PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN GÒ CÔNG ĐÔNG TÊN ĐỀ TÀI “MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ” I TÍNH MỚI VÀ SÁNG TẠO 1 Lí do, mục đích viết sáng kiến Thư viện là[.]
Trang 1TÊN ĐỀ TÀI: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ”.
I TÍNH MỚI VÀ SÁNG TẠO:
1 Lí do, mục đích viết sáng kiến:
Thư viện là linh hồn của một trường học, nơi hội tụ kiến thức, tri thức của loài người, giúp cho thầy và trò trong nhà trường không chỉ dạy tốt, học tốt mà còn mở mang trí tuệ, bồi đắp nhân cách, xây dựng nền tảng và phong cách văn hóa nhân loại
Thư viện trong trường Trung học cơ sở là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hóa khoa học của nhà trường Từ lâu, thư viện có vai trò quan trọng, trở thành bộ phận trọng yếu không thể thiếu được trong nhà trường Một giải pháp hiệu quả để thư viện thực sự trở thành “ Linh hồn” của mỗi nhà trường chính là xây dựng thư viện thân thiện Thư viện trường học thân thiện ra đời đã thay đổi cách nhìn nhận về vai trò của thư viện trường học với trọng tâm hướng tới đảm bảo sự phát triển toàn diện của các em học sinh với nhiều tài liệu học tập và môi trường học tập thân thiện
Thư viện thân thiện được hiểu là một không gian học tập mở Tạo cơ hội cho học sinh được tiếp cận thông tin, xây dựng thói quen đọc sách và tích cực tham gia các hoạt động của thư viện Thư viện thân thiện là nơi mang lại cho học sinh nhiều lợi ích Ngoài mục đích đọc sách, thư viện thân thiện còn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các em học sinh phát triển các tiềm năng của mình một cách toàn diện Thư viện trường học thân thiện là nơi để cán bộ, giáo viên, nhân viên và các em học sinh có thể vui chơi, đọc sách, thể hiện năng khiếu, sở trường của bản thân, thể hiện tinh thần đoàn kết, thân ái, không phân biệt đối tượng
Chính vì những lý do trên, tôi đã chọn đề tài sáng kiến: “Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” với mục đích tăng thêm các điểm đọc sách cho giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời tạo môi trường thân thiện cho học sinh trên cơ sở học sinh tự quản và tự do sử dụng tài liệu
2.Tính mới và sáng tạo của đề tài:
a/ Tính mới:
Nói đến thư viện trường học, từ lâu chúng ta vẫn hiểu đó là nơi mượn sách
và nghiên cứu tài liệu của giáo viên, học sinh trong nhà trường Tuy nhiên, những năm gần đây, Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa ra những quy định, tiêu chuẩn rất cụ thể về cơ sở vật chất, trang thiết bị, diện tích không gian, tiêu chuẩn tài liệu và các hình thức tổ chức hoạt động cho một thư viện trường học thì thư viện trường học được biết đến với tên và nội dung mới là thư viện trường học thân thiện Điều này chỉ rõ tầm quan trọng của thư viện trong một tổ chức nhà trường
Đề tài “Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học sơ sở” là một sáng kiến mới, mang tính cấp bách và rất cần thiết trong việc nâng cao chất lượng hoạt động thư viện, nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên và nâng cao kiến thức cho học sinh
b/ Tính sáng tạo:
Trang 2Để thư viện không phải là “kho chứa sách” mà thư viện cần phải phát huy hết vị trí, vai trò, chức năng của mình thì thư viện không những là nơi lưu giữ sách, báo, tạp chí và các loại tài liệu, các văn bản chỉ đạo của Đảng, các cấp, các ngành mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa trong nhà trường Là nơi bạn đọc đến để mượn sách, tìm kiếm thông tin, đáp ứng nhu cầu của bạn đọc, góp phần thúc đẩy phong trào giảng dạy và học tập của đông đảo giáo viên và học sinh trong trường
Từ những lý do trên, bản thân tôi đã tìm ra được một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở một cách tốt nhất
Để thực hiện tốt và đạt hiệu quả cao sáng kiến “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” tôi đã đưa ra được một số biện pháp như sau:
2.1/ Biện pháp 1: Từng bước triển khai xây dựng và tổ chức các hoạt động của thư viện thân thiện.
Để tổ chức tốt các hoạt động của thư viện thân thiện thì người cán bộ thư viện phải lên kế hoạch cụ thể, báo cáo Ban giám hiệu nhà trường về các nội dung cần triển khai và xây dựng Các trang thiết bị cần đầu tư mua sắm, thiết kế mái che vị trí đặt tủ sách, vốn tài liệu và các nội dung khác theo tiêu chí của thư viện trường học thân thiện, học sinh tích cực Phát triển vốn tài liệu bằng hình thức phát động phong trào quyên góp sách từ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong toàn trường Đầu tư mua thêm tài liệu, sách tham khảo, báo tạp chí, phù hợp với lứa tuổi học sinh Thực hiện lựa chọn, luân chuyển sách trong
tủ sách lưu động theo kế hoạch từng tuần, tháng, từng học kỳ hoặc khi có tài liệu mới Kiểm kê quản lý số lượng, chất lượng tài liệu khi luân chuyển
Thực hiện theo dõi gián tiếp quá trình sử dụng tủ sách lưu động của học sinh bằng hình thức tự quản Thành lập đội học sinh cộng tác viên thư viện ở các khối lớp Có lịch hoạt động hàng tuần cho từng thành viên, phù hợp với lịch học của từng khối
2.2/ Biện pháp 2: Xây dựng thư viện góc lớp ( Góc thư viện).
Thư viện góc lớp ( Góc thư viện) là các giá, tủ để sách để ở cuối lớp hoặc ở bên trên góc lớp thuận lợi cho các em tìm đọc Tùy thuộc vào điều kiện của từng lớp mà bố trí các giá sách, kệ sách, tủ để sách cho phù hợp Thư viện góc lớp cũng bao gồm tất cả các loại sách giáo khoa, sách tham khảo, báo, tạp chí, dụng cụ học tập,… được đặt lên kệ, tủ để sách làm bằng sắt, gỗ sơn màu xinh xắn, trang trí đẹp mắt Học sinh có thể đọc sách bất kì lúc nào có thời gian rảnh rỗi, không cần đến thư viện mà vẫn có thể đọc sách Học sinh có thể đọc sách trong giờ giải lao, những lúc ở lại buổi trưa mà thư viện không mở cửa Các em học sinh có thể mang sách của mình đến lớp trao đổi cho nhau để đọc làm phong phú thêm tủ sách của lớp mình
2.3/ Biện pháp 3: Xây dựng thư viện xanh ( Thư viện ngoài trời).
Thư viện xanh ( Thư viện ngoài trời) là mô hình thư viện đa dạng, phong phú, thu hút được đông đảo bạn đọc Khi xây dựng thư viện ngoài trời thì sách được để trong các túi sách, giỏ sách, hộp sách do các em học sinh tự làm Những túi sách, giỏ sách, hộp sách này được treo dưới tán cây xanh, gầm cầu thang, hành lang lớp học Mô hình thư viện ngoài trời có thể tận dụng được các
Trang 3khoảng không xanh còn trống của nhà trường, không đòi hỏi nhiều phòng đọc, ghế đọc,…
2.4/ Biện pháp 4: Trang bị cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động trong thư viện xanh ( Thư viện ngoài trời).
Nhà trường có thể huy động các nguồn tài trợ, ủng hộ và sự vào cuộc tích cực của các bậc cha mẹ học sinh cùng toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường để trang bị cơ sở vật chất cho thư viện xanh
Khi đã xây dựng được cơ sở vật chất cho thư viện xanh thì việc tổ chức hoạt động thư viện xanh cũng là cả một vấn đề cần lưu ý Thư viện xanh đòi hỏi phải
có sự tổ chức tốt để có thể quản lý được lượng sách báo ngoài thư viện xanh mà
ai cũng có thể lấy được Đồng thời, sử dụng có hiệu quả Tất cả các em học sinh
có thể đọc sách ở bất cứ lúc nào, ngoài giờ lên lớp, tự lựa chọn loại sách mà mình yêu thích, đọc sách xong cẩn cất sách vào đúng nơi quy định, không tự chuyển sách sai khu vực quy định, tránh làm rách sách, cần tự giác giữ gìn sách
2.5/ Biện pháp 5: Xây dựng tủ sách lưu động.
Để đáp ứng nhu cầu dạy và học của giáo viên, nhân viên, học sinh thì người cán bộ thư viện cần lên kế hoạch xây dựng tủ sách lưu động Tủ sách lưu động này bao gồm các loại sách giáo khoa, sách tham khảo, … được trang trí đẹp mắt
để thu hút giáo viên, nhân viên, học sinh Xây dựng tủ sách lưu động tại các vị trí sử dụng bóng mát của cây và bồn cây làm chỗ ngồi cho học sinh khi đọc sách Bố trí ghế đá làm chỗ ngồi hoặc sử dụng thêm bồn cây, bồn hoa, treo chậu cây xanh,…tại vị trí mái che, có thể đặt thêm ghế nhựa để tăng thêm chỗ ngồi khi có số lượng học sinh tham gia đông Bố trí các khẩu hiệu với mục đích nhắc nhở các em học sinh khi sử dụng tủ sách lưu động
2.6/ Biện pháp 6: Trang bị cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động tại phòng đọc của thư viện trường.
Tại phòng đọc của học sinh cần trang bị đầy đủ cơ sở vật chất như: Sách, báo, tạp chí, truyện, tranh ảnh, băng đĩa, máy nghe nhạc, máy vi tính, viết, giấy, bàn, ghế, máy chiếu, … Mỗi góc đều có bảng tên và các tài liệu, đồ dùng phù hợp
Các hoạt động của học sinh trong phòng đọc có sự hướng dẫn, giúp đỡ của cán bộ thư viện Các em tự tìm cho mình vị trí thích hợp và tự lựa chọn tài liệu
mà mình cần một cách thuận tiện Tuy nhiên, cần nghiêm túc, không làm ảnh hưởng đến hoạt động của các bạn khác tại phòng đọc
2.7/ Biện pháp 7: Thường xuyên giới thiệu sách mới.
Tuyên truyền giới thiệu sách mới là hoạt động nghiệp vụ quan trọng trong các thư viện Đặc biệt là thư viện trường học Có nhiều phương thức tuyên truyền giới thiệu sách mới như: Giới thiệu sách trên bảng giới thiệu sách của thư viện, giới thiệu sách, điểm sách trong các buổi chào cờ do cán bộ thư viện hoặc học sinh thực hiện, buổi phát thanh do lớp trực tuần thực hiện, buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp, cuộc thi tìm hiểu về sách, trả lời các câu hỏi về sách, biên soạn thư mục giới thiệu sách,… Phương pháp này giúp bạn đọc cập nhật được những tài liệu mới nhất, nắm được thông tin, kiến thức một cách nhanh chóng, mang lại hiệu quả cao
2.8/ Biện pháp 8: Xây dựng vốn tài liệu cho thư viện ( Làm mới thư viện).
Trang 4Xây dựng vốn tài liệu cho thư viện ( Làm mới cho thư viện) là thường xuyên đổi mới vốn tài liệu, đảm bảo cho vốn tài liệu được đáp ứng nhu cầu bạn đọc Bằng cách chọn lọc những tài liệu có giá trị từ thị trường tài liệu, đồng thời thanh lọc những tài liệu không còn giá trị ra khỏi vốn tài liệu Từ đó nâng cao chất lượng vốn tài liệu của thư viện Các hình thức của thư viện trường học cần được thay đổi thường xuyên, tránh cho học sinh bị nhàm chán Ví dụ: Thư viện góc lớp, thư viện cây xanh, thư viện đa năng, thư viện tự quản, giờ kể chuyện tại thư viện, tổ chức thi kể chuyện, thi đọc sách,…
Vốn tài liệu của thư viện trường học cần được bổ sung thêm các loại hình
để phục vụ mục đích đọc cho học sinh Người cán bộ thư viện phải biết tìm tòi, sưu tầm, trang bị những quyển sách, tài liệu mang tính giáo dục truyền thống địa phương Đây cũng là những tài liệu mang tính giáo dục cao, gần gũi và thân thiện với các em học sinh
2.9/ Biện pháp 9: Tổ chức ngày hội đọc sách và thi viết báo tường.
Việc tổ chức ngày hội đọc sách nhằm giới thiệu nguồn tri thức và vốn tài liệu của thư viện hiện đang lưu giữ tới đông đảo cán bộ, giáo viên, nhân viên và đặc biệt là các em học sinh Giúp các em khai thác và tiếp cận với nguồn tài liệu quý báu Bên cạnh đó, tạo không gian văn hóa vui tươi, bổ ích cho các em, khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách, hình thành thói quen thường xuyên đọc sách, khơi dậy trong cán bộ, giáo viên và các em học sinh tinh thần yêu sách, rèn luyện và nêu cao văn hóa đọc, giúp các em trau dồi thêm kiến thức để phục vụ cho việc học tập
Cán bộ thư viện có thể tổ chức cuộc thi viết báo tường vào các ngày kỷ niệm, các ngày lễ lớn trong năm Báo tường là tiếng nói của học sinh Qua đó, các em có thể ghi những cảm nghĩ về thư viện, về sách Mỗi cuốn sách, mỗi bài báo các em đọc, mỗi câu chuyện các em được nghe đều để lại những ấn tượng, những suy nghĩ và được phản ánh trên báo tường
2.10/ Biện pháp 10: Thành lập câu lạc bộ bạn đọc và Ban tư vấn về sách.
Thành lập câu lạc bộ bạn đọc phù hợp với từng lứa tuổi, nhu cầu, sở thích của từng nhóm học sinh như: Câu lạc bộ toán học, câu lạc bộ văn học, câu lạc
bộ thể dục thể thao,… Câu lạc bộ bạn đọc nhằm đưa tài liệu của thư viện đến từng nhóm bạn đọc và nhu cầu học tập, nghiên cứu, vui chơi, giải trí của học sinh Hình thức hoạt động của câu lạc bộ bạn đọc là tuyên truyền giới thiệu sách, bình sách, tọa đàm về sách
Thành lập Ban tư vấn, gợi mở, giới thiệu những đầu sách hay, những đầu sách có nội dung gần giống (tương tự) khi bạn đọc có yêu cầu về một đầu sách nào đó mà hiện tại trong thư viện không có Cần giới thiệu một cách hấp dẫn, lôi cuốn, thuyết phục để các em học sinh có hứng thú với cuốn sách đó Không những thế, Ban tư vấn về sách còn phải hướng dẫn hoạt động đọc, tư vấn thông tin cho người đọc, giúp người đọc tiết kiệm thời gian trong việc tìm và chọn tài liệu, giúp khai thác tối đa tính hữu dụng của tài liệu, giá trị sử dụng, ứng dụng
về mặt tri thức của tài liệu Có sự hướng dẫn đúng, kịp thời thì người đọc có thể tìm đọc nhiều tài liệu, một tài liệu đến được với nhiều người, góp phần phát triển tính tích cực của người đọc Từ đó, phát huy tính hữu dụng của tài liệu, hạn chế tài liệu “chết” của thư viện, tăng vòng quay của tài liệu
Trang 5II KHẢ NĂNG ÁP DỤNG.
Đề tài sáng kiến “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” đã được áp dụng tại đơn vị trường của tôi đang công tác và có kết quả rất khả thi Sáng kiến này đang được áp dụng và phát triển thêm để nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động của thư viện
Sáng kiến “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” có thể nhân rộng cho các trường Trung học cơ sở trong huyện
và tỉnh
Trang 6III ĐẠT VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ, XÃ HỘI:
1 Hiệu quả về kinh tế:
Một số biện pháp trong đề tài sáng kiến “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” đã đạt được hiệu quả cao nhưng không tốn kém quá nhiều chi phí khi thực hiện vì tôi đã nhận được sự đóng góp
và ủng hộ hết mình của nhà trường, các em học sinh và các bậc phụ huynh đã hết lòng ủng hộ các phong trào của thư viện, của nhà trường như: Hỗ trợ nguyên vật liệu mở, bàn, ghế, sách báo, tạp chí, truyện,…
Những biện pháp mà thư viện trường tôi đã thực hiện là những biện pháp hữu ích, đơn giản và có hiệu quả Bằng cách làm trên thư viện trường của tôi đã xây dựng được vốn tài liệu cơ bản, đáp ứng được nhu cầu của bạn đọc, đưa tài liệu đến tận tay bạn đọc, giúp bạn đọc có thể tiếp cận được tài liệu, yêu sách, ham đọc sách, thúc đẩy phong trào đọc sách, báo trong nhà trường, nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập của nhà trường đi lên
2 Hiệu quả về xã hội:
Đề tài “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” góp phần giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, học tập, vui chơi, đọc sách Từ các biện pháp trên của đề tài sáng kiến đã giúp cho bản thân tôi mạnh dạn hơn, tự tin hơn trong công tác tổ chức các hoạt động đọc trong thư viện cho học sinh ở trường của mình Căn cứ vào tình hình cụ thể của trường, điều kiện đọc và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh để lập ra những kế hoạch cụ thể, nhằm đưa các biện pháp xây dựng môi trường thư viện thân thiện đạt kết quả cao nhất
Tôi đã áp dụng đề tài sáng kiến kinh nghiệm “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” tại trường của tôi đạt nhiều hiệu quả cao Qua theo dõi sổ mượn của giáo viên và học sinh, sổ thống kê bạn đọc, sổ theo dõi báo, báo cáo của tổ cộng tác viên thư viện, sổ quyên góp
sách… thì tỉ lệ giáo viên và học sinh tiếp cận với sách ngày càng nhiều, số vòng quay của sách tăng lên đáng kể, vốn tài liệu được bổ sung phong phú với nhiều đầu sách hay và phù hợp với bạn đọc
Khi sáng kiến: “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong
trường Trung học cơ sở” được đưa vào hoạt động đã được sự hưởng ứng nhiệt tình của cán bộ, giáo viên, nhân viên, đặc biệt là các em học sinh trong toàn trường Từ đó, thấy được tính tích cực của học sinh khi tham gia các phong trào
do thư viện và nhà trường tổ chức, phát động
Giáo viên và học sinh yêu sách, ham đọc sách khơi dậy niềm đam mê sách, tìm tòi, khám phá để nâng cao sự hiểu biết của mình Cứ mỗi giờ ra chơi, sau tiết học thể dục, giờ nghỉ giải lao, các tiết học trống, những lúc ở lại trường buổi trưa,… các em học sinh lại tìm đến sách, đến thư viện Đây cũng là một cách giúp các em giải trí sau những giờ học tập vất vả, căng thẳng Góp phần làm giảm tình trạng học sinh tham gia chơi các trò chơi không lành mạnh như chơi game, chát,.…
Phong trào học tập, nghiên cứu tài liệu của các em học sinh từ khối 6 đến khối 9 phát triển rõ rệt: 100% học sinh tham gia đọc sách tại tủ sách lưu động, trung bình mỗi ngày có khoảng trên 80% học sinh tham gia đọc sách tại tủ sách
Trang 7ngoài trời Số lượng tài liệu của thư viện nhà trường tăng lên đáng kể, chủ yếu
từ nguồn đóng góp của học sinh, đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu đọc sách ngày càng cao của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong trường, góp phần trong công tác giữ gìn và phát huy văn hóa đọc Tăng tính đoàn kết, thân thiện giữa học sinh với học sinh, học sinh và giáo viên Đặc biệt, đã tạo sự hoà đồng, giảm bớt tự ti, tăng thêm sự tự tin vào bản thân cho các em học sinh, các
em cảm thấy mình được tự do bình đẳng trong việc học, đọc sách, nghiên cứu tài liệu, củng cố và nâng cao kiến thức cho bản thân Qua việc lựa chọn và luân chuyển các tài liệu phụ hợp với lứa tuổi học sinh trong nhiều lĩnh vực khác nhau tại tủ sách lưu động, đã cơ bản cải thiện và tăng thêm hiểu biết cho phần lớn học sinh trong trường về thói quen đọc sách
Tôi đã áp dụng sáng kiến: “ Một số biện pháp xây dựng thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở” ở tại thư viện trường tôi vào các giờ hoạt động như: sinh hoạt cờ, sinh hoạt câu lạc bộ thưu viện trường, giờ đọc, đạt hiệu quả cao Bài viết này chưa dừng lại ở đây mà nó có thể tiếp tục phát triển thêm trong việc đề xuất các biện pháp xây dựng và phát triển thư viện thân thiện trong trường Trung học cơ sở Trong quá trình thực hiện tôi đã và đang cố gắng tiếp tục tìm tòi và phát triển thêm nữa
Trên đây là bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi Rất mong các cấp xét duyệt
và các anh chị đồng nghiệp góp ý kiến bổ sung cho tôi để bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn chỉnh, để bản sáng kiến này sẽ là một kinh nghiệm nhỏ cho các đồng nghiệp Tôi rất mong nhận được sự góp ý, bổ sung của các cấp lãnh đạo, các anh chị đồng nghiệp để bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn !