đề tài Một số biện pháp xây dựng môi trường tâm lý - xã hội trong giáo dục trẻ ở trường mầm non Bình Minh, huyện Long Điền, Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

BÀITHU HOẠCHCUỐIKHÓABỒIDƯỠNGTHEO TIÊUCHUẨNCHỨCDANHNGHỀNGHIỆPGIÁOVIÊNMẦMNONHẠ NG III Đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường tâm lý - xã hội trong giáodục trẻ ở trường mầm non Bình

MỤCLỤC

1 Đặtvấnđề… Trang2

2 Nộidung… 4

2.1 Cơsởlýluận… 4

2.2 Thựctrạng… 6

2.3Giải pháp… 7

+ Giải pháp 1: Xây dựng các quy định hành vi văn hóa ứng xử trong trườngmầmnon 8

+G i ả i pháp2:Xâydựng các mốiquan hệtíchcực,thânthiện… 9

+G i ả i p h á p 3:Xâydựnghànhvi tíchcực… 10

3 Kếtluận… 15

Tàiliệuthamkhảo… 18

BÀITHU HOẠCHCUỐIKHÓA

BỒIDƯỠNGTHEO TIÊUCHUẨNCHỨCDANHNGHỀNGHIỆPGIÁOVIÊNMẦMNONHẠ

NG III

Đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường tâm lý - xã hội trong giáodục trẻ ở trường mầm non Bình Minh, huyện Long Điền, Tỉnh Bà RịaVũngTàu”

1/ĐẶTVẤNĐỀ:

Thực hiện phương châm “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, “ Giáodục không chỉ chuẩn bị cho cuộc sống mà giáo dục phải chính là cuộc sống củatrẻ”, thì việc chung tay xây dựng môi trường sống và học tập thân thiện trongtrường mầm non cho trẻ là trách nhiệm của toàn đội ngũ giáo dục trong nhàtrường,củagiađìnhtrẻvàcộngđồngxãhội.Sựthamgiacủatrẻchínhlàchủth ểcủaquá trình giáodục

Môitrườngnhàtrườnglànơidiễnracáchoạtđộngdạyhọchọcgiáodụcvà hoạt động giao tiếp sư phạm giữa cô với trẻ, giữa trẻ với nhau Môi trườngnhà trường thân thiện, lành mạnh với các mối quan hệ được xây dựng trên sự tôntrọnghợp tác và thấu hiểu,sẽthúc đẩy cáchànhvi tíchcựcởtrẻ

Trẻ em lứa tuổi mầm non là giai đoạn nhạy cảm nhất đối với mọi yếu tốxung quanh cuộc sống trẻ Sự phát triển của trẻ được quyết định bởi các điềukiện: đặc điểm phát triển của cơ thể, điều kiện sống, mối quan hệ của trẻ đối vớithế giới xung quanh và mức độ tích cực tham gia các hoạt động thực hành trảinghiệmcủabảnthântrẻ.Trẻlĩnhhộikinhnghiệmxãhộithôngquaquátrì nhtiếp xúc với người lớn Do vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục là điều kiệntiên quyết để thúc đẩy hiệu quả giáo dục và quá trình phát triển của trẻ Chính vìthế, môi trường giáo dục cần được thiết kế

năngtìmtòivàkhámphácủacôvàtrẻ.Bởimộtmôitrườnggiáodụcchấtlượngsẽtối

đa hóa mọi lĩnh vực học tập và phát triển của trẻ em cũng như đáp ứng khảnăngvà phong cáchhọc tậpkhác nhau củamỗi người

Nămn a y , t ô i đ ư ợ c t h a m g i a l ớ p b ồ i d ư ỡ n g t h e o t i ê u c h u ẩ n c h ứ c d

a n h nghề nghiệp giáo viên mầm non hạng III năm 2020 nhằm nâng cao năng lựcchuyênm ô n , n g h i ệ p v ụ , p h á t t r i ể n n ă n g l ự c n g h ề n g h i ệ p , t h ự c h

i ệ n t ố t c á c nhiệm vụ giảng dạy và đáp ứng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của giáo viênmầm non hạng III Cho tôi có đủ trình độ để công tác, được cấp chứng chỉ vàđược thăng hạng sau này Đó chính là động lực để tôi phân đấu hơn nữa trongcôngtácgiáodục củamình

Trong quá trình được học tập, nghiên cứu, tìm hiểu thực tế với sự hướngdẫn nhiệt tình, tận tâm của các thầy cô trường Cao đẳng Sư Phạm Bà Rịa- VũngTàu cũng như báo cáo viên tại địa phương bản thân tôi đã nắm bắt được nhữngnộidung sau:

Nắm bắt được sự phát triển chương trình giáo dục Mầm non theo xu hướngmới, ngày càng hòa nhập với giáo dục Mầm non ở các nước trên thế giới vớinhững hình thức tổ chức, các phương pháp và mô hình trường học mới Vậndụng các kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng quả lý thời gian để sắp xếp công việcmột cách khoa học và tiết kiệm thời gian, hiệu quả để có thời gian cân bằng chocuộc sống của bản thân và công việc Chủ động phối hợp tích cực, hỗ trợ hướngdẫn, tư vấn phát triển năng lực nghề nghiệp cho đồng nghiệp thực hiện tốt cácnhiệm vụ chăm sóc, giáo dục Phối hợp, huy động sự tham gia, hỗ trợ của cộngđồngcùngt h a m giađ ể n â n g caoc h ấ t l ư ợ n g giáod ục m ầ m non.B ê n c ạ n

h đónắm vững vận dụng tốt và tuyên truyền cho đồng nghiệp, phụ huynh… nhữngchủt r ư ơ n g , đ ư ờ n g l ố i , c h í n h s á c h c ủ a Đ ả n g , p h á p l u ậ t c ủ a n h à n ư ớ c

v ề g i á o dục, về quyền và nghĩa vụ của trẻ em để bản thân và mọi người thực hiện tốttrách nhiệm và nghĩa vụ của mình, tránh gây ra những tình huống không tốt ảnhhưởng đến sự phát triển của trẻ Mặt khác là hiểu rõ hơn về chương trình giáodục mầm non để cùng đồng nghiệp thực hiện và phát triển chương trình GiáoDục Mầm Non trong khối của mình Xây dựng được môi trường tâm lí - xã hộithật tốt để trẻ được tự tìm tòi, khám phá, trãi nghiệm, phân tích, so sánh và rút rabài học bổ ích cho mình, phát huy được tính tích

riêng,sựhiểubiếtcủamỗitrẻ,từđócóphươngphápđánhgiáchínhxác,hiệuquảsự

phát triển của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện ở các mặt: Thể chất, nhận thức,ngôn ngữ, thẫm mỹ, tình cảm kỹ năng xã hội hình thành những yếu tố đầu tiêncủa nhân cách chuẩn bị cho trẻ tâm thế sẵn sàng vào lớp 1 Hình thành và pháttriểnở t r ẻ n h ữ n g c h ứ c n ă n g t â m s i n h l ý , n ă n g l ự c , p h ẩ m c h ấ t m a n g t í

n h n ề n tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triểntối đa những khả năng tìm

ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theovàchoviệchọctậpsuốt đời Trong môi trường giáo dục trẻ ở trường mầm non, với tư cách là chủ thểtham gia các hoạt động và tương tác với bạn mọi người xung quanh Do vậy,việchìnhthànhmôitrường tâmlýxãhộichịuảnhhưởng củacác yếutố nhưsau: sự phát triển về mặt cá nhân và xã hội trẻ; môi trường vật chất nơi diễn rahoạt động của trẻ giáo viên và các tác động giáo dục của họ đến trẻ Do nhậnthấy được tầm quan trọng trong việc xây dựng môi trường tâm lý –xã hội tronggiáo dục ở trẻ mầm non Nay tôi

chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môitrường tâm lý- xã hội trong giáo dục trẻ ở trường mầm non Bình Minh, huyệnLongĐiền,TỉnhBàRịaVũngTàu”

2/NỘIDUNG:

2.1. Cơsởlýluận:

Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tựnhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻở trường mầm non và hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thựchiệntốt mục tiêu,nhiệmvụ chăm sócgiáodụctrẻ

Môi trường giáo dục bao gồm: Môi trường xã hội và môi trường vật chất; môitrườngbên trong và ngoài lớphọc

Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hếtsức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này Môitrường tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫntrong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm mộtcáchtíchcực,qua đókiếnthứcvà kỹnăng ởtrẻdầnđượchình thành

Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ, nơi đó trẻđược bảo vệ, yêu thương, tôn trọng trong tập thể cũng như mỗi cá nhân, và đượcxây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Trẻđược trải nghiệm, tham gia các hoạt động vui chơi cùng các bạn, từ đó giúp trẻmạnhdạn, tự tin,năng động, cởimở,chủđộnghơn trong mọihoạt động

Môi trường giáo dục thân thiện, đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tíchcực chủ động củatrẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi,đ ồ c h ơ i đ ế n v i ệ c t ự

q u y ế t định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm vớihành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quátrình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trìnhhoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi giađình, bác sĩ, … trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộngđồng Qua đó, trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe vàchia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đây là cơ sở hình thành tính tập thể vàđoànkết ởtrẻ

Chuyên đề này giúp tôi hiểu rõ hơn về ý nghĩa, mục tiêu, nội dung, cácyêu cầu, biện pháp xây dựng, thực hành xây dựng môi trường tâm lí – xã hội.Thông qua các bài tập thực hành tôi nắm bắt được tâm lý của trẻ hơn, hiểu đượctâm tư

và mong muốn của trẻ trong các hoạt động Giúp tôi giảng dạy có hiệuquảvà chất lượnghơn

Khigianhậpvàocộngđồngxãhộitrẻmangcáitôicủamìnhvàotrongđó Quá trình xác định cái tôi được bắt đầu từ khi trẻ ra đời và kéo dài trong suốtcuộcđời.Sựpháttriểnvềmặtcánhânđượchìnhthànhkhitrẻhiểukhảnăng của mình, có thể kiểm soát hành vi và cảm xúc của mình Điều này làm cho trẻcó khái niệm rõ hơn về bản thân Khi cảm nhận rõ ràng hơn về bản thân trẻ bắtđầu thử nghiệm và đánh giá bản thân để chấp nhận bản thân, trao quyền cho bảnthân để đạt được năng lực và các giá trị đạo đức Khả năng nhận thức phát triểnthì trẻ có thể giải quyết các vấn đề bằng tư duy và Điều này giúp trẻ có thể gianhậpcácnhóm xã hội khi khởi xướngvà duy trìsự tươngtácxãhội

Trong giai đoạn mẫu giáo trẻ hiểu cảm xúc của mình và dần biết cách bộclộcảm xúc phù hợp

Môi trường vật chất tạo ra không gian cho các cá nhân hoạt động và thựchiện các mối quan hệ xã hội Trong môi trường giáo dục trẻ em ở trường mầmnon, luôn có sự tương tác giữa trẻ với người lớn, giữa người lớn với nhau

và vớicác đối tượng có trong môi trường vật chất Đây là nơi chia sẻ những ý tưởng,nhữngnhu cầu,sự lolắngvàcócảsự bất đồng ý kiến

Do vậy, Nếu môi trường vật chất được tổ chức phù hợp với hứng thú, khảnăng, kinh nghiệm hoạt động của trẻ, tạo được động cơ hoạt động cho trẻ, kíchthích trẻ mong muốn được chơi, hoạt động, giao tiếp cùng nhau sẽ tạo điều kiệnđểhình thành môitrườngtâm lý -xã hội lànhmạnhchotrẻ

Chính vì vậy, việc bố trí môi trường, lựa chọn các trang thiết bị đồ dùng,đồ chơi, tài liệu và việc trang trí môi trường không chỉ giúp trẻ tích cực tươngtác với các đối tượng đó để phát triển cá nhân trẻ, mà còn là phương tiện đểkhuyến khích trẻ hợp tác với bạn, với người lớn tạo ra sự thống nhất trong ýtưởngvà hành độngcủacácthành viêntrong môi trường

Việc tạo dựng môi trường tâm lý - xã hội lành mạnh được đảm bảo bởi tốchất của những người làm công tác giáo dục Các tố chất đó bao gồm các đặctrưng về nhân cách của giáo viên ( nhân sinh quan, tính cách, kinh nghiệm, chíhướng ), quan điểm giáo dục, khả năng giáo dục (phương pháp, khả năngchuyên môn,Sưphạm ),ýthức nghềnghiệp trìnhđộnghền g h i ệ p

M ô i trườngt â m l ý

-x ã h ộ i l à n h m ạ n h c ó t á c d ụ n g t ố t t r o n g q u a n h ệ g i ữ a t r ẻ v ớ i nhau, làm giảm đi các xung đột và các hành vi xấu của trẻ, giúp trẻ tham gia tíchcựcvào cáchoạtđộng và thể hiệntình cảm và suy nghĩ củabản thân

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 5-6tuổi bản thân nhận thấy để xâydựng môi trường tâm lý xã hội lành mạnh của trẻ ở trường mầm non, giáo viêncần có quan niệm đúng về đối tượng giáo dục để quyết định thái độ và phươngpháp giáo dục Cần coi trẻ là chủ thể của quá trình giáo dục để tạo mọi cơ hộicho sự

chủ động, độc lập, tích cực ở trẻ, đồng thời phải quan tâm, tôn trọng vàyêu thươngtrẻnhư conemmình,luônđisâutìm hiểuthế giớinội tâmở trẻ hiểu

được nguyện vọng, yêu cầu, hứng thú, sự say mê của trẻ Để định hướng và hỗtrợ trẻ trong quá trình phát triển về mặt cá nhân và xã hội, các nhà giáo dục cầnhiểu được các thành tố ảnh hưởng đến sự phát triển năng lực cá nhân và xã hộicủatrẻđể cóchiếnlượcgiáodụcphùhợp

2.2. Thựctrạng:

Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, đa dạng,phong phú trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng, gópphần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻvà giữa trẻ với nhau Hơn thế nữa, nó còn được ví như người giáo viên thứ haitrong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạtđộngcủatrẻ,quađónhâncách củatrẻ đượchìnhthànhvàpháttriển toàn diện

Khi giáo viên biết kết hỗ trợ để trẻ có thể kiểm soát cảm xúc và hành vi củatrẻ thì có nghĩa là giáo viên đó đã biết cách tạo môi trường an toàn, ấm áp và hỗtrợ

Cộng đồng trẻ ngày càng đa dạng đến từ các nền văn hóa khác nhau, sắctộc, tôn giáo, hoàn cảnh kinh tế, văn hóa khác nhau cho nên cần tạo ra môitrườngxã hội, nơi màmọi trẻđượctôn trọng và bình đẳng

Trước khi đến trường mầm non, trẻ được sống trong môi trường gia đình,đượcchămsóc,dạydỗbằngtìnhyêuthươngruộtthịt.Điềunàykhôngcóđượcở trường mầm non Tuy nhiên, với chức năng nhiệm vụ của trường mầm non lànuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục nhằm hình thành, phát triển những yếu tố banđầu của nhân cách, phát huy hết những tiềm năng đang nảy nở ở trẻ và chuẩn bịcho trẻ vào lớp 1 thì nhà trường cần xây dựng môi trường tâm lý - xã hội mangđặcđiểm củamôi trườnggiađình Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trườnggiáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục docô tổ chức Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt độngchưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linhhoạt,chưakhaitháchiệuquảsửdụngcủacácgóc,cácmảngtường,đồdùngđồ

Môit r ư ờ n g g i á o d ụ c đ a d ạ n g , p h o n g p h ú s ẽ k í c h t h í c h t í n h t í c h c ự c c h ủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìmcách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động củamình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽdần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trình hoạt động, trẻ sẽphối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi gia đình, bác sĩ, … trêncơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua đó, trẻhọc được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩcủa bản thân với bạn bè Đây

là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ.Môi trường giáo dục phù hợp,

đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và cảgiáo viên, góp phần hình thành

và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữagiáoviênvới trẻvà giữatrẻvới nhau

2.3. Giảipháp:

a. Giải pháp 1: Xây dựng các quy định hành vi văn hóa ứng xử trongtrườngmầm non.

Trong môi trường xã hội, các mối quan hệ được điều chỉnh bằng các quytắc hành vi trong ứng xử của con người với nhau và với môi trường xung quanh.Những quy tắc hành vi được xây dựng dựa trên sự tôn trọng của con người, đảmbảo sự công bằng xã hội về quyền lợi và trách nhiệm, sẽ giúp tạo dựng được tậpthể gắn kết bền vững Do vậy , để xây dựng môi trường tâm lý xã hội cực cầnxây dựng các quy định hành vi trong mọi người trong môi trường giáo dục vềcáchứng xử với nhau đối với môitrườngxung quanh

Đối với bản thân mỗi người kể cả trẻ, giáo viên, cán bộ nhân viên trongtrường mầm non và phụ huynh khi đến trường, cần thực hiện các quy tắc ứng xửcó văn hóa đối với bản thân, thể hiện sự tôn trọng bản thân mỗi người và môitrườngxung quanh như:

- Luônđảm bảođúng giờ

- Ănmặc phùhợpvới

môitrườnggiáodục. Quan tâm đếnsứckhỏebảnthân

- Luôngiữgìnvệ sinhthânthểsạchsẽ.

- Thểhiệnsự tựtin trong cácmối quan hệ vàhoạtđộng

Trong quan hệ giao tiếp giữa các cá nhân trong môi trường giáo dục (trẻ,giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên của nhà trường, phụ huynh và khách đếntrường)cầntuân thủ cácquyđịnh sau:

- Chào hỏikhigặp gỡvàchiatay

- Cảmơnkhi đượcquan tâmgiúpđỡ

- Đềnghịkhicónhucầu

- Xinlỗikhi làmphiềnngườikhác

-Tôntrọngbảnthân vàngườikháctronggiaotiếp

- Chỉnóithậtvàbiếtgiữlời hứa

Đốivới quy tắchànhvi trong hoạt động:

- Giữgìnbảo quản đồdùng đồchơi,dụng cụhọctập

- Sửdụngcác vậtliệu,tàinguyên tiếtkiệm

- Vệ sinhgiữgìnnơilàmviệc,vuichơisạch sẽ,gọngàng

- Làmviệcchơicómục đíchrõràng

- Lậpkếhoạch khilàmviệc, chơi

- Cố gắng thựchiệntốt mọi nhiệm vụtheo khả năng

Các quy tắc hành vi trên cần được tất cả mọi người thực hiện, chứ khôngriêng trẻ, người lớn cần làm gương trong mọi hành động để trẻ noi theo Cácthành viên trong môi trường giáo dục phải bình đẳng không kể cả người lớn haytrẻem

b. Giảipháp2:Xây dựngcácmốiquanhệtíchcực,thânthiện

Việc xây dựng mối quan hệ tích cực, thân thiện giữa trẻ, giáo viên, cán bộnhân viên ở trường mầm non sẽt ạ o r a m ô i t r ư ờ n g t â m l ý - x ã h ộ i

l à n h m ạ n h giúp trẻ được thoải mái trong môi trường, từ đó sẽ chủ động tham gia vào cáchoạt động, tích cực tương tác với mọi người xung quanh Điều

đạtđượcn ế u t r ẻ c ó n i ề m t i n v à o b ả n t h â n , v à o g i á o v i ê n , v à o b ạ n v à v à

o m ô i trường