THANH HOÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH QUA GIỜ HỌC BỘ MÔN VÀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGLL Ở TRƯỜNG THCS ĐIỆN BIÊN, THÀNH PHỐ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP THANH HOÁ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH QUA GIỜ HỌC BỘ MÔN
VÀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGLL Ở TRƯỜNG THCS
ĐIỆN BIÊN, THÀNH PHỐ THANH HÓA
Người thực hiện: Đỗ Thị Minh Phương
Trang 2II THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VIỆC GIÁO DỤC KNS CHO
HS Ở TRƯỜNG THCS ĐIỆN BIÊN
9
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO
DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI
20
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong thời kỳ đất nước hội nhập và phát triển, bên cạnh những thành tựu tolớn về xã hội, kinh tế, văn hoá thì giáo dục Việt Nam cũng đang đứng trướcnhững thách thức mới Đó là sự đổi mới, tiếp thu về văn hóa mở rộng trên toàn cầucủa một bộ phận giới trẻ; Đó là tình trạng một bộ phận trẻ vị thành niên còn có lốisống ích kỷ, vô tâm, vô cảm, khép mình, ứng phó không lành mạnh ngày càngtăng; Kỹ năng thực hành, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng tựphục vụ bản thân ngày càng giảm Những clip tung trên mạng xã hội về hiệntượng thanh thiếu niên đánh nhau còn những người xung quanh thản nhiên đứngxem làm chúng ta nhức nhối Những câu chuyện thương tâm về trẻ em bị lừa gạt,
bị sa vào cạm bẫy vì thiếu kỹ năng sống làm chúng ta phải trăn trở Bên cạnh đó
là sự bùng phát hiện tượng học sinh phổ thông hút thuốc lá, uống rượu bia, sử dụngchất ma tuý, quan hệ tình dục sớm thậm chí là tự_sát_khi_gặp vướng_mắc trongcuộc_sống
Theo triết lý của nhà Tâm lý học hiện đại Edgar Morlin thì mục tiêu của giáodục là cần tạo nên những cái đầu được rèn luyện tốt để tự nó chiếm lĩnh và làm chủthế giới dẫu biến động đến đâu Tâm lý học cũng cho thấy, lứa tuổi học sinh ở bậcTHCS là lứa tuổi chuyển tiếp giữa trẻ con và người lớn Ở giai đoạn này, các emrất ưa hoạt động, thích tự lập, muốn bắt chước người lớn và học làm người lớn.Tuy nhiên đây cũng là giai đoạn mà sự phát triển về thể chất và tâm lý của các emđang phát triển mạnh mẽ, những xung đột về tâm lý đang thường xuyên xảy ra,những biểu hiện đó đôi khi làm cho chúng ta phải ngỡ ngàng, nhưng thực chất vềlứa tuổi đó vẫn còn là "trẻ con", lứa tuổi Vị thành niên Vì vậy, việc giáo dục kỹnăng sống cho các em, giúp các em đương đầu với những bất ngờ, đột biến, bấtđịnh trong xã hội hiện đại ngày nay càng là vấn đề hết sức cần thiết
Nhận thức sâu sắc vấn đề đó nên trong những năm qua, Ngành giáo dục đãthường xuyên tổ chức tập huấn cho cán bộ giáo viên về công tác giáo dục kỹ năngsống cho học sinh trong nhà trường Một trong 5 nội dung của phong trào thi đua
”Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục& Đào tạo
Trang 4phát động là giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Điều đó cho thấy việc trang bị kỹnăng sống cho thanh thiếu niên đang là một vấn đề cấp thiết đặt ra cho các nhàquản lý và cán bộ giáo viên trong trường học.
Là người làm công tác quản lý ở trường THCS Điện Biên, thành phố ThanhHóa đã nhiều năm, tôi nhận thấy học sinh của nhà trường đa số là ngoan ngoãn,chịu khó học tập và rèn luyện Tuy nhiên trong những năm gần đây, với cơ chếkinh tế thị trường và sự bùng nổ của công nghệ thông tin, nhà hàng, phương tiệngiải trí và dịch vụ Internet mọc lên như nấm đã tác động không nhỏ đến nhậnthức, hành vi của một bộ phận học sinh Nhiều gia đình, bố mẹ bận làm ăn, không
có thời gian chăm lo, quan tâm đến việc dạy dỗ con cái nên có những em sa đà vàocác trò chơi điện tử không lành mạnh, lạm dụng trong việc sử dụng mạng, bị kẻxấu lợi dụng; có những em lại nhút nhát trước đám đông, không dám bộc lộ và thểhiện mình, không có khả năng giải quyết các tình huống trong cuộc sống hàngngày; một bộ phận khác lại được chăm chút, cưng chiều thái quá dẫn tới việc thụđộng, phụ thuộc vào bố mẹ, có lối sống ích kỷ, vô tâm với mọi người và sự vậtxung quanh Đứng trước thực trạng đó, mấy năm gần đây, nhà trường đã chú trọnglàm tốt công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và bước đầu cũng đã thu đượcnhững thành công đáng khích lệ Với mục đích trao đổi cùng đồng nghiệp nhữngkinh nghiệm đã thực hiện được trong những năm qua, tôi đã nghiên cứu và lựa
chọn sáng kiến: “Một số giải pháp về quản lý công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua một số giờ học bộ môn và hoạt động giáo dục NGLL ở trường THCS Điện Biên, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa” nhằm mục
đích xây dựng, trao đổi một số nội dung phương pháp đã thực hiện trên thực tế nhàtrường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường, giúp các
em học sinh không chỉ có vốn tri thức mà còn trở thành những con người có nhâncách, năng động, linh hoạt trong cuộc sống, có tình cảm nhân văn, nhân ái, có tâmhồn nhạy cảm, tinh tế - là những chủ nhân tương lai của đất nước
2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Đề xuất một số biện pháp quản lý việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh đểcán bộ giáo viên trong nhà trường có nhận thức đúng và thực hiện có hiệu quả
Trang 5Công tác này nhằm giúp các em học sinh có kỹ năng giải quyết các tình huống đơngiản thường gặp trong cuộc sống, có kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòabình, phòng ngừa dịch bệnh, bạo lực và các tệ nạn xã hội
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề
Nghiên cứu, phân tích thực trạng quản lý việc giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh của nhà trường
Đề xuất một số giải pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ởtrường THCS Điện Biên, thành phố Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Khảo sát thực tế
Phân tích tình hình
Tổng hợp đánh giá
B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Kỹ năng sống (KNS) là gì?
1 Kỹ năng sống (KNS) là gì?
Với những cách thức tiếp cận khác nhau, hiện nay đã có nhiều định nghĩa vàquan niệm khác nhau về KNS Thông thường, KNS được hiểu là những kỹ năngthực hành mà con người cần nắm được, biết vận dụng để có được sự an toàn, cuộcsống khỏe mạnh, tích cực với chất lượng cao
- Theo Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO),KNS gắn với 4 trụ cột của giáo dục:
Học để biết: gồm các kỹ năng tư duy như tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra
quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả
Học để làm: gồm kỹ năng thực hiện công việc và nhiệm vụ như kỹ năng đặt
mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm,
Học để làm người: gồm các kỹ năng cá nhân như ứng phó với căng thẳng, mọi
tình huống diễn ra trong cuộc sống, biết kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin vềbản thân, ;
Học để chung sống: gồm các kỹ năng xã hội như giao tiếp, thương lượng, tự
khẳng định, hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông
Trang 6Như vậy theo quan niệm của UNESCO, KNS là năng lực cá nhân để họ thựchiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày
Theo UNICEFF, kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội vàgiao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếpmột cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằmgiúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Từ KNS có thể thể hiện thànhnhững hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến hành động củanhững người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trườngxung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), KNS là những kĩ năng thiết thực mà conngười cần để có cuộc sống an toàn và khoẻ mạnh, đó là những kỹ năng tâm lý xãhội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác mộtcách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách thức của cuộcsống hàng ngày
Trong tài liệu tập huấn hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Bộ GD-ĐT, KNS là khảnăng thực hiện những hành vi thích ứng tích cực, những cách hành xử hiệu quả, giúp cá nhânhoà nhập vào môi trường xung quanh , giúp cá nhân hình thành các mối quan hệ xã hội, pháttriển những nét nhân cách tích cực thuận lợi cho sự thành công học đường và thành công trongcuộc sống Căn cứ vào các kết quả nghiên cứu thống kê xã hội học, các nghiên cứukhảo sát thực tế, tài liệu này đã liệt kê một số kỹ năng sống cơ bản cần thiết cholứa tuổi học sinh THCS như: kỹ năng giao tiếp; kỹ năng điều chỉnh nhận thức,hành vi; kỹ năng kiểm soát/ứng phó với stress; kỹ năng hợp tác, làm việc theonhóm; kỹ năng giải quyết vấn đề; kỹ năng lắng nghe tích cực; kỹ năng đồng cảm;
kỹ năng quyết đoán, ra quyết định; kỹ năng thuyết phục, thương lượng; kỹ năngthuyết trình; kỹ năng đặt mục tiêu, lập kế hoạch thực hiện mục tiêu; kỹ năng đặtcâu hỏi; kỹ năng học bằng đa giác quan; kỹ năng tư duy sáng tạo; kỹ năng khen,chê tích cực; kỹ năng suy nghĩ tích cực, duy trì thái độ lạc quan; kỹ năng thíchứng; kỹ năng đánh giá và tự đánh giá…
Từ những quan niệm trên, có thể thấy rằng KNS bao gồm một loạt các kỹnăng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người Bản chất của KNS
là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trongcuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả Nói cách khác, KNS là khả năng làmchủ bản thân của mỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác
và với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống Như vậy,
Trang 7KNS hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận thức, thái độ và giá trị trongnhững hành động theo xu hướng tích cực và mang tính chất xây dựng.
KNS được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, học tập trong giađình, nhà trường và ngoài xã hội Chính vì thế, KNS vừa có tính cá nhân, vừa có tính xãhội, chịu ảnh hưởng của gia đình, cộng đồng, dân tộc KNS mang tính cá nhân bởi vì
đó là khả năng của mỗi cá nhân KNS có tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của sựphát triển xã hội, mỗi tôn giáo, cá nhân được yêu cầu để có sự phù hợp với những kỹnăng sống ấy
Nói tóm lại, KNS là khả năng để mỗi người có thể ứng phó một cách thíchhợp, chắc chắn, phù hợp với từng điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa khác nhau
2 Tầm quan trọng của việc GDKNS cho học sinh trong nhà trường phổ thông
* KNS thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội.
Thực tế cho thấy có khoảng cách giữa nhận thức và hành vi của con người, có nhậnthức đúng chưa chắc đã có hành vi đúng Điều này có liên quan rất rõ đến KNS Có thểnói, KNS chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi vàthói quen tích cực, lành mạnh Người có KNS phù hợp sẽ luôn vững vàng trước nhữngkhó khăn, thử thách, biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách phù hợp, tích cực Và do đó
họ thường thành công hơn trong cuộc sống, họ luôn yêu đời và làm chủ cuộc đời mình.Không những thúc đẩy sự phát triển cá nhân, KNS còn góp phần thúc đẩy sựphát triển của xã hội, giúp ngăn ngừa các vấn đề xã hội và bảo vệ quyền con người.Giáo dục KNS sẽ thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực, giúp nâng caochất lượng cuộc sống xã hội và giảm các vấn đề xã hội Giáo dục KNS còn giảiquyết một cách tích cực nhu cầu và quyền con người, quyền công dân được ghitrong Luật pháp Việt Nam và Quốc tế
* Giáo dục KNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ.
- Là lứa tuổi đang hình thành nhân cách, hiểu biết về xã hội còn thiếu sâu sắcnên các em dễ bị lôi kéo, kích động
- Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đấtnước - thường xuyên chịu những tác động tích cực và tiêu cực, nếu không có KNS, các em sẽ
dễ dàng bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, lai căng, có lối sống ích kỉ, thực dụng, dễ pháttriển lệch lạc về nhân cách…Và như vậy, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệmđối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước
Việc giáo dục KNS giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm với bảnthân, gia đình, cộng đồng, giúp các em có những cách ứng phó tích cực với những
Trang 8tình huống trong đời sống, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp, sống tích cực, chủđộng, an toàn và lành mạnh.
* Giáo dục KNS nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
Đảng ta đã xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xãhội Do vậy Nghị quyết 29 của Ban chấp hành trung ương Đảng khoá XI đã đặt ra yêucầu đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục Việt Nam nhằm tạo ra những con người laođộng mới phát triển toàn diện để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước
Giáo dục KNS cho HS, với bản chất là hình thành và phát triển cho các em khảnăng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp, khả năng ứng phó tích cực rõ ràng làphù hợp và nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông
Phương pháp giáo dục KNS thông qua các phương pháp và kĩ thuật dạy học tíchcực cũng là phù hợp với định hướng về đổi mới PPDH ở trường phổ thông
3 Định hướng Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong trường THCS
* Mục tiêu giáo dục KNS cho HS trong trường THCS:
- Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ, kĩ năng phù hợp Trên cơ
sở đó hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏnhững hành vi, thói quen tiêu cực giúp HS có khả năng ứng phó phù hợp và linhhoạt trong các tình huống của cuộc sống hàng ngày
- Giúp HS vận dụng tốt kiến thức đã học, làm tăng tính thực hành, tạo cơ hộithuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển toàn diện vềthể chất, trí tuệ, tâm hồn và đạo đức
* Nguyên tắc giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông:
+ Tương tác: KNS được hình thành trong quá trình tương tác với người khác + Trải nghiệm: KNS được hình thành khi người học được trải nghiệm trong
các tình huống thực tế của cuộc sống
+ Tiến trình: KNS không thể được hình thành “ngày một, ngày hai” mà phải
có cả quá trình: nhận thức – hình thành thái độ - thay đổi hành vi
+ Thay đổi hành vi: KNS giúp người học hình thành hành vi tích cực; thay
đổi, loại bỏ hành vi tiêu cực
+ Thời gian – môi trường giáo dục:
GD KNS càng sớm càng tốt đối với trẻ em, GD KNS cần được thực hiện ở cảnhà trường, gia đình và cộng đồng, GD KNS cần được thực hiện thường xuyên
* Nội dung giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông:
Trang 9+ Kĩ năng tự nhận thức: là tự nhìn nhận, tự đánh giá về bản thân Để tự nhận
thức đúng về bản thân cần phải được trải nghiệm qua thực tế, đặc biệt là qua giaotiếp với người khác
+ Kĩ năng xác định giá trị: là khả năng con người hiểu rõ được những giá trị
của bản thân mình KN này có ảnh hưởng lớn đến quá trình ra quyết định của mỗingười, giúp người ta biết tôn trọng người khác…
+ Kĩ năng kiểm soát cảm xúc: là khả năng con người nhận thức rõ cảm xúc của mình
trong một tình huống nào đó và hiểu được ảnh hưởng của cảm xúc đối với bản thân vàngười khác, biết cách điều chỉnh và thể hiện cảm xúc một cách phù hợp
+ Kĩ năng ứng phó với căng thẳng: là khả năng con người bình tĩnh, sẵn sàng
đón nhận những tình huống căng thẳng như là một tất yếu của cuộc sống, là khảnăng nhận biết sự căng thẳng, hiểu được nguyên nhân, hậu quả của căng thẳng,cũng như biết cách suy nghĩ và ứng phó một cách tích cực khi bị căng thẳng
+ Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ: Bao gồm các yếu tố sau:
- Ý thức được nhu cầu cần giúp đỡ
- Biết xác định được những địa chỉ hỗ trợ đáng tin cậy
- Tự tin và biết tìm đến các địa chỉ đó
- Biết bày tỏ nhu cầu cần giúp đỡ một cách phù hợp
+ Kĩ năng thể hiện sự tự tin: Tự tin là có niềm tin vào bản thân, tự hài lòng
với bản thân… Nó giúp giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn bày tỏ, quyết đoán trongviệc ra quyết định và giải quyết vấn đề
+ Kĩ năng giao tiếp: là khả năng bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình thức nói, viết
hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể một cách phù hợp với hoàn cảnh và văn hóa, đồng thời biếtlắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm
+ Kĩ năng lắng nghe tích cực: là biết thể hiện sự tập trung chú ý và thể hiện sự quan
tâm lắng nghe ý kiến hoặc phần trình bày của người khác, biết cho ý kiến phản hồi mà không vội đánh giá, đồng thời có thái độ đối đáp hợp lí trong giao tiếp
+ Kĩ năng thể hiện sự cảm thông: là khả năng có thể hình dung và đặt mình
trong hoàn cảnh của người khác, qua đó hiểu rõ cảm xúc và tình cảm của ngườikhác và cảm thông với hoàn cảnh hoặc nhu cầu của họ
+ Kĩ năng thương lượng: là khả năng trình bày suy nghĩ, phân tích và giải
thích, đồng thời có thảo luận để đạt được một số điều chỉnh và thống nhất về cáchsuy nghĩ, cách làm hoặc về một vấn đề nào đó
+ Kĩ năng giải quyết mâu thuẫn: là khả năng con người nhận thức được
nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn và giải quyết những mâu thuẫn đó với thái độ tíchcực
Trang 10+ Kĩ năng hợp tác: là khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết
và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên khác trong nhóm
+ Kĩ năng tư duy phê phán: là khả năng phân tích một cách khách quan và
toàn diện các vấn đề, sự vật, hiện tượng… xảy ra
+ Kĩ năng tư duy sáng tạo: là khả năng nhìn nhận và giải quyết vấn đề theo
một cách mới, với ý tưởng mới, theo phương thức mới, cách sắp xếp và tổ chứcmới; là khả năng khám phá và kết nối mối quan hệ giữa các khái niệm, ý tưởng,quan điểm, sự việc; độc lập trong suy nghĩ
+ Kĩ năng ra quyết định: là khả năng của cá nhân biết quyết định lựa chọn
phương án tối ưu để giải quyết vấn đề hoặc tình huống gặp phải trong cuộc sốngmột cách kịp thời
+ Kĩ năng giải quyết vấn đề: là khả năng của cá nhân biết quyết định lựa chọn
phương án tối ưu và hành động theo phương án đã chọn để giải quyết vấn đề hoặctình huống gặp phải trong cuộc sống
+ Kĩ năng kiên định: là khả năng con người nhận thức được những gì mình muốn
và lí do dẫn đến sự mong muốn đó Kiên định còn là khả năng tiến hành các bước cầnthiết để đạt được những gì mình muốn trong những hoàn cảnh cụ thể, dung hòa đượcgiữa quyền, nhu cầu của mình với quyền, nhu cầu của người khác
+ Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm: là khả năng con người thể hiện sự tự tin,
chủ động và ý thức cùng chia sẻ công việc với các thành viên khác trong nhóm
+ Kĩ năng đặt mục tiêu: là khả năng của con người biết đặt ra mục tiêu cho
bản thân trong cuộc sống cũng như lập kế hoạch để thực hiện mục tiêu đó
+ Kĩ năng quản lí thời gian: là khả năng con người biết sắp xếp công việc
theo thứ tự ưu tiên, biết tập trung vào giải quyết công việc trọng tâm trong một thờigian nhất định
+ Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin: trong thời đại bùng nổ thông tin, kĩ
năng này là một kĩ năng quan trọng giúp con người có thể có được những thông tincần thiết một cách đầy đủ, khách quan, chính xác, kịp thời
II THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VIỆC GIÁO DỤC KNS CHO HS Ở TRƯỜNG THCS ĐIỆN BIÊN, THÀNH PHỐ THANH HÓA.
1 Đặc điểm chung của nhà trường.
Biên chế năm học 2021 – 2022:
* Học sinh: Tổng số 1373 học sinh/28 lớp,
* Cán bộ giáo viên: Tổng số: 53 người; CBQL: 02, TPT: 01, CBNV: 02 GV: 48
Trình độ đào tạo: Thạc sĩ: 05, Đại học: 47, Cao đẳng 01
Thuận lợi và khó khăn
Trang 11* Thuận lợi:
- Bộ GD-ĐT đã đổi mới và giảm tải về nội dung giảng dạy theo hướng dẫn dễ
áp dụng, dễ triển khai các phương pháp dạy học tích cực, tăng thực hành …
- Sở GD-ĐT, Phòng GD&ĐT đã thực hiện tập huấn đổi mới phương phápgiảng dạy, kiểm tra đánh giá bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng; tập huấn GDKNSthông qua PPGD và các môn học
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, trường THCS Điện Biên hiện naytọa lạc trên một khuôn viên rộng hơn 4500 m2 tại khu Hồ Thành, Phường ĐiệnBiên của TP Thanh Hoá, với ba khu nhà 2,3 tầng: A,B,C khang trang bề thế Cơ sởvật chất, trang thiết bị dạy học khang trang, cơ bản đảm bảo để thực hiện dạy vàhọc theo PP mới (28 phòng học đều được lắp màn hình ti vi rộng, kết nối mạng,trong đó có 07 phòng học thông minh cấp độ 1,2; có thư viện đạt chuẩn; các phòngthực hành bộ môn…) Học sinh nhà trường cơ bản là con em của nhân dân phườngĐiện Biên, ngoan ngoãn, chịu khó học tập và rèn luyện Trường luôn có truyềnthống đi đầu trong công tác triển khai thực hiện các mục tiêu giáo dục, các phongtrào thi đua của Bộ, của Ngành, của địa phương Do đó ngay từ đầu năm học, BGH
đã chỉ đạo triển khai nhiệm vụ rèn luyện KNS qua các hoạt động lồng ghép vàochương trình học, các môn học và các hoạt động của nhà trường như:
- Hoạt động chuyên môn
- Hoạt động giáo dục Ngoài giờ lên lớp, HĐTrN khối 6
- Hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề…
- Hoạt động đoàn thể, xã hội: xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực; bảo vệ môi trường, an toàn giao thông, xây dựng trường xanh – sạch – đẹp;tham gia các hoạt động của địa phương…
* Khó khăn
- Cơ sở vật chất:
So với yêu cầu giáo dục thì vẫn chưa đáp ứng được các tiêu chí để xây dựng một trường chuẩn quốc gia cấp độ II: diện tích không đủ, không có bãi tập phục vụcho HĐGD thể chất, các phòng học chức năng chưa đầy đủ các bộ môn…
* Về phía giáo viên:
+ Dù Bộ Giáo dục&Đào tạo đã thực hiện giảm tải chương trình giảng dạynhưng do áp lực thi cử của học trò quá cao nên giáo viên phải nghiêng nhiều vềdạy kiến thức
+ Một số ít giáo viên chưa thực sự bắt kịp những thay đổi của xã hội Đa sốgiáo viên vẫn chú tâm về dạy kiến thức, sự nhạy bén bắt nhịp cùng tâm lý lứa tuổi
Trang 12chưa cao, chủ yếu biết đến công việc giảng dạy trong nhà trường – sự giao lưu họctập đổi mới bắt nhịp tâm lý lứa tuổi còn hạn chế, chủ yếu tương đối bình lặng sovới những biến động phức tạp của xã hội Bên cạnh đó có những giáo viên chưathật sự tìm hiểu và nắm vững tâm lý lứa tuổi của học trò đang tuổi phát triển.Những nguyên nhân trên ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục KNS cho các em.
+ Đại đa số được gia đình chăm lo, chiều chuộng quá nên có một bộ phận sinh
ra lối sống ích kỷ, thụ động, dựa dẫm vào bố mẹ
+ Cũng do áp lực thi cử, chọn trường nên nhiều em học sinh học lệch, chạy
sô học thêm Vì vậy hiện nay có một thực trạng đáng lo ngại là nhiều học sinhkhông có khả năng tự học, đánh mất tư duy và cảm xúc trong học tập…
Tuy nhiên 100% đội ngũ cán bộ giáo viên, dưới sự lãnh đạo của BGH nhàtrường luôn đoàn kết, tận tụy, phát huy sức mạnh nội lực, luôn hoàn thành tốtnhiệm vụ giáo dục Nhiều năm qua, trường liên tục được công nhận là trường tiêntiến cấp Tỉnh, được UBND Tỉnh tặng cờ thi đua “Đơn vị dẫn đầu phong trào thiđua 2 tốt khối THCS”, được UBND tỉnh tặng Danh hiệu đơn vị Kiểu mẫu, Đơn vịvăn hóa cấp Tỉnh, được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhì…
2 Thực trạng GD KNS cho học sinh năm học 2021-2022
Những năm trước đây, việc giáo dục KNS cho học sinh chưa mang lại hiệu quả cao Một trong những lý do đó là do sức ép về chương trình, về điểm số…Vấn
đề thi cử, chọn trường vẫn còn nặng nề, buộc giáo viên chú trọng vào việc chuẩn bịcho HS thi cử hơn là dạy cho các em thái độ, kỹ năng ứng xử trong các mối quan
hệ (với con người, với môi trường thiên nhiên…)
Năm học 2021-2022, một trong những yêu cầu quan trọng mà Bộ Giáo dục
&Đào tạo đề ra là chú trọng thực hiện lồng ghép giáo dục giá trị sống, giáo dục kỹnăng sống trong các môn học và các hoạt động giáo dục NGLL
Trang 13Thực hiện nhiệm vụ năm học 2021-2022, trong kế hoạch hoạt động chuyên môn và
kế hoạch “ Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”, nhà trường đã chỉ đạo
cho tất cả các giáo viên, đặc biệt là Tổng phụ trách đội, 28 giáo viên chủ nhiệm và cácgiáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn, Lịch sử, Sinh học, Địa lý, GDCD,HĐTrN khối 6… đã chú trọng tổ chức các hoạt động và lồng ghép nội dung giáo dụcKNS cho học sinh Các kỹ năng cần giáo dục như : Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin,
kỹ năng hợp tác lắng nghe, kỹ năng tự tin phát biểu trước tập thể, kỹ năng ra quyết định,
kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự nhận thức, kĩ năng quản lí thời gian, kĩ năng tư duy sángtạo, kỹ năng thể hiện sự cảm thông, kỹ năng giao tiếp…
* Kết quả điều tra các kỹ năng sống của học sinh năm học 2020 – 2021:
Tổng số học sinh được điều tra: 450/1376 học sinh trong toàn trường.
KN tìm kiếm và xử lý TT 35/450=7.8% 72/450=16.0% 328/450=72.9% 15/450=3.3%
KN hợp tác lắng nghe 38/450=8.4% 97/450=21.6% 300/450=66.7% 15/450=3.3%
KN tự tin phát biểu trước TT 37/450=8.2% 72/450=16.0% 316/450=70.2% 25/450=5.6%
KN quản lý thời gian 42/450=9.3% 79/450=17.6% 291/450=64.7% 38/450=8.4%
KN tư duy sáng tạo 32/450=7.1% 102/450=22.7% 289/450=64.2% 27/450=6.0%
KN thể hiện sự cảm thông 45/450=10% 95/450=21.1% 268/450=59.6% 42/450=9.3%
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên và phụ huynh học sinh
Muốn giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường đạt hiệu quả cao thìtrước hết, mỗi cán bộ giáo viên phải tự nhận thức được tầm quan trọng của công việcnày Do đó, Ban giám hiệu đã cử CBGV tham dự đầy đủ các lớp tập huấn do Sở Giáodục&Đào tạo Thanh Hoá và Phòng Giáo dục&Đào tạo thành phố Thanh Hoá tổ chức.Các giáo viên làm cốt cán về triển khai tại đơn vị Nhà trường cũng mua các tài liệuphục vụ cho công tác này Trong Hội nghị cán bộ công chức, viên chức đầu năm học2021-2022, nhà trường cũng đặt ra nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch, tham luận cùng cácgiải pháp cụ thể để thực hiện có chất lượng việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Từ nhận thức đúng nên mỗi cán bộ giáo viên tự xác định: Giáo dục KNS là một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện, để có ý thức thực hiện thường xuyên liên tục
Với phụ huynh, nhà trường triển khai nội dung trong Hội nghị các chi hội trưởngcủa 28 lớp từ đầu năm học Sau Hội nghị này, chi hội trưởng và giáo viên chủ nhiệm sẽ