Hơn thế nữa, một nước đang phát triển, lại vừa trải quachiến tranh tàn khốc, ác liệt...thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực vàthế giới thì lại càng cần thiết hơn bao giờ hết..
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI NAM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN
Đề tài 2: Phân tích tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam cần làm gì
để hòa nhập mà không hòa tan vào kinh tế thế giới?
Sinh viên thực hiện : Đào Đắc Dũng
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Toàn cầu hoá kinh tế là xu thế tất yếu biểu hiện sự phát triển nhảy vọt củalực lượng sản suất do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộngtrên phạm vi toàn cầu dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ vàtích tụ tập trung tư bản dẫn tới hình thành nền kinh tế thống nhất Sự hợp nhất vềkinh tế giữa các quốc gia tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến nền kinh tế chính trịcủa các nước nói riêng và của thế giới nói chung Đó là sự phát triển vượt bậccủa nền kinh tế thế giới với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cơ cấu kinh tế cónhiều sự thay đổi Sự ra đời của các tổ chức kinh tế thế giới như WTO, EU,AFTA và nhiều tam giác phát triển khác cũng là do toàn cầu hoá đem lại
Theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước cố gắngchủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây không phải là một mục tiêu nhiệm vụnhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Namhiện nay cũng như sau này Bởi một nước mà đi ngược với xu hướng chung củathời đại sẽ trở nên lạc hậu và bị cô lập, sớm hay muộn nước đó sẽ bị loại bỏ trênđấu trường quốc tế Hơn thế nữa, một nước đang phát triển, lại vừa trải quachiến tranh tàn khốc, ác liệt thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực vàthế giới thì lại càng cần thiết hơn bao giờ hết Trong quá trình hội nhập, với nộilực dồi dào sẵn có cùng với ngoại lực sẽ tạo ra thời cơ phát triển kinh tế ViệtNam sẽ mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nướcngoài, tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến, những kinh nghiệm quý báucủa các nước kinh tế phát triển và tạo được môi trường thuận lợi để phát triểnkinh tế Tuy nhiên, một vấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập Hội nhập kinh tếquốc tế mang đến cho Việt Nam rất nhiều thời cơ thuận lợi nhưng cũng đem lạikhông ít khó khăn thử thách Nhưng theo chủ trương của Đảng: “ Việt Nammuốn làm bạn với tất cả các nước “, chúng ta sẽ khắc phục những khó khăn đểhoàn thành sứ mệnh Hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu khách quan đối với ViệtNam Em xin chọn đề tài số 2: " Phân tích tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
Trang 3của Việt Nam Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam cần làm gì để hòa nhập
mà không hòa tan vào kinh tế thế giới?" Đây là đề tài rất sâu rộng, mang tính
thời sự Đã có rất nhiều nhà kinh tế đề cập đến vấn đề này Bản thân em, mộtsinh viên năm nhất, khi được chọn viết đề tài này cũng cảm thấy rất hứng thú vàsay mê Tuy nhiên do sự hiểu biết còn hạn chế nên em chỉ xin đóng góp mộtphần nhỏ suy nghĩ của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
* Thấy được vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế
* Ý nghĩa của việc hòa nhập vào kinh tế thế giới
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
* Đối tượng: Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
3.2 Phạm vi nghiên cứu
* Phạm vi: Trong khoảng thời gian từ năm 2021-2022
4 Phương pháp nghiên cứu
* Phân tích định tính thông qua dữ liệu sơ cấp và thứ cấp
* Phân tích thông qua tài liệu, sách, báo
5 Kết cấu của đề tài
* Kết cấu 3 chương:
CHƯƠNG 1: Khái niệm và nội dung về hội nhập kinh tế quốc tế
CHƯƠNG 2: Phân tích thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế và tiến trìnhhội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
CHƯƠNG 3: Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam cần làm gì để hòa nhậpnhưng không hòa tan vào kinh tế thế giới
Trang 5MỤC LỤC
CHƯƠNG 1 5
KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 5
1.1 Khái niệm hội nhập kinh tế 5
1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế 6
CHƯƠNG 2 8
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM 8
2.1 Nền kinh tế Việt Nam 2021 8
2.2 Vì sao Việt Nam cần tham gia hội nhập kinh tế quốc tế? 10
2.3 Xây dựng chiến lược và lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế 11
2.4 Vấn đề đặt ra trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế 13
2.5 Những hạn chế của hội nhập kinh tế quốc tế 15
CHƯƠNG 3 17
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY, VIỆT NAM CẦN LÀM GÌ ĐỂ HÒA NHẬP NHƯNG KHÔNG HÒA TAN VÀO KINH TẾ THẾ GIỚI 17
3.1 Giải pháp thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta 17
3.2 Việt Nam cần làm gì để hòa nhập mà không hòa tan vào kinh tế thế giới 17
Trang 6NỘI DUNGCHƯƠNG 1.
KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 1.1 Khái niệm hội nhập kinh tế
Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thựchiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợiích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung
Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tể:
Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế
Toàn cầu hóa là quá trình tạo ra liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau ngàycàng tăng giữa các quốc gia trên quy mô toàn cầu
Toàn cầu hóa diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hoá,
xã hội Trong đó, toàn cầu hoá kinh tế là xu thế nổi trội nhất, nó vừa là trọngtâm vừa là cơ sở và là động lực thúc đẩy toàn cầu hoá các lĩnh vực khác Toàncầu hoá kinh tế chính là sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động kinh tế vượt quamọi biên giới quốc gia, khu vực, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh
tế trong sự vận động phát triển hưởng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất
Toàn cầu hóa kinh tế đã lôi cuốn tất cả các nước vào hệ thống phân cônglao động quốc tế, các mối liên hệ quốc tế của sản xuất và trao đổi ngày càng giatăng, khiến cho nền kinh tế của các nước trở thành một bộ phận hữu cơ và khôngthể tách rời nền kinh tế toàn cầu Trong toàn cầu hóa kinh tế, các yếu tố sản xuấtđược lưu thông trên phạm vi toàn cầu Do đó, nếu không hội nhập kinh tế quốc
tế, các nước không thể tự đảm bảo được các điều kiện cần thiết cho sản xuấttrong nước Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội để các quốc gia giải quyếtnhững vấn để toàn cầu đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, tận dụng được cácthành tựu của cách mạng công nghiệp, biến nó thành động lực cho sự phát triển
Trang 7Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của
các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay
Đối với các nước đang và kém phát triển thì hội nhập kinh tế quốc tế là cơhội để tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoahọc công nghệ, kinh nghiệm của các nước cho phát triển của mình Khi mà cácnước tư bản giàu có nhất, các công ty xuyên quốc gia đang nắm trong tay nhữngnguồn lực vật chất và phương tiện hùng mạnh nhất để tác động lên toàn thế giớithì chỉ có phát triển kinh tế mở và hội nhập quốc tế, các nước đang và kém pháttriển mới có thể tiếp cận được nhưng năng lực này cho phát triển của mình
Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường có thể giúp cho các nước đang vàkém phát triển có thể tận dụng thời cơ phát triển rút ngắn, thu hẹp khoảng cáchvới các nước tiên tiến, khắc phục nguy cơ tụt hậu ngày càng rõ rệt, mở cửa thịtrường, thu hút vốn, thúc đẩy công nghiệp hoá, tăng tích luỹ; tạo ra nhiều cơ hộiviệc làm mới và nâng cao mức thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư
Tuy nhiên, điều cần chú ý ở đây là chủ nghĩa tư bản hiện đại với ưu thế vềvốn và công nghệ đang ráo riết thực hiện ý đổ chiến lược biển quả trình toàn cầuhóa thành quá trình tự do hoá kinh tế và áp đặt chính trị theo quỹ đạo tư bản chủnghĩa Điều này khiến cho các nước đang và kém phát triển phải đối mặt vớikhông ít rủi ro, thách thức đó là gia tăng sự phụ thuộc do nợ nước ngoài, tìnhtrạng bất bình đẳng trong trao đổi mậu dịch thương mại giữa các nước đang pháttriển và phát triển Bởi vậy, các nước đang và kém phát triển phát triển cần phải
có chiến lược hợp lý, tìm kiếm các đối sách phù hợp để thích ứng với quá trìnhtoàn cầu hoả đã bình diện và đầy nghịch lý
1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế
Thứ nhất, chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập hiệu thành công
Hội nhập là tất yếu, tuy nhiên, đối với Việt Nam, hội nhập không phảibằng mọi giá Quá trình hội nhập phải được cân nhắc với lộ trình và cách thức
Trang 8tối ưu Quá trình này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị các điều kiện trong nội bộ nềnkinh tế cũng như các mối quan hệ quốc tế thích hợp
Các điều kiện sẵn sàng về tu duy, sự tham gia của toàn xã hội, sự hoànthiện và hiệu lực của thể chế, nguồn nhân lực và sự am hiểu môi trường quốc tế;nền kinh tế có năng lực sản xuất thực là những điều kiện chủ yếu để thực hiệnhội nhập thành công
Thứ hai, thực hiện đa dạng các hình thức, các mức độ hội nhập kinh tế
quốc tế
Hội nhập kinh tế quốc tế có thể diễn ra theo nhiều mức độ Theo đó hộinhập kinh tế quốc tế có thể được coi là nông, sâu tùy vào mức độ tham gia củamột nước vào các quan hệ kinh tế đối ngoại, các tổ chức kinh tế quốc tế hoặckhu vực Theo đó, tiến trình hoi nhập kinh tế quốc tế được chia thành các mức
độ cơ bản từ thấp đến cao là: Thỏa thuận thương mại ưu đãi (PTA), Khu vựcmậu dịch tu do (FTA), Liên minh thuế quan (CU), Thị trường chung (hay thịtrường duy nhất), Liên minh kinh tế - tiền tệ
Xét về hình thức, hội nhập kinh tế quốc tế là toàn bộ các hoạt động kinh tếđối ngoại của một nước nhiều hình thức đa dạng như: ngoại thương, đầu tư quốc
tế, hợp tác quốc tế, dịch vụ thu ngoại tệ
Trang 9CHƯƠNG 2.
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ TIẾN
TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
2.1 Nền kinh tế Việt Nam 2021
Năm 2021 là năm đầu tiên triển khai việc nghiên cứu, học tập, quán triệt
và tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng trongbối cảnh tình hình trong nước và thế giới có những diễn biến nhanh chóng, phứctạp, khó lường, nhất là phải chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19 vớinhững biến chủng mới Kinh tế thế giới phục hồi nhưng không đồng đều, chưabền vững; lạm phát tăng nhanh; thị trường tài chính, tiền tệ biến động mạnh,tiềm ẩn nhiều rủi ro Ở trong nước, bên cạnh những thuận lợi, đất nước ta cũngphải chống đỡ với khó khăn, thách thức rất lớn do đợt dịch COVID-19 lần thứ tưvới biến chủng Delta có tốc độ lây lan nhanh, nguy hiểm hơn, gây ảnh hưởngnghiêm trọng đến sức khoẻ, tính mạng của người dân và các mặt của đời sốngkinh tế-xã hội nước ta
Trong bối cảnh khó khăn chồng chất khó khăn đó, Chính phủ, chínhquyền các địa phương và toàn hệ thống chính trị đã cùng với toàn Đảng, toàndân, toàn quân ta nỗ lực phấn đấu, hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu,nhiệm vụ đã đề ra, đạt được nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện trên cáclĩnh vực Đáng chú ý là Việt Nam đã ứng phó, kiềm chế, kiểm soát được dịchbệnh, từng bước chuyển sang trạng thái "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soáthiệu quả dịch COVID-19."
Quan trọng hơn cả là Việt Nam đã nỗ lực duy trì, phục hồi và thúc đẩyphát triển kinh tế với nhiều điểm sáng tích cực Nền kinh tế nước ta tiếp tụcđược đánh giá là nền kinh tế phát triển ổn định, có sức hấp dẫn đối với các nhàđầu tư nước ngoài Mặc dù tăng trưởng kinh tế quý 3 âm 6% do đợt bùng phátdịch lần thứ tư, nhưng sang quý 4 đã đạt mức tăng 5,22%, cao hơn cùng kỳ năm
Trang 1016,4%, cao hơn mức tăng 11,3% của năm 2020 Tổng kim ngạch xuất, nhậpkhẩu hàng hóa năm 2021 đạt mức kỷ lục 668,5 tỷ USD, tăng 22,6% so với năm
2020 (đưa Việt Nam trở thành 1 trong 20 nước có nền kinh tế đứng đầu thế giới
về thương mại); cán cân thương mại duy trì xuất siêu năm thứ 6 liên tiếp, đạtkhoảng 4 tỷ USD Thị trường tiền tệ, tín dụng, tỉ giá ổn định; mặt bằng lãi suấtbình quân giảm; dự trữ ngoại hối tiếp tục được củng cố, tăng trên 10% Tổngvốn đầu tư phát triển toàn xã hội tương đương 34,4% GDP, tăng 1,2% so vớinăm 2020 Nông nghiệp tiếp tục giữ được vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế, bảođảm an ninh lương thực quốc gia; xuất khẩu nông sản đạt 48,6 tỷ USD Một số
tổ chức tín dụng yếu kém, dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả, thua
lỗ, kéo dài đang từng bước được xử lý Đã khởi công xây dựng một số côngtrình, dự án đường bộ cao tốc; tiếp tục đẩy mạnh triển khai nhiều dự án kết cấu
hạ tầng quan trọng quốc gia
Một tín hiệu lạc quan nữa là trong khó khăn, chúng ta vẫn tiếp tục quantâm phát triển các lĩnh vực văn hóa, xã hội Hội nghị Văn hóa toàn quốc được tổchức rất thành công, đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nền văn hóaViệt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc được dư luận rộng rãi trong cả nướchoan nghênh và đồng tình, ủng hộ Các cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ ngườidân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh đã được triển khai đồng bộ, cóhiệu quả thiết thực, góp phần tích cực tiếp tục bảo đảm an sinh xã hội và đờisống nhân dân
Đặc biệt, quốc phòng, an ninh tiếp tục được củng cố, tăng cường, nângcao hiệu quả; chủ quyền quốc gia, môi trường hòa bình, ổn định tiếp tục đượcgiữ vững, tạo thuận lợi cho phát triển đất nước Trật tự, an toàn xã hội được bảođảm Xử lý linh hoạt, hiệu quả và phù hợp các tình huống phức tạp trên biển vàtuyến biên giới Tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, antoàn xã hội; tập trung trấn áp các loại tội phạm; bảo đảm an ninh, an toàn các sựkiện chính trị quan trọng của đất nước Kịp thời đấu tranh, phản bác các quanđiểm, tư tưởng sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch, tổ chức phản động
Trang 11Hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục được mở rộng, triển khai đồng
bộ, toàn diện, linh hoạt, hiệu quả và đạt nhiều kết quả quan trọng, nổi bật là hoạtđộng ngoại giao vaccine Công tác bảo hộ công dân, thông tin đối ngoại, ngoạigiao kinh tế, văn hóa tiếp tục được chú trọng, đẩy mạnh Vị thế, uy tín quốc tếcủa nước ta ngày càng được nâng cao, đóng góp tích cực, hiệu quả, có tráchnhiệm vào việc giữ vững hòa bình, hợp tác phát triển và tiến bộ trên thế giới
2.2 Vì sao Việt Nam cần tham gia hội nhập kinh tế quốc tế?
Hội nhập quốc tế là một quá trình tất yếu, do bản chất xã hội của lao động
và quan hệ giữa con người Các cá nhân muốn tồn tại và phát triển phải có quan
hệ và liên kết với nhau tạo thành cộng đồng Nhiều cộng đồng liên kết với nhautạo thành xã hội và các quốc gia-dân tộc Các quốc gia lại liên kết với nhau tạothành những thực thể quốc tế lớn hơn và hình thành hệ thống thế giới
Sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường đòi hỏi phải mở rộng các thịtrường quốc gia, hình thành thị trường khu vực và quốc tế thống nhất Đây làđộng lực chủ yếu thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế nói riêng và hộinhập quốc tế nói chung Khẳng định hội nhập quốc tế là một xu thế tất yếu lớncủa thế giới cũng đồng thời chỉ ra con đường phát triển không thể nào khác đốivới các nước trong thời đại toàn cầu hóa là tham gia hội nhập quốc tế Sự lựachọn tất yếu này còn được quyết định bởi rất nhiều lợi ích mà hội nhập quốc tếtạo ra cho các nước Dưới đây, xin nêu những lợi ích chủ yếu của hội nhập quốc
tế mà các nước có thể tận dụng được:
(1) Quá trình hội nhập giúp mở rộng thị trường để thúc đẩy thương mại vàcác quan hệ kinh tế quốc tế khác, từ đó thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinhtế-xã hội
(2) Tạo động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cải thiện môitrường đầu tư kinh doanh, từ đó nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh củanền kinh tế, của các sản phẩm và doanh nghiệp; đồng thời, làm tăng khả năng