PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II THÀNH PHỐ THANH HÓA NĂM HỌC 2019 2020 Môn Ngữ văn Lớp 8 Thời gian 90 phút (không kể thời gian giao đề) ĐỀ LẺ Phần I Đọc hiểu (3 0 điểm) Đọc đoạn[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II THÀNH PHỐ THANH HÓA NĂM HỌC 2019-2020
Môn: Ngữ văn Lớp 8
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ LẺ:
Phần I: Đọc - hiểu (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu ở dưới:
“Huống chi ta cùng các ngươi sinh phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ, thác mệnh Hốt Tất Liệt mà đòi ngọc lụa, để thỏa lòng tham không cùng, giả hiệu Vân Nam Vương mà thu bạc vàng, để vơ vét của kho có hạn Thật khác nào như đem thịt mà nuôi hổ đói, sao cho khỏi để tai
vạ về sau!
Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng."
(“Hịch tướng sĩ” - Trần Quốc Tuấn, SGK Ngữ Văn 8, Tập 2)
Câu 1 (0,5 điểm): Trình bày khái niệm của thể Hịch.
Câu 2 (0,5 điểm): Hãy cho biết nội dung của đoạn trích trên?
Câu 3 (1,0 điểm): Xác định mục đích và cách thực hiện hành động nói trong câu:
“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù.”
Câu 4 (1,0 điểm): Cảm nhận của em về Trần Quốc Tuấn qua đoạn trích trên
(trình bày bằng một đoạn văn từ 5-7 dòng)
Phần II: Tạo lập văn bản (7.0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, em hãy viết một
đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) về chủ đề: Thế hệ trẻ cần sống có trách nhiệm với Tổ quốc.
Câu 2 ( 5.0 điểm): Cảm nhận của em về bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” (Hồ Chí
Minh - SGK Ngữ Văn 8 tập 2)
- ***
-HƯỚNG DẪN CHẤM
KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG HỌC KÌ II NĂM HỌC 2019 - 2020
MÔN NGỮ VĂN LỚP 8
ĐỀ LẺ
Câ
1 Nêu khái niệm của thể Hịch:
+ Hịch là thể văn nghị luận thời xưa, thường được vua chúa,
tướng lĩnh hoặc thủ lĩnh một phong trào dùng để cổ động, thuyết
phục hoặc kêu gọi đấu tranh chống thù trong giặc ngoài
+ Hịch có kết cấu chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục.
0.25 0.25
2 Nội dung đoạn trích: Trần Quốc Tuấn tố cáo tội ác của quân
Trang 2Mông - Nguyên; bộc lộ lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết
3 - Mục đích của hành động nói: Bộc lộ cảm xúc
- Cách thực hiện hành động nói: Gián tiếp 0.5 0.5
4 HS có thể cảm nhận về Trần Quốc Tuấn:
+ Đó là một vị tướng có lòng yêu nước cháy bỏng, căm thù giặc
sâu sắc Ông đau xót đến quặn lòng trước cảnh tình đất nước bị
xâm lăng; có ý chí quyết tâm xả thân đánh giặc ngoại xâm cứu
nước
+ Ông là một tấm gương yêu nước bất khuất, có tác dụng động
viên khích lệ tinh thần chiến đấu của các tướng sĩ
0.5 0.5
1 Nghị luận xã hội
a Đảm bảo thể thức của một đoan văn nghị luận: Mở đoạn (giới
thiệu vấn đề nghị luận); Thân đoạn (làm rõ vấn đề nghị luận,
triển khai được luận điểm); Kết đoạn (khái quát được vấn đề
nghị luận)
0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Thế hệ trẻ cân sống có trách
c Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn:
- Sống có trách nhiệm là làm tròn nghĩa vụ bổn phận với bản
thân, gia đình và xã hội dám làm, dám chịu trách nhiệm về
những hành động của mình Không ỷ lại, dựa dẫm hay đùn đẩy
trách nhiệm cho người khác
- Thế hệ trẻ cần sống có trách nhiệm với Tổ Quốc vì thế hệ trẻ là
chủ nhân tương lai, giường cột của nước nhà, đó là tuổi sung sức
nhất, dám nghĩ dám làm, ôm ấp nhiều hoài bão khát vọng lớn lao,
tuổi năng động sáng tạo Hơn nữa, mỗi cá nhân, mỗi thế hệ là
một mắt xích quan trọng trong cuộc chạy tiếp sức vĩnh cửu để
làm nên truyền thống dân tộc, đặc biệt là thế hệ trẻ Sống có trách
nhiệm với Tổ quốc cũng chính là cho bản thân, gia đình mình
Lịch sử đã chứng minh thế hệ trẻ đã lập nhiều chiến công trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Dẫn chứng)
- Cần lên án lối sống ích kỉ, thích hưởng thụ, lười biếng trong
học tập và lao động, thậm chí có hành động làm tổn hại đến Tổ
quốc Đó là lối sống lệch lạc, tiêu cực, nguy hại cho bản thân và
xã hội
- Thế hệ trẻ cần tu dưỡng rèn luyện về tri thức, đạo đức, kĩ năng
để trở thành một người công dân tốt Đoàn kết chung tay bảo vệ
và xây dựng đất nước bình yên, giàu mạnh, tham gia tích cực vào
mọi hoạt động xã hội công ích do nhà trường và địa phương tổ
chức Trong thời đại chúng ta, yêu Tổ quốc chính là yêu chủ
nghĩa xã hội, hòa mình vào mọi hoạt động đổi mới và xây dựng
đất nước phồn thịnh
0.25 0.25
0.25
0.25
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, thể hiện những suy nghĩ,
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo những qui tắc về chuẩn
Trang 3PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II THÀNH PHỐ THANH HÓA NĂM HỌC 2019-2020
Môn: Ngữ văn Lớp 8
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ CHẴN:
Phần I: Đọc - hiểu (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu ở dưới:
“Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.”
(“Chiếu dời đô”- Lý Công Uẩn, SGK Ngữ Văn 8, tập 2)
Câu 1 (0,5 điểm): Trình bày khái niệm của thể Chiếu.
Câu 2 (0,5 điểm): Hãy cho biết nội dung của đoạn trích trên?
Câu 3 (1,0 điểm): Xác định mục đích và cách thực hiện hành động nói trong
câu: “Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi.”
Câu 4 (1,0 điểm): Cảm nhận của em về Lý Công Uẩn qua đoạn trích trên
(trình bày bằng một đoạn văn từ 5-7 dòng)
Phần II: Tạo lập văn bản (7.0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, em hãy viết một
đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) về chủ đề: Thế hệ trẻ cần giữ gìn lịch sử dân tộc.
Câu 2 (5.0 điểm): Cảm nhận của em về bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” (Hồ Chí
Minh - SGK Ngữ Văn 8 tập 2)
- ***
-ĐỀ CHẴN
Câ
1 - Nêu khái niệm của thể Chiếu:
+ Chiếu là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh
+ Chiếu có thể được viết bằng văn vần, văn biền ngẫu hoặc văn
xuôi Chiếu được công bố và đón nhận một cách trang trọng
0.25 0.25
2 Nội dung đoạn trích: Lý Công Uẩn khẳng định vị trí thuận lợi
của thành Đại La: là kinh đô bậc nhất của đế vương. 0.5
3 - Mục đích của hành động nói: Trình bày
- Cách thực hiện hành động nói: Trực tiếp 0.5 0.5
4 HS có thể rút ra nhận xét về Lý Công Uẩn:
+ Đó là một ông vua có lòng yêu nước cháy bỏng, tài đức song
toàn, trí tuệ anh minh, có tầm nhìn sáng suốt, chiến lược, suy
nghĩ thấu đáo, có lý có tình
0.5 0.5
Trang 4+ Ông là tâm gương sáng về đạo đức, trí tuệ, hết lòng lo cho dân
cho nước, rất đáng trân trọng và tự hào!
1 Nghị luận xã hội
a Đảm bảo thể thức của một đoạn văn nghị luận: Mở đoạn (giới
thiệu vấn đề nghị luận); Thân đoạn (làm rõ vấn đề nghị luận,
triển khai được luận điểm); Kết đoạn (khái quát được vấn đề
nghị luận)
0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Thế hệ trẻ cần giữ gìn lịch sử
c Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn:
- Lịch sử là những sự kiện đã xảy ra trong đời sống xã hội và
trong thế giới tự nhiên, được con người ghi chép lại, bao gồm
nhiều lĩnh vực như lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, phát
triển kinh tế, văn hóa Lịch sử là hồn cốt, truyền tải những giá
trị truyền thống
- Cần gìn giữ lịch sử dân tộc vì lịch sử là quá khứ, nhưng quá khứ
là một hợp phần tất yếu của hiện tại; không có quá khứ thì cũng
không có tương lai Có học lịch sử, chúng ta mới biết dân tộc
mình ra đời và phát triển như thế nào, điểm mạnh, điểm yếu, biết
rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá, bồi đắp những tình
cảm cao đẹp, nhân văn Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập, để giữ
vững nền độc lập, chủ quyền của dân tộc, hiểu về lịch sử dân tộc
là cần thiết Từ đó mà truyền cảm hứng, thôi thúc chúng ta phấn
đấu vươn lên sao cho xứng đáng với sự mong đợi, kỳ vọng của
các thế hệ cha ông
- Cần lên án thái độ không trân trọng hoặc lãng quên lịch sử dân
tộc, không hứng thú khi học môn Lịch sử hoặc học đối phó Thái
độ tiêu cực ấy sẽ khiến họ sẽ thiếu tri thức, kinh nghiệm, thậm
chí đi ngược lại truyền thống tốt đẹp từ ngàn đời nay của dân tộc
- Mỗi chúng ta cần nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của
việc gìn giữ lịch sử dân tộc để từ đó ra sức tìm tòi, học tập,
nghiên cứu, phát huy những giá trị cao đẹp mà lịch sử của cha
ông đã để lại, đó là sự tri ân thiết thực nhất và là biểu hiện của
tình yêu đất nước.
0.25
0.25
0.25
0.25
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, thể hiện những suy nghĩ,
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo những qui tắc về chuẩn
2 Nghị luận văn học (Chung cho cả đề Chẵn và Đề lẻ)
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: Có đầy đủ ba
phần Mở bài (giới thiệu vấn đề nghị luận); Thân bài (triển khai
được luận điểm); Kết bài (khái quát được vấn đề)
0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Nội dung và nghệ thuật của
c HS triển khai vấn đề: luận điểm cụ thể, rõ ràng, thể hiện sự
cảm nhận sâu sắc, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng HS 4.0
Trang 5có thể trình bày theo hướng sau:
Mở bài:
Giới thiệu tác giả, tác phẩm và cảm xúc ban đầu
Thân bài: Tập trung cảm nhận về phương diện nội dung và nghệ
thuật của bài thơ
1 - Về nội dung:
*Bài thơ thể hiện cuộc sống cách mạng giao hòa cùng thiên
nhiên, phong thái ung dung lạc quan, tự tại của Bác Hồ
- Ba câu thơ đầu nói về cuộc sống cách mạng thể hiện ở các
phương diện: ở, ăn và làm việc của Bác
+ Phong cảnh núi rừng là nơi hoạt động của người cộng sản
Không gian sinh hoạt của Bác “hang” và “suối “Sáng ra bờ
suối” là để làm việc, “tối vào hang” để nghỉ ngơi Phép đối
“Sáng ra - tối vào” gợi nhịp sống sinh hoạt và làm việc rất đều
đặn, nhịp nhàng, nề nếp đồng thời khẳng định một cuộc sống
ung dung, giao hòa với thiên nhiên.(Dẫn chứng)
+ Bữa cơm đạm bạc chỉ có cháo ngô và măng đắng, rau rừng Đó
là hiện thực cuộc sống khó khăn, thiếu thốn của Bác Nhưng với
Bác lại luôn cảm thấy lương thực, thực phẩm thật đầy đủ tới mức
dư thừa Cum từ “vẫn sẵn sàng” nghĩa là các thức ăn đó luôn có
sẵn Sự thiếu thốn đã được thi vị hóa thành phong lưu Ba chữ
“vẫn sẵn sàng” nâng câu thơ lên thành một thái độ bình thản với
giọng điệu lạc quan, tự hào, niềm vui thích được sống nơi chốn
lâm tuyền (Dẫn chứng)
+ Niềm vui ấy đã khiến Bác say mê làm việc Từ láy “chông
chênh” gợi bàn đá ghồ ghề, không vững, song còn gợi về tình thế
muôn vàn khó khăn của cách mạng nước ta Bác miệt mài “dịch
sử Đảng” - dịch lịch sử Đảng cộng sản Liên Xô viết bằng tiếng
Nga sang Tiếng Việt, tìm ra đường lối giải phóng dân tộc Ba chữ
“ dịch sử Đảng” toàn vần trắc toát lên cái khỏe khoắn, mạnh mẽ,
gân guốc Hình ảnh Bác Hồ đang sáng tạo ra lịch sử nơi “đầu
nguồn” được khắc họa vừa chân thực, sinh động vừa mang tầm
vóc lớn lao, uy nghi, lồng lộng trên cái bối cảnh thiên nhiên có
suối, có rừng Câu thơ toát lên tư thế chủ động, vững vàng của
Bác trước mọi nguy nan, điểm thêm một nụ cười thanh thoát, cao
vời Đó cũng là sự kết hợp hài hòa giữa chất cổ điển truyền thống
với tinh thần thời đại (Dẫn chứng)
*Bài thơ thể hiện quan niệm, niềm tin của Bác Hồ về cuộc đời
làm cách mạng.
+ Sự thiếu thốn vật chất đã được chuyển hóa thành cái giàu sang
tinh thần Bác tự hào về cuộc đời cách mạng, sang trọng, cao
quý Chữ “sang” là nhãn tự, đã tỏa sáng tinh thần của toàn bài.
“Sang” vì sống ung dung hòa hợp với thiên nhiên, được làm việc
vì nhân dân, vì đất nước, làm công việc có ý nghĩa cho cuộc đời,
niềm tin vào ngày mai tươi sáng của dân tộc.(Dẫn chứng)
+ Bác vừa là chiến sĩ vừa là một thi sĩ Khép lại trang thơ, người
đọc thấy được một tinh thần lạc quan, phong thái ung dung, một
bản lĩnh thép cứng cỏi, phi thường vượt lên trên gian khó và luôn
0,5
3.0
1,5
1.0
Trang 6mang trong mình trái tim nhân hậu, bao dung: yêu thiên nhiên,
yêu đất nước sâu sắc ở Hồ Chí Minh
(Chú ý: Học sinh có thể xác lập luận điểm theo cách khác, hợp lý
vẫn cho điểm nhưng tránh sự nhầm lẫn xác lập luận điểm theo
cảm nhận về hình ảnh hoặc vẻ đẹp của Bác Hồ trong bài thơ)
2 - Về nghệ thuật:
+ Thể thơ tứ tuyệt ngắn gọn, hàm súc, có sự kết hợp giữa chất cổ
điển và tinh thần hiện đại
+ Ngôn ngữ giản dị, chân thật, mộc mạc cùng giọng điệu vui đùa,
hóm hỉnh thể hiện tinh thần lạc quan của Bác Sử dụng từ láy
biểu cảm và từ “sang” là nhãn tự đã kết tinh, tỏa sáng tinh thần
toàn bài thơ
+ Phép đối chỉnh mang lại hiệu quả nghệ thuật cao
Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề
- Tình cảm với Bác
0,5
0,5
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, thể hiện những suy nghĩ,
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo những qui tắc về chuẩn
Lưu ý: Giáo viên cần căn cứ vào bài làm cụ thể của HS để đánh giá cho điểm hợp lí.