Văn 8 tuần 22

Giáo án Ngữ văn 8 Năm học 2021 2022 Tuần 22 Ngày soạn 07/02/2022 Dạy Ngày 14/02/2022 Tiết 3 Lớp 8C3 Tiết 85 Đọc hiểu văn bản NGẮM TRĂNG (Vọng nguyệt) (Hồ Chí Minh) I MỤC TIÊU 1/ Kiến thức, kĩ năng 1 1[.]

Tiết 85: Đọc-hiểu văn bảnNGẮM TRĂNG (Vọng nguyệt)

+ Hiểu biết về tác phẩm thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh

+ Tâm hồn giàu cảm xúc trớc vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Minh trong cảnh ngục tù

+ Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ

- Vận dụng: Biết cảm nhận về vẻ đẹp của bài thơ

1.2/ Kĩ năng:

- Biết: Phân tích đợc một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tácphẩm

- Thụng thạo: Đọc diễn cảm bản dịch tác phẩm

2 Định hướng phỏt triển phẩm chất và năng lực học sinh

2.1 Cỏc phẩm chất:HS thêm kính yêu Bác

2.2 Cỏc năng lực chung: giải quyết vấn đề, hợp tỏc, giao tiếp

2.3 Cỏc năng lực chuyờn biệt: cảm thụ văn học, sử dụng ngụn ngữ

- Phơng pháp: thuyết trình, nêu vấn đề, kĩ thuật động não

- GV nhận xét và dẫn vào bài: Giáo viên giới thiệu tập NKTT -> Hs

quan sát -> Đây là tập thơ cảm hứng trữ tình duy nhất của HCM đợcNgời sáng tác khá liên tục trong chuỗi ngày bị tù đày ở Quảng Tây (TrungQuốc).Tập thơ gồm 133 bài viết bằng chữ Hán Trăng vốn là đề tài quenthuộc trong thơ Bác VD “Cảnh khuya, “Rằm tháng giêng”, “Ngắm trăng”

là bài thơ nằm trong tập NKTT viết về một cuộc “ngắm trăng”thật đặcbiệt của Bác Hồ: ngắm trăng trong nhà tù Chúng ta cùng tìm hiểu bài

- Thời gian dự kiến: 5-6 phút.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

H Em hãy xác định giọng

đọc cho hai bài thơ, sau đó

đọc theo đúng giọng điệu

H: Nờu hoàn cảnh ra đời bài thơ?

GV bổ sung: Cú thể Người viết

bài thơ này vào thỏng 9 - 1942 khi

Người bị bắt giam ở nhà lao huyện

Bỡnh Tõy( Quảng Tõy- TQ)

*GV: Giải thớch nhan đề bài thơ: Vọng

nguyệt là đề tài rất phổ biến trong thơ

cổ Nhà thơ gặp cảnh trăng đẹp, thường

đem rượu uống ngắm trăng, ngắm

hoa… Nhỡn chung người ta ngắm trăng

trong khi tõm hồn thảnh thơi, thư thỏi

Nhưng ở đõy, Hồ Chớ Minh ngắm trăng

trong hoàn cảnh đăc biệt

H.Em có nhận xét gì về ý

nghĩa của các câu thơ dịch

so với câu thơ trong nguyên

- Trình bàyhiểu biết vềtập thơ

HS nêu h/c ra

đời bài thơ

HS nghe

So sánh rút rakết luận và trả

lời

- trả lới các từkhó

về tập thơ

Nhật Ký trong Tù

- Tập thơ gồm 133bài thơ đợc viếtbằng chữ Hán

- Thể hiện ý chícách mạng cao đẹp

và tài năng của Bác

b.Tác phẩm

+ " Ngắm trăng"trong tập NKTT, Bác

thể thơ nào? Nêu một vài nét

- Kĩ thuật: kĩ thuật tia chớp, khăn trải bàn

- Thời gian dự kiến:10-13 phút.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

? Đọc hai câu thơ đầu?

Câu thơ đầu cho thấy Bác

đầu:Hoàn cảnhngắm trăng củaBác

- Hoàn cảnh:Khi Bác

bị giam cầm trongnhà tù TGT: thiếuthốn đủ thử, khôngrợu và cũng không

có hoa

=> Yêu thiên nhiênrung động

cực khổ Điều kiện sinh hoạt

của cái nhà tù tàn bạo ấy làm

sao phù hợp với việc thởng

nguyệt! làm sao có rợu và

hoa để thởng trăng?

? Vậy để thực hiện đợc

cuộc ngắm trăng ấy, con

ngời cần phải có điều gì?

- Có niềm say mê lớn với

trăng, có tình yêu mãnh liệt

với thiên nhiên

? Nếu đặt trong cả bài

“khó hững hờ” đổi từ câu

hỏi thành câu trần thuật

làm mất đi cái xốn xang,

bối rối rất nghệ sĩ, rất nhạy

? Vì sao trớc cảnh đêm

trăng đẹp nh vậy Bác lại

cảm thấy bối rối ?

? Qua hai câu thơ em hiểu

lộng lẫykhiến Ngời cảm thấy

tiếc, thấy bối rối

* Gọi h/s đọc 2 câu thơ sau

Nhân hớng songtiền khán/ minhnguyệt

Nguyệt/ tòng songkhích khán/ thi gia

=>Nghệ thuật đối,nhân hóa

=> Ngời tù chủ

động tìm đến vớithiên nhiên, quên đithân phận tù

đày=> Một cuộcgiao hòa, gần gũithân thiết

tìm đến nhau, giao hoà

cùng nhau Câu trúc đối

- Trăng xuất hiện khiến ngời

tù quên đi thân phận tù đày

Câu hỏi thảo luận nhóm

? Có ý kiến cho rằng: “Bài

thơ là một cuộc vợt ngục

tinh thần thành công của

Bác” ý kiến của em ntn ?

Bài thơ là một cuộc vợt ngục

về tinh thần của Bác Bài

HS nghe

HS trả lời

HS thảo luận

thơ là minh chứng sinh

động cho hai câu thơ Bác

viết trang bìa tập NKTT:

“Thân thể ở trong lao

Tinh thần ở ngoài lao”

*Đánh giá khái quát.

- Phơng pháp: vấn đáp, thuyết trình.

- Kĩ thuật: các mảnh ghép.

- Thời gian dự kiến: 2 phút.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

Hớng dẫn học sinh đánh

giá khái quát

Trỡnh bày nghệ thuật tiờu biểu,

nội dung của bài thơ?

GV : hớng dẫn HS vẽ bản

đồ t duy

Học sinh đánh giá khái quát

Hs rút ra từ ghi nhớ/ 38

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

Thể thơ thất ngôn tứtuyệt chữ Hán mang dáng

vẻ cổ điển

- Sử dụng phép đối, phépnhân hoá linh hoạt

Tập thơ Nhật kí trong tù đợc sáng tác trong hoàn cảnh nào?

A.Trong hoàn cảnh Bác Hồ vừa hoạt động cách mạng ở Pháp

B Trong hoàn cảnh Bác bị giam trong nhà tù Tởng Giới Thạch

C Trong thời gian Bác Hồ ở Việt Bắc để lãnh đạo cuộc kháng chiếnchống Pháp của nhân dân ta

D Trong thời gian Bác Hố ở Hà Nội để lãnh đạo nhân dân ta kháng chiếnchống Mĩ

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT- KN

Sông xuân

Giữa dòng bàn bạcviệc

Khuya về bát ngáttrăng ngân đầy

IV Luyện tập

G: Trăng trong thơ Bác thật

nhiều vẻ, HCM luôn có tâm

hồn nghệ sĩ, giao hoà với

trăng- biểu tợng tuyệt vời cái

đẹp của thiên nhiên, vũ trụ

thuyền-> Trăng xuân lồnglộng, bát ngát giữasông xuân, trời xuân

b) Cảnh khuya:

“Tiếng suối trong nhtiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụbóng lồng hoa ”

-> Trăng ở núi rừngViệt Bắc, đẹp lộnglẫy đan cài vào cảnhvật -> Bức tranh thiênnhiên thơ mộng

c) Báo tiệp: “Trăng vàocửa sổ ”

- Tỡm đọc cỏc bài thơ khỏc trong Tập Nhật Kớ Trong Tự

* Giao bài và hớng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà.

- HS vẽ bản đồ t duy khái quát nội dung kiến thức bài học

- Đọc và soạn bài: Đi đờng

Chú ý: đọc kĩ văn bản, tìm hiểu và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểuvăn bản

Tiết 86: Đọc-hiểu văn bản

ĐI ĐƯỜNG (Tẩu lộ)

+ Hiểu biết về tác phẩm thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh

+ Tâm hồn giàu cảm xúc trớc vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Minh trong cảnh thử thách trên đờng

+ Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ

+ í nghĩa khái quát mang tính triết lí của hình tợng con đờng và con ngời vợt qua những chặng đờng gian khó

- Vận dụng: Biết cảm nhận về vẻ đẹp của bài thơ

1.2/ Kĩ năng:

- Biết: Phân tích đợc một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tácphẩm

- Thụng thạo: Đọc diễn cảm bản dịch tác phẩm

2 Định hướng phỏt triển phẩm chất và năng lực học sinh

2.1 Cỏc phẩm chất:HS thêm kính yêu Bác

2.2 Cỏc năng lực chung: giải quyết vấn đề, hợp tỏc, giao tiếp

2.3 Cỏc năng lực chuyờn biệt: cảm thụ văn học, sử dụng ngụn ngữ

- Phơng pháp: thuyết trình, nêu vấn đề, kĩ thuật động não

- GV dẫn vào bài: Giờ trớc chúng ta đã tìm hiểu bài thơ Ngắm trăng

và biết đợc mặc dù đang trong cảnh giam giữ song Hồ Chí Minh thực sự

là một thi nhân trớc thiên nhiên.Không chỉ có vậy, trong bất cứ hoàn

cảnh nào, Ngời đều làm chủ hoàn cảnh Bài thơ Đi đờng là một minh

chứng cho điều đó.Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2 HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC

*Tri giác.

- Phơng pháp: Đọc, vấn đáp, thuyết trình,

- Kĩ thuật: Các mảnh ghép.

- Thời gian dự kiến: 3 phút.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

G nêu yêu cầu đọc:

giọng to, rõ ràng, rành

đã chuyển đổi tới 30

nhà lao Bài thơ lấy đề

tài cuộc đi đờng

chuyển ngục đầy gian

- Bản dịch: thơ lụcbát

- Kĩ thuật: kĩ thuật động não, tia chớp

- Thời gian dự kiến:12 phút.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

Hớng dẫn học sinh tìm hiểu

II.Tìm hiểu bài thơ

? Nhận xét giọng điệu câu

thơ mở đầu

- Câu thơ nói về chuyện

“đi đờng” nhng không phải

là câu thơ miêu tả chuyện

đi đờng

Giọng điệu tự nhiên thể

hiện sự suy ngẫm thấm

cuộc chuyển lao, đi đờng;

hết đèo cao đến núi cao,

đâu chủ ý nói đến núi cao

hay thấp mà Ngời chủ ý nói

tới hết lớp núi này lại gặp

ngay lớp núi khác tiếp nối,

liên miên nh thử thách ý chí,

nghị lực của ngời tù -> Khó

khăn chồng chất khó khăn,

gian lao tiếp liền gian lao,

cứ triền miên bất tận

dãy núi trùng điệp tởng nh

bất tận -> Gợi những gian

lao mà ngời tù phải vợt qua

từ những cuộcchuyển lao, đi đ-ờng gian lao vất vả

Cõu 2: Thừa

NT: Điệp ngữ

=> gợi những gianlao mà ngời tù phảivợt qua

chỗ tận cùng của núi cao.

? ở câu thơ này tác giả

muốn nói đến quy luật gì ?

lợi càng nhiều gian nan Đó

là quy luật của việc đi

đ-ờng cũng là “quy luật thế lộ

nan” - quy luật cuộc đời,

quy luật xã hội

đày đọa triềnmiên, bịi giải đihết ngày này sangngày khác, bỗng trởthành du khách ungdung, say sa ngắmphong cảnh đẹp

-> Tâm trạng sungsớng, hân hoan củangời đi đờng Đó làhình ảnh ngờichiến sĩ cách mạngtrên đỉnh cao củachiến thắng, trảiqua bao gian khổ

đời, quy luật xã hội

=> Câu thơ thứ 3khép lại

Câu 4: Hợp

-> Tâm trạng sungsớng, hân hoan củangời tù chiến sĩcách mạng

* Đánh giá khái quát.

- Phơng pháp: vấn đáp, thuyết trình, tổng hợp.

- Kĩ thuật: động não.

- Thời gian dự kiến: 5 phút.

Hoạt động của thầy Hoạt động của Chuẩn KT-KN

Tập thơ Nhật kí trong tù đợc sáng tác trong hoàn cảnh nào?

A.Trong hoàn cảnh Bác Hồ vừa hoạt động cách mạng ở Pháp

B Trong hoàn cảnh Bác bị giam trong nhà tù Tởng Giới Thạch

C Trong thời gian Bác Hồ ở Việt Bắc để lãnh đạo cuộc kháng chiếnchống Pháp của nhân dân ta

D Trong thời gian Bác Hồ ở Hà Nội để lãnh đạo nhân dân ta kháng chiếnchống Mĩ

4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

? Bài thơ có hai lớp nghĩa: nghĩa đen và nghĩa bóng, em hãy chỉ ra ?Nghĩa đen: nói về việc đi đờng

Nghĩa bóng: con đờng cách mạng, đờng đời

=> Con đờng cách mạng là lâu dài, là vô cùng gian khó, nhng nếu kiên trì, bền bỉ vợt qua gian nan thử thách nhất định sẽ đạt tới thắng lợi

Đọc “NKTT” và thơ HCM ở Pác Bó

- Cảm nhận một hỡnh ảnh thơ em thớch nhất

5 HOẠT ĐỘNG TèM TềI, MỞ RỘNG

- Tỡm đọc cỏc bài thơ khỏc trong tập NKTT

* Giao bài và hớng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

- HS vẽ bản đồ t duy khái quát nội dung kiến thức bài học

- Chuẩn bị: Đọc và soạn bài: Câu cảm thỏn

Tiết 87: Tiếng Việt CÂU CẢM THÁN

I mỤC TIấU

Tuần 22

Ngày soạn: 08/02/2022 Dạy Ngày Tiết 17/02/2022 2

1 Kiến thức, kĩ năng

Sau khi học xong bài này , học sinh :

1.1 Kiến thức

* Nhận biết : Đặc điểm hình thức của câu cảm thán

*Thông hiểu: Chức năng của câu cảm thán

*Vận dụng thấp: Trao đổi với bạn bố về việc sử dụng cỏc kiểu cõu theo mục đớch núi

*Vận dụng cao: tỡm trong thực tiễn cỏc trường hợp thương sử dụng cõu cảm thán

2.1 Cỏc phẩm chất: Giáo dục học sinh biết trân trọng, giữ gìn sự trong sỏng

của Tiếng Việt

2.2 Cỏc năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

2.3 Cỏc năng lực chuyờn biệt

- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt, sử dụng ngụn ngữ

II CHUẨN BỊ

- GV: SGK, SGV, tài liệu tham khảo, giáo án, bảng phụ

- HS : Tìm hiểu theo hệ thống câu hỏi SGK

III TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Thời gian: 2 phút.

- Phơng pháp: thuyết trình.

- Hỡnh thành năng lực: tự học, giao tiếp

Bài 1: Dòng nào nói đúng nhất dấu hiệu nhận biết câu cầu khiến?

A Sử dụng từ cầu khiến C Thờng kết thúc câu bằng dấu chấm than

B Sử dụng ngữ liệu cầu khiến D Gồm cả A, B, C (D)

Bài 2: Các chức năng tiêu biểu của câu cầu khiến là gì?

A Dùng để ra lệnh hoặc sai khiến C Dùng để van xin hoặc khuyênbảo

B Dùng để yêu cầu hoặc đề nghị D Cả A, B, C đều đúng (D)

- GV giao nhiệm vụ

Trong các bài học trớc chúng ta đã tìm hiểu về các kiểu câu nào ? Đặc điểm của chỳng ?

-HS thực hiện nhiệm vụ

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

: câu nghi vấn, câu cầu khiến

- GV nhận xét và dẫn vào bài

Bài học hôm nay chúng ta tìm hiểu về câu cảm thán: về đặc điểm hình thức và chức năng của nó

2 HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC

- Phơng pháp: Đọc, vấn đáp, thuyết trình,

- Kĩ thuật: tia chớp, động não.

- Thời gian dự kiến: 18 phút.

- Hỡnh thành năng lực: tự học, giao tiếp

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

cảm thán: “hỡi ơi; than

ôi” Khi viết kết thúc

bằng dấu chấm than

1 Câu nào dới đây không phải là câu cảm thán?

A.Thế thì con biết làm thế nào đợc!

B.Thẩm hại thay cho nó!

C.Lúc bấy giờ ta cùng các ngơi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!

D.ở ngoài kia vui sớng biết bao nhiêu!

2 Câu nào dới đây không dùng để kể, thông báo?

A Chúng ràng buộc d luận, thi hành chính sách ngu dân

B Lão muốn ngài nhấc hộ bó củi lên cho lão

C Làng tôi ở vốn làm nghề chài lới

D Sáng ra bờ suối tối vào hang

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Chuẩn KT-KN

Hớng dẫn h/s luyện tập

? Đọc yêu cầu bài tập 1?

a) Than ôi! Lo thay! Nguy

thay!

b) Hỡi cảnh rừng ta ơi!

c) Chao ôi, có đâu biết

? Đọc yêu cầu bài tập 2?

a, Lời than thở của ngời nông

dân dới chế độ phong kiến

b, Lời than thở của ngời chinh

phụ trớc nỗi truân chuyên do

chiến tranh gây ra

- Trao đổi với bạn bố việc sử dụng cõu cảm thỏn trong giao tiếp hằng ngày

* Giao bài và hớng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

- Học thuộc ghi nhớ

- Su tầm những đoạn văn chứa những câu cảm thán ở những văn bản

đã đợc học và nêu công dụng của từng câu

- HS vẽ bản đồ t duy khái quát nội dung kiến thức bài học

- Soạn bài Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh.

+ Đọc ngữ liệu và trả lời cỏc cõu hỏi trong SGK

Tiết 88: Tập làm văn THUYẾT MINH MỘT DANH LAM THẮNG CẢNH

- Đặc điểm, cách làm bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh

- Mục đích, yêu cầu, cách quan sát và cách làm bài văn giới thiệu danh lam thắng cảnh

* Vận dụng thấp: Viết đoạn văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh

* Vận dụng cao: Trao đổi với người thõn về danh lam thắng cảnh của quờ em

1.2 Kĩ năng

* Biết

- Quan sát danh lam thắng cảnh

- Đọc tài liệu, tra cứu, thu thập, ghi chép những tri thức khách quan về

đối tợng để sử dụng trong bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh

2 Định hớng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh

2.1 Cỏc phẩm chất:

- Hỡnh thành thúi quen quan sát danh lam thắng cảnh

- Giáo dục học sinh biết trân trọng, giữ gìn những vẻ đẹp của đất nước

2.2 Cỏc năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

2.3 Cỏc năng lực chuyờn biệt

- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt, sử dụng ngụn ngữ

II CHUẨN BỊ

1 Thầy: + Bảng phụ, Giấy tờ rô ki

+ SGK, SGV, bảng phụ, bài soạn

+ Dự kiến các khả năng tích hợp cho bài học

- Hỡnh thành năng lực: tự học, giao tiếp

- GV giao nhiệm vụ

: Lấy vài ví dụ về danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử ở địa

ph-ơng em ?

- HS thực hiện nhiệm vụ

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét và dẫn vào bài

Để cho những ngời nơi khác có thể hiểu rõ và sâu hơn về danh lamthắng cảnh và các di tích lịch sử ta cần phải có một bài văn thuyếtminh rõ ràng Vậy thuyết minh về danh lam thắng cảnh có gì khác sovới kiểu thuyết minh về đồ vật Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC

- Phơng pháp: Đọc, vấn đáp, thuyết trình,

- Kĩ thuật: tia chớp, khăn trải bàn.

- Thời gian dự kiến: 13-15 phút.

- Hỡnh thành năng lực: tự học, giao tiếp

Hoạt động của thầy Hoạt động của

? Gọi h/s đọc bài văn mẫu?

? Bài viết đã cung cấp cho ta

Hồ Hoàn Kiếm

và Đền Ngọc Sơ