồng………

6 Tổ chức cuộc thi “Tái chế rác thải nhựa”………

46 47 48 50 50 50 51 52 54 57 57 II.3 Các minh chứng……… 60

III HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI……… 62

III.1 Hiệu quả giáo dục……… 62

III.2 Hiệu quả kinh tế……… 63

III.3 Hiệu quả về mặt xã hội……… 63

III.4 Khả năng áp dụng và nhân rộng………

III.5 Đề xuất và kiến nghị………

IV Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền………

TÀI LIỆU THAM KHẢO………

PHỤ LỤC………

64

64

65

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Thế kỷ XXI là thế kỷ của tri thức và thế giới đang diễn ra sự bùng nổ tri thức

và công nghệ Sự phát triển của thời đại đòi hỏi nguồn nhân lực phải có đủ trình độ,

NL và phẩm chất để đáp ứng yêu cầu của thời đại Điều này được thể hiện rất rõ trong nội dung văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII về Giáo dục và Đào

tạo: Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực”, “Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lí luận gắn với thực tiễn – chuyển từ HỌC ĐỂ BIẾT SANG HỌC ĐỂ LÀM’’

Như vậy, mục tiêu của giáo dục là chuẩn bị cho con người có được một hệ thống NL và phẩm chất, mà hạt nhân là biết tiếp cận phát hiện và GQVĐ một cách sáng tạo và đúng đắn Nhưng thực tế hiện nay, NL này của HS vẫn còn rất hạn chế, việc tìm ra PPDH cũng như thiết kế bài dạy học để phát triển NL GQVĐ&ST của

HS một cách hiệu quả là rất cần thiết cho GV phổ thông

Hóa học là môn khoa học có sự kết hợp nhuần nhuyễn lí thuyết với thực nghiệm Vì vậy, việc học lí thuyết kết hợp với thực hành, thí nghiệm trong phòng thực hành, ngoài thực tiễn có vai trò và ý nghĩa quan trọng Qua quá trình học tập môn Hóa học, nếu GV biết cách sử dụng PPDH hợp lý thì các NL, đặc biệt là NL tìm tòi, khám phá; NL GQVĐ&ST của HS sẽ được hình thành và phát triển

Thực hiện chương trình: Hoạt động ngoài giờ lên lớp - Trải nghiệm sáng tạo trong chương trình THPT, nhà trường hướng dẫn và tổ chức HS tham gia rất nhiều các HĐ TNST trong và ngoài nhà trường, từ đó tích lũy kinh nghiệm cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân Đặc biệt HS được tham gia HĐ TNST tìm hiểu và bảo vệ môi trường Trước tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên trầm trọng nhất là nạn ô nhiễm môi trường từ rác thải nhựa dùng một lần: cốc nhựa,

chai, hộp xốp,… dầu ăn thừa đã qua sử dụng xả thải trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm nhiều HS băn khoăn, trăn trở muốn đi tìm câu hỏi cho bài toán “Chống rác thải nhựa dùng một lần, tái chế dầu ăn đã qua sử dụng” bảo vệ môi trường và cuộc sống con người Trước phong trào đầy ý nghĩa này, HS phải làm gì đây? HS có thể tích cực tham gia các hoạt động trải nghiệm tìm hiểu thiên nhiên và bảo vệ môi trường để đi tìm lời giải đáp cho bài toán khó “Chống rác nhựa dùng một lần”? Thực tế sau một thời gian tham gia HĐ TNST trong và ngoài nhà trường dưới sự hướng dẫn của chúng tôi, HS đã tìm ra các giải pháp, thực hiện bước đầu có kết quả các giải pháp này

Các hoạt động trải nghiệm giúp học sinh tăng cường khả năng quan sát, học hỏi và cọ xát với thực tế, thu lượm và xử lí thông tin từ môi trường xung quanh từ

đó đi đến hành động sáng tạo và biến đổi thực tế mà các em quan sát được

Tuy nhiên phần lớn giáo viên và học sinh hiện nay trong quá trình dạy và học

ít chú trọng trong việc đổi mới về dạy học nhằm hướng tới phát triển các năng lực

mà học sinh cần có trong cuộc sống như: năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực tìm kiếm và xử lí thông tin…

Với đề tài “ Thiết kế hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm phát triển năng lực cho học sinh lớp 11 và lớp 12 ở trường trung học phổ thông” tôi mong muốn

nghiên cứu sâu hơn về tính ưu việt, khả năng vận dụng các phương pháp dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học, phát triển các năng lực và phẩm chất cho học sinh Áp dụng sâu rộng trong môi trường học đường và ngoài xã hội để góp phần tích cực “Chống rác thải nhựa dùng một lần, tái chế dầu ăn đã qua sử dụng” bảo vệ môi trường Đồng thời qua việc vận dụng kiến thức Hóa học để trải nghiệm làm một số món ăn truyền thống giúp HS ý thức bảo tồn lưu giữ món ăn đặc sản truyền thống

Qua đề tài này, tôi mong muốn: Những giải pháp đưa ra được mọi người tiếp tục bổ sung, hoàn thiện nâng cao chất khả năng vận dụng các phương pháp dạy học

nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học, phát triển các năng lực và phẩm chất cho học sinh

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

II.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

II.1.1 Thực trạng học tập môn hóa học trước khi có sáng kiến

Môn hóa học THPT là môn học nằm trong bài thi Khoa học tự nhiên trong kì thi TN THPT, được nhiều học sinh lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp Do đó, các em HS đã có ý thức tốt trong quá trình học tập môn hóa Tuy nhiên, cấu trúc đề thi hóa học vẫn còn thiên về kiến thức hàn lâm, trừu tượng nên các em chỉ chú trọng đến việc giải các bài toán hóa học theo cách nhanh nhất một cách máy móc, vô tình biến mình thành các “thợ giải” bài tập

Với nhiều thầy cô giảng dạy môn hóa học với mục tiêu củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng giải bài tập, nâng cao hiệu quả dạy học nhưng lại chưa chú trọng đến vấn đề liên hệ thực tế, gắn kiến thức hàn lâm với thực tiễn trong giảng dạy để HS yêu thích môn hóa học Do đó, HS tiếp thu kiến thức hàn lâm, trừu tượng một cách thụ động “không biết học kiến thức đó để làm gì”

Bộ môn hóa học ở bậc THPT giữ một vai trò quan trọng trong việc hình thành

và phát triển trí dục, đức dục và nhân cách con người Mục tiêu của môn học là giúp cho HS hiểu đúng, hoàn chỉnh, nâng cao tri thức, hiểu biết về thế giới, con người thông qua việc HS lĩnh hội tri thức mới cho bản thân Đồng thời, giúp cho HS hoàn thiện bản thân không chỉ về mặt kiến thức mà còn phát triển các năng lực và phẩm chất cho bản thân

Điều này đòi hỏi người giáo viên giảng dạy môn hóa học phải đổi mới phương pháp dạy học tích cực, giúp HS tích hợp những kiến thức đã học giải quyết các vấn đề thực tiễn Đồng thời, GV cũng phải tăng cường tổ chức các hoạt động trải

nghiệm giúp HS phát triển năng lực toàn diện hơn

Ngoài ra, rác thải nhựa dùng một lần , dầu ăn thừa sau khi sử dụng vứt bỏ một cách vô cùng thoải mái mà không biết rằng những việc làm dường như rất đỗi bình thường ấy đang hủy hoại đến sức khỏe của chính chúng ta và môi trường

“Xanh - Sạch - Đẹp” mà nhà trường, địa phương và xã hội đang phấn đấu

II.1.2 Tính cấp thiết của đề tài

Qua các phiếu điều tra khảo sát cho thấy số lượng HS yêu thích và thích môn

hóa học rất thấp chỉ chiếm 43,1%; HS thích học vì môn hóa học là do môn hóa học

là một trong những môn thi tốt nghiệp THPT chiếm 51,7% và kiến thức gắn với thực tiễn 45,7% HS cũng rất chú trọng các nội dung dạy học gắn với các kì thi chiếm 51,7%

Qua phân tích thì các em vẫn chủ yếu học theo lối truyền thống nặng về thi

cử đối phó, do vậy mà các em ít có yếu tố đam mê nghiên cứu và thực sự yêu thích

là rất ít, kĩ năng thực hành rất hạn chế và là nguyên nhân năng lực làm việc hạn chế sau khi tốt nghiệp, đặc biệt là trong thời đại 4.0 với kỉ nguyên của thế giới phẳng thì khả năng đáp ứng đầu ra sau khi ra trường lại càng rất khó khăn

Như vậy với phương pháp dạy học truyền thống, học sinh khó có thể rèn luyện, phát triển được các năng lực của bản thân.Việc đưa các HĐ TNST vào giảng dạy là góp phần tích cực vào hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh

Hơn nữa qua nghiên cứu tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân, tác hại của rác thải nhựa dùng một lần trong nhà trường và ngoài cộng đồng dân cư, dầu ăn thừa

đã qua sử dụng tại các gia đình, quán ăn,… tôi thấy cần phải tích cực tham gia HĐ TNST để tìm, đưa ra và thực hiện các giải pháp để giảm thiểu các loại rác thải này góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe con người

HS trải nghiệm làm một số món ăn truyền thống vận dụng kiến thức môn học

vào thực tế qua đó giúp HS ý thức bảo tồn lưu giữ món ăn đặc sản truyền thống

II 2 Mô tả giải pháp khi có sáng kiến

II.2 1 Vấn đề cần giải quyết

Là một giáo viên, tôi luôn mong muốn truyền đạt đến HS toàn bộ kiến thức, giúp các em tham gia tích cực vào các hoạt động học nhằm lĩnh hội tri thức mới Đồng thời, HS biết cách vận dụng tri thức mới lĩnh hội vào giải thích được các hiện tượng thực tế và vận dụng được vào thực tiễn cuộc sống

Khi giảng dạy đa phần GV chủ yếu giảng dạy bằng phương pháp thuyết trình và giảng dạy lí thuyết cho HS Điều này dẫn đến hiện tượng HS không chủ động tìm tòi lĩnh hội kiến thức HS không nhớ, không hiểu và vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn Vậy làm thế nào để HS có thể tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức và hoàn thiện bản thân? GV cần chủ động tìm phương pháp đổi mới để tạo hứng thú học tập cho HS, đặc biệt là giúp HS có thể gắn kết kiến thức học được với thực tiễn, phát huy được tính tự lực, trách nhiệm, sáng tạo của HS, đồng thời phát triển năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp mang tính tích hợp Hoạt động trải nghiệm là một trong những phương pháp dạy học làm tăng hiệu quả học tập trên

Vậy hoạt động trải nghiệm là gì? Mục tiêu, đặc điểm, hình thức, các phương pháp dạy học hoạt động trải nghiệm gồm những gì? Cách đánh giá hoạt động trải nghiệm như thế nào?

II.2.2 Tính mới, tính sáng tạo

- Qua nghiên cứu tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân, tác hại của rác thải nhựa dùng một lần đã qua sử dụng trong nhà trường và ngoài cộng đồng dân cư, và dầu

ăn thừa đã qua sử dụng tại gia đình, quán ăn,… tôi thấy cần phải tích cực tham gia

HĐ TNST để tìm, đưa ra và thực hiện các giải pháp để giảm thiểu các loại rác thải này và tái chế chúng góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe con người

- Đề xuất nội dung và quy trình dạy học môn hóa học theo tiếp cận dạy học trải nghiệm cho học sinh THPT, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học môn hóa học cũng như phát triển năng lực của học sinh trường THPT

- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng làm việc theo nhóm một cách có hiệu quả

từ đó hình thành năng lực hợp tác trong học tập và trong công việc hàng ngày

- Định hướng cho học sinh cách tìm tòi, khai thác các tài liệu liên quan đến vấn đề học tập và định hướng cách khai thác thông tin từ tài liệu thu thập được một cách có hiệu quả

- Giúp học sinh tự tin giao tiếp trước đám đông và khả năng thuyết trình các sản phẩm do chính các em tìm tòi

- Và hơn hết các em có thể tự hào về những sản phẩm do chính tay mình làm

ra và sử dụng những sản phẩm đó với nhiều mục đích khác nhau hoặc sẽ định hướng nghề nghiệp sau khi ra trường

- Xây dựng nhiều chủ đề dạy học theo nội dung hoạt động trải nghiệm vào bài giảng hóa học 11, 12 THPT để dạy tốt và học tốt môn hóa học

II.2.3 Thực trạng, khó khăn của đề tài

- Nội dung học tập được tổ chức theo chương bài nên thời gian bị hạn chế, các kiến thức lại liên quan với nhau, khó triển khai dự án (thường từ 1-2 tuần các

em mới hoàn thành trong khi nội dung bài học đôi khi chỉ được phân phối trong một tiết)

- Kiểm tra, đánh giá hiện nay vẫn chưa chú trọng đến kĩ năng mềm, cũng như kiến thức thực tế của HS

- Về phía HS, nhiều em không hứng thú với những hoạt động thực tiễn, vì chúng ảnh hưởng đến thời gian học tập của các em mà không đem lại điểm số Không chỉ đánh giá HS thông qua điểm số những bài kiểm tra, việc đánh giá xếp

loại GV cũng được dựa trên kết quả học tập do người đó giảng dạy Với áp lực trên, làm sao HS không học để thi và GV không dạy để thi? Mục tiêu sâu xa là học để hành, học để làm người đã bị bỏ qua

- HS còn rất xa lạ và hầu như không có kĩ năng hoạt động nhóm, làm việc tập thể, báo cáo, thuyết trình,… cũng như các hoạt động lập kế hoạch, giải quyết vấn

II.2.4.Cơ sở lý luận áp dụng sáng kiến

II.2.4.1 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo

II.2.4.1.1 Khái niệm HĐ TNST

HĐ TNST là hoạt động giáo dục, trong đó, từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực…, từ đó tích luỹ kinh

nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình

II.2.4.1.2 Mục tiêu của HĐ TNST

HĐ TNST giúp HS hình thành và phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực nghề nghiệp thông qua chủ

đề hoạt động gắn với những nội dung cụ thể về bản thân, quê hương, đất nước, con người HĐ TNST giúp HS có cơ hội khám phá bản thân và thế giới xung quanh, phát triển đời sống tâm hồn phong phú, biết rung cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên

và tình người, có quan niệm sống và ứng xử nhân văn, bồi dưỡng cho HS tình yêu

đối với quê hương, đất nước, ý thức về cội nguồn và bản sắc của dân tộc để góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam

II.2.4.1.3 Đặc điểm của HĐ TNST

- Trải nghiệm và sáng tạo là dấu hiệu cơ bản của hoạt động;

- Nội dung HĐ TNST mang tính tích hợp và phân hóa cao;

- HĐ TNST được thực hiện dưới nhiều hình thức đa dạng;

- HĐ TNST đòi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường;

- HĐ TNST giúp lĩnh hội những kinh nghiệm mà các hình thức học tập khác không thực hiện được;

Tóm lại, HĐ TNST là một phương thức học hiệu quả, nó giúp hình thành năng lực cho người học Phương pháp trải nghiệm có thể thực hiện đối với bất cứ lĩnh vực tri thức nào, khoa học hay đạo đức, kinh tế, xã hội… Hoạt động trải

nghiệm cũng cần được tiến hành có tổ chức, có hướng dẫn theo quy trình nhất định của nhà giáo dục thì hiệu quả của việc học qua trải nghiệm sẽ tốt hơn Hoạt động giáo dục nhân cách học sinh chỉ có thể tổ chức qua hoạt động trải nghiệm

II.2.4.1.4 Các hình thức tổ chức HĐ TNST

Hình thức tổ chức HĐ TNST trong nhà trường phổ thông rất phong phú và

đa dạng Cùng một chủ đề, một nội dung giáo dục nhưng HĐTN có thể tổ chức theo nhiều hình thức hoạt động khác nhau, tùy theo lứa tuổi và nhu cầu của HS, tùy theo điều kiện cụ thể của từng lớp, từng trường

HĐ TNST được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau Hình thức có tính thể nghiệm tương tác như: diễn đàn, giao lưu, hội thảo, sân khấu hóa……Hình thức

có tính cống hiến như: Thực hành lao động, hoạt động tình nguyện, nhân đạo Hình thức có tính khám phá như: thực địa- thực tế, tham quan, cắm trại, trò chơi Hình thức có tính nghiên cứu phân hóa như: dự án nghiên cứu khoa học, Cuộc thi Khoa học kĩ thuật, STEM… Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất

định

HĐ TNST được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau Hình thức có tính thể nghiệm tương tác như: diễn đàn, giao lưu, hội thảo, sân khấu hóa……Hình thức có tính cống hiến như: Thực hành lao động, hoạt động tình nguyện, nhân đạo Hình thức có tính khám phá như: thực địa- thực tế, tham quan, cắm trại, trò chơi Hình thức có tính nghiên cứu phân hóa như: dự án nghiên cứu khoa học, Cuộc thi Khoa học kĩ thuật, STEM… Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định

II.2.4.2 Phát triển năng lực trong dạy học trải nghiệm sáng tạo môn hóa học

+ Năng lực sáng tạo trong TNST có mối quan hệ với năng lực sáng tạo, năng lực nghiên cứu và thực hành Hóa học

+ Năng lực tham gia và tổ chức các hoạt động trong TNST có mối quan hệ với năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề

+ Năng lực định hướng nghề nghiệp trong TNST có mối quan hệ với năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống

+ Năng lực tích cực hóa bản thân trong TNST có mối quan hệ với năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống, năng lực tính toán

II.2.4.3 Các phương pháp dạy học tích cực - hình thức dạy học trong quá trình dạy học trải nghiệm sáng tạo

- Dạy học dự án

- Dạy học tích hợp liên môn

- STEM

II.2.5 Các giải pháp

II.2.5.1 Thiết kế quy trình tổ chức dạy học trải nghiệm

Tôi xây dựng giáo án cho hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo quy trình sau:

Bước 1: Tìm hiểu HS

Bước 2: Xác định mục tiêu, lựa chọn chủ đề và nội dung dạy học trải nghiệm sáng tạo

Bước 3:Thiết kế lập kế hoạch giảng dạy

Bước 4: Trải nghiệm (thu thập thông tin)

Bước 5: Phân tích trải nghiệm, rút ra bài học

Bước 6: Thiết kế bài tập áp dụng

Bước 7: Tổng kết: GV khái quát, so sánh những kiến thức HS trải nghiệm với

kiến thức chuẩn Mở rộng, tăng hứng thú cho HS về các chủ đề khác

II.2.5.2 Xây dựng các hoạt động trải nghiệm có thể triển khai trong chương trình hóa học 11 và 12

Hóa học lớp 11

Chương 1: Sự điện li:

1 Khảo sát môi

trường nước tại địa

- Chia nhóm theo học sinh từng vùng

- Xác định pH của mẫu: Nước mưa, nước giếng,

phương và đề xuất

hướng khắc phục

- Mỗi nhóm được phát chỉ thị vạn năng để khảo sát pH của nước tại địa phương

nước qua thiết bị lọc và nước vùng hồ tôm

2.Tìm hiểu về bệnh

dạ dày và thuốc chữa

bệnh dạ dày

- Học sinh tìm hiểu thông tin về bệnh dạ dày qua nhiều tài liệu

- Học sinh giải thích được

cơ chế của việc dùng thuốc chữa bệnh dạ dày

3 pH và bệnh sâu

răng

- Học sinh tìm hiểu thông tin về sâu răng qua nhiều tài liệu

- Học sinh giải thích được mối liên hệ của bệnh sâu răng và giá trị pH

Chương 2 : Nitơ- Photpho

+ Đất tại địa phương mình (đất mặn, đất chua,…

+ Các loại phân bón trên thị trường

+Xác định thành phần định tính và cách sử dụng, tác dụng của từng loại phân bón trên

+ Có thể sử dụng một

số chất tự nhiên để cải tạo đất trồng, làm

- Xác định môi trường đất tại địa phương

- Loại đất đó có thích hợp

để trồng các loại cây chuyên biệt tại địa phương không? Giải thích?

- Cách bón phân phù hợp vào từng thời điểm cho một

số cây trồng chuyên biệt tai địa phương như: lúa, ngô, lạc, đậu xanh…

- Học sinh hiểu được: Phân

nitrat là các chất ô nhiễm

phân bón, tránh việc dụng các hợp chất hóa

học

trường nước Hiện tượng này làm ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường như thiếu dưỡng khí, làm cạn kiệt ôxy hòa tan trong nước, làm giảm số lượng các thể cá và các quần thể động vật khác Nhiều nguồn nước ngọt ở địa phương đang bị ô nhiễm nặng do hàm lượng muối nitrat tăng lên, gây ảnh hưởng sức khỏe con người

 Sử dụng đạm nitrat hợp

lí, đúng liều lượng

- Học sinh hiểu được: bón phân lân quá liều lượng gây chua đất, đất bị thoái hóa,

photphat trong nước, gây ô nhiễm môi trường nước và

photphat lớn, gây nên hiện tượng phú dưỡng, ô nhiễm nguồn nước

bảo vệ thực vật và

thuốc trừ sâu tại địa

phương, thuốc diệt

thường dùng và cách sử dụng

- Học sinh có ý thức bảo vệ môi trường và cách sử dụng thuốc trừ sâu hợp lý

- Học sinh biết được: Kẽm photphua làm thuốc chuột-

cơ chế, tác hại với người và môi trường

Chương 3: Cacbon – Silic:

- Sử dụng than an toàn Vấn đề năng lượng, năng lượng sạch

Học sinh biết được:

- Cách sử dụng các nguồn năng lượng sạch, an toàn

- Các mỏ than trên cả nước (học trong môn Địa lý

- Học sinh biết được cách dùng than để đun nấu an toàn và không dùng than để sưởi ấm vào mùa đông

2 Hợp chất cacbon Học sinh tìm hiểu

thông tin về:

- Hiệu ứng nhà kính

- Học sinh giải thích được các hiện tượng trên bằng kiến thức hóa học

- Hiện tượng hình thành thạch nhũ trong hang động

- Hiện tượng hình thành núi đá vôi

- Hiện tượng ấm nước đóng cặn sau một thời gian sử dụng Hiện tượng ngộ độc khí cacbon mono oxit khi

sử dụng than đá đun nấu hoặc sưởi ấm

- Học sinh có được các sản phẩm từ vỏ sò, vỏ ốc để trưng bày, giới thiệu và có thể đề xuất phương án kinh doanh bán cho khách du lịch hoặc làm quà lưu niệm

Chương 5: Hidrocacbon no

1 Hidrocacbon no là

nguồn nhiên liệu

trọng yếu đối với con

Học sinh biết được:

- Cách sử dụng các nguồn năng lượng sạch, an toàn tại địa phương

- Cách sử dụng nguồn năng lượng thay thế ga, than đá, củi…

2 Hidrocacbon no

cũng là nguồn nguyên

liệu quan trọng của

công nghiệp hóa chất

- Tìm hiểu về xăng A90, A92,

A95.Cách đánh giá chất lượng xăng và thực trạng pha xăng hiện nay

- Học sinh hiểu được

ý nghĩa cách kí hiệu từng loại xăng trên

- Cách sử dụng các

loại xăng phù hợp với động cơ

Chương 6: Hidrocacbon không no:

- Rác thải nhựa gây ô nhiễm môi trường địa phương em như thế nào? Trình bày kèm dẫn chứng cụ thể (tranh ảnh, video)

- Nghiên cứu cách thức làm vật liệu nhựa tái chế và các giải pháp hành động trải nghiệm góp phần giảm thiểu rác thải nhựa, bảo vệ môi trường

- Học sinh biết các đặc tính, thông tin cách sử dụng an toàn đối các vật liệu trên

- HS biết được các biện pháp tái sử dụng, tái chế vật liệu polime thành những sản phẩm,

đồ dùng có ích trong đời sống

- Thông qua các hoạt động trải nghiệm để

HS hiểu tác hại của rác thải nhựa tới môi trường và có ý thức tuyên truyền

“Nói không với sản phẩm nhựa dùng một lần”

- Tìm hiểu cách sử dụng đèn

xì hàn cắt kim loại

- Học sinh biết nguyên tắc sử dụng đèn xì an toàn

- Thực trạng sử dụng đất đèn để ủ hoa quả Lợi ích và tác hại

- Cách dấm chín hoa quả an toàn ở địa phương

- Tác hại của việc ủ hoa quả bằng đất đèn và giải thích được những tác hại trên bằng kiến thức hóa học

- Cách dấm chín hoa quả an toàn

Chương 7: Hidrocacbon thơm

Aren- nguồn nguyên

liệu quan trọng của

Học sinh biết được: Cách sử dụng của thuốc nổ TNT an toàn trong các lĩnh vực quân sự

Chương 8: Ancol – Phenol

- Tuyên truyền về tác hại của rượu với mọi người xung quanh

bia ở nước ta?

Những tác động tiêu cực của rượu bia và giải pháp cho vấn đề bia rượu

- Lợi ích của việc sử dụng xăng E5 so với các loại xăng khác

3 Phenol – Phẩm

nhuộm, thuốc diệt cỏ,

thuốc nổ

- Tìm hiểu vùng nước xả thải của các nhà máy luyện thép bị ô nhiễm phenol

- Cá ở vùng biển Quảng Nam bị nhiễm phenol Tác hại của phenol với đời sống con người và môi trường

- Học sinh giải thích được vì sao nước thải của nhà máy luyện thép bị nhiễm phenol

- Giải thích một số độc tính của phenol đối với sức khỏe của con người

Chương 9: Andehit – Axit cacboxylic

1 Fomalin - Học sinh tìm hiểu qua tài

liệu về các vấn đề:

- Tìm hiểu về chất fomalin

và thực trạng lạm dụng fomalin trong chế biến thực phẩm hiện nay

Học sinh biết được:

- Một số loại thực phẩm chế biến sử dụng fomalin và tác hại đối với đời sống của con người

sử dụng giấm ăn

Hóa học lớp 12 (Phần hữu cơ)

Chương 1: Este- Lipit

Xà phòng - Tìm hiểu cách làm tinh dầu

chanh bưởi, làm dầu dừa

- Tìm hiểu về cách làm xà phòng handmade ở một số cửa hàng ở Nam Định và làm theo nhóm tại phòng thí nghiệm trường Nghiên cứu làm xà phòng từ dầu thực vật đã qua sử dụng

- HS biết khái niệm xà phòng, phương trình xà phòng hóa chất béo thu được sản phẩm glixerol

và xà phòng

- HS biết tái sử dụng lượng dầu ăn đã qua chế biến nếu sử dụng lại rất có hại có sức khỏe con người thành sản phẩm xà phòng giúp con người có thể

sử dụng trong đời sống hàng ngày Giúp học sinh và gia đình tiết kiệm tiền mua xà phòng để sử dụng lại

tránh gây ô nhiễm môi trường Sản phẩm xà phòng có thể được chế tạo đơn giản tại nhà để

để phục vụ cho rửa tay, giặt quần áo, làm sạch vết bẩn trong sinh hoạt hàng ngày

- Áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường, tái chế chất béo đã qua sử dụng để sản xuất xà phòng

- Tìm hiểu về thành phần hóa học, ứng dụng của đường kính, đường phèn, đường cát

- Ăn nhiều tinh bột có nguy cơ mắc các bệnh béo phì, tiểu đường, xây dựng chế độ ăn uống khoa học cho bản thân

và gia đình

Học sinh biết: Vai trò quan trọng của glucozơ, saccarozơ, tinh bột với con người, có biện pháp bảo vệ sức khỏe, phòng tránh bệnh tiểu đường

2 Xenlulozơ - Tìm hiểu quy trình muối dưa,

trải nghiệm muối dưa và quay lại video, lưu trữ sản phẩm

- Học sinh giải thích được cách muối dưa

Chương 3: Amin- amino axit- protein

Protein - Học sinh tìm hiểu thế nào là

sự đông tụ protein?

- Tìm hiểu quy trình làm đậu phụ và làm tàu hũ (tào phớ) tại địa phương mình

- Tìm hiểu quy trình làm trứng muối làm nhân bánh trung thu, đi thăm và học hỏi tại các

cơ sở làm bánh trung thu, thực hiện muối trứng theo nhóm, báo cáo sản phẩm

- Tìm hiểu những kiến thức thực tế về sản xuất và kinh doanh món ăn “Cá kho làng

Vũ Đại”, để trải nghiệm kho

cá và thưởng thức món ăn Cá kho làng Vũ Đại

- Học sinh biết được: Protein bị đông tụ khi đun nóng, hoặc

có mặt của axit, bazơ, muối

- Nấu canh riêu cua

từ cua, cáy, tôm để phục vụ các bữa ăn hằng ngày của gia đình là hiện tượng đông tụ protein bởi nhiệt

- Làm được đậu phụ hoặc làm tàu hũ (tào phớ) để phục

vụ bữa ăn hằng ngày của gia đình mình

- Làm được trứng muối để làm thức

ăn, nhân bánh, học cách giới thiệu,

quảng bá sản phẩm nhóm

- Giải thích được kĩ thuật chế biến, sản phẩm, bảo quản món Cá kho làng

Vũ Đại, đề xuất biện pháp cải tiến

kĩ thuật chế biến, bảo quản món Cá kho làng Vũ Đại và

kĩ thuật chế biến các món ăn tương

tự

Chương 4: Polime

Vật liệu polime - Rác thải polime gây ô nhiễm

môi trường địa phương em như thế nào? Trình bày kèm dẫn chứng cụ thể (tranh ảnh, video)

- Nghiên cứu cách thức làm vật liệu polime tái chế, góp phần giảm thiểu rác thải polime, bảo vệ môi trường

HS biết được các biện pháp tái sử dụng, tái chế vật liệu polime thành những sản phẩm, đồ dùng

có ích trong đời sống

II.2.5.3 Thiết kế một số hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo

II.2.5.3.1 : “ Phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh thông qua dạy học dự án phần PROTEIN- Trải nghiệm kho cá của làng Vũ Đại Hóa học 12 góp phần bảo tồn lưu giữ món ăn đặc sản truyền thống ”

I MỤC TIÊU

1) Mục tiêu chung: Góp phần hình thành các năng lực chung: Tự chủ và tự học;

Giao tiếp và hợp tác; Giải quyết vấn đề và sáng tạo

2) Mục tiêu cụ thể:

a) Năng lực nhận thức hóa học

Hs nêu được nguồn gốc protein trong tự nhiên; phát biểu được khái niệm protein, nêu được đặc điểm cấu tạo, nêu được tính chất vật lí, trình bày tính chất hóa học của protein; nêu được vai trò của protein với sự sống

b) Năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học

Thực hiện được thí nghiệm tính tan và phản ứng màu của protein (lòng trắng trứng) của dung dịch lòng trắng trứng bởi axit HNO3 đặc, phản ứng của dung dịch lòng trắng trứng với Cu(OH)2 trong môi trường kiềm

c) Năng lực vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học

Giải thích được kĩ thuật chế biến, sản phẩm, bảo quản món Cá kho làng Vũ Đại, đề xuất biện pháp cải tiến kĩ thuật chế biến, bảo quản món Cá kho làng Vũ Đại và kĩ thuật chế biến các món ăn tương tự

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ YẾU

Phương pháp dự án và Phương pháp thí nghiệm nghiên cứu

III CHUẨN BỊ

1) Chuẩn bị của GV

Hóa chất thí nghiệm: 1 quản trứng gà hoặc trứng vịt, nước, dd HNO3 đặc, dd

CuSO4, dd NaOH

Dụng cụ: cốc, ông nghiệm, kẹp gỗ

2) Chuẩn bị của học sinh

Thực hiện dự án kho cá theo công thức Cá kho làng Vũ Đại và thưởng thức món ăn

Cá kho làng Vũ Đại

IV CHUỖI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, KẾT NỐI

Mục tiêu:

Tìm hiểu những kiến thức thực tế về sản xuất và kinh doanh món ăn “Cá kho làng

Vũ Đại”, để trải nghiệm kho cá và thưởng thức món ăn Cá kho làng Vũ Đại, nêu nhiệm vụ học tập Tạo cảm xúc tích cực và hứng thú học tập cho HS

Nội dung: Trải nghiệm món ăn cá kho làng Vũ Đại

Phương thức tổ chức hoạt động

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Trước giờ học, GV gửi tài liệu Kĩ thuật chế biến món ăn Cá kho làng Vũ Đại vào messenger của lớp, in và dán ở bảng tin của lớp, để học sinh tự nghiên cứu và thực hành kho cá, thưởng thức món ăn Cá kho làng Vũ Đại

Kĩ thuật chế biến món ăn “Cá kho làng Vũ Đại”

+ Cá trắm đen có khối lượng từ 4 đến 5 kg; + 500 gam thịt ba chỉ;

+ 300 ml nước mắm cốt cá; + 400 ml nước cốt chanh;

+ Gia vị khác: giềng, gừng, hành, tỏi, tiêu, ớt, nước cốt dừa

+ Cá kho bằng niêu đất, đun bằng củi nhãn liên tục trong 12 giờ

- Trong giờ học, GV yêu cầu HS trình bày đặc điểm của sản phẩm Cá kho làng Vũ Đại: có còn vị chua của chanh hay không, có mùi tanh hay không, xương cá mềm hay cứng, thịt cá có rắn không, thơm không, ngọt không, ? Kĩ thuật bảo quan sản phẩm: cá để trong môi trường tự nhiên được mấy ngày, muốn bảo quản lâu hơn phải làm như thế nào?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Thực hiện nhiệm vụ trước giờ học: Toàn bộ HS ở lớp 12C3 - Trường THPT B Hải Hậu, vào dịp trước tết âm lịch năm 2021, tôi phụ trách dạy môn Hóa học của lớp đã phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm và ban thường trực hội phụ huynh HS của lớp đã tổ chức cho các em trải nghiệm gói bánh chưng và chế biến một số món

ăn có ý nghĩa, vì vậy trong lớp sẽ có những em học sinh đứng ra hướng dẫn và tổ chức cho các bạn trong lớp thực hiện món cá kho làng Vũ Đại Toàn bộ sản phẩm của hoạt động trải nghiệm này được sử dụng để liên hoan tất niên cho lớp Bài

“Protein” được học trong chương trình hóa học lớp 12 thực hiện hoạt động trải nghiệm kho cá rất tốt để bảo tồn lưu giữ món ăn đặc sản truyền thống

- Thực hiện nhiệm vụ trong giờ học: HS liên tưởng lại hương vị của món cá kho trong bữa tiệc tất niên, huy động kiến thức thực tế về bảo quản sản phẩm để hoàn thành nhiệm vụ học tập

Bước 3: Báo cáo sản phẩm và thảo luận

- Sản phẩm trước giờ học là 1 niêu cá kho làng Vũ Đại và HS trong cả lớp được thưởng thức sản phẩm của mình

- Báo cáo sản phẩm trong giờ học: HS lớp khác sẽ nêu cảm nhận về sản phẩm, HS khi làm xong sẽ nêu kĩ thuật bảo quản

Bước 4: Sản phẩm mong muốn của hoạt động và nêu nhiệm vụ học tập

- Sản phẩm:

+ Không còn vị chua của chanh;

+ Cá không còn mùi tanh;

+ Xương cá mềm;

+ Thịt cá rắn, thơm, ngọt

- Bảo quản sản phẩm:

+ Cá kho để trong tự nhiên (mùa đông) được trong 1 tuần

+ Khi nhận được sản phẩm, quý khách nên dỡ bỏ hộp giấy, bỏ trong ngăn mát tủ lạnh được khoảng gần 3 tuần

+ Sử dụng máy hút chân không để bảo quản cá kho khi chuyển đến những nơi xa như vào miền Nam

- GV nêu câu hỏi nghiên cứu:

(1) Tại sao cá không còn mùi tanh?

(2) Tại sao thịt cá rắn, ngọt?

(3) Tại sao cá không bị chua?

(4) Tại sao không sử dụng chất bảo quản mà cá vấn để được lâu?

- HS sẽ trả lời được 1 phần các câu hỏi nghiên cứu, cụ thể:

(1) Tại sao cá không còn mùi tanh?

Vì mùi tanh của cá là do các amin gây ra, những amin này sẽ tác dụng với axit chanh làm mất mùi tanh của cá

(2) Tại sao thịt cá rắn, ngọt? HS chưa trả lời được

(3) Tại sao cá không bị chua? HS chưa trả lời được

(4) Tại sao không sử dụng chất bảo quản mà cá vấn để được lâu?

Vì cá được kho kĩ nên để được lâu Nhưng tại sao kho kĩ lại để được lâu thì HS không trả lời được

Các câu hỏi này sẽ được trả lời đầy đủ sau khi các em học xong bài “Protein.”

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Mục tiêu:

- Hs nêu được nguồn gốc protein trong tự nhiên.Phát biểu được khái niệm protein Nêu được đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí Trình bày tính chất hóa học của protein Nêu được vai trò của protein với sự sống

HS thực hiện được thí nghiệm tính tan của protein (lòng trắng trứng) , thí nghiệm

sự đông tụ của dung dịch lòng trắng trứng bởi axit HNO3 đặc, phản ứng của dung dịch lòng trắng trứng với Cu(OH)2 trong môi trường kiềm

Nội dung: nguồn protein trong tự nhiên, khái niệm protein, đặc điểm cấu tạo, tính

chất vật lí, vai trò của protein với sự sống

Phương thức tổ chức và sản phẩm hoạt động

Nội dung I Nguồn protein trong tự nhiên, khái niệm và cấu tạo

B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

HS trả lời câu hỏi: Nguồn protein trong

tự nhiên, khái niệm và cấu tạo?

B2: Thực hiện nhiệm vụ: HS nghiên

cứu SGK hoặc trao đổi với các bạn bên

cạnh để hoàn thành nv học tập

B3: Báo cáo sp, thảo luận:

HS thể hiện sản phẩm học tập của mình

vào vở ghi;

HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi, các hs

- Trong tự nhiên, protein có nhiều trong thịt, trứng, sữa, cá, đậu, tóc, da, lông, móng,, sừng, vi sinh vật

Khái niệm: protein là peptit cao phân tử,

có khối lượng tử vài vạn đến vài triệu u

- Cấu tạo (phân loại) + Protein đơn giản và protein phức tạp: Protein đơn giản: gồm các chuỗi polipeptit kết hợp với nhau (anbumin của lòng trắng trứng, fibroin của tơ tằm,

còn lại nhận xét, bổ sung

B4: Đánh giá, chốt kiến thức

Thông qua việc quan sát nội dung ghi

chép trong vở của hs, thông qua câu trả

lời của hs, gv đánh giá được năng lực

của hs Chốt kiến thức (cột bên)

Protein phức tạp = protein đơn giản + phi protein (nucloprotein, lipoprotein, ) + Protein bậc 1, bậc 2, bậc 3 và bậc 4

Nội dung II Tính chất của protein

* Chuyển giao nhiệm vụ, thực hiện

nhiệm vụ và báo cáo sản phẩm :

- GV hướng dẫn và cho 1 hs thực hiện

thí nghiệm : lấy lòng trắng trứng hòa

tan vào nước Các hs còn lại quan sát

độ tan, nhận xét tính tan của protein ?

- Sau khi hs quan sát, nhận xét xong,

GV hướng dẫn HS thực hiện 2 thí

nghiệm nghiên cứu: sự đông tụ của

protein trong môi trường axit, phản ứng

thế nitro vào vòng benzen, phản ứng

màu biure của lòng trắng trứng với

Cu(OH)2 trong môi trường kiềm :

+ Cho vài giọt dd HNO3 đặc vào 1 ống

nghiệm đựng dd lòng trắng trứng, hiện

tượng, kết luận ? Sau một thời gian

quan sát lại hiện tượng thí nghiệm?

+ Cho 5 giọt dd CuSO4 vào ống nghiệm

1) Tính chất vật lí

- Độ tan: hầu hết không tan trong nước, một số loại tan được trong nước như lòng trắng trứng, protein của máu tạo thành dd keo

- Sự động tụ: khi đun nóng hoặc cho axit, bazơ, muối của kim loại nặng vào dd protein, thì protein sẽ bị đông tụ và và tách ra khỏi dd

2) Tính chất hoá học:

a) Phản ứng màu với dd HNO3

- dd lòng trắng trứng tác dụng với dd HNO3 đặc tạo kết tủa màu vàng

- Nguyên nhân: protein của lòng trắng trứng chứa mắt xích phenyl alanin, phản ứng thế nitro vào vòng benzen của phenyl alanin tạo kết tủa màu vàng

b) Phản ứng màu biure:

đựng 1 ml dd NaOH, sau đó cho dd

lòng trắng trứng vào và lắc đều Quan

sát hiện tượng và giải thích ?

- Protein có tham gia phản ứng thủy

phân hay không ? Tại sao ?

* Đánh giá và chốt kiến thức

GV đánh giá kĩ năng làm thí nghiệm

của hs, đánh giá đúng – sai của HS

Nội dung III Vai trò của protein

B1: Em hãy cho biết vai trò của protein

đối với sự sống

B2: HS đọc sách giáo khoa, thảo luận

với các bạn bên cạnh để trả lời câu hỏi

B3: HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi

B4: Đánh giá: GV đánh giá đúng – sai

- Protein là cơ sở của sự sống

- Oxi hóa protein để lấy năng lượng cho hoạt động của cơ thể

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Mục tiêu: củng cố kiến thức về trạng thái tự nhiên, khái niệm, cấu tạo, tính chất và

vai trò của protein

Nội dung luyện tập

Một số bài trong đề thi ĐH-CĐ

Câu 1: Phát biểu nào sau đây đúng?

A Gly-Ala có phản ứng màu biurê

B Alanin là hợp chất có tính lưỡng tính

C Đimetylamin là amin bậc ba

D Tripeptit mạch hở có ba liên kết peptit

Câu 2: Phát biểu nào sau đây là sai?

A Protein đơn giản được tạo thành từ các gốc α-amino axit

B Tất cả các peptit đều có khả năng tham gia phản ứng thủy phân

C Trong phân tử đipeptit mạch hở có hai liên kết peptit

D Tripeptit Gly–Ala–Gly có phản ứng màu biure với Cu(OH)2

Câu 3: Khi nói về peptit và protein, phát biểu nào sau đây là sai?

A Protein có phản ứng màu biure với Cu(OH)2

B Tất cả các protein đều tan trong nước tạo thành dung dịch keo

C Thủy phân hoàn toàn protein đơn giản thu được các α-amino axit

Câu 4: Phát biểu nào sau đây là sai?

A Protein bị thủy phân nhờ xúc tác axit

B Protein được tạo nên từ chuỗi các peptit kết hợp lại với nhau

C Amino axit có tính chất lưỡng tính

D Đipeptit có phản ứng màu biure

Câu 5: Phát biểu nào sau đây sai?

A Protein là cơ sở tạo nên sự sống

B Protein đơn giản là những chất có tối đa 10 liên kết peptit

C Protein bị thủy phân nhờ xúc tác axit, bazơ hoặc enzim

D Protein có phản ứng màu biure

Một số bài giải thích hiện tượng thực tiễn

1) Tại sao sau khi nấu canh cua lại xuất hiện các mảng riêu cua nổi lên? 2) Tại sao khi làm đậu phải sử dụng nước chua?

3) Tại sao món xương chó nấu đu đủ xanh sẽ chóng nhừ?

4) Giải thích hiện tượng viêm loét dẫn tới thủng dạ dày?

D VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI MỞ RỘNG

Mục tiêu: giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết

các các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn và mở rộng kiến thức của HS

Nội dung HĐ: Giải thích kĩ thuật chế biến, sản phẩm, bảo quản món Cá kho

(2) Thịt cá rắn, thơm, ngọt: thành phần của thịt cá là protein, chất này bị thủy phân trong môi trường axit, trong điều kiện nhiệt độ cao kéo dài, thu được sản phẩm là amino axit (ở dạng muối nội phân tử, muối amoni của amino axit với axit chanh), chất này có vị ngọt tự nhiên, sự có mặt của các muối này làm tăng nồng độ muối trong cá kho, làm cho thịt cá rắn và lâu thiu

(3) Không còn vị chua của chanh: phản ứng của amin gây mùi tanh, của xương cá, của thịt cá với axit chanh, làm giảm nồng độ axit chanh=> cá kho không

có vị chua

(4) Cá kho băng niêu đất vì niêu đất giữ nhiệt trong quá trình kho cá, đồng thời niêu đất không có phản ứng với chanh (nồi nhôm hoặc nồi gang có phản ứng với axit chanh)

(5) Cá kho để trong tự nhiên (mùa đông) được trong 1 tuần Khi nhận được sản phẩm, quý khách nên dỡ bỏ hộp giấy, bỏ trong ngăn mát tủ lạch được khoảng 3 tuần: nguyên nhân là hiện tượng ôi thiu thức ăn cũng là 1 phản ứng hóa học nên tốc

độ của phản ứng sẽ phụ thuộc vào nhiệt độ

(6) Sử dụng máy hút chân không để bảo quản cá kho khi chuyển đến những nơi xa như thành phố Hồ Chí Minh, thậm chí ra cả nước ngoài: hiện tượng ôi thiu

là do vi khuẩn gây ra (xúc tác enzim), sử dụng máy hút chất không sẽ hạn chất vi khuẩn (hạn chế xúc tác => tốc độ phản ứng chậm

Đánh giá kết quả HĐ, đề xuất

Em hay nêu quy trình chế biến cá kho ở quê em, giải thích quy trình đó, so sánh với quy trình chế biến cá kho làng Vũ Đại?

Em hãy giới thiệu một vài món ăn khác mà quy trình chế biến của nó có cơ

sở khoa học là kiến thức của bài protein?

II.2.5.3.2 : “ Thông qua hoạt động trải nghiệm làm xà phòng handmade từ dầu

ăn đã qua sử dụng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học phần Este – lipit – Hóa học 12 ”

Tiết 1:

Hoạt động 1: Tìm hiểu thực tiễn, phát hiện vấn đề

Mục đích của hoạt động:

- Nhằm tăng hứng thú trong việc thực hiện dự án sản xuất xà phòng

handmade từ dầu ăn đã qua chế biến; xác định được tên dự án và các nhiệm vụ cần thực hiện

- Sử dụng dầu ăn đã qua chế biến

rất có hại với sức khỏe

- Đổ dầu ăn theo đường nước

thải sẽ gây ô nhiễm nguồn nước

nặng nề

Bằng kiến thức đã học ở bài lipit,

làm thế nào để xử lí dầu ăn đã

dầu ăn đã qua sử dụng

HS thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi định hướng của GV:

1 Có nên dùng dầu ăn đã chiên đi chiên lại nhiều lần trong chế biến thực phẩm không? Tác hại với con người?

2 Đổ dầu ăn theo đường nước thải

có ảnh hưởng gì đến môi trường không?

- GV mời đại diện mỗi nhóm trả lời

1 câu hỏi, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

HS thảo luận nhóm đưa ra các ý kiến giải quyết vấn đề

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả của nhóm

Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức nền

- HS hoàn thành được bài kiểm tra nhanh

- HS phân tích được đúng sai sau mỗi câu hỏi của bài kiểm tra

Nội dung câu hỏi:

Câu 1: Este no, đơn chức, mạch hở

có công thức phân tử tổng quát là

Câu 3: Trong phản ứng este hoá

giữa ancol etylic và axit axetic, axit

sunfuric không đóng vai trò:

A Vinyl axetat không làm mất màu

D Lipit là những hợp chất hữu cơ có

trong tế bào sống, không hòa tan trong nước, nhưng hòa tan trong các dung môi hữu cơ không phân cực

Câu 5: Phát biểu đúng là :

A Phản ứng giữa axit và ancol khi

có H2SO4 đặc là phản ứng một chiều

B Khi thủy phân chất béo luôn

thu được C2H4(OH)2

C Phản ứng thủy phân este (tạo

bởi axit cacboxylic và ancol) trong dung dịch kiềm là phản ứng một chiều

D Tất cả các este phản ứng với

dung dịch kiềm luôn thu được sản phẩm cuối cùng là muối và ancol

Câu 6: Cho các phát biểu sau:

(a) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan trong các dung môi hữu cơ không phân cực (b) Chất béo là trieste của glixerol

với các axit béo

(c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường kiềm là phản ứng thuận nghịch

(d) Tristearin có nhiệt độ nóng chảy cao hơn nhiệt độ nóng chảy của triolein

Câu 9: Các este thường có mùi thơm

dễ chịu: isoamyl axetat có mùi chuối chín, etyl butirat có mùi dứa chín, etyl isovalerat có mùi táo,…Este có mùi chuối chín có công thức cấu tạo

thu gọn là:

A CH3COOCH2CH(CH3)2

B CH3COOCH2CH2CH(CH3)2

C CH3COOCH2CH(CH 3)CH 2CH 3

D CH3COOCH(CH3)CH2CH2CH3 Câu 10: Chọn câu phát biểu đúng về

chất béo : (1) Chất béo là trieste của glixerol với axit béo

(2) Chất béo rắn thường không tan trong nước và nặng hơn nước

(3) Dầu thực vật là một loại chất béo trong đó có chứa chủ yếu các gốc axit béo không no

(4) Các loại dầu thực vật và đầu bôi trơn đều không tan trong nước nhưng tan trong các dung dịch axit

(5) Các chất béo đều tan trong các dung dịch kiềm khi đun nóng

A (1), (2), (3) B (1), (2), (3), (5)

C (1), (3), (4) D (1), (3), (5)

Đáp án

Câu 1 2 3 4 5 Đ/A C D C D C Câu 6 7 8 9 10 Đ/A D D C B D

- GV lần lượt chiếu các câu hỏi để

HS trả lời, giải thích sau mỗi câu hỏi

- Xuất kết quả thực hiện của HS, nhận xét, tuyên dương

Hoạt động 3: Hoạt động giải quyết vấn đề

Hoạt động giải quyết vấn đề gồm 2 nội dung:

- Nội dung 1: Chọn dự án đề xuất giải pháp thực hiện dự án

- Nội dung 2: Giải quyết vấn đề, chế tạo sản phẩm

CHỌN DỰ ÁN, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THỰC HIỆN DỰ ÁN

Mục đích của hoạt động:

- HS được phát triển năng lực nhận thức kiến thức khoa học tự nhiên khi phân tích và lựa chọn các nguyên vật liệu thích hợp để sản xuất xà phòng handmade từ dầu ăn đã qua chế biến

- HS rèn luyện được khả năng làm việc nhóm để thống nhất lựa chọn nguyên liệu thêm vào để sản phẩm xà phòng có các tính năng đặc biệt khác: như mùi thơm, tẩy tế bào chết, thải độc, trắng da…, phác thảo sơ đồ sản xuất, vỏ bao bì sản phẩm, slogan của sản phẩm

- HS được phát triển NL GQVĐ & ST

- Dựa trên năng lực, sở trường của từng thành viên trong nhóm, HS được phân công nhiệm vụ phù hợp

- Kế hoạch, tiến trình thực hiện dự án của nhóm

- Có năng lực nhận thức tự nhiên, phát hiện và giải quyết vấn đề

Cách thức tổ chức hoạt động