Tiểu luận học phần nhập môn định giá hải quan

Untitled TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH KHOA TÀI CHÍNH CÔNG ����� TIỂU LUẬN HỌC PHẦN NHẬP MÔN ĐỊNH GIÁ HẢI QUAN GVHD Dương Phùng Đức Mã lớp học phần 22C1CUS50403602 Nhóm 12 1 Lâm Biêng Huệ MSSV[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA TÀI CHÍNH CÔNG

ššššš

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: NHẬP MÔN ĐỊNH GIÁ HẢI QUAN

GVHD: Dương Phùng Đức

Mã lớp học phần: 22C1CUS50403602 Nhóm: 12

1- Lâm Biêng Huệ - MSSV: 31201022262 2- Trần Thị Như Quỳnh - MSSV: 31201022639

TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2022

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học phần cũng như thực hiện bài tiểu luận cho đến nay, chúng em đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ từ giảng viên Với lòng biết

ơn sâu sắc nhất, nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn đến thầy Dương Phùng Đức – giảng viên bộ môn Nhập môn định giá hải quan, Trường Đại học UEH đã truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em

Bước đầu đi vào lĩnh vực nghiên cứu, kiến thức của chúng em còn nhiều hạn chế và

bỡ ngỡ Do vậy không tránh khỏi những thiếu sót, chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của thầy để chúng em có kiến thức hoàn thiện hơn trong lĩnh vực này Một lần nữa, nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn thầy, kính chúc thầy tràn đầy sức khỏe và thành công trong công việc

MỤC LỤC

1

1.1 Các yếu tố tác động đến quy trình định giá hải quan hiện nay tại Việt Nam 3

1.2 Một số giải pháp hạn chế các yếu tố tác động đến quy trình định giá Hải quan 7

II Phần xây dựng và giải quyết tình huống 11

2.1 Giới thiệu tình huống và Giải quyết tình huống trên cơ sở nghiệp vụ thực tế 11

2.3 Những kiến nghị liên quan tình huống xây dựng 19

I Phần lý thuyết

1.1 Các yếu tố tác động đến quy trình định giá hải quan hiện nay tại Việt Nam

Một, “ Các yếu tố liên quan đến quy trình nghiệp vụ và cơ chế xử lý hành chính ”

-“Tại một số Cục Hải quan địa phương, kỹ thuật nghiệp vụ tính trị giá hải quan chưa được thực hiện tốt và chưa đồng bộ.”Ngoài ra, quan điểm làm việc “cầm chừng, lắng nghe” tình hình thực hiện ở các khu vực khác và “bỏ cuộc” mà không sắp xếp các hoạt động tham vấn định giá hoặc chỉ tổ chức một cách hình thức sau

đó vẫn còn tồn tại, vẫn cho phép khu vực mà họ tiến hành hoạt động nhập khẩu “hút hàng” về giá trị đã khai báo

- Doanh nghiệp có xu hướng “chạy” từ địa phương này sang địa phương khác kê khai giá trị thấp, gây tốn kém ngân sách Nhà nước.“Nguyên nhân là do chưa có sự kết nối giữa các Cục Hải quan địa phương để trao đổi kiến thức, kinh nghiệm khi tư vấn, đấu tranh bác bỏ trị giá khai báo đối với các lô hàng nghi vấn.”

-“Việc thông tin sai lệch về trị giá hải quan đến các doanh nghiệp chưa được quan tâm đúng mức, không có tổ chức, kém hiệu quả khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng không biết xác định trị giá ước tính như thế nào, cũng như sự hiểu biết hạn chế về các quyền và nghĩa vụ trong môi trường thuế hiện nay.”Đa số các doanh nghiệp chỉ nhận thức được lợi ích của mình“áp dụng giá tính thuế theo giá trị giao dịch thực tế chứ không phải giá trị tối thiểu như trước đây”mà chưa tự giác thực hiện các nghĩa

vụ như:“Kê khai giá trị một cách trung thực; cung cấp thông tin giá cả; và phản hồi các thắc mắc của Hải quan trong quá trình tham vấn ”

-“Các doanh nghiệp lợi dụng sự lỏng lẻo của chính sách giá để khai khống giá trị nhằm mục đích trốn thuế, làm thất thoát ngân sách nhà nước => Ý thức tuân thủ pháp luật giữa các doanh nghiệp chưa cao.”

- Chế tài xử lý hành chính đối với trường hợp doanh nghiệp kê khai khống thuế do chưa quy định rõ giá kê khai thấp hơn giá giao dịch thực tế, ngành Hải quan chưa

xử phạt hành chính đối với doanh nghiệp nào với hành vi"khai báo giá thấp hơn thực tế mặc dù đã tiến hành bác bỏ trị giá khai báo, xác định lại trị giá tính thuế, ấn

định số thuế phải nộp cao hơn mức thuế khai báo và doanh nghiệp đã chấp nhận nộp phần thuế chênh lệch này"

Hai, “ Các yếu tố liên quan đến công tác tổ chức cán bộ và đào tạo nguồn lực con người ”

-“Công tác đào tạo, tổ chức và sử dụng lao động trong lĩnh vực xác định trị giá chưa được nhiều lãnh đạo cấp Sở trở xuống quan tâm đúng mức Phụ thuộc vào chiến lược của cấp trên, công tác huấn luyện còn bị động Do nhân viên được đào tạo không đúng cách và thiếu hiểu biết về kinh tế, tài chính, kế toán hoặc thương mại quốc tế nên năng lực xử lý chuyên môn của họ bị hạn chế; Việc tuyển dụng, đề bạt, luân chuyển, điều động cán bộ không có tính kế thừa, không gắn với chuyên ngành Cán bộ ở một số vùng còn kiêm nhiệm nhiều công việc khác nên họ không có đủ thời gian để điều tra và giải quyết những khó khăn liên quan đến việc xác định trị giá hoặc họ đã qua đào tạo nhưng thiếu kinh nghiệm thực tế.”

- Cơ cấu tổ chức quản lý giá tính thuế còn chưa đồng bộ, chưa được quan tâm đúng mức, chưa có sự liên thông giữa các cấp “Tổng Cục - Cục - Chi Cục” trong hải quan Lực lượng làm công tác định giá còn ít “ở Tổng cục khoảng 17 người; Cục Hải quan địa phương có phòng khoảng 6-8 người; không có phòng khoảng 1-2 người”, tuy nhiên các cán bộ còn phụ trách nhiều nhiệm vụ khác tại Chi cục

-“Nhiều cán bộ thực hiện các công việc quan trọng vẫn chưa được đào tạo đầy đủ và không đủ năng lực, do đó không thể hiểu hoặc sử dụng hiệu quả các phương pháp nghiệp vụ hiện tại để tính thuế.”

Ba, “ Các yếu tố liên quan đến việc ban hành hệ thống văn bản pháp quy điều chỉnh

về trị giá Hải quan ”

“Hải quan là cơ quan đang phải thực hiện rất nhiều loại văn bản liên đến nhiều lĩnh vực, nhiều ngành khác nhau.Rất khó để thực hiện các loại giấy tờ này vì tính đồng

bộ và tính hệ thống của chúng thấp, thậm chí đôi khi chồng chéo.” Đồng thời, để bảo vệ lợi ích của Nhà nước và sản xuất trong nước, sẽ tiếp tục áp dụng “trong một phạm vi hạn chế” giá tính thuế tối thiểu đối với các mặt hàng nhập khẩu cụ thể

“không phụ thuộc vào giá khai báo là bao nhiêu” đối với ô tô nhập khẩu đã qua sử dụng

Bốn, “ Các yếu tố liên quan đến nguồn thông tin dữ liệu giá và hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin ”

“ Về nguồn thông tin dữ liệu giá ”

-“Nguồn thông tin dữ liệu phục vụ công tác tham vấn giá còn thiếu và yếu Riêng các mặt hàng có thuế suất cao, có giá trị lớn như ô tô, xe máy, điện máy, tủ lạnh, nguồn thông tin trong nước về giá bán hàng hóa rất ít, thiếu chính xác, thậm chí có khi bị che giấu, điều đó là do“những loại hàng hoá này thường do một vài chủ đầu nậu kết nối hiệp tác với nhau chi phối, khống chế việc nhập khẩu và bán hàng, giá bán hàng thường được thống nhất trên thị trường cả nước.”

Cơ chế quản lý hoá đơn của“cơ quan thuế nội địa còn lỏng, việc doanh nghiệp bán hàng viết hoá đơn thấp hơn nhiều (thường chỉ bằng 60-70%) so với giá thực tế mua bán diễn ra phổ biến trên thị trường nội địa (thường giá bán ghi trên hoá đơn bán hàng nội địa chỉ xấp xỉ cao hơn giá thành hàng hoá nhập khẩu, tức là giá nhập khẩu + thuế các loại + chi phí quản lý) Cơ quan thuế nội địa cũng đã có những chế tài quản lý chẳng hạn qui định nếu doanh nghiệp ghi giá hoá đơn thấp hơn 10% giá bán thực tế thì áp giá bán thực tế để xác định thu nhập doanh nghiệp nhưng với gần 350.000 doanh nghiệp trong cả nước với nhiều thủ đoạn mua bán vòng vèo, việc thanh tra, kiểm tra chỉ đủ sức làm đại diện khoảng 7-10% thì việc kiểm soát giá của

cơ quan thuế nội địa cũng không thể nào kiểm soát hết được.”

Chính sách thương mại điện tử cũng đã“được luật hoá theo Luật Giao dịch điện tử

số 51/2005/QH11 ngày 29/11/2005 nhưng hiệu ứng thực tế chưa cao Việc Doanh nghiệp đưa giá bán ma - tức là giá bán thấp hơn thực tế chào trên các trang Web thông dụng trong nước, thậm chí cả những trang Web nước ngoài hoặc trang Web của chính doanh nghiệp nhằm đối phó với cơ quan hải quan cũng đã diễn ra nhiều

mà chưa có chế tài quản lý cũng như biện pháp ngăn chặn.”

-“Do Việt Nam chưa có các tùy viên hải quan, tình báo hải quan, cơ sở hải quan, nên nguồn thông tin giá cả thu được từ các quốc gia xuất khẩu và nhà sản xuất bị

hạn chế nghiêm trọng Chưa có hệ thống nào để Hải quan Việt Nam nhận thông tin

về giá cả hàng hóa xuất khẩu, xác minh tài liệu, đánh giá về các nhà xuất khẩu nước ngoài từ các đại sứ quán, tùy viên thương mại, cơ quan tình báo hải quan khu vực,

Ủy ban định giá hải quan của WCO, Nguồn dữ liệu chính về giá xuất khẩu là dữ liệu được tìm thấy trên trang web của các hãng sản xuất Việc xác định các chi phí sản xuất, lưu thông phát sinh tại nước xuất khẩu làm căn cứ xác định trị giá Hải quan theo phương pháp tính toán đã được quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC nhưng thực tế hầu như chưa thực hiện được vì không thu thập được những thông tin

về các loại chi phí này.”

-“Hiện tại, ước tính có tới 70% giá trị trong dữ liệu định giá này thấp hơn giá bán thực tế Về mặt kỹ thuật, việc sử dụng thông tin này làm cơ sở để tính giá trị tính thuế theo phương pháp tính toán nêu tại Thông tư 39/2015/TT-BTC là hoàn toàn có thể hiểu được, nhưng thực tế là không thể do khó thu thập dữ liệu về các loại chi tiêu khác nhau.”

“ Về cơ sở hạ tầng và kỹ thuật công nghệ thông tin: ”

-“Hệ thống phần mềm quản lý giá tính thuế GTT02 còn một số vấn đề chưa đáp ứng được nhu cầu vận hành như“thiếu thông tin từ các nguồn thông tin thu thập từ trị giá khai báo của doanh nghiệp để phục vụ công tác kiểm tra, xác định trị giá của cơ quan Hải quan; danh mục dữ liệu giá GTT02 không được cập nhật, bổ sung kịp thời trên hệ thống để phục vụ công tác tra cứu, thực hiện; việc kết xuất thông thông tin phục vụ công tác thống kê, báo cáo chưa được tiện ích.”

Về mặt chủ quan,“đó là do một số cán bộ, công chức nhà nước thiếu tinh thần trách nhiệm và không thấy được tầm quan trọng của việc cập nhật thông tin giá trị một cách đầy đủ và chính xác trong hệ thống dữ liệu trị giá của toàn Ngành Quy trình thủ tục hải quan và quy trình tính giá chưa tuân thủ việc cập nhật thông tin một cách nhất quán nên số liệu thường xuyên không đồng bộ, độ chính xác thấp.”

Năm, “ Các yếu tố liên quan đến hệ thống kiểm tra, kiểm soát ”

Ngành Hải quan“chưa có quy chế phối hợp theo chiều dọc và chiều ngang trong việc kiểm tra, kiểm soát giá tính thuế.”

Theo chiều dọc:

-“Chưa xây dựng quy chế phối hợp giữa lực lượng làm công tác giá thuộc Hải quan các cấp giữa Tổng cục Hải quan các Cục Hải phương - các Chi cục Hải quan, giữa các cục Hải quan địa phương và giữa quan địa các Chi cục Hải quan với nhau Phần mềm quản lý thông tin trị giá tính thuế hiện có của ngành Hải quan chưa thể cung cấp thông tin về tình trạng tham vấn, kết quả quyết định giá tính thuế, giá tính thuế

bị từ chối, giá tính thuế điều chỉnh, ” Hỗ trợ đắc lực cho công tác kiểm tra, kiểm soát các trị giá, giải quyết triệt để vấn đề gian lận thương mại giữa các địa phương, giữa Tổng cục Hải quan và Hải quan địa phương.“Chưa xây dựng được Sổ tay (hay cẩm nang) công tác kiểm tra, tham vấn xác định trị giá làm kinh nghiệm chung cho toàn ngành.”

-“Chúng ta chưa thiết lập tốt mối quan hệ giữa Uỷ ban định giá Hải quan thuộc WCO và Hải quan Việt Nam để được hỗ trợ về kỹ thuật tham vấn, thẩm định giá tại nước xuất khẩu, thẩm định chứng từ, ”

Theo chiều ngang:

“Các lỗ hổng kiểm tra hàng hóa sau khi tham vấn, quy định về hợp tác giữa lực lượng xác định trị giá hải quan và lực lượng kiểm tra sau thông quan chưa được xây dựng, vẫn có ý kiến lo ngại về tính xác thực của trị giá khai báo giữa lực lượng làm công tác xác định trị giá Hải quan với lực lượng điều tra chống buôn lậu để kịp thời phát hiện hình thức, phương thức thủ đoạn gian lận thương mại qua giá; giữa lực lượng làm công tác xác định trị giá Hải quan với các cơ quan như: Thuế nội địa, công an, ngân hàng, cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, ” Để kiểm tra giá trị báo cáo trong những trường hợp khó khăn và có dấu hiệu gian lận thương mại lớn, tổ chức kiểm tra sau thông quan đối với các lô hàng sau khi tham vấn nếu vẫn còn vấn đề về tính xác thực của giá trị khai báo

1.2 Một số giải pháp hạn chế các yếu tố tác động đến quy trình định giá Hải quan

“Cần tập trung áp dụng các giải pháp đồng bộ trong thời gian tới để từng bước hoàn thiện và hình thành quy trình xác định trị giá hải quan phù hợp với hội nhập kinh tế quốc tế và điều kiện hiện có của đất nước:”

- “ Hoàn thiện cơ sở pháp lý quy định về kiểm tra, xác định trị giá ”

+ “Để kết nối trách nhiệm của các cấp trong hệ thống tính giá, cần xác định rõ nhiệm vụ chỉ đạo, kiểm tra, kiểm soát của bộ phận giá của Vụ Kiểm tra thu thuế -Tổng cục Hải quan vào quy trình kiểm tra xác định trị giá.”

+ “Có các quy định như làm rõ mối quan hệ phối hợp trong việc kiểm tra, xác định trị giá giữa khâu thông quan và khâu sau thông quan, đồng thời qui định cụ thể trách nhiệm, quyền hạn của lực lượng kiểm tra sau thông quan, lực lượng kiểm soát, điều tra chống buôn lậu, ”

+ Cần quy định về việc thẩm định hồ sơ, thẩm định về giá khai báo trong quy trình như: “Trường hợp nào phải thẩm định, thẩm định ở đâu, chi phí thẩm định do cơ quan hải quan hay doanh nghiệp chịu và chịu trong trường hợp nào, “trưng mua” hàng hóa nhập khẩu trong trường hợp trị giá khai báo thấp nhưng hải quan không

đủ cơ sở bác bỏ.”

+“Có cơ chế phân cấp tham vấn trị giá phù hợp theo hướng giao việc kiểm tra, tham vấn cho Chi cục gắn với trách nhiệm hành chính, Cục Hải quan tỉnh phòng giá hoặc phòng nghiệp vụ chịu trách nhiệm chỉ đạo, kiểm soát, đôn đốc, nhắc nhở và hỗ trợ các biện pháp kỹ thuật, cung cấp thông tin giá cho các Chi cục, không nên tập trung tham vấn toàn bộ hồ sơ tại Cục Hải quan tỉnh (Cơ chế phân cấp này trước thời điểm quyết định 640/TCHQ-QĐ đã áp dụng) gây ra hiện tượng ùn tắc hồ sơ tham vấn, việc tham vấn sơ sài, qua loa, chiếu lệ hiệu quả tham vấn thấp Chỉ những lô hàng

có số lượng lớn, giá trị lớn, thuế suất cao mà doanh nghiệp nhập khẩu đồng thời tại một số cửa khẩu, Chi cục mới nhận được ý kiến của Cục.”

+“Các quy định được đưa ra nhằm hỗ trợ tính chủ động và sáng tạo của cán bộ tư vấn đồng thời đảm bảo tư vấn nhanh chóng và có giá trị dựa trên khả năng thu thập,

phân tích và đánh giá thông tin của họ Điều quan trọng là phải mở rộng việc sử dụng phương pháp suy diễn vì nó là một biện pháp tổng hợp của các cách khác và việc các doanh nghiệp khai báo giá trị thấp để gian lận thuế là một hiện tượng rất phổ biến và rất thành công Đối với các tình huống hải quan không có cơ sở dữ liệu, sáu phương pháp định giá GATT khác nhau phải được sử dụng linh hoạt để xác định giá sau tham vấn Đặt ra một tỷ lệ khấu trừ nhất định cho hàng hóa bán trên thị trường nội địa sẽ dẫn đến một hệ thống hạn chế, thách thức các quan chức hải quan

sử dụng và trái ngược với các tiêu chuẩn thương mại quốc tế được chấp nhận Cần thiết phải loại bỏ điều khoản này.”

- “ Hoàn thiện cơ sở pháp lý có liên quan đến kiểm tra, kiểm soát xác định trị giá như quản lý tài chính, tiền tệ, quản lý thuế, hạch toán kế toán, kiểm tra sau thông quan, điều tra chống buôn lậu, xử lý vi phạm hành chính, ”

+ Phát triển hệ thống quản lý tài chính tiền tệ hiệu quả nhất để quản lý tài chính doanh nghiệp.“Đây là vai trò quan trọng hỗ trợ cơ quan hải quan giám sát nguồn thanh toán của công ty trong các giao dịch xuất nhập khẩu, làm cơ sở cho việc tính toán chính xác số tiền thanh toán của công ty đối với hàng hóa nhập khẩu.”

+ Cơ quan thuế và quản lý thị trường cần tăng cường giám sát việc sử dụng hóa đơn, bao gồm cả việc ghi hóa đơn giá thấp hơn giá bán thực tế “Chế độ kế toán, hồ

sơ và giấy tờ của doanh nghiệp phải được kiểm tra thường xuyên Theo quy định, doanh nghiệp vẫn phải nộp báo cáo quyết toán cho cơ quan thuế trong nước chậm nhất là cuối quý I năm sau và cơ quan thuế phải tiến hành kiểm tra, đánh giá và xác nhận việc doanh nghiệp chấp hành pháp luật Tuy nhiên, có những doanh nghiệp hai, ba năm vẫn chưa bị cơ quan thuế điều tra.”

+“Sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến kiểm tra sau thông quan, cũng như kết hợp các cơ quan kiểm toán và điều tra vào Luật Trị giá hải quan Kiểm toán sau thông quan để tăng cường chức năng kiểm soát hành chính.”

Để thực hiện điều tra, xác minh đối tượng vi phạm pháp luật, điều quan trọng là phải củng cố nền tảng pháp lý cho các quy định về hợp tác giữa lực lượng kiểm tra sau thông quan và lực lượng kiểm soát chống buôn lậu

+ Khi các doanh nghiệp vi phạm trong việc kê khai giá thấp hơn thực tế bán ra dẫn đến thiếu tiền thuế phải nộp ngân sách nhà nước thì phải xử phạt hành chính cụ thể

và áp dụng nghiêm, đầy đủ.“Hệ thống quản lý này rất quan trọng vì nó đảm bảo sự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, thúc đẩy sự cởi mở và cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp, đồng thời nâng cao uy tín của ngành Hải quan và sự nghiêm minh của các quan chức hải quan.Hiện tại, Thông tư 40 và quy trình xác minh giá trị kèm theo Quyết định 1636 không có bất kỳ hạn chế nào, và Nghị định 40 chỉ đưa

ra những quy định rất hạn chế cho việc xử lý này Tình trạng các doanh nghiệp báo cáo giá trị thấp hơn những gì họ thực sự có thực sự khá phổ biến hiện nay Khi hải quan kiểm tra và từ chối tờ khai, giá trị được tính lại, ấn định thuế và doanh nghiệp đồng ý thanh toán phần chênh lệch điều này, tuy nhiên vẫn có những tình huống không được chấp thuận.”

+“Xây dựng và ban hành cơ sở pháp lý về mua thông tin giá, về thẩm định giá đối với giá cả thực tế giao dịch, mối quan hệ giữa hai bên mua và bán v.v của một số

lô hàng nhập khẩu từ các công ty thẩm định giá tại nước ngoài Trong đó xác định

rõ những trường hợp nào, qui mô nào, cấp nào thì được phép sử dụng cơ chế mua thông tin.”

+ “Tăng cường hệ thống ấn định thuế trong trường hợp có cơ sở chứng minh giá khai báo không trung thực, giấy tờ không hợp pháp hoặc các điều khoản và thủ tục tính giá trị do tổ chức kê khai không chính xác; về việc đảm bảo thuế trong trường hợp giá trị của sản phẩm bị trì hoãn hoặc chúng bị giữ lại một phần; hoặc chứng từ hợp pháp của hàng hoá nhập khẩu (trường hợp không có bảo lãnh hoặc ký quỹ về thuế).”

- “ Hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ ”

+“Xây dựng kho dữ liệu định giá với tất cả các tiêu chí cần thiết để đáp ứng nhu cầu lưu trữ, cập nhật và sử dụng Cơ quan hải quan phải xây dựng kho dữ liệu về trị giá tổng hợp, bao gồm dữ liệu về giá khai báo, giá kiểm tra, giá xác định và mức giá tiêu chuẩn có thể được lưu trữ và xử lý theo hướng dẫn bảo mật, để thực hiện hiệu