Thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Kinh tế Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế. Hiện nay, hoạt động Ngân hàng đã trở nên sôi động, nhạy cảm hơn bao giờ hết. Hoạt động Ngân hàng có nhiều tác động trực tiếp và to lớn đến nhiều mặt của đời sống kinh tế - xã hội, góp phần quan trọng tới sự ổn định, tăng trưởng của nền kinh tế đất nước. Trong những năm gần đây, số lượng chi nhánh các ngân hàng mở mới trên địa bàn tỉnh Điện Biên ngày càng tăng, hầu hết các chi nhánh đã đạt kết quả kinh doanh tốt và đóng góp tích cực cho sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng số lượng các ngân hàng thì việc cạnh tranh dành thị phần cũng trở nên khốc liệt, dẫn đến nhiều tiêu cực vi phạm và tiền ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Đặc biệt hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chính mang lại lợi nhuận đáng kể cho các NHTM nhưng cũng đồng thời có nhiều rủi ro nhất gây mất an toàn hoạt động NH như: chất lượng hoạt động tín dụng thấp, tiềm ẩn nợ xấu, … Những tồn tại, yếu kém và bất cập đó một phần do các nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan của bản thân các NHTM, một phần nguyên nhân thuộc về vai trò quản lý của NHNN trên lĩnh vực ngân hàng, trong đó tổ chức thanh tra là một thiết chế quan trọng và là công cụ đắc lực trong cơ cấu tổ chức của NHNN, thực hiện chức năng thanh tra hoạt động của các NHMT đang còn tồn tại những yếu kém và bất cập trong cơ cấu tổ chức, cơ chế chính sách quản lý… Vì vậy, phải có những đổi mới mạnh mẽ trong hoạt động thanh tra ngân hàng, đặc biệt là trong công tác thanh tra hoạt động tín dụng cho phù hợp với sự phát triển của hệ thống ngân hàng trên địa bàn tỉnh, nhằm đưa hoạt động của các NHTM kinh doanh an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật, phòng ngừa được rủi ro trong hoạt động và hạn chế các tiêu cực, giúp các chi nhánh giữ được “chữ tín” đối với khách hàng. Với ý nghĩa đó, đề tài “Thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại” được chọn làm đề tài nghiên cứu trong luận văn với mong muốn tìm ra nguyên nhân, từ đó đưa ra giải pháp nhằm khắc phục các hạn chế trong thanh tra hoạt động tín dụng của các ngân hàng, để hoạt động này ngày càng hoàn thiện, có hiệu lực cao hơn. 2. Tổng quan nghiên cứu Hoạt động thanh tra của NHNN đối với NHTM là một vấn đề được nhiều tác giả quan tâm, nghiên cứu do tầm ảnh hưởng của hoạt động này đối với sự an toàn và lành mạnh của hệ thống ngân hàng. Tác giả đã chọn lọc các công trình nghiên, tài liệu liên quan đến đề tài của một số tác giả sau đây: a) Các bài báo khoa học liên quan đến hoạt động thanh tra, giám sát Ngân hàng được công bố trên các tạp chí: - Tác giả: Phan Diên Vỹ với bài viết “Một số bất cập trong hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng ở Việt Nam hiện nay” đăng trên Tạp chí Kinh tế và phát triển (Đại học kinh tế quốc dân) số 220 tháng 10 năm 2015. - “Thực trạng và giải pháp công tác thanh tra đối với các Tổ chức tín dụng trong nước ở Việt Nam” của Nguyễn Thị Phụng và nhóm nghiên cứu, Tạp chí ngân hàng, số 23, tháng 12/2017. - “Hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và một số khuyến nghị” của tác giả Hà Thị Sáu và Vũ Mai Chi đăng trên Tạp chí Khoa học và Đào tạo Ngân hàng số 195 tháng 8/2018. b) Các luận văn thạc sỹ liên quan đến hoạt động thanh tra ngân hàng: - Luận văn thạc sỹ “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động thanh tra, giám sát của thanh tra NHNN tại Hà Nội”, của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Lan (2014) đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về hoạt động thanh tra, giám sát của thanh tra NHNN. Phân tích thực trạng pháp luật thanh tra, giám sát ngân hàng và thực tiền áp dụng tại Hà Nội. Đồng thời đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực thanh tra, giám sát của Thanh tra NHNN tại Hà Nội. - Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện công tác thanh tra trong hoạt động tín dụng của NHNN chi nhánh tỉnh Đắc Lăk đối với các NHTM trên địa bàn” của tác giả Nguyễn Thị Thu Hường (2015) đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận chung về hoạt động thanh tra của NHNN đối với các NHTM. Phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra, giám sát của NHNN Chi nhánh tỉnh Đắc Lăk đối với các ngân hàng trên địa bàn. - Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện hoạt động thanh tra, giám sát trong lĩnh vực tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Gia Lai đối với các NHTM trên địa bàn” của tác giả Phan Văn Thuận (2016). Luận văn đã hệ thống hóa được các vấn đề cơ bản của hoạt động thanh tra, giám sát của ngân hàng trung ương với NHTM. Phân tích đánh giá các mặt làm tốt của hoạt động thanh tra giám sát NHNN Chi nhánh tỉnh Gia Lai, đưa ra các điểm cần khắc phục, nguyên nhân của hạn chế. - Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện công tác thanh tra, giám sát của NHNN Chi nhánh Đà Nẵng đối với hoạt động tín dụng của các NHTM trên địa bàn” của tác giả Hồ Thị Cẩm Phương (2017) đã có những đóng góp quan trọng trọng việc xây dựng các tiêu chí đánh giá hoạt động thanh tra, giám sát trong lĩnh vực tín dụng của NHNN đối với NHTM, trong khi hầu hết các đề tài hiện nay chủ yếu đánh giá và đưa ra các giải pháp cho hoạt động thanh tra của NHNN đối với NHTM. Qua tham khảo và thực tế, tác giả chưa thấy có đề tài nghiên cứu hoạt động thanh tra lĩnh vực tín dụng của NHNN đối với các NHTM trên phạm vi địa bàn tỉnh Điện Biên, đây là một trong những lý do tác giả lựa chọn đề tài “Thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các Ngân hàng thương mại” để nghiên cứu nhằm góp phần hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên tại các NHTM. 3. Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận hoạt động thanh tra của NHNN về hoạt động tín dụng tại các NHTM để hình thành khung lý thuyết làm cơ sở phân tích thực trạng. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM. - Đề xuất giải pháp để hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn. Câu hỏi nghiên cứu đặt ra là: - Cơ sở lý luận về thanh tra của NHNN đối với các chi nhánh NHTM. - Công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM nhằm đạt mục tiêu gì? - Thực trạng công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM như nào? Công tác thanh tra có đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về mục tiêu, nội dung…? - Những nội dung cần cải thiện để thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM được tốt hơn? 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.1. Đối tượng nghiên cứu Công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên. 4.2. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Tập trung nghiên cứu công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn theo phương pháp thanh tra tại chỗ. - Về không gian: Nghiên cứu tại NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên và các NHTM trên địa bàn - Về thời gian: Số liệu thu thập cho giai đoạn 2017-2019; đề xuất giải pháp đến năm 2025.

NGUYỄN THỊ THẢO

THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI, năm 2020

NGUYỄN THỊ THẢO

THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

Mã ngành: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN ANH TÚ

HÀ NỘI, năm 2020

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôicam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này là do tôi tự thực hiện và không

vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thảo

Trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này, tôi nhận được sự giúp đỡtận tình của nhiều tổ chức và cá nhân Tôi xin chân thành cảm ơn các tổ chức và cánhân đó.

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Anh Tú đã trực tiếphướng dẫn và giúp tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn cô giáo chủ nhiệm K27 Điện Biên, các thầy côKhoa Khoa học quản lý, các thầy cô Viện Đào tạo sau Đại học và các thầy, côtrường Đại học Kinh tế quốc dân đã giảng dạy và tận tình giúp đỡ tôi trong quátrình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo và các đồng nghiệp NHNN Chinhánh tỉnh Điện Biên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiêncứu và hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thảo

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, HÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN i

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 8

1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng tại các NHTM 8

1.1.1 Khái niệm và vai trò của hoạt động tín dụng tại các NHTM 8

1.1.2 Nội dung và hình thức của hoạt động tín dụng tại các NHTM 10

1.1.3 Các rủi ro cơ bản trong hoạt động tín dụng tại các NHTM 11

1.2 Thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM .14 1.2.1 Khái niệm và mục tiêu thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM 14

1.2.2 Bộ máy thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh đối với các NHTM 15

1.2.3 Hình thức thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh 16

1.2.4 Quy trình thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh đối với các NHTM 17

1.2.5 Nội dung thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM 19

1.2.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh tại các NHTM 20

1.3 Kinh nghiệm thực tiễn về thanh tra của một số NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM và bài học cho NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 22

1.3.1 Kinh nghiệm thực tiễn 22

1.3.2 Bài học cho NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 23

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH TRA CỦA NHNN CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM 25

2.1 Hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2017 -2019 25

2.1.1 Khái quát về các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên 25

2.1.2 Tình hình hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn 26

2.2 Thực trạng thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM 31

động tín dụng tại các NHTM 36

2.2.3 Thực trạng quy trình thanh tra của Thanh tra NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với hoạt động tín dụng tại các NHTM 39

2.2.4 Nội dung thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM 45

2.3 Đánh giá chung công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM 53

2.3.1 Đánh giá kết quả đạt được theo mục tiêu 53

2.3.2 Ưu điểm 55

2.3.3 Hạn chế 56

2.3.4 Nguyên nhân của hạn chế 57

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA CỦA NHNN CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM .60

3.1 Định hướng hoàn thiện công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM 60

3.1.1 Dự báo tình hình tín dụng tại các NHTM đến năm 2025 và những vấn đề đặt ra cho công tác thanh tra của NHNN 60

3.1.2 Định hướng thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM 61

3.2 Giải pháp hoàn thiện thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn 62

3.2.1 Hoàn thiện bộ máy thanh tra NHNN 62

3.2.2 Hoàn thiện hình thức thanh tra 65

3.2.3 Hoàn thiện thực hiện quy trình thanh tra 66

3.2.4 Hoàn thiện nội dung thanh tra 69

3.2.5 Giải pháp khác 70

3.3 Kiến nghị 71

3.3.1 Đối với NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 71

3.3.2 Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 72

3.3.3 Đối với các NHTM trên địa bàn 73

KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

STT Ký hiệu viết tắt Nội dung viết tắt

8 ĐT & PT Đầu tư và phát triển

9 No & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn

Bảng 2.1 Mạng lưới hoạt động của NHTM tỉnh Điện Biên 29

Bảng 2.2: Tổng hợp hoạt động huy động vốn của các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên 30

Bảng 2.3: Tổng hợp hoạt động tín dụng của NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên 32

Bảng 2.4: Tổng hợp tình hình nợ xấu của các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên 33 Bảng 2.5 Cơ cấu nợ xấu của các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên 34

Bảng 2.6 Số lượng cán bộ thanh tra NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên từ năm 2017-2019 33

Bảng 2.7: Kết quả khảo sát đánh giá về bộ máy Thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 37

Bảng 2.8 Các cuộc thanh tra từ năm 2017 đến năm 2019 40

Bảng 2.9: Kết quả khảo sát đánh giá hình thức thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 41

Bảng 2.10: Kết quả khảo sát đánh giá việc thực hiện quy trình thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 45

Bảng 2.11 Lỗi vi phạm hồ sơ tín dụng 53

Bảng 2.12 Lỗi vi phạm sử dụng vốn vay 54

Bảng 2.13 Lỗi vi phạm phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro 55

Bảng 2.14: Kết quả khảo sát đánh giá nội dung thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 55

Bảng 2.15: Kết quả công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 56

HÌNH: Hình 1.1: Khái quát định nghĩa hoạt động tín dụng 8

Hình 1.2 Bộ máy thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh 18

Hình 1.3: Quy trình tiến hành một cuộc thanh tra 20

Hình 2.1: Bộ máy thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên 35

NGUYỄN THỊ THẢO

THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

Mã ngành: 8340410

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI, năm 2020

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Kinh tế Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, phát triển và hội nhậpkinh tế quốc tế Hiện nay, hoạt động Ngân hàng đã trở nên sôi động, nhạy cảmhơn bao giờ hết Hoạt động Ngân hàng có nhiều tác động trực tiếp và to lớn đếnnhiều mặt của đời sống kinh tế - xã hội, góp phần quan trọng tới sự ổn định, tăngtrưởng của nền kinh tế đất nước

Trong những năm gần đây, số lượng chi nhánh các ngân hàng mở mới trênđịa bàn tỉnh Điện Biên ngày càng tăng, hầu hết các chi nhánh đã đạt kết quả kinhdoanh tốt và đóng góp tích cực cho sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh Tuynhiên, cùng với sự gia tăng số lượng các ngân hàng thì việc cạnh tranh dành thịphần cũng trở nên khốc liệt, dẫn đến nhiều tiêu cực vi phạm và tiền ẩn nhiều nguy

cơ rủi ro Đặc biệt hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chính mang lạilợi nhuận đáng kể cho các NHTM nhưng cũng đồng thời có nhiều rủi ro nhất gâymất an toàn hoạt động NH như: chất lượng hoạt động tín dụng thấp, tiềm ẩn nợ xấu,

… Những tồn tại, yếu kém và bất cập đó một phần do các nguyên nhân khách quan,nguyên nhân chủ quan của bản thân các NHTM, một phần nguyên nhân thuộc vềvai trò quản lý của NHNN trên lĩnh vực ngân hàng, trong đó tổ chức thanh tra làmột thiết chế quan trọng và là công cụ đắc lực trong cơ cấu tổ chức của NHNN,thực hiện chức năng thanh tra hoạt động của các NHMT đang còn tồn tại những yếukém và bất cập trong cơ cấu tổ chức, cơ chế chính sách quản lý… Vì vậy, phải cónhững đổi mới mạnh mẽ trong hoạt động thanh tra ngân hàng, đặc biệt là trong côngtác thanh tra hoạt động tín dụng cho phù hợp với sự phát triển của hệ thống ngânhàng trên địa bàn tỉnh, nhằm đưa hoạt động của các NHTM kinh doanh an toàn,hiệu quả, đúng pháp luật, phòng ngừa được rủi ro trong hoạt động và hạn chế cáctiêu cực, giúp các chi nhánh giữ được “chữ tín” đối với khách hàng

Với ý nghĩa đó, đề tài “Thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại” được chọn

làm đề tài nghiên cứu trong luận văn với mong muốn tìm ra nguyên nhân, từ đó đưa

ra giải pháp nhằm khắc phục các hạn chế trong thanh tra hoạt động tín dụng của cácngân hàng, để hoạt động này ngày càng hoàn thiện, có hiệu lực cao hơn.

Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận hoạt động thanh tra của NHNN về hoạt động tíndụng tại các NHTM để hình thành khung lý thuyết làm cơ sở phân tích thực trạng

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thanh tra hoạt động tín dụng củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM

- Đề xuất giải pháp để hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luậnvăn được kết cấu thành 3 chương:

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng tại các NHTM

Trong phần này luận văn tập trung nghiên cứu các nội dung liên quan đếnhoạt động tín dụng tại các NHTM như: Khái niệm, vai trò, nội dung, hình thức vàcác rủi ro cơ bản trong hoạt động tín dụng tại các NHTM, qua đó giúp người đọchiểu được một cách tổng quan về hoạt động tín dụng tại các NHTM

1.2 Thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM

Ở phần này tác giả làm rõ khái niệm thanh tra ngân hàng là hoạt động thanhtra của Ngân hàng nhà nước đối với các đối tượng thanh tra ngân hàng trong việcchấp hành pháp luật về tiền tệ và ngân hàng; đưa ra các mục tiêu thanh tra củaNHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM Đồng thời trình bày

cụ thể các yếu tố thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các

NHTM như: khái niệm, mục tiêu, bộ máy thanh tra, quy trình thanh tra, … và cácnhân tố ảnh hưởng đến công tác thanh Để từ đó giúp người đọc thấy được tầm quantrọng trong công tác thanh tra của NHNN đối với hoạt động tín dụng của các NHTMcũng như các yếu tố có ảnh hưởng đến hoạt động thanh tra của NHNN.

1.3 Kinh nghiệm thực tiễn về thanh tra của một số NHNN Chi nhánh tỉnh

về hoạt động tín dụng tại các NHTM và bài học cho NHNN Chi nhánh Điện Biên

Từ kinh nghiệm của NHNN Đà Nẵng và của NHNN Đắc Lăk, rút ra bài họccho NHNN CN tỉnh Điện Biên như sau:

- Cần xây dựng một hệ thống các chỉ tiêu để đánh giá, xếp loại ngân hàng

Từ đó làm căn cứ để xác định mức độ sâu rộng và tần suất thanh tra tại chỗ

- Chủ động phối hợp với các cơ quan như Công an, Kiểm toán Nhà nước,Thanh tra tỉnh… để góp phần nâng cao hiệu quả công tác thanh tra tại chỗ

- Việc theo dõi thực hiện các kiến nghị sau thanh tra cần được quan tâm hơn

- Công tác tuyển dụng cán bộ thanh tra cần chú trọng để thu hút nhiều ứngviên, nguồn lực có trình độ đào tạo cao tham gia tuyển dụng, nâng cao chất lượngđội ngũ cán bộ thanh tra mới tuyển dụng Kết hợp theo dõi thường xuyên và đánhgiá định kỳ kết quả thực hiện công việc, để xây dựng được lực lượng thanh tra cótrình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THANH TRA CỦA NHNN CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN

VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM 2.1 Hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2017 -2019

Phần này tác giả giới thiệu khái quát về các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biêncũng như tình hình hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn Đến thời điểm hiệntại, trên địa bàn tỉnh Điện Biên có 5 chi nhánh NHTM đang hoạt động Mạng lướicác NHTM đã trải rộng đến 9/10 huyện thị xã, thành phố của tỉnh Điện Biên, đáp ứngtốt hơn nhu cầu của khách hàng, góp phần phát triển kinh tế, xã hội tỉnh Điện Biên

trong những năm qua Sự tăng trưởng nguồn vốn trong những năm gần đây khá ổnđịnh thể hiện sự phát triển của nền kinh tế tỉnh tương đối tốt Tổng dư nợ tín dụngcũng tăng trưởng đáng kể Điều này cho thấy, các NHTM trên địa bàn đang làm tốtvai trò cung ứng vốn cho nền kinh tế, hoạt động đầu tư có những bước phát triển vềquy mô cũng như chất lượng tín dụng.

2.2 Thực trạng thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM

Phần này luận văn nêu cụ thể thực trạng thanh tra của NHNN Chi nhánhtỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM trong những năm gần đây:

Bộ máy thanh tra; Các hình thức thanh tra; Việc thực hiện quy trình thanh tra;Nội dung thanh tra

Bộ máy thanh tra của Thanh tra NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM: Phần này tác giả đưa ra Cơ cấu tổ chức của Thanh tra giám sát NHNN

Chi nhánh Điện Biên, về tình hình nhân lực của bộ máy thanh tra qua đó người đọc

sẽ hiểu được thực trạng của bộ máy thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biênđối với các NHTM

Các hình thức thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM

Hình thức thanh tra của NHNN đối với NHTM gồm Thanh tra theo kế hoạch

và thanh tra đột xuất

Việc thực hiện quy trình thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với hoạt động tín dụng tại các NHTM

Căn cứ quy định về trình tự, thủ tục thanh tra chuyên ngành ngân hàng củaThống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra chi nhánh đang áp dụng đúngquy trình đối với hình thức thanh tra theo chương trình, kế hoạch gồm các bước nhưchuẩn bị thanh tra; tiến hành thanh tra; kết thúc thanh tra Trong phần này tác giả đãđưa ra những phân tích về thực trạng trong việc thực hiện quy trình thanh tra củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên, những mặt được, chưa được trong quá trình triểnkhai thực hiện

Nội dung thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM: Tác giả nêu cụ thể một số nội dung đã thanh tra của NHNN

Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM trong giai đoạn

2017 – 2019, qua đó chỉ ra được các lỗi vi phạm mà các đối tượng hay mắc phải

2.3 Đánh giá chung công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM

Trong phần này tác giả đánh giá kết quả đạt được theo mục tiêu, chỉ ra những

ưu điểm, hạn chế của công tác thanh tra hoạt động tín dụng tại các NHTM.

Ưu điểm:

- Bộ máy thanh tra chi nhánh có trình độ chuyên môn nghiệp vụ khá cao, đã

thực hiện tốt công tác tham mưu, đề xuất Ban giám đốc trong việc từng bước hoànthiện các cơ chế chính sách quản lý đối với các NHTM

- Việc tiến hành hoạt động thanh tra tại chỗ theo chương trình, kế hoạch hoặc

đột xuất giúp cho các NHTM thấy rõ được những ưu điểm cũng như những vi phạmcủa mình trong quá trình chấp hành pháp luật, chế độ của ngành

- Quy trình tiến hành một cuộc thanh tra trong hoạt động tín dụng được xâydựng chặt chẽ, từ khâu chuẩn bị thanh tra đến tiến hành thanh tra, kết thúc cuộcthanh tra và được áp dụng chung cho tất cả các cuộc thanh tra, góp phần giảm thiểusai sót trong quá trình hoạt động

- Nội dung công tác thanh tra hoạt động tín dụng được xây dựng hợp lý, bámsát hoạt động tín dụng của các ngân hàng giúp thanh tra phát hiện các sai phạm củaNHTM trong hoạt động tín dụng như cho vay khi khách hàng không đủ điều kiệnvay vốn (kinh doanh thua lỗ, không có tài liệu chứng minh nguồn trả nợ, …), ápdụng lãi suất cho vay vượt trần quy định, phân loại nhóm nợ chưa đúng quy định

Hạn chế

- Hạn chế về nguồn nhân lực nên công tác thanh tra tại chỗ chưa thực sự baoquát được hết những vi phạm của các NHTM trên địa bàn Tần suất thanh tra tại chỗđối với một số NHTM còn thưa, gây khó khăn trong việc kịp thời phát hiện các saiphạm, rủi ro trong hoạt động ngân hàng

- Việc thực hiện quy trình thanh tra đôi lúc chưa nghiêm ngặt, chưa có tínhthống nhất trong cách làm việc giữa các trưởng đoàn thanh tra Chưa áp dụng cácbiện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ ngân hàng do đó kếtluận thanh tra chưa đủ sức răn đe đối với các sai phạm mang tính chất nghiêm trọnghoặc có thể gây hậu quả nghiêm trọng trong tương lai đối với các NHTM trên địabàn.

- Thanh tra hiện nay chủ yếu thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luậtcủa đối tượng thanh tra, xử lý các vi phạm pháp luật theo quy định của Luật Thanhtra, Luật NHNN, nghị định 26/2014/NĐ-CP

Việc bố trí theo dõi việc thực hiện các kiến nghị của Đoàn thanh tra chưađược chưa đầy đủ, kịp thời nên nhiều trường hợp Thanh tra chi nhánh thực chấtkhông nắm được cụ thể việc thực hiện chấn chỉnh đến đâu

Luận văn cũng đi sâu vào phân tích nguyên nhân dẫn đến những hạn chế,yếu kém để từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục để hoạt động thanh tra chi nhánh

ngày càng lớn mạnh

- Nguyên nhân thuộc NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên

- Nguyên nhân thuộc NHTM

- Các nguyên nhân khác

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA CỦA NHNN CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM

3.1 Định hướng hoàn thiện công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM

Trong phần này tác giả đã đưa ra những dự báo về tình hình tín dụng tại cácNHTM đến năm 2025 và những vấn đề đặt ra cho công tác thanh tra của NHNN,những định hướng thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tíndụng tại các NHTM

3.2 Giải pháp hoàn thiện thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên

về hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn

Trên cở lý luận đã nêu ở chương I và thực trạng công tác thanh tra củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM ở chương II,

để đáp ứng yêu cầu phát huy hơn nữa vai trò của thanh tra ngân hàng trong việctăng cường, nâng cao vai trò quản lý của NHNN trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt độngngân hàng, tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh trahoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn, cụ thể:

Hoàn thiện bộ máy thanh tra: Phát triển đội ngũ cán bộ thanh tra, giám sát

ngân hàng đủ về số lượng và có trình độ nghiệp vụ cao, có phẩm chất đạo đức tốt,được trang bị đầy đủ kiến thức về pháp luật, quản lý và các công cụ thực thi nhiệm

vụ là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu

Hoàn thiện hình thức thanh tra:

- Ngoài việc thực hiện thanh tra theo kế hoạch cần kết hợp thêm nhiều hình

thức thanh tra tại chỗ để bổ sung khiếm khuyết của từng hình thức thanh tra Nên sửdụng phối hợp các hình thức thanh tra diện rộng, thanh tra đột xuất

- Khi chuyển sang giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế ngành Ngân hàng, hệthống các TCTD có bước phát triển rất nhanh về quy mô và phạm vi hoạt động,đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro Vì vậy, cần sớm triển khai áp dụng phương phápthanh tra trên cơ sở rủi ro

- Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giám sát từ xa và thanh tra tại chỗ

Hoàn thiện thực hiện quy trình thanh tra: Một số nội dung chủ yếu trong

việc hoàn thiện quy trình thanh tra như:

- Hoàn thiện việc xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch, đề cương thanh tra

trong giai đoạn chuẩn bị thanh tra

- Hoàn thiện khâu nhận định, đánh giá tồn tại, sai phạm phát hiện trong giai

đoạn tiến hành thanh tra trực tiếp

- Đảm bảo Kết luận thanh tra có chất lượng, hiệu quả trong giai đoạn kết thúc

thanh tra Kết luận thanh tra cần cụ thể rõ ràng, có tính thuyết phục đối với đốitượng thanh tra

- Tăng cường công tác xử lý sau thanh tra.

Hoàn thiện nội dung thanh tra: Để có thể nâng cao chất lượng công tác thanh

tra hoạt động tín dụng tại các ngân hàng, thanh tra chi nhánh cần xây dựng được nộidung thanh tra thống nhất cho từng chuyên đề thanh tra dựa trên cơ sở hướng dẫnchung của Cơ quan TTGSNH Đối với công tác thanh tra hoạt động tín dụng, ngoài cácnội dung thanh tra Chi nhánh đã thực hiện tại Chương 2 cần lưu ý đến một số vấn

đề như:

- Hoạt động thanh tra của Chi nhánh cần chú trọng đến việc kiểm tra, đánh giáhoạt động kiểm soát nội bộ của các NHTM bởi nó được xem là phòng tuyến đầutiên phòng ngừa rủi ro cho chính các NHTM, bổ trợ cho hoạt động thanh tra chinhánh trong quá trình phòng ngừa và khống chế rủi ro trong hoạt động ngân hàng

- Xác định nội dung thanh tra đảm bảo phù hợp với quy định hiện hành vềthanh tra các TCTD, cụ thể trong lĩnh vực tín dụng là thanh tra cấp tín dụng, đầu tưtài chính và các tài sản có khác

Giải pháp khác

- Thanh tra NHNN cần phối hợp với Trung tâm Thông tin tín dụng của NHNNViệt Nam (viết tắt CIC) trong việc khai thác thông tin liên quan đến hoạt động tín dụng

- Tăng cường phối hợp giữa Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng và

Thanh tra, giám sát chi nhánh tỉnh, thành phố

- Thanh tra NHNN chi nhánh cần tăng cường chỉ đạo và phối hợp với kiểm

tra nội bộ các NHTM trên địa bàn

- Thanh tra chi nhánh cần chủ động phối hợp với các đơn vị, cơ quan chức

năng trên địa bàn

3.3 Một số kiến nghị

Luận văn đưa ra các kiến nghị với NHNN Việt Nam, NHNN Chi nhánh tỉnh

Điện Biên và các NHTM trên địa bàn nhằm góp phần đưa hệ thống ngân hàng tỉnh

Điện Biên hoạt động an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững, từ đó thúc đẩy sựphát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà

NGUYỄN THỊ THẢO

THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH ĐIỆN BIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách

Mã ngành: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN ANH TÚ

HÀ NỘI, năm 2020

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Kinh tế Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, phát triển và hội nhậpkinh tế quốc tế Hiện nay, hoạt động Ngân hàng đã trở nên sôi động, nhạy cảmhơn bao giờ hết Hoạt động Ngân hàng có nhiều tác động trực tiếp và to lớn đếnnhiều mặt của đời sống kinh tế - xã hội, góp phần quan trọng tới sự ổn định, tăngtrưởng của nền kinh tế đất nước

Trong những năm gần đây, số lượng chi nhánh các ngân hàng mở mới trênđịa bàn tỉnh Điện Biên ngày càng tăng, hầu hết các chi nhánh đã đạt kết quả kinhdoanh tốt và đóng góp tích cực cho sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh Tuynhiên, cùng với sự gia tăng số lượng các ngân hàng thì việc cạnh tranh dành thịphần cũng trở nên khốc liệt, dẫn đến nhiều tiêu cực vi phạm và tiền ẩn nhiều nguy

cơ rủi ro Đặc biệt hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chính mang lạilợi nhuận đáng kể cho các NHTM nhưng cũng đồng thời có nhiều rủi ro nhất gâymất an toàn hoạt động NH như: chất lượng hoạt động tín dụng thấp, tiềm ẩn nợ xấu,

… Những tồn tại, yếu kém và bất cập đó một phần do các nguyên nhân khách quan,nguyên nhân chủ quan của bản thân các NHTM, một phần nguyên nhân thuộc vềvai trò quản lý của NHNN trên lĩnh vực ngân hàng, trong đó tổ chức thanh tra làmột thiết chế quan trọng và là công cụ đắc lực trong cơ cấu tổ chức của NHNN,thực hiện chức năng thanh tra hoạt động của các NHMT đang còn tồn tại những yếukém và bất cập trong cơ cấu tổ chức, cơ chế chính sách quản lý… Vì vậy, phải cónhững đổi mới mạnh mẽ trong hoạt động thanh tra ngân hàng, đặc biệt là trong côngtác thanh tra hoạt động tín dụng cho phù hợp với sự phát triển của hệ thống ngânhàng trên địa bàn tỉnh, nhằm đưa hoạt động của các NHTM kinh doanh an toàn,hiệu quả, đúng pháp luật, phòng ngừa được rủi ro trong hoạt động và hạn chế cáctiêu cực, giúp các chi nhánh giữ được “chữ tín” đối với khách hàng

Với ý nghĩa đó, đề tài “Thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại” được chọn

làm đề tài nghiên cứu trong luận văn với mong muốn tìm ra nguyên nhân, từ đó đưa

ra giải pháp nhằm khắc phục các hạn chế trong thanh tra hoạt động tín dụng của cácngân hàng, để hoạt động này ngày càng hoàn thiện, có hiệu lực cao hơn

2 Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động thanh tra của NHNN đối với NHTM là một vấn đề được nhiều tácgiả quan tâm, nghiên cứu do tầm ảnh hưởng của hoạt động này đối với sự an toàn

và lành mạnh của hệ thống ngân hàng Tác giả đã chọn lọc các công trình nghiên,tài liệu liên quan đến đề tài của một số tác giả sau đây:

a) Các bài báo khoa học liên quan đến hoạt động thanh tra, giám sát Ngânhàng được công bố trên các tạp chí:

- Tác giả: Phan Diên Vỹ với bài viết “Một số bất cập trong hoạt động thanh

tra, giám sát ngân hàng ở Việt Nam hiện nay” đăng trên Tạp chí Kinh tế và phát

triển (Đại học kinh tế quốc dân) số 220 tháng 10 năm 2015

- “Thực trạng và giải pháp công tác thanh tra đối với các Tổ chức tín dụng

trong nước ở Việt Nam” của Nguyễn Thị Phụng và nhóm nghiên cứu, Tạp chí ngân

hàng, số 23, tháng 12/2017

- “Hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt

Nam và một số khuyến nghị” của tác giả Hà Thị Sáu và Vũ Mai Chi đăng trên Tạp

chí Khoa học và Đào tạo Ngân hàng số 195 tháng 8/2018

b) Các luận văn thạc sỹ liên quan đến hoạt động thanh tra ngân hàng:

- Luận văn thạc sỹ “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động thanh tra,

giám sát của thanh tra NHNN tại Hà Nội”, của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Lan (2014)

đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về hoạt động thanh tra, giám sát của thanh traNHNN Phân tích thực trạng pháp luật thanh tra, giám sát ngân hàng và thực tiền ápdụng tại Hà Nội Đồng thời đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực thanh tra,giám sát của Thanh tra NHNN tại Hà Nội

- Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện công tác thanh tra trong hoạt động tín dụng

của NHNN chi nhánh tỉnh Đắc Lăk đối với các NHTM trên địa bàn” của tác giả

Nguyễn Thị Thu Hường (2015) đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận chung về

hoạt động thanh tra của NHNN đối với các NHTM Phân tích và đánh giá thựctrạng hoạt động thanh tra, giám sát của NHNN Chi nhánh tỉnh Đắc Lăk đối vớicác ngân hàng trên địa bàn.

- Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện hoạt động thanh tra, giám sát trong lĩnh vực

tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Gia Lai đối với các NHTM trên địa bàn” của

tác giả Phan Văn Thuận (2016) Luận văn đã hệ thống hóa được các vấn đề cơ bảncủa hoạt động thanh tra, giám sát của ngân hàng trung ương với NHTM Phân tíchđánh giá các mặt làm tốt của hoạt động thanh tra giám sát NHNN Chi nhánh tỉnhGia Lai, đưa ra các điểm cần khắc phục, nguyên nhân của hạn chế

- Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện công tác thanh tra, giám sát của NHNN Chi

nhánh Đà Nẵng đối với hoạt động tín dụng của các NHTM trên địa bàn” của tác

giả Hồ Thị Cẩm Phương (2017) đã có những đóng góp quan trọng trọng việc xâydựng các tiêu chí đánh giá hoạt động thanh tra, giám sát trong lĩnh vực tín dụng củaNHNN đối với NHTM, trong khi hầu hết các đề tài hiện nay chủ yếu đánh giá vàđưa ra các giải pháp cho hoạt động thanh tra của NHNN đối với NHTM

Qua tham khảo và thực tế, tác giả chưa thấy có đề tài nghiên cứu hoạt độngthanh tra lĩnh vực tín dụng của NHNN đối với các NHTM trên phạm vi địa bàn tỉnh

Điện Biên, đây là một trong những lý do tác giả lựa chọn đề tài “Thanh tra của Ngân

hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các Ngân hàng thương mại” để nghiên cứu nhằm góp phần hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động

tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên tại các NHTM

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận hoạt động thanh tra của NHNN về hoạt động tíndụng tại các NHTM để hình thành khung lý thuyết làm cơ sở phân tích thực trạng

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thanh tra hoạt động tín dụng củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM

- Đề xuất giải pháp để hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn

Câu hỏi nghiên cứu đặt ra là:

- Cơ sở lý luận về thanh tra của NHNN đối với các chi nhánh NHTM.

- Công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạt động tíndụng tại các NHTM nhằm đạt mục tiêu gì?

- Thực trạng công tác thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên về hoạtđộng tín dụng tại các NHTM như nào? Công tác thanh tra có đảm bảo tuân thủ cácyêu cầu về mục tiêu, nội dung…?

- Những nội dung cần cải thiện để thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh ĐiệnBiên về hoạt động tín dụng tại các NHTM được tốt hơn?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Tập trung nghiên cứu công tác thanh tra hoạt động tín dụngcủa NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn theo phươngpháp thanh tra tại chỗ

- Về không gian: Nghiên cứu tại NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên và cácNHTM trên địa bàn

- Về thời gian: Số liệu thu thập cho giai đoạn 2017-2019; đề xuất giải phápđến năm 2025

Thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Khung nghiên cứu

Hình 1: Khung nghiên cứu

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

5.2 Quy trình nghiên cứu

Bước 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận từ đó xác định khung nghiên cứu về quytrình thanh tra hoạt động tín dụng tại các NHTM

Bước 2: Khảo sát, thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp Trên cơ sở đó phân tích

Nội dungthanh tra

Các NHTM trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Hình thứcthanh tra

Thực hiện mục tiêu thanh tra hoạt động tín dụng tại các NHTM

Các nhân tố

khác

Bộ máythanh tra

Phát hiện sơ hở,bất cập trongquản lý nhànước về hoạtđộng tín dụngtại NHTM

Đảm bảo antoàn, lành mạnhcủa hệ thốngNHTMĐánh giá mức

độ rủi ro và xử

lý nghiêm cáchành vi vi phạmpháp luật củacác NHTM

thực trạng công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chi nhánh tỉnh ĐiệnBiên tại các NHTM trên địa bàn.

Bước 3: Đánh giá công tác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Chinhánh tỉnh Điện Biên đạt được những kết quả và có những hạn chế gì?

Bước 4: Phân tích các nguyên nhân cơ bản dẫn đến những hạn chế của công tácthanh tra hoạt động tín dụng của NHNN chi nhánh tỉnh Điện Biên tại các NHTM

Bước 5: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tíndụng của Ngân hàng nhà nước chi nhánh tỉnh Điện Biên tại NHTM

5.3 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

- Phương pháp thu thập dữ liệu

+ Nguồn dữ liệu thứ cấp: Sử dụng tư liệu các giáo trình, sách về hoạt động tíndụng của các NHTM; Số liệu thực tế trên các báo cáo giám sát hàng tháng của cácNHTM

+ Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát 22 CBCC công tác tạiNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên (Trong đó, có 7 người đang công tác tại Thanh tra,giám sát ngân hàng; 15 người công tác tại các phòng nghiệp vụ) và khảo sát 44 chinhánh NHTM, phòng giao dịch

Số phiếu phát ra cho CBCC NHNN là 22 phiếu, số phiếu thu về là 22 phiếu,

số phiếu hợp lệ là 22 phiếu Số phiếu phát ra cho NHTM là 44 phiếu, số phiếu thu

về 44 phiếu, số phiếu hợp lệ 44 phiếu

Nội dung khảo sát: Đánh giá về Thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh ĐiệnBiên về hoạt động tín dụng tại các NHTM Gồm 2 phần: 01 phần dành cho cán bộNHNN Điện Biên và 01 phần dành cho cán bộ NHTM

Thời gian thực hiện: Tháng 4/2020

- Phương pháp xử lý dữ liệu: Thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp Số liệukhảo sát được xử lý bằng phần mềm Excel

6 Đóng góp của luận văn

Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thanh tra hoạt động tín dụng củaNHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn

Đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả công tác thanh tra hoạt động tín dụngcủa NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên đối với các NHTM trên địa bàn.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tham khảo, luận văn gồm 3 chươngChương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về thanh tra của NHNNChi nhánh tỉnh đối với hoạt động tín dụng tại các NHTM

Chương 2: Thực trạng thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh Điện Biên vềhoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra của NHNN Chi nhánhtỉnh Điện Biên về hoạt động tín dụng tại các NHTM trên địa bàn

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN

VỀ THANH TRA CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC

CHI NHÁNH TỈNH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG

TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng tại các NHTM

1.1.1 Khái niệm và vai trò của hoạt động tín dụng tại các NHTM

1.1.1.1 Khái niệm tín dụng Ngân hàng

“Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hoá) giữa bên cho vay(ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp vàcác chủ thể khác) Trong đó, bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sửdụng một thời gian nhất định theo thoả thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vôđiều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán” (Trích dẫn: HồDiệu, Giáo trình tín dụng ngân hàng, NXB Thống kê, 2001, trang 20)

Vốn

Vốn + Lãi

Hình 1.1: Khái quát định nghĩa hoạt động tín dụng

(Nguồn: Khái quát từ định nghĩa Hồ Diệu, Giáo trình tín dụng ngân hàng NXB Thống Kê,

2001, Trang 20) Như vậy, có thể hiểu tín dụng thực chất phản ánh mối quan hệ giao dịch về

tài sản giữa hai bên trên nguyên tắc có thời hạn và hoàn trả

Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng với các cá nhân, tổchức, các doanh nghiệp khác trong xã hội Nó là quan hệ dịch chuyển vốn từ nơitạm thời thừa vốn sang nơi tạm thời thiếu vốn thông qua một tổ chức trung gian, đó

là ngân hàng Tín dụng ngân hàng là một hình thức phát triển cao của tín dụng tuynhiên nó vẫn giữ nguyên được bản chất ban đầu của tín dụng, đó là quan hệ vaymượn có hoàn trả vốn và lãi sau một thời gian nhất định Đây là quan hệ bình đẳng

2 bên cùng có lợi

1.1.1.2 Vai trò của hoạt động tín dụng ngân hàng

- Đối với dân cư:

Đối với dân cư, đặc biệt là thế hệ trẻ và người thu nhập thấp, tín dụng ngânhàng giúp họ có được một cuộc sống ổn định từ khi còn trẻ, thông qua việc mua trảgóp những gì cần thiết (mua nhà, xe ô tô, các đồ dùng khác trong gia đình…), tạođộng lực để họ làm việc, tiết kiệm và nuôi dưỡng con cái

- Đối với doanh nghiệp:

Ngân hàng chính là cầu nối giữa những người tạm thời có nguồn vốn nhàn rỗitrong nền kinh tế với những người cần vốn để mở rộng sản xuất, kinh doanh, tiêudùng… Trên cơ sở huy động vốn từ dân cư, các tổ chức kinh tế khác, ngân hàng tiếnhành cho vay với các cá nhân, tổ chức kinh tế đang cần vốn để phục vụ sản xuất kinhdoanh Nhờ nguồn vốn vay được từ ngân hàng, các doanh nghiệp có thể đảm bảoquá trình sản xuất cũng như đẩy nhanh việc mở rộng sản xuất kinh doanh, cải tiến

kỹ thuật và áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất lao động, chất lượngsản phẩm, hạ giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường

Tín dụng ngân hàng cũng góp phần giúp các doanh nghiệp sử dụng vốn cóhiệu quả hơn Khác với việc sử dụng vốn tự có của doanh nghiệp là không phải trảchi phí vốn, khi các doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn vay của ngân hàng luôn phảiđối mặt với việc hoàn trả gốc và lãi đúng thời hạn thỏa thuận đã ký trong hợp đồngtín dụng Điều này thúc đẩy các doanh nghiệp vay vốn phải có sự tính toán chi phísản xuất hợp lý, tốc độ vòng quay vốn nhanh… để đảm bảo trả nợ ngân hàng đúngthời hạn và có lợi nhuận Mặt khác, khi cho doanh nghiệp vay vốn, ngân hàng sẽ

thực hiện kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay, từ đó giúp doanh nghiệp pháthiện những nhược điểm, sai sót và có các biện pháp khắc phục kịp thời nhằm hạnchế rủi ro có thể xảy ra đối với doanh nghiệp cũng như rủi ro có liên quan đối vớiNHTM

- Đối với ngân hàng:

Quan hệ tín dụng là quan hệ lớn nhất và quan trọng nhất trong các quan hệvới khách hàng của ngân hàng, nó tạo ra mối quan hệ gắn bó giữa ngân hàng vớicác chủ thể trong nền kinh tế Từ đó, tạo uy tín, danh tiếng cho các NHTM Hoạtđộng tín dụng góp phần đa dạng hóa hoạt động kinh doanh của ngân hàng, giúpngân hàng mở rộng đối tượng, phạm vi đầu tư, làm tăng thu nhập của các ngânhàng, đồng thời giảm thiểu các rủi ro trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng

- Đối với nền kinh tế:

+ Tín dụng ngân hàng giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Ở nước ta tỷ trọng

ngành nông nghiệp vẫn còn quá lớn trong khi tỷ trọng các ngành khác còn thấp sovới các nước trên thế giới Bởi vậy, chúng ta cần có những biện pháp để thúc đẩy sựtăng trưởng của các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch… Để làmđược điều này chính sách tín dụng đóng một vai trò hết sức quan trọng, chú trọngvào công tác tín dụng sẽ là một biện pháp để thực hiện thành công sự nghiệp côngnghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước Khi muốn khuyến khích một ngành nghề hoặcthành phần kinh tế nào phát triển, ngân hàng sẽ thực hiện ưu đãi tín dụng, tạo điềukiện để các doanh nghiệp này dễ dàng tiếp cận được nguồn vốn vay của ngân hàng,trở thành đòn bẩy giúp ngành nghề đó phát triển

+ Tín dụng ngân hàng là đòn bẩy kinh tế quan trọng, thúc đẩy quá trình mở

rộng quan hệ giao lưu kinh tế quốc tế Thực hiện chủ trương mở rộng hợp tác kinh

tế, tăng cường các quan hệ đối ngoại, ngân hàng với tư cách là tổ chức kinh doanhtiền tệ, thông qua hoạt động cấp tín dụng cho các nhà đầu tư kinh doanh xuất nhậpkhẩu hàng hoá sẽ trở thành đòn bẩy thúc đẩy quá trình mở rộng, giao lưu kinh tếquốc tế

Tóm lại, Tín dụng ngân hàng không những là hoạt động quan trọng, quyếtđịnh sự tồn tại, phát triển của ngân hàng mà còn có vai trò to lớn đến sự phát triển

của nền kinh tế xã hội, là phương tiện, công cụ Nhà nước sử dụng để quản lý, kiểmsoát nền kinh tế, thực hiện các chủ trương của Nhà nước.

1.1.2 Nội dung và hình thức của hoạt động tín dụng tại các NHTM.

Có nhiều cách phân loại tín dụng ngân hàng, tuy nhiên người ta thường phânloại theo các tiêu thức sau:

1.1.2.1 Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay:

- Tín dụng sản xuất & lưu thông hàng hóa: Đây là hình thức tín dụng để tàitrợ vốn doanh nghiệp thực hiện sản xuất, kinh doanh

- Tín dụng tiêu dùng: là hình thức cấp tín dụng cho các cá nhân để đáp ứngnhu cầu tiêu dùng như mua sắm nhà cửa, xe ô tô, các thiết bị gia đình khác…Loạihình tín dụng này có xu hướng ngày càng tăng

1.1.2.2 Theo thời gian sử dụng tiền vay:

- Tín dụng ngắn hạn: Hình thức tín dụng này có thời hạn dưới một năm,

thường được sử dụng để bù đắp thiếu hụt tạm thời vốn lưu động cho các doanhnghiệp hoặc nhu cầu tiêu dùng của cá nhân

- Tín dụng trung hạn: có thời hạn từ 1 đến 5 năm, thường được dùng để chovay phục vụ mua sắm tài sản cố định, cải tiến đổi mới thiết bị, công nghệ

- Tín dụng dài hạn: có thời hạn trên 5 năm, được sử dụng để phục vụ cho các

hoạt động như xây dựng cơ bản, giao thông, điện, nước…

1.1.2.3 Căn cứ vào hình thức đảm bảo tiền vay

- Tín dụng có đảm bảo: Là loại hình tín dụng được đảm bảo bằng tài sản

tương đương giá trị khoản vay dưới các hình thức như cầm cố, thế chấp…

- Tín dụng không có đảm bảo: là loại hình tín dụng trong đó ngân hàng cho

khách hàng vay mà không cần có tài sản thế chấp, cầm cố hay bảo lãnh mà chỉ dựavào uy tín của khách hàng

Tóm lại, tín dụng là nghiệp vụ tạo nên tỷ trọng tài sản lớn nhất và mang lạinhiều doanh thu nhất cho NHTM Mỗi hình thức cấp tín dụng đều có ưu nhượcđiểm riêng đối với cả ngân hàng và khách hàng Việc lựa chọn hình thức nào phụthuộc vào nhu cầu vay vốn, khả năng hoàn trả nợ… của khách hàng, cũng như khả

năng đáp ứng của từng ngân hàng.

1.1.3 Các rủi ro cơ bản trong hoạt động tín dụng tại các NHTM.

1.1.3.1 Khái niệm rủi ro tín dụng

Trên thực tế đã có rất nhiều khái niệm về rủi ro tín dụng ngân hàng, cụ thể như:

Anthony Sauders (2007) định nghĩa: “Rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm năngkhi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là luồng thu nhập dự tínhmang lại từ khoản vay của ngân hàng không thể được thực hiện cả về số lượng vàthời hạn”.

Theo Timothy W.Koch (2006): “Rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thunhập thuần và thị giá khi khách hàng không thanh toán hay thanh toán trễ hạn”

Theo khoản 1 điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN: “Rủi ro tín dụng là tổnthất có khả năng xảy ra đối với nợ của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài dokhách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn

bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”

1.1.3.2 Phân loại rủi ro tín dụng

Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro

- Rủi ro giao dịch: Nguyên nhân dẫn đến loại rủi ro này là do những hạn chế

trong quá trình giao dịch, xét duyệt khoản vay và đánh giá khách hàng, bao gồm rủi

ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ

- Rủi ro tác nghiệp: Theo Hiệp ước Basel II “Rủi ro tác nghiệp là nguy cơ tổn

thất trực tiếp hoặc gián tiếp do cán bộ ngân hàng, quá trình xử lý và hệ thống nội bộkhông đầy đủ hoặc không hoạt động hoặc do các sự kiện bên ngoài tác động vàohoạt động ngân hàng”

- Rủi ro danh mục: Phát sinh do những hạn chế trong việc quản lý danh mục

cho vay của ngân hàng, bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung

Căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng

- Rủi ro đọng vốn: Là loại rủi ro khi đến thời hạn thỏa thuận mà ngân hàng

vẫn chưa thu hồi được vốn

- Rủi ro do mất khả năng chi trả: Xảy ra khi người vay mất khả năng trả nợ

và ngân hàng phải thanh lý tài sản bảo đảm đề thu nợ

- Rủi ro tín dụng không giới hạn ở hoạt động cho vay: Bao gồm các hoạt

động khác mang tính chất tín dụng của ngân hàng như bảo lãnh, tín dụng thuê mua,

đồng tài trợ…

1.1.3.3 Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng được phân loại gồm:

- Nguyên nhân từ phía ngân hàng:

+ Do không thu thập đầy đủ thông tin về hoạt động và mục đích của ngườivay dẫn đến đánh giá sai năng lực tài chính của người vay

+ Việc kiểm tra, kiểm soát trong quá trình sử dụng, thu hồi vốn còn buônglỏng Đôi khi quá tin tưởng vào tài sản đảm bảo nên cán bộ tín dụng chủ quankhông giám sát chặt chẽ các khoản vay

+ Việc trích lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng chưa được thực hiện nghiêmtúc; trình độ đội ngũ cán bộ còn yếu kém, công tác tổ chức cán bộ còn thiếu hợplý…

+ Tài sản đảm bảo bị giảm giá do ảnh hưởng từ những biến động trên thịtrường, chất lượng tài sản thế chấp bị giảm sút

- Nguyên nhân từ phía khách hàng:

+ Khách hàng sử dụng vốn sai mục đích, làm ăn không hiệu quả, đầu tư vàocác hoạt động có rủi ro cao dẫn đến thu lỗ nên không có khả năng trả nợ

+ Khách hàng kê khai tài sản thế chấp gian dối, dùng một tài sản thế chấpvay vốn nhiều nơi

+ Do những nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, lũ lụt, động đất

1.1.3.4 Hậu quả của rủi ro tín dụng

- Đối với ngân hàng: Rủi ro tín dụng có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của

các ngân hàng Ngân hàng sẽ bị mất cơ hội nhận được thu nhập từ tiền lãi, tác độngđến lợi nhuận và vốn tự có của ngân hàng Bên cạnh đó, vốn cho vay của ngân hàng

chủ yếu là vốn huy động từ tiền gửi của khách hàng vì vậy khi có quá nhiều nợ xấungân hàng phải sử dụng nguồn vốn của mình để trả cho người gửi tiền khiến ngânhàng dễ rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, có thể dẫn đến phá sản.

- Đối với nền kinh tế - xã hội: Rủi ro tín dụng có thể gây ảnh hưởng đến

quyền lợi của những người gửi tiền vào ngân hàng bởi thực chất người gửi tiềnchính là chủ sở hữu của các khoản vay Tổn thất của một ngân hàng làm gia tăngquan ngại về tài chính công khi người gửi tiền đổ xô đi rút tiền ngân hàng “bankruns” Như vậy, khi rủi ro tín dụng xảy ra đối với một ngân hàng có thể gây phảnứng dây chuyền đe dọa đến tính an toàn toàn và ổn định của cả hệ thống ngân hàng,gây ra những bất ổn về kinh tế - xã hội

1.2 Thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM

1.2.1 Khái niệm và mục tiêu thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt

động tín dụng tại các NHTM

1.2.1.1 Khái niệm

Trong Từ điển Tiếng Việt, “thanh tra” được hiểu là “Kiểm tra, xem xét tạichỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp” Thanh tra luôn luôn gắn liền vớiquản lý nhà nước và mang tính quyền lực nhà nước

Theo Luật thanh tra năm 2020, “Thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá,

xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nươc có thẩmquyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơquan, tổ chức, cá nhân.”

Hoạt động ngân hàng luôn tiền ẩn nhiều rủi ro đe dọa đến sự an toàn và pháttriển bền vững của hệ thống các TCTD Vì vậy, việc thanh tra hoạt động của cácTCTD là điều cần thiết nhằm ngăn chặn và giảm thiểu tối đa các rủi ro có thể xảy

ra Tại Điều 6, Luật NHNN 2020 định nghĩa:

“Thanh tra ngân hàng là hoạt động thanh tra của Ngân hàng nhà nước đốivới các đối tượng thanh tra ngân hàng trong việc chấp hành pháp luật về tiền tệ

và ngân hàng”

Nội dung hoạt động của Thanh tra ngân hàng gồm:

- Thanh tra việc chấp hành pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, việcthực hiện các quy định trong giấy phép hoạt đông ngân hàng

- Phát hiện, ngăn chặn, xử lý theo thẩm quyền; kiến nghị các cơ quan cóthẩm quyền trong việc xử lý các vi phạm pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngânhàng.

- Kiến nghị các biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật về tiền tệ và hoạt độngngân hàng

1.2.1.2 Mục tiêu thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín dụng tại các NHTM

- Phát hiện các vấn đề bất cập, không đồng bộ, không còn phù hợp với cơchế chính sách để kiến nghị sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các cơ chế, chính sáchcho phù hợp với thực tiễn, góp phần quản lý và giám sát hoạt động của hệ thốngNHTM trên địa bàn theo quy định của ngành và pháp luật

- Qua các cuộc thanh tra định kỳ hoặc đột xuất, thanh tra NHNN phát hiệnnhững sai phạm trong quá trình hoạt động của các NHTM, từ đó đưa ra các biệnpháp xử lý chấn chỉnh kịp thời nhằm bảo đảm việc chấp hành các quy định phápluật về hoạt động cấp tín dụng, việc phân loại nợ, trích lập dự phòng và xử lý rủi

ro tín dụng của các NHTM, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý của nhà nướctrong lĩnh vực tiền tệ ngân hàng Đồng thời bảo đảm quyền lợi của người vay vốn

về lãi suất, các khoản phí, cam kết trong hợp đồng

- Thông qua việc thiết lập hệ thống thông tin báo cáo phục vụ giám sát từ xa,thanh tra ngân hàng xử lý và cung cấp những thông tin liên quan tới hoạt động củacác NHTM theo định kỳ cho lãnh đạo Ngân hàng các cấp cảnh báo sớm rủi ro xảy

ra đối với hoạt động tín dụng nhằm nâng cao chất lượng tín dụng của các NHTM,không để xảy ra đổ vỡ và mất an toàn trong hệ thống ngân hàng

1.2.2 Bộ máy thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh đối với các NHTM

Bộ máy thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh được thể hiện qua

sơ đồ sau:

Hình 1.2 Bộ máy thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

Giám đốc NHNN tỉnh chịu trách nhiệm chung, chỉ đạo điều hành hoạt độngthanh tra các NHTM Phê duyệt kế hoạch thanh tra hàng năm do TTGS chi nhánhtrình lên

Chánh thanh tra: Thực hiện công tác thanh tra các NHTM theo kế hoạch xâydựng định kỳ hàng năm hoặc đột xuất dưới sự chỉ đạo của Giám đốc Chi nhánh Phó Chánh thanh tra: Chấp hành sự phân công của Chánh thanh tra GiúpChánh thanh tra chỉ đạo, điều hành một số mảng công việc được phân công phụtrách

Thanh tra viên, chuyên viên: Thực hiện các công việc theo chương trình phâncông công tác, tham gia các đoàn thanh tra

1.2.3 Hình thức thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh

Hình thức thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh đối với NHTM gồm các hình thức sau:

- Căn cứ vào tần suất của hoạt động thanh tra

+ Thanh tra theo kế hoạch

Thanh tra theo kế hoạch là cuộc thanh tra được tiến hành theo kế hoạch đãđược người có thẩm quyền phê duyệt

Trong năm, thanh tra ngân hàng cần dành khoảng 70% thời gian và lựclượng để thực hiện các cuộc thanh tra theo kế hoạch, còn lại khoảng 30% thờigian để dự phòng các cuộc thanh tra đột xuất

Ưu điểm của việc thanh tra theo kế hoạch là giúp đoàn thanh tra chủ độngtrong việc bố trí thời gian và lực lượng tiến hành

+ Thanh tra đột xuất: Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện đối

tượng thanh tra ngân hàng có những dấu hiệu vi phạm pháp luật làm phát sinhrủi ro, gây đe dọa đến sự an toàn, lành mạnh của đối tượng thanh tra ngân hàng;hay theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng,phòng chống rửa tiền …

- Căn cứ vào phạm vi, quy mô của hoạt động thanh tra

+ Thanh tra toàn diện được tiến hành nhằm mục đích đánh một cách toàn

diện các mặt hoạt động của ngân hàng như việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn vàhoạt động của NHTM theo quy định của Luật các TCTD, nghị định về hoạt động và

tổ chức của NHTM, các văn bản hướng dẫn của ngành ngân hàng

+ Thanh tra bộ phận: Là việc thanh tra một bộ phận hay một hoạt động cụ

thể của NHTM Đây là hình thức thanh tra được áp dụng phổ biến khi tiến hànhthanh tra hoạt động của NHTM Thanh tra bộ phận NHTM gồm một số nội dungphổ biến như thanh tra chuyên đề huy động vốn, thanh tra hoạt động cấp tín dụng,thanh tra việc đảm bảo an toàn kho quỹ hay cụ thể vụ việc của một cá nhânNHTM

1.2.4 Quy trình thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh đối với các NHTM

Quy trình tiến hành một cuộc thanh tra được quy định tại Thông tư số36/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 quy định về trình tự, thủ tục thanh tra chuyênngành ngân hàng của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Thông tư số10/2019/TT-NHNN về sửa đổi bổ sung một số điều của Thông tư 36/2016/TT-NHNN, được tóm tắt qua sơ đồ sau:

Hình 1.3: Quy trình tiến hành một cuộc thanh tra

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

Quy trình một cuộc thanh tra gồm 3 bước: Chuẩn bị thanh tra, tiến hành thanhtra, kết thúc thanh tra Các bước trong quy trình thanh tra có liên quan chặt chẽ vàmật thiết với nhau, đảm bảo cho cuộc thanh tra đạt mục đích, yêu cầu đã đề ra

1.2.5 Nội dung thanh tra của NHNN Chi nhánh tỉnh về hoạt động tín