TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG *** BÁO CÁO CASE STUDY Môn Chính sách thương mại quốc tế Indonesia cấm xuất khẩu dầu cọ thô, dầu ăn Nhóm 7 Lớp TMA301 7 Khoá 59 Giảng viên Th s Vũ Hoàng Việt Ngày 09 tháng[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
…… ***……
BÁO CÁO CASE STUDY
Môn: Chính sách thương mại quốc tế Indonesia cấm xuất khẩu dầu cọ thô, dầu ăn
Nhóm: 7 Lớp: TMA301.7 Khoá: 59
Giảng viên: Th.s Vũ Hoàng Việt
Ngày 09 tháng 06 năm 2022
Trang 2DANH SÁCH THÀNH VIÊN
Lê Minh Cường 100% Tham gia các buổi họp đầy đủ, đóng góp nhiều ý
tưởng, nội dung làm tốt
Võ Mai Ngân 100% Đóng góp nhiều trong các buổi họp, nội dung làm
tốt Đàm Lê Phương
Năng nổ trong công việc, đóng góp nhiều ý tưởng,
nội dung làm tốt
Trang 3MỤC LỤC
I LỜI MỞ ĐẦU 4
II CASE STUDY 5
Câu chuyện 5
A Lí do tổng thống Indonesia Widodo quyết định ra lệnh cấm xuất khẩu: 6
B Dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu: 7
III CÂU HỎI THẢO LUẬN 8
A Bối cảnh: Tình hình nguồn cung và giá cả dầu cọ trong nước của Indonesia trong thời gian qua diễn ra như thế nào? 8
B Nguyên nhân: Điều gì đã khiến cho Indonesia hạ lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ? ……….10
C Giải pháp: Chi tiết về lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ như thế nào? 12
D Mục tiêu: Indonesia muốn đạt được gì với biện pháp lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ? ………14
E Ảnh hưởng: Quyết định này tác động như thế nào đến thị trường nội địa và thị trường thế giới? 15
1 Ảnh hưởng đến thị trường nội địa 15
2 Ảnh hưởng đến thị trường thế giới 16
F Liên hệ: Phản ứng của chính phủ VN trước quyết định này? Nhà nước đã có những biện pháp nào để tìm nguồn nhập khẩu thay thế, có hiệu quả không? 20
IV KẾT LUẬN 21
V TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 4I LỜI MỞ ĐẦU
Dầu cọ được coi là loại dầu thực vật được sử dụng phổ biến nhất ở Indonesia khi trở thành nguyên liệu quan trọng cho nhiều loại hàng hóa từ chocolate đến mỹ phẩm Mặc dù là nhà sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới (chiếm khoảng 60% lượng sản xuất dầu cọ toàn cầu), nhưng quốc gia này đang đối mặt với thực trạng thiếu dầu ăn trong nhiều tháng do quy định lỏng lẻo và các nhà sản xuất nội địa miễn cưỡng bán hàng trong nước Trên thực tế, lượng nguyên liệu dầu ăn mà Indonesia sản xuất và xuất khẩu lớn hơn nhiều so với nhu cầu trong nước Song, chính người tiêu dùng Indonesia lại gặp khó khăn khi mua dầu ăn
Trong bối cảnh đó, vào tháng tư năm 2022, tổng thống Indonesia Joko Widodo quyết định
ra lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ để đảm bảo nhu cầu thiết yếu của người dân Quyết định ngừng sản xuất dầu cọ trong bối cảnh nguồn cung trong nước thiếu hụt đã đẩy giá dầu thực vật này lên mức cao mới, khiến thị trường, vốn đã bị thắt chặt do căng thẳng ở Ukraine và tình trạng nóng lên toàn cầu nay càng bị thắt chặt hơn Mặc dù nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng cho người dân trong nước là ưu tiên cao nhất của không chỉ Indonesia mà mọi quốc gia trên thế giới, quyết định này của tổng thống Indonesia Widodo đã mang lại những ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế thế giới nói chung và kim ngạch xuất nhập khẩu của Indonesia nói riêng
Tuy nhiên, theo tuyên bố của Tổng thống Indonesia ông Joko Widodo vào ngày 19/05/2022, kể từ ngày 23/05/2022 tới đây, nước này sẽ bãi bỏ lệnh cấm xuất khẩu các sản phẩm dầu cọ (bao gồm cả dầu CPO và dầu ăn) được áp dụng từ ngày 28/04/2022 nhằm mục đích bình ổn giá dầu ăn trong nước vốn ở mức cao, tránh các bất ổn xã hội vào thời điểm đó Chính phủ sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình thị trường dầu ăn trong nước nhằm đảm bảo duy trì nguồn cung dồi dào với giá cả hợp lý đồng thời sẽ cải cách cơ quan Quản lý Quỹ dầu cọ theo hướng tinh giản và hiệu quả, gia tăng khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường dầu ăn trong nước, nhằm bảo vệ người dân
Trang 5II CASE STUDY
Câu chuyện
Ngày 28/4/2022, Indonesia bắt đầu áp đặt lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ trong bối cảnh nhà sản xuất dầu cọ hàng đầu thế giới này đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu ăn và giá cả leo thang
Tại một số thành phố, người dân phải đợi nhiều giờ trước trung tâm phân phối để mua được hàng hóa thiết yếu được trợ giá Chính phủ Indonesia lo ngại rằng tình trạng khan hiếm và chi phí gia tăng có thể gây bất ổn xã hội và quyết định đảm bảo nguồn cung dầu cọ, nguyên liệu vốn được dùng để sản xuất nhiều mặt hàng như chocolate và mỹ phẩm
Trong quyết định cuối cùng đưa ra tối 27/4, Chính phủ Indonesia khẳng định lệnh cấm xuất khẩu sẽ áp dụng với toàn bộ các loại hạt có dầu, chứ không chỉ riêng dầu ăn như thông báo một ngày trước đó Bộ trưởng Điều phối các vấn đề kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto nêu rõ toàn bộ các sản phẩm, bao gồm dầu cọ thô đều sẽ áp dụng quy định mới này
Lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ thô và dầu ăn của Chính phủ Indonesia ứng phó với cuộc khủng hoảng giá dầu ăn trong nước tăng mạnh từ đầu năm 2022 trở lại đây với mức tăng hơn 40% với mức giá bán lẻ bình quân hiện nay tại thị trường Indonesia là 26,436 Rp/lít (1.84USD)
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Indonesia- bà Siri Mulyan Indrawati, việc cấm xuất khẩu dầu ăn và CPO của Chính phủ Indonesia là biện pháp khắc nghiệt nhất của mà Chính phủ buộc phải áp dụng khi các biện pháp bình ổn giá thị trường khác của Chính phủ đối với dầu ăn không mang lại hiệu quả
Trước đó, việc thực thi áp dụng giá bán trần dầu ăn (HET) của Chính phủ với mức giá 14.000 Rp đã hoàn toàn thất bại khi không có dầu ăn được bán với giá trần nêu trên tại thị trường
Trang 6Trong bối cảnh này, Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần nhanh chóng liên hệ với các các doanh nghiệp (đối tác) xuất khẩu Indonesia để tìm giải pháp cho các đơn hàng giao sau ngày 28-4 (nếu có); đồng thời cần theo dõi chặt chẽ các thông tin cập nhật về chính sách, quản lý điều hành liên quan tới mặt hàng dầu cọ thô CPO và dầu
ăn tại trang tin điện tử Bộ Thương mại Indonesia- www.kemendag.go.id; Hiệp hội Dầu cọ Indonesia-www.gapki.id (hoặc thông qua Thương vụ Việt Nam tại Indonesia)
Tuy nhiên, theo nhận định của Bộ Công Thương, nhiều khả năng, Chính phủ Indonesia sẽ sớm phải xem xét, điều chỉnh quyết định này do việc cấm xuất khẩu dầu cọ thô và dầu ăn
sẽ dẫn tới tác động tiêu cực tới ngành công nghiệp dầu cọ của nước này khi có khả năng
dư thừa nguồn cung tới 60%
Các công ty chế biến dầu sẽ cắt giảm sản xuất, phúc lợi của nông dân trồng cọ bị ảnh hưởng
do nguồn nguyên liệu không được các nhà máy chế biến thu mua
Bên cạnh đó, việc cấm xuất khẩu cũng gây tổn thất cho nhóm hàng xuất khẩu này với giá trị tổn thất lên tới 3 tỷ USD/tháng (theo ước tính của Trung tâm nghiên cứu và Luật pháp Indonesia)
Indonesia là một trong những thị trường cung ứng dầu mỡ thực vật lớn của Việt Nam với giá trị nhập khẩu nhóm hàng này trong năm 2021 lên tới 711 triệu USD
A Lí do tổng thống Indonesia Widodo quyết định ra lệnh cấm xuất khẩu:
Nguyên nhân chính của lệnh cấm xuất khẩu là do Indonesia thiếu hụt nguồn cung dầu ăn
và giá cả leo thang phi mã Dầu ăn đã trở thành mặt hàng khan hiếm ở quốc gia vốn đứng đầu về sản xuất dầu cọ trên thế giới Indonesia sản xuất khoảng 60% lượng dầu cọ trên thế giới, trong đó hơn 30% sản lượng là tiêu thụ ở thị trường trong nước Ấn Độ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu và Pakistan là những khách hàng chính của Indonesia
Trang 7Tổng thống Joko Widodo cũng khẳng định: việc cung cấp dầu ăn cho 270 triệu dân Indonesia là “ưu tiên cao nhất” của chính phủ ông Nhà lãnh đạo cho biết việc người dân thiếu dầu ăn là điều “trớ trêu” khi đây là nước xuất khẩu dầu cọ số 1 thế giới Tại Indonesia, hầu hết người dân trong nước đều sản xuất và tiêu thụ dầu ăn chiết xuất từ dầu cọ
Cuộc xung đột ở Ukraine đã ảnh hưởng đến nguồn cung của các loại dầu thực vật khác, khiến giá dầu cọ tăng mạnh Trong những tuần qua, giá dầu thực vật tại Indonesia nằm trong số những mặt hàng có giá tăng lên mức kỷ lục Tình trạng thiếu hụt kéo dài trong nhiều tháng đã trở nên trầm trọng hơn bởi quy định lỏng lẻo và các nhà sản xuất không muốn bán ở thị trường nội địa, do giá ở thị trường quốc tế cao hơn và đem lại mức lợi nhuận hấp dẫn hơn
Theo tổng thống Widodo, mặc dù lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ sẽ tác động tiêu cực đến năng suất thu hoạch của nông dân trong ngắn hạn nhưng quyết định này sẽ giúp ưu tiên đáp ứng nguồn cung trong nước Chính phủ khẳng định sẽ dỡ bỏ lệnh cấm này nếu nhu cầu trong nước được đảm bảo
Tổng thống Indonesia Joko Widodo (Jokowi) vào chiều ngày 24/4/2022: "Kể từ ngày 28/4/2022, nước này sẽ cấm xuất khẩu toàn bộ dầu cọ thô (CPO) và dầu ăn với thời hạn cấm không xác định."
Quan chức Indonesia cam kết sẽ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu khi giá dầu ăn số lượng lớn trở lại 0,96 USD/lít, thay vì 1,8 USD/lít như những ngày gần đây
B Dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu:
Ngày 19/5, Tổng thống Indonesia Joko Widodo cho biết nước này sẽ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ vào tuần tới, giảm bớt áp lực lên thị trường dầu thực vật toàn cầu sau khi giá mặt hàng này tăng vọt do tác động của cuộc xung đột tại Ukraine
Trang 8Phát biểu tại cuộc họp báo trực tuyến, Tổng thống Widodo nhấn mạnh rằng dựa trên nguồn cung dầu ăn và cân nhắc việc hiện có 17 triệu người làm việc trong ngành dầu cọ - gồm nông dân và các lao động phụ trợ khác, nhà lãnh đạo này đã quyết định nối lại hoạt động xuất khẩu dầu ăn vào ngày 23/5 tới
Chính phủ sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình thị trường dầu ăn trong nước nhằm đảm bảo duy trì nguồn cung dồi dào với giá cả hợp lý đồng thời sẽ cải cách cơ quan Quản lý Quỹ dầu cọ theo hướng tinh giản và hiệu quả, gia tăng khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường dầu ăn trong nước, nhằm bảo vệ người dân Đồng thời, chính phủ cũng sẽ tiếp tục mở rộng điều tra và truy tố đối tượng liên quan tới vụ việc thao túng thị trường dầu ăn trong nước, gây tổn hại cho người dân
III CÂU HỎI THẢO LUẬN
A Bối cảnh: Tình hình nguồn cung và giá cả dầu cọ trong nước của Indonesia trong thời gian qua diễn ra như thế nào?
Tại Indonesia, hầu hết người dân trong nước đều sản xuất và tiêu thụ dầu ăn chiết xuất từ dầu cọ Indonesia sản xuất khoảng 60% lượng dầu cọ của thế giới, trong đó khoảng 1/3 lượng sản phẩm được tiêu thụ bởi thị trường nội địa Ấn Độ, Trung Quốc, Liên minh châu
Âu và Pakistan là một trong những thị trường xuất khẩu chính
Ngoài lý do truyền thống ẩm thực, dầu cọ còn được nhiều nước thu nhập thấp ưa chuộng
vì có mức giá rẻ Đây từng là loại dầu ăn thực vật rẻ nhất trên thế giới và là 1 trong 4 loại dầu ăn chính tại Ấn Độ, nơi giá các mặt hàng này được xem là giá chuẩn của thế giới
Vào tháng 11/2021, Chính phủ Indonesia đã đưa ra hàng loạt các biện pháp giúp giảm giá dầu ăn trong nước Sau khi giá dầu ăn chạm mức 1,16 USD/lít, chính phủ đã mở bán 11 triệu lít dầu ăn theo chính sách “một giá” Theo đó, dầu ăn sẽ được bán theo giá chung,
Trang 9khoảng 0,97 USD/lít Tuy nhiên, khi chiến lược này thất bại, chính phủ bắt đầu trợ giá mua hơn 1 tỷ lít dầu ăn
Tuy nhiên, các biện pháp này vẫn không thể ngăn các nhà bán lẻ tăng giá dầu ăn Đến đầu tháng 2, chính phủ đã yêu cầu các nhà xuất khẩu dầu cọ phân phối 20% doanh số cho thị trường nội địa Sau đó, con số này được yêu cầu tăng lên 30% Song vấn đề đã trở nên phức tạp hơn
Cuộc xung đột ở Ukraine đã ảnh hưởng đến nguồn cung của các loại dầu thực vật khác, khiến giá dầu cọ tăng mạnh Chẳng mấy chốc, dầu ăn đã trở thành mặt hàng khan hiếm ở Indonesia Một số nhà bán lẻ phải quy định mỗi khách hàng chỉ được mua tối đa 2 lít dầu
ăn, nếu còn hàng Nhiều người mua phải xếp hàng dài chờ đợi mới mua được mặt hàng này
Thay đổi chiến lược một lần nữa, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề Kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto vào tháng 3 đã điều chỉnh mức giá trần để hỗ trợ giá dầu ăn tăng vọt Trong khi đó, đến ngày 18/3, Bộ trưởng Thương mại Muhammad Lutfi đã chỉ thị dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu và thay vào đó, tăng thuế xuất khẩu dầu cọ Ông cho rằng tình trạng
“mafia” dầu cọ đã làm tình hình thêm căng thẳng Với sự điều chỉnh này, các siêu thị đã
có sẵn dầu ăn, nhưng giá của mặt hàng này đã tăng vọt lên 1,72 USD/lít Bộ trưởng Tư pháp đã mở một cuộc điều tra tham nhũng về việc tuồn mặt hàng này ra nước ngoài
Trong động thái gần đây nhất, vào tháng này, Tổng thống Widodo thông báo sẽ hỗ trợ tiền mặt cho hơn 20 triệu hộ gia đình thu nhập thấp để mua dầu ăn Song đến ngày 22/4, ông tuyên bố áp đặt lệnh cấm xuất khẩu mới, đưa giá dầu cọ ở Malaysia lên mức cao nhất trong
6 tuần Bộ trưởng Kinh tế Airlangga cho biết lệnh cấm sẽ chỉ áp dụng đối với các lô hàng dầu cọ tinh chế, tẩy trắng và khử mùi (RBD), giúp bình ổn thị trường Tuy nhiên, một ngày sau đó, vị quan chức này nói rằng lệnh cấm bao gồm cả dầu cọ thô, dầu cọ tinh luyện và dầu ăn đã qua sử dụng
Trang 10Những thay đổi về chính sách của Indonesia đã khiến thị trường dầu ăn toàn cầu, vốn đã bị ảnh hưởng bởi xung đột Ukraine, hứng chịu cú sốc lớn
Trong khi đó, quan chức Indonesia cam kết sẽ dở bỏ lệnh cấm xuất khẩu khi giá dầu ăn số lượng lớn trở lại 0,96 USD/lít, thay vì 1,8 USD/lít như những ngày gần đây Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng chính sách này cũng sẽ lụi tàn khi tình trạng tích trữ gia tăng, nếu giá dầu ăn thế giới tiêp tục tăng vọt Nhà phân tích O'Rourke cho biết: “Nếu việc tích trữ xảy ra trên quy mô lớn, lệnh cấm có thể không hiệu quả hoặc thậm chí phản tác dụng”
Nhiều chuyên gia kinh tế khác cũng có quan điểm tương tự Họ cho rằng dù có thể hỗ trợ bình ổn thị trường, lệnh cấm cũng sẽ gây ra một số tác động tiêu cực lên nền kinh tế Indonesia Ông Bhima Yudhistira, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Luật pháp Indonesia, đánh giá: “Thực tế, việc cấm xuất khẩu dầu cọ thô và dầu ăn sẽ khiến doanh thu xuất khẩu sụt giảm mạnh Xuất khẩu dầu cọ hiện đóng góp hơn 12% xuất khẩu phi dầu khí của Indonesia, mang lại hơn 3 tỷ USD/tháng Việc mất đi nguồn thu này sẽ khiến đồng rupiah bị tổn hại, gây bất ổn cho hệ thống tài chính tại Indonesia và ảnh hưởng đến dự trữ tiền tệ trong dài hạn” Với lệnh cấm xuất khẩu hoàn toàn dầu cọ của Indonesia, giá dầu ăn thế giới được dự báo sẽ còn tăng hơn nữa
B Nguyên nhân: Điều gì đã khiến cho Indonesia hạ lệnh cấm xuất khẩu dầu cọ?
Vài tháng qua là một chặng đường khó khăn đối với lĩnh vực dầu cọ của Indonesia với đỉnh điểm là vào cuối tháng 4, lệnh cấm toàn diện đối với xuất khẩu dầu cọ thô và các sản phẩm tinh chế, chẳng hạn như dầu ăn Indonesia là nhà cung cấp dầu cọ lớn nhất thế giới, vì vậy việc thu hẹp thị trường toàn cầu của mặt hàng này là một vấn đề lớn Ngoài những thứ khác, nó sẽ ảnh hưởng đến chi phí của các mặt hàng cơ bản như dầu ăn vào thời điểm giá thực phẩm đang gia tăng Các đối tác thương mại sẽ không hài lòng Vậy tại sao Indonesia lại có bước đi này?
Trang 11Câu trả lời đơn giản là đó là về giá cả Theo Hiệp hội Dầu cọ Indonesia, sản lượng dầu cọ thô trong nước giảm trong năm 2021 so với năm 2020, ngay cả khi nhu cầu toàn cầu tăng mạnh Khi cầu tăng và cung giảm hoặc không đổi, tất cả những thứ khác bằng nhau, giá sẽ
tăng Và đó chính xác là những gì đã xảy ra
Giá thực phẩm toàn cầu chạm đỉnh trong tháng 3 là kết quả của cuộc xung đột Nga-Ukraine Chỉ số FFPI (FAO Food Price Index) nhảy vọt lên gần 13% từ tháng 2, mức cao nhất kể từ năm 1990 Chỉ số này chủ yếu phản ánh sự tăng mạnh của giá một số thực phẩm như: dầu thực vật, ngũ cốc, thịt,
Nga và Ukraine cung cấp xấp xỉ 72% dầu thực vật được xuất khẩu ra thị trường thế giới Cuộc xung đột đã khiến gây cản trở nguồn cung thực phẩm này và khiến cho giá cả của chúng tăng vọt
Vào tháng 4/2020, một tấn dầu cọ thô của Indonesia đã bán được khoảng 545 USD trên thị trường châu Âu Hai năm sau, con số này đã tăng lên 1.700 USD Điều này có lợi cho các nhà xuất khẩu và cho tài khoản vãng lai của Indonesia
Nhu cầu toàn cầu bùng nổ đối với các mặt hàng mà Indonesia có nhiều, chẳng hạn như than đá và dầu cọ, đã đảo ngược tình trạng thâm hụt tài khoản vãng lai dai dẳng và đặt đồng Rupiah vào một vị trí tương đối vững chắc khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bắt đầu tăng lãi suất năm nay
Tuy nhiên, thị trường xuất khẩu hàng hóa đang phát triển rầm rộ đưa ra một loại nghịch lý, bởi vì trong khi nó có lợi cho các nhà xuất khẩu và tài khoản vãng lai, Chính phủ Indonesia không muốn người tiêu dùng trong nước phải trả cái giá của thị trường toàn cầu cho những mặt hàng này Ưu tiên hàng đầu của chính phủ là đảm bảo giá các mặt hàng thiết yếu - như xăng, điện, gạo và dầu ăn - vẫn ổn định và có giá cả phải chăng Một số loại xăng đã có