TÍCH PHÂN HÀM ĐA THỨC I Phương pháp giải Tích phân Giả sử f x liên tục trên khoảng K và ,a b K là 1 nguyên hàm của f x thì b a b f x dx F b F a F x a Tính chất [.]
Trang 1TÍCH PHÂN HÀM ĐA THỨC
I Phương pháp giải
Tích phân: Giả sử f x liên tục trên khoảng K và a b, K là 1 nguyên hàm của f x thì:
b a
b
f x dx F b F a F x
a
0,
,
,
f x dx f x dx f x dx
f x dx f x dx f x dx kf x dx k f x dx
f x g x dx f x dx g x dx
Nếu f x 0 trên a b, thì b 0
a f x
Phương pháp tích phân đổi biến số:
Dạng 1: Nếu xu t có đạo hàm liên tục trên , và u a u, b thì:
'
b
a f x dx f u t u t dt
Dạng 2: Nếu tv x có đạo hàm liên tục và f x dx g t dt thì: b v b .
a f x dx v a g t dt
Phương pháp tích phân từng phần:
Nếu u x v x , có đạo hàm liên tục trên đoạn , thì: b . b .
b udv u v v du
a
Công thức nguyên hàm: dx x C kdx kx C với k là hằng số
Với
Các dạng hàm đa thức:
Dạng b
a P x dx
: Chia miền xét dấu P x
Dạng b .
a P x Q x dx
: Khai triển tích số
Dạng b
a x mxn dx
: Đặt umx n
Chú ý:
1) Đối với biến số lấy tích phân, ta có thể chọn bất kì một chữ khác thay cho x:
, ,
a f t dt a f u du
a f x dx
n
a b C a b C a C a b C ab C b
Trang 2Đặc biệt: 0 0 1
0
1 n n k k n. n . n n. n
k
Mỗi cách chọn cận tích phân cho ta một hệ thức tổ hợp
II Ví dụ minh họa
1 f x dx 1, 7 f x dx 5, 7 g x dx 4
A f x dx B f x g x dx
Giải
A f x dx f x dx
B f x dx g x dx
Bài toán 2 Tính tích phân:
a) 1 5
0 1 2
A x dx b) 1 3 43
B t t dt
Giải
0
1
0
A x d x x
b) Đặt 4
1
u t thì 3 3 1
4
4
du t dtt dt du Khi x 0 thì u 1,x 1 thì u 2
2
1
2
1
Bài toán 3 Tính tích phân:
2
I x x x dx b) 3 2 8
J x x dx
Giải
0
1
0
I x x x dx x x x x
b) Đặt u x 3 thì x u 3,dxdu
Khi x 2 thì u 1,x 3 u 0
11 0
1
0
1
u
Bài toán 4 Tính tích phân:
Trang 3a) 2
I x x dx
Giải
20 4
3 3
Bài toán 5 Tính tích phân:
a) 1
J x x dx
Giải
a) Ta có: 1 1 1
1
0
n
2
Bài toán 6 Chứng minh rằng:
0x 1 x n dx 0 f 1 x dx
1f x dx 0 f x f x dx
Giải
a) Đặt u 1 x thì du dx x, 0 u 1,x 1 u 0
0 f x dx 1 f 1 u du 0 f 1 u du 0 f 1 x dx
b) 1 0 1
1 f x dx 1f x dx 0 f x dx
1f x dx 1 f u du 0 f x dx
Do đó 1 1
1 f x dx 0 f x f x dx
Bài toán 7 Giả sử hàm số f x liên tục trên đoạn a a; Chứng minh:
a) Nếu f là hàm số lẻ thì a 0
a f x dx
b) Nếu f là hàm số chẵn thì a 2 0a
a f x f x dx
Giải
I f x dx f x dx f x dx
Trang 4Đổi biến x t đối với tích phân 0
a f x dx
ta được:
a) Nếu f lẻ thì 0 0
a f x dx a f t dt f t dt f x dx I
b) Nếu f chẵn thì 0
a f x dx f t dt f x dx I f x dx
Bài toán 8 Xác định số b dương để tích phân b 2
a xx dx
có giá trị lớn nhất
Giải
Xét hàm số 2
0
x
f x tt dt
Ta có: 2
F x x x F x x Lập bảng biến thiên của F x trên 0; thì F x đạt giá trị lớn nhất khi x 1, do đó 1
b
Bài toán 9 Chứng minh:
1
n
n n
Giải
Ta có:
1
2
0
2 1
0
k
n
x
x
Bài toán 10 Chứng minh:
2
n n
Giải
Ta có:
2 2 1 3 3 5 5 2 1 2 1
1 x n 1 x n 2 C x C x n n C x n C n nx n
2
n n
dx C x C x C x C x dx
Ta tính riêng 2 vế:
1 0
1
0
dx
Trang 5Và 1
0
1
0
n n
n n
n
n
n
Suy ra
2
n n
Bài toán 11 Tính 1
2
n
I x x dx n nguyên dương:
n n
n
Giải
t x dt x dx Khi x 0 t 1,x 1 t 0
1
1
0
0
.
1
n n
n
t
Khai triển nhị thức dưới dấu tích phân:
0
1
2 2
1
1
n
k
k k
n n
x
n
n n
Bài toán 12 Tìm số nguyên dương n sao cho:
n
n
Giải
Ta có: 0 1 2 2
1 x n C n C x C x n n C x n n n
1
n
x dx C C x C x C x dx
Trang 6Do đó 0 22 1 1 23 1 2 2 1 1 3 1 2 1
n
Nên
n