Nhieu khu di tich danh thdng dd trd thdnh nhdng diem du lick hdp ddn khdch tham quan du lich trong vd ngodi niidc nhii: Tam Cdc - Bich Dgng Nam thien de nhi dgng; den Thdi Vi; chua vd dg
Trang 1NGUYEN XUAN THAO
Trang 7Ldi Gidl THIEU
Tinh Ninh Binh nam ct phfa nam dong bdng Bdc Bo, co M dien tich 1.400kin\ ddn sdtren 93 vqn ngu'di (trong do dong bdo
cong gido chiem 16,5%, dong bdo ddn tqc thieu so chiem 1,7%), vdi •
8 ddn vi hdnh chinh gom 6 huyen vd 2thi xd
Dia hinh Ninh Binh phdn thdnh 3 vung tiidng ddi ro net,
vung doi nui d phia tdy vd tdy bdc (vdi 10.400 ha riing ti( nhien,
tren 20.000 ha dien tich nui dd; riing vd nui chiem khodng22,5%
dien tich tii nhien todn tinh); vung dong bdng vd vung ven bien d j'XTi phia dong vd dong nam (vdi 64.000 ha ddt nong nghiep; trong do
CO 55.000 ha ddt canh tdc) Ninh Binh co 15km bd bien, do phu sa
boi ddp, hdng ndm tien ra bien tii 80 - 100 met, tqo nen vung bien
boi phi nhieu, mdu md
Vdi vi tri dia ly tiidng ddi thudn ldi, chi each Hd Noi 90km,
Ninh Binh Id ndi ndi tiep giao hiu kinh te vd vdn hoa gida liiu vUc m] song Hong vdi liiu viic song Md, giu'a viing dong bdng Bdc Bd vdi vung liq Tdy Bdc Td qudc Ninh Binh con Id diem nut giao thong tren tuyen Bdc p ] Nam, qudc lg lA doan chay qua Ninh Binh ddi hdn 30km, diidng sdt [CJ xuyen Viet doan chay qua Ninh Binh tren 20km, ciing vdi cdc tuyen qudc ••'^
Id 10, dudng 12A, 12B vd he thdng song, ngdi (sdng Ddy, song Hodng
Long, song Cdn, song Vdn, sdng Vac.) tqo thdnh mqng lUdi giao thdng \ Qii
thuy bg rdt thudn ldi cho viec giao lUu, phdt trien kinh te - xd hgi
Trang 8Trdi qua hdng ngdn ndm diing niidc vd giU niidc, cdc the he triidc dd de lgi tren ddt Ninh Binh nhieu di tich lich sd - vdn hoa vdi cdc loai hinh kien true, nghe thugt, lich sd, tin ngiidng, ton gido vd di tich lich sii cdch mgng rdt phong phu Thien nhien cung tgo nen d Ninh Binh nhieu danh thdng ky vl; mat do di tich vd danh thdng tiidng dot ddy, phdn bdrgng khdp tii vung doi nui tdi dong bdng, ven bien Trong so gdn 800 di tich danh thdng dd diidc kiem ke khoa hoc ndm 1996, co 77 di tich danh thdng dd diidc xep hgng cap Quoc gia Nhieu khu di tich danh thdng dd trd thdnh nhdng diem du lick hdp ddn khdch tham quan du lich trong vd ngodi niidc nhii: Tam Cdc - Bich Dgng (Nam thien de nhi dgng); den Thdi Vi; chua vd dgng Dich Long (Nam thien de tam dgng); qudn the Toa gidm muc Phdt Diem (trong do co Nhd thd dd); viidn Qudc gia Cue Phiigng; deo Ba Dgi; phbng tuye'n Tam Diep - Bien Sdn; khu bdo ton thien nhien ngap niidc Vdn Long Dgc biet Id khu di tich Co do Hoa Lit, kinh do cua niidc Dgi Co Viet the ky thii
X - Nhd niidc phong kien tap quyen ddu tien cua Viet Nam vdi y nghia khdi nguon "Chinh thdng thuy", gdn lien vdi 3 trieu dgi: Vua Dinh Tien Hodng, Vua Le Dgi Hdnh vd Vua Ly Thdi To, dd diidc xep hgng vdo logi di tich lich sd vdn hoa dgc biet quan trgng Chinh tii ddy, Vua Ly Thdi To dd xudng chieu ddi do vi Thdng Long
Gdn ddy, Ninh Binh dd phdt hien vd dang to chdc thi cong ngo vet khu hang dgng sinh thdi Trdng An ndm ve phia nam di tich Co do Hoa Lu - ddy Id ndi hgi tu nhieu nhdt cdc dgng niidc tren dien tich rgng hdng ngdn hec - ta Id mgt khu viic trong "Quy hogch tong the bdo ton, ton tgo vdphdt huy gid tri khu di tich lich sd- vdn
6
Trang 9hoa Cddo Hoa Lii tinh Ninh Binh" dd duVc Thu tiidng Chinh phu
phe duyet tgi quyet dinh sd82120031 QD - TTg ngdy 29/4/2003
Trong do co mgt trong nhitng muc tieu quan trgng Id: "bdo ve,
phdt hien, ldm sdng to vd phong phu them cdc gid tri vdn hoa udt
the vd phi vdt the cua khu di tich, tgo tien dede nghi cong nhgn Co
do Hoa Lii Id Di sdn Vdn hoa the gidi"
Dd CO nhieu cudn sdeh cua nhieu tdc gid gidi thieu ve vung
ddt dia linh nhdn kiet Ninh Binh, diidc dong ddo bgn dgc don
nhgn vd hoan nghenh Ong Nguyen Xudn Thdo - Thd triidng Bg
Ke hogch vd Ddu tii "dd say vi ve dep viia thd mgng, viia ky do cua
hang dgng Trdng An", qua nhieu ldn ve ldm viec vd khdo sdt tgi
Ninh Binh da cung vdi anh Ld Ddng Bdt (mgt tdc gid cua que
hiidng CO nhieu cuon sdeh gidi thieu ve di tich - danh thdng Ninh
Binh) bien sogn cuon "Xdy diing thdnh pho Hoa Liidu lich " nhdm
"gidi thieu tiem ndng, qudng bd ve dep cdc di tich lich sd vdn hoa
md thien nhien da ban tdng cho Ninh Binh, de nhdn ddn Ninh
Binh hieu hdn, tii hdo hdn, co trdch nhiem hdn vdi mdnh ddt ndy,
chdm lo xdy diing que hiidng thinh viidng vd cdc nhd ddu tii dem
von, tri tue den cung Ninh Binh ldm gidu, mong mudn cd niidc
cung tham gia xdy diing Ninh Binh thdnh trung tdm du lich, Hoa
Liise la diem hen cua khdch du lich hom nay vd mai sau"
Xin cdm gn hai tdc gid vd trdn trgng gidi thieu cudn sdeh
'Xdy diing thdnh pho Hoa Liidu lich" cung bgn dgc
Ninh Binh, ngdy 20/10/2004
PHAM MINH TUYEN
Uy vien BCH Trung lidng Dang
^yi
Trang 10LCII TUA
Toi da say vi ve dep vvfa thd mong, viia ky ao ciia hang dong Trang An, nen trong mot thdi gian ngan da Hen tuc giii den cac dong chi lanh dao tinh Ninh Binh nhiing bile thU chiia diing nhieu cam xiic, mong muon, gdi md nhiing giai phap bao
ton, ton tao, xay dUng de diia khu hang dgng sinh thdi Trdng
An len vi triDi sdn Thien nhien the gidi, ndng thi xd Ninh Binh thdnh thdnh pho Hoa Liidu lich
• Udc vong nay se thanh hien thvfc nhd co tri tue, sU dong
! tam va chung siic visiJ nghiep 16n
Bien soan cuon saeh "Xdy diing thdnh pho Hoa Lii Du
lich", toi va tac gia La Dang Bat nham gidi thieu tiem nang,
quang ba ve dep cac di tich do lich sii de lai va danh lam th^ng canh ma thien nhien ban tang Ninh Binh de nhan dan Ninh Binh hieu hdn tii hao hdn va trach nhiem hdn vdi manh dat
I nay, cham lo xay diing que hiidng thinh viidng; de cac nha dau
tif dem von, tri tue den cung Ninh Binh lam giau; de ca niidc diing xay Ninh Binh thanh trung tam du lich; de Hoa Lu la diem hen ciia khach du lich hdm nay va mai mai sauI
C6 the saeh con co nhiing dieu sd suat, mong ban doc lUdngthiil
NGUYEN XUAN THAO
Trang 11CAM NGHI KHI DOC BAN THAO XAY DUNG THANH PHO HOA LU DU LICH
Triidc toi la mot tap ban thao la thUdng Chiia h^n la mot de an phat trien du lich Ciing chua han la saeh hiidng dan du lich
Tac gia ciing la ngiidi la thiidng Khong phai la nha khao ciiu dia phiidng Ciing khong phai la nha quy hoach
Song, tap ban thao va tac gia cua no lai cuon hiit toi, manh me la thiidng, ve mot chon dat trdi, triing triing diep diep nhiing niii da voi Mien man nhiing thung, nhiing quen, nhiing xuyen thiiy dong Cd man nhiing vet tich, nhiing huyen thoai tii ngan xUa Hiia hen nhiing kham pha d cai ndi ma tiidng nhii vinh vien chim trong giac ngii chap chdn
Nhan ra ve dep ciia dat thi de Nhan ra sii giau co cua dat, khong bdi no co mo vang va mo da quy, kho hdn Vach md con diidng cho dat kham kha len, biing sang len, lai cang kho
Con ngUdi la thifdng, ong Nguyen Xuan Thao, Thii trUdng dUdng nhiem Bo ke hoach va Dau tii, say dam mien dat Triidng Yen, da danh, lai can dam diing ra de xuat, quang ba, bao ve va tim each thiic thi nhiing y tifdng bien mien dat nay thanh trung tam du lich sinh thai - nhan van - lich sii, md cho no con
diidng dan den thinh vUdng tii chinh tai nguyen ciia minh
Chac se co nhiing nhan xet khac nhau ve nhiing de xuat ciia ong, ve cai sii xong xao chang giong ai ciia ong doi vdi di san van hoa va tai nguyen, song toi tin nhiing no liic tiidng tii, nhiing m l u quan chiic - cong dan nhii ong, dat nifdc minh liic nay dang can lam
Dat nxidc ta dep nhii mot the gidi thu nho Nhieu mien dat dep nhii ca niidc thu nhd Di dam ba cay so',
ta lai nhan ra ve khac la cua dat trdi, ta lai thdt len: Cha, que hiidng ta chdng dau dep bSng
Vinh Ha Long, hd Ba Be, dong Phong Nha, Lang Co - Hai Van, Deo Ca - Dai Lanh va nhieu, nhieu nhiing gdc trdi, gdc dat khac tren khap dat nUde co the ung dung ma liet vao danh muc nhiing tuyet tac ciia ban tay Thd Trdi Ben canh nhiing chdn cd mot khong hai ay, toi khdng the khong nh^c tdi nhiing mien dat
dang de vi nh\l dia dang: Cao nguyen Ddng Van d Yen Bai, Sdng Cau d Phii Yen
Trang 12Cung vdi nhiing tai nguyen Ong Trdi hao phdng phii cho dat nitdc minh, biet bao manh dat cdn in, cdn ham chiia nhiing dau an ciia cdng cuoc lao dong va sang tao, cua siic sdng Viet Dd la nhiing kho bau thii hai, sau nhiing kho bau cua thien nhien Chiing khiem nhifdng hdn it long lay hdn, song chiing la nhiing san phsim dich thiic ciia dat trdi nay, cua dan toe minh, cua mot qua trinh vat ldn ben bi de sinh ton
va diing viing Thang Long - Ha Ndi, Ha Tay, Bac Ninh la dia ban cua nhiing van vat dae triing Viet Nhiing ngdi lang cd, nhiing dinh, chiia, den, mieu, edng lang, ngd xdm - binh di the thdi, ma thoat den vdi, nhan ra cai hdn va cai s^c cua van hda Viet Dat Nghe An va Ha Tinh, dang dang cai sii ngheo, ma dao luyen nen biet bao anh hung hao kiet, biet bao danh nhan van hda Xii Hue, phat trien ngan ngiii tren mot dia ban hep, ma diing xay nen mot nen kien true kinh dd - cai bdng dang cudi ciing ciia che do phong kien ngan nam; hun due nen van hda xii Hue, sau va dam den tan hdm nay Hoi An, cd xiia la the, manh de la the, van diing viing triidc tat thay eae nguy cd tan bien, van dm ap khU khii trong long minh ca mot di san sdng va chay tii nhien, cudn hut nhiing ai them mudn nhiing minh vao thdi di vang da md phai
Ninh Binh la mot trong nhiing viing dat dam dae nhat cai dep va cai la eua tai nguyen thien nhien Rvfng Qudc gia Ciic Phiidng, rong nhiing 20.000 ha, la mot ky quan cua niii riing nguyen thiiy nhiet ddi ndng am, sat ke Ha Noi
Viing niii da vdi Triidng Yen - Tam Cd'c dudc menh danh la Vinh Ha Long tren can Que Lam eiia Viet Nam, cd le la dep nha't va tieu bieu nhat trong so nhiing vung niii da vdi d phia Bac Chiia ai dem het d day
ed bao nhieu ngon niii, chiia ai dat ten du cho nhiing qua niii cd hinh thii gdi cam Hang tram thung liing (d day goi la thung) to va nhd, vdi ao - dam - sudi; vdi nhiing ngdi lang ed xay bang da Hang dong, xuyen thuy dong, hang ludn ngay cang kham pha them Rieng hang ddng cd tong chieu dai hang chuc cay so Sdng Day, sdng Hoang Long, sdng Sao Khe, ehi ten goi ciing lam ta nao long trong hoi tiidng Day qua thiic la vung dat de kham pha, de du lich, de di bo - leo treo - bdi loi, ma khdng can them bdt gi eho hap dan Dai niii
da vdi lan tda den thi xa Ninh Binh, mang lai cai duyen cho nd Chay qua Tam Diep, nd hiidng ve phia Nam Hinh nhU dat Triidng Yen - Tam Cd'c da no ne cai dep ky la rdi, phai san xe bdt vdi ca Ninh Binh Ninh Binh edn sd hiiu mot tai nguyen nua - di san lich sii TrUde tien la nhiing da'u vet cua budi binh
minh van minh Dai Viet, thdi cac Vua Dinh Le Ly, vdi Kinh dd Hoa h\i Vet tich ngdi thanh van cdn
-nhiing doan dat dap cao nd'i cac ngon nui vdi nhau thanh vanh dai phdng thii cd mot khdng hai Nhiing khai quat khao ed hoe da phat lo nhiing nen dien tii the ky X Ngay trong ddng Thien Tdn, viidng vai nhiing manh trang tri kien triic tii thdi ay Den thd Vua Dinh Tien Hoang va den thd Vua Le Dai Hanh la
10
Trang 13nhiing cdng trinh tiidng niem thudc loai hoan hao nhat trong di san kien triic dan tdc, cd nien dai tii the ky XVn Niii Ma Yen vdi lang Vua Dinh Tien Hoang, chiia Nhat Tru vdi cot da ghi kinh Phat tii t h e k y thii X, den Tran thd Tiidng Quy Minh, den Cdn Lang Ha lam bang da ea mot vung dat, ma di dau cung gap lich
sU, di dau ciing nghe truyen thuyet
Dat niidc ta, d mdt phiidng dien nao dd, la mot bao tang vi dai va sd'ng dong Nhieu viing da't van cd the diidc coi la nhiing bao tang tii nhien Nhieu vung que, dd thi cd the diidc coi la nhiing dang bao tang lich
sU - van hda - nhan van Minh cham phat trien, nhd the ma cdn giii difdc nhiing cai gi ma qua trinh hien dai hda da cd the cud'n trdi di Cham tre, ta tii an iii minh vi cdn ed ed may chon con diidng phat trien ma van khdng sao nhang sii tiep nd'i, sii ke thiia
Ke thiia khdng chi bdi ta hoai ed, ta de cao cai da cd, xem thiidng cai dang cd Ke thiia cdn cd y nghia la sii nhan ra va huy dong cac tai nguyen, ma que hUdng ta tham lang sd hiiu, song ta cii sdng, eii nghi, eii ngheo theo liic quan tinh khdng tim ra mdt each iing xii duy nha't cho que hiidng biit pha di len
Chang ban, vdi vung dat TrUdng Yen, Ninh Binh, ta ed mai mai gat hai nhiing mua mang leo teo tren eae thda rudng trong cac thung chang, hay ta chon phiidng each pha nui da nung vdi, tdn diidng, san xuat
xi mang? Hoac, ta den vdi mot bai tinh ed tam hdn vdi trdi da't va cd tam hdn vdi qud'c dan - xay diing mot nen kinh te du lich tren cd sd phat huy tdi da tai nguyen dUdc nhan ra
Dd la sii Ilia chon mang tinh thiic sii qudc ke dan sinh roi Hy vong se cd nhieu chuyen gia, nhiing
ngiidi toan tam toan y lo toan cho da't nxidc, se gdp them siic ciing dng Nguyen Xuan Thao can ed hda sii liia
chon cho Ninh Binh dinh hudng phat trien kinh te du lich Quan trong hdn, gdp phan lam eho nhiing y tiidng ma dng diia ra trong cudn saeh la thiidng nay, cd the trd thanh hien thiic
Huyen Kim Sdn, sat bien ed hai ky quan tao nen bdi ban tay va khdi de con ngiidi Nha thd Phat Diem, quy md ldn nha't nUde ta, vdi kien true dae triing bdi sii chuyen hda truyen thdng kien true A Ddng sang kien true Thien Chiia giao, chuan miic hda de'n miic cilng nhae; dae triing bdi sii sii dung nhiing cot
gd lim khdng lo trong tda thanh difdng Kien triic sii kiet xua't eua ky quan kien triic nay la cha Sau, dng Tran Luc Ong da lam difde cai viec ma gidi kien true va nghe thuat thdi nay ra siie phan da'u - dd la sii ket hdp truyen thd'ng vdi hien dai, sii ke't hdp Ddng - Tay O vung da't nay, d l nhan ra, lang xdm, canh ddng, kenh ngdi ngang bdng sd ngay - dd la cdng trinh cua Nguyen Cdng Trd nha thd tii da't Nghi Xuan (tinh Ha Tinh) Con ngifdi ky la trong nen thi ca nUde Viet ay da tirng vie't:
Trang 14Ldm trai ddng d trong trdi ddt Phdi CO danh gi vdi nui song
Tam but a'y nhdc nhd chung ta hien ke gi day, lam gi day cho To qud'c - que hitdng minh Khdng rd Nguyen Xuan Thao cd biet cau thd nay khdng song dng hanh ddng theo cai y ay
De xua't bie'n Ninh Binh thanh trung tam du lich cua ea nifde, trong nhieu bdc thu gdi cac vi lanh dao eae ca'p, trong tap ban thao se thanh saeh nay, dng Nguyin Xuan Thao diia ra nhieu y tiidng lien quan de'n eae quy hoach dao sinh thai mang ten eae con giap, den bao tdn va tu bd eae di tich lich sii, xay diing mdi cac thiet che tin ngiidng va cac edng trinh phuc vu du lich, md mang ha tang cd sd, nao vet sdng ngdi, tdn tao canh quan, cai tao xay diing thanh phd'Ninh Binh xay diing mot ngdi chua thd Phat to nhat Viet Nam, td chiic cac boat ddng du lich, phat huy cac lang nghe Vdi tii each la mot nha quan ly ke hoach, dng cdn diia
ra nhiing gdi y va phiidng thdc dau tii va thu hut dau tif Tren nhieu chuc trang saeh dng ddng vai ngiidi hiidng dan du lich
Tdi md dau bai viet nay bdng 2 ehii "la thiidng" La thiidng bdi each trien khai cudn saeh, bdi viec lam tao bao eiia tac gia Song, cai sii den vdi, sii chdm lo den nhiing manh da't eua Td qudc thUdng yeu, nhiing tinh toan de eho que hifdng va ddng bao minh kham kha len, thinh viidng len, thi khdng the la la thiidng dUde Lue nay, he ta yeu va thUdng dat niicJc va dong bao minh moi ngiidi mot chut, d ciidng vi cua minh, phai suy ngam: Lam gi day?
Lich sii da't Viet dang sang nhiing trang mdi
Tif day long, tdi tin edng sde cua cac tac gia cudn saeh nay va nhiing edng sde tifdng tii, se khdng lam vao cai the budn "Da trang sa cat be Ddng"
Tdi tin:
- Khu hang dong sinh thai Trang An se la Di san Thien nhien The gidi
- Thanh phd'Hoa Lu' du lich se trd thanh manh da't cudn hut moi ngiidi tii cac phiidng trdi
Neu chung ta ddng tam
Neu ca nifdc chung sde !!!
Thdng 10 ndm 2004
GS H O A N G DAO KINH Phd Chu tich Hdi Kien true sif Viet Nam
Trang 15It
^
PHAN I
MO DAU
Trang 16NINH BINH CAN XAC DINH
DU LICH L A MOT NGANH KINH TE MUI NHON
• • •
" Chieu hdm a'y trdng d den thd Vua D m h Tien Hoang den thd Vua Le Dai H a n h difde t h i n h
len doi vao vach nui nhiing am t h a n h t r a m h u n g v a n g vong t a n g khdng Ay la luc ddng chi Tdng Bi thif
D a n g ta d a n g t h a n h k i n h d a n g hifdng tudng niem cac bac tien n h a n cd cdng xay diing n e n doc lap nifde
n h a each day hdn nghin n a m Thdi gian lui xa nhu'ng d bai dudng van long lay ba chu vang: "Chinh thdng
thuy" (md nen chinh t h d n g - nen doc lap nudc n h a )
Tif ben t h u y e n Sao Khe, chung tdi theo ddng chi Tdng Bi thu di t r e n nhiing chiee t h u y e n n a n k h a o
s a t K h u h a n g ddng sinh t h a i T r a n g An thudc xa T r a n g Yen An dan yen binh - k h a t vong n g a n ddi ciia
d a n tdc du'dc dat ten cho t d n g thdn t u n g xa ndi day T h u y e n n a n mdng m a n h ludn lach qua n h u n g h a n g
ddng ky vi vdi n h d n g cai ten mdc mac Ba Giot H a n g Tdi H a n g Sang Ra khdi h a n g la c h u n g ta bdt gap
n h d n g t h u n g May, t h u n g Khdng Vudt deo cao vach da diing ddng t h a p hudng d den Ndi Lam thd d a n h
t u d n g T r a n Quy Minh, Tdng Bi thu Ndng Ddc M a n h ngam n h i n hdi lau n h d n g hoa tiet khac t r e n cdt da
r a t t i n h xac ndi vdi c h d n g tdi: "Quy hda vd cung khdng tien bac nao mua ndi n h u n g di tich lich sd nay,
c h u n g ta p h a i bao ve r a t can t h a n cho mudn ddi con chau de cac the he ngudi Viet N a m luc nao cung
hiidng ve cdi ngudn"
Kill lam viec vdi lanh dao Tinh dy HDXD U B N D tinh Ninh Binh ddng chi Ndng Ddc M a n h goi
q u a n t h e h a n g ddng s m h thai T r a n g An la "Vinh Ha Long t r e n can" va ddng chi n h a n m a n h : " Cach
T h u dd Ha Noi hdn 90km lai d vi tri rat t h u a n ldi t r e n cac tuyen dudng sat dudng bo, diidng sdng va
diidng bien, vdi sd' lifdng di tich lich sd van hda day dae, Ninh Binh can xac dinh du lich la mdt n g a n h
kinh te mui nhon" Ddng chi Tdng Bi thu gdi md vdi lanh dao tinh N m h Binh n h u n g budc di va giai p h a p
de t r o n g tudng lai gan ndi day la diem den cua du lich ca nUdc, la ndi nghi cudi t u a n eua khach t r o n g
nifdc va qudc te,.,"
(Li/dc trich trong bdi: "Ninh Binh phdi tien nhanh hdn, vUng chdc hdn nifa" cua phdng vien Phqm Dao ddng tren Bdo Nhdn ddn so ra ngdy 28/7/2004 nhdn chuyen thdm vd ldm viec tqi Ninh Binh cua ddng chi Tong Bi thUNong Ddc Mqnh)
14
Trang 17j \^^)(i
^ Tdng Bi thii Nong Diifc Manh tham Khu hang dong sinh thai Trang An
Anh: The Minh
i^^HHSH^^HSSHSSSSSffiSHHSlSilSSMP
Trang 18QUY HOACH PHAT TRIEN HOANH TRANG, XUNG DANG Vdl TAM VOC KHU DI TICH LICH SLf
VA DI SAN THIEN NHIEN DAC BIET QUY HIEM
Nhiing gi ma c h u n g t a vda k h a m p h a r a ed quy md t a m vdc ldn hdn n h i e u so vdi nhiing dieu
m a c h u n g ta da biet difdc cho den nay ve n h u n g di chi cua Co dd Hoa Lif
Tdi r a t vui m d n g va cd t h e ndi vdi he t h d n g cac h a n g ddng trong khu viic T r a n g An mdi p h a t hien viia dep lai a n e h d a nhieu di tich thdi Dinh - Le thdi diing nifdc va giu nudc cua dan tdc da lam cho gia tri ve t h a n g c a n h t h i e n n h i e n eua Cd dd Hoa Lu da ndi tieng nay se ndi tieng hdn
0 day c h u n g ta cd di tich lich sd Cd dd Hoa lu, cd mot tdng the cac cdng t r i n h thien nhien nui non dep nhu' la Hifdng Tich, nhu' la Ha Long Tat ca n h d n g yeu to nay cdng lai lam cho vung t h a n g canh va lich sd van hda Hoa Lu cua Ninh Binh se t a n g t h e m sde h a p dan bdi p h a n
Tdi mong riludn Tinh, cac Bd, n g a n h T r u n g udng, cac doanh nghiep, cac ddn vi, cac n h a khoa hoc, cac n h a nghien ciiu can day cdng tim hieu de dua ra du'dc mdt quy hoach p h a t trien hoanh t r a n g , xdng
d a n g vdi,t.a|Ji^v^dc''khu di tich lich sd va di san thien nhien dae biet quy hiem n a y , ,
(LUdc ghi bdi ndi chuyen cua Chu tich nUdc Trdn Di/c LUdng vdi cdc ddng chi lanh dao tinh Ninh Binh nhdn dip Chu tich ciing phu nhdn
ve khdo sdt Khu hang dgng sinh thai Trdng An, ngdy 6/3/2004)
Trang 19Chu tich niidc Trdn Ddc LiiOng vd phu nhdn thdm Khu hang dgng sinh thdi Trdng An
Anh: Tii lieu
17
Trang 20•,j^i iii_«i,"iej_^^ i'-'iaai.'ii*c#< f%:^j>! ^-^ ^»=<si;ih^i F'i-.*: j ^ ' - * )>i-«t ifer«'"i i'-i-ai, >t!^'^ ^%=«kia
^''
DE T R d THANH DI SAN VAN HOA THE G I d l
"Ve Dii a n Khu du lich Trdng An, Chinh p h u hd trd t o a n bd n g u o n vd'n de dau tii h a t a n g Bd Ke
hoach v a D a u tii chu tri, phdi hdp vdi Bd Tai chinh r a soat, b d ' t r i vdn de T i n h t r i e n k h a i d a n t r o n g mot
so n a m , song T i n h cd ed ehe k e u goi d a u tif h u y ddng vdn de lam cac s a n p h a m du lich, hifdng tdi de nghi
U N E S C O cdng n h a n la Di s a n Vdn hoa the gidi" (theo Quyet dinh sd 82/2003/QD-TTg ngay 29/4/2003 ciia T h u tifdng C h i n h phu)"
(Trich Thdng bdo ngdy 26/02/2004 cua Vdn phbng Chinh phu
"Ket ludn cua Thu tiidng Phan Vdn Khdi tqi budi ldm viec vdi lanh dao tinh Ninh Binh" vdo ngdy 11/02/2004)
Thd tiidng Phan Vdn Khdi (ngoi giita) thdm Khu hang dgng sinh thdi Trdng An
Anh: The Minh iWTM^
Trang 21-^^str yi^^ i V- ^ ^ ^ ^ "j^^/ % ^ ^
DE NINH BINH CO THANH PHO HOA LU DU LICH
Y tifdng ve xay diing t h a n h p h d Hoa Lii du lich bao gdm cac
diem du lich cua thi xa Ninh Binh va Khu du lich Cd dd Hoa Lu',
Khu h a n g ddng sinh t h a i T r a n g An, T a m Cdc Bich Dong cua cac
n h a dau tif du lich d T r u n g udng va dia p h u d n g hien tai da h i n h
t h a n h k h a rd net Dae biet la sii q u a n t a m hd trd r a t ldn cua cac
ddng chi lanh dao Dang va N h a nifdc trong viec dau tU vao Khu
h a n g ddng sinh thai T r a n g An gan vdi le ky m e m 1.000 n a m T h a n g
Long - Ha Ndi, da dat ra van de ldn dd la: D a n g bd va n h a n d a n
tinh ta ndi chung, n g a n h du lich N m h Binh ndi rieng phai lam gi
de dap lai sii q u a n t a m to ldn dd, de t h a n h phd Hoa Lu du lich sdm
difdc ra ddi, trd t h a n h mot trong sd it cdng t r i n h du lich m a n g t a m
vdc qudc gia va khu viic
Trang 23KHU HANG DONG
SINH THAI TRANG AN
NAM DINH
Trang 24BAO TON, TON TAO DI SAN THIEN NHIEN KHU HANG DONG SINH THAI TRANG AN
V u n g n u i da vdi t r u n g diep T r a n g An van n d m day t d bao ddi nay, gida cac ngon nui la cac t h u n g
s i n h lay, it ai ngd den, ngiidi d a n ndi day t r a n h t h u ca'y Ida mdt vu d mdt sd t h u n g , edn lai la cd h o a n g dai,
C h u n g ta da de K h u h a n g ddng T r a n g An ngu mot giac dai gan 1,000 nam, nay N i n h Binh da d a n h
t h d c day, r d a m a t va t r a n g diem cho nd - mot di san t h i e n n h i e n da hien rd, se cd sde h a p d a n la lung
h a n g t r i e u t r a i tim De p h a t h u y gia tri to ldn cua d a n h lam t h a n g c a n h ky t h u nay phai cd n h d n g giai
p h a p tich ciic bao tdn, tdn tao
L M 6 RONG DIEN TICH KHU
HANG DONG TRANG AN
P h a i ed mdt dien tich rdng n h a t
dinh, bao dam t i n h tii nhien, lien hoan
cua mdt ky q u a n Vi vay, can du'dc
n g h i e n cdu, xem xet md rdng Khu viic
T r a n g An (Quyet dinh sd
82/2003/QD-TTg ngay 29/4/2003 ve viec phe duyet
Quy hoach tdng t h e bao tdn, tdn tao va
p h a t h u y gia tri di tich lich sd vdn hoa
C d d o Hoa Lif, t i n h Ninh Binh), d a m bao
t i n h lien tue cua mdt sd he sinh t h a i cd
Trang 25v u n g h a n g ddng n u i r d n g T r a n g An vdi k h u T a m Cdc - Bich Ddng M a t khac tai T r a n g An p h a i md rdng
t h e m dien tich s a n g cac xa Ninh Hai, N m h Xuan Tdng dien tich k h o a n g 3.000 ha
Ben kia sdng H o a n g Long la k h u d a t n g a p nudc Van Long cd tdng dien tich k h o a n g g a n 3.000 h a vdi he sinh t h a i dae biet, dang de nghi qud'c te cdng n h a n dat tieu c h u a n dat n g a p nude theo cdng udc RAMMA N h u vay, tdng dien tich toan k h u se t h a n h mdt k h u t h i e n n h i e n rong, dep va lien h o a n cd k h u
n u i da, k h u dat n g a p niidc
IL NAO V E T CAC HANG
Cang k h a m p h a eang thay khu T r a n g An cd nhieu h a n g dong da dang, phong p h u Cd h a n g rdng, cd h a n g n h u b a m r a t dep Hien da tim t h a y k h o a n g gan 50 dong xuyen t h u y vdi tdng chieu dai gan 30 kildmet va r a t nhieu h a n g ddng khd, Cd mdt dieu t h u vi la tvf den T r a n ben sifdn nui cao qua cac xuyen t h u y ddng va cac t h u n g se di ve nhieu phia:
Phia ngodi hang Tdi trong Khu hang dgng sinh thdi Trdng An
Anh: Minh Tudn
i * > « r * i t
-23
Trang 26k h i n a o vet, t u y e t dd'i k h d n g dd d a t vao c h a n nui ma ngifdc lai p h a i nao vet t h a t saeh L a m viec n a y cd ldi ve n h i e u mat:
Mgt Id, lam cho eae c h a n n u i saeh se trd t h a n h nhiing "hdn non bo" tuyet dep cua thien nhien, tao
t h a n h mot "Vinh H a Long ndi" cua Viet N a m
Hai Id, khi miia, nifdc t d cac dinh nui dd xudng t h u n g se trong saeh N h u n g ngon n u i khi soi m i n h
x u d n g m a t nifdc trong se tao cho phong c a n h ndi day t h e m dep hdn, h u n g vi hdn
Ba Id, neu du'dc nao vet thi nifdc se ngdn each cac loai r a n , ret, cdn t r u n g doc t d nui khdng eho
xudng t h u n g , tao sii a n toan eho du khach
Bdn Id, khi c h a n ndi du'dc nao vet khdng trdng cay thi se tao k h d n g gian, l a m eho ndi cd cam giac
cao hdn t h o a n g d a n g hdn
Ndm la, tai cac dao se tao ra mdt khdng gian canh quan, sinh t h a i ha'p dan lam cho khach du lich
k h d n g n h a m c h a n khi di h e t h a n g n a y den h a n g khac Da't t r e n dao chi sd d u n g lam ndi canh tac, cung
l a m la xay diing cac chdi nghi, thi k h a c h du lich se cam t h a y thoai mai hdn, tii do hdn khi t h a m q u a n dao
24
Trang 27Sdu la, t d mdt v u n g da't sinh lay, t h a n h v u n g niidc de nudi ca va h i n h t h a n h cac dao t r d n g cay ed
gia tri cao, m a n g lai ldi ich k i n h te ldn, tao viec lam, t a n g t h u n h a p , gdp p h d n xoa ddi giam ngheo cho ngUdi d a n t r o n g vung
Ne'u t o a n bd ngiidi d a n trong k h u viic n a y dUdc td chdc lai t r o n g mdt hdp tac xa, h a y mdt edng ty
ed p h a n de p h a n chia t r a c h nhiem, cung n h a u ddng gdp va c u n g n h a u hudng ldi theo quy d i n h cua mdt
k h u du lich vdn hoa thi chdc chdn dan d day se giau T d dd ngudi d a n cd y thdc c u n g n h a u bao ve k h u di
s a n thien nhien, trifdc tien la cua Viet N a m va s a u nay ed t h e difdc cdng n h a n la "Di s a n t h i e n n h i e n t h e gidl" Chinh vi vay, ngay bay gid nen quy hoach lai va difa t a t ca d a n r a khdi v u n g nay Dieu dd m a n g lai nhieu ldi ich triidc m d t cung nhif lau dai
Neu chuyen r a ngoai ngudi dan se difdc tiep can vdi mdi trifdng vdn m i n h hdn, cudc sdng se vui hdn, h a n h phuc hdn, ho se t h a m gia vao cdng viec p h a t t r i e n dich vu du lich nhif cheo t h u y e n , b a n h a n g , bao ve mdi triidng NgUdi dan cd the xay diing cac loai n h a to, nhd tuy theo dieu kien va k h a n a n g cua mdi ngUdi
Trong viec giai phdng mat bang, tai dinh eii can d a m bao cho ngUdi d a n cd viec lam, ndi d mdi phai hdn hoac it nha't la b a n g ndi d cu Cd the di dan den cac xa lan can, d u n g d a t k h o a n 2 de tao quy d a t cho dan
Phai t u y e n t r u y e n , giao due de ngiidi dan hieu difdc ldi ich to ldn cua p h a t t r i e n du lich, cd t h e trudc mdt phai chiu thiet thdi, ed nhieu khd k h a n t r o n g qua t r i n h xay diing t h a n h phd du lich,
Cai tao cac t h u n g , xay diing cac dao sao cho dien tich eua dao khdng qua 50% dien tich t h u n g , Nhii vay, dien tich m a t nifdc cdn lai cua t h u n g se ldn hdn 50%, du k h a c h ed the di t h u y e n qua lai t h o a i mai,
T h u n g cung can cd do s a u hdp ly de cac loai ca cd the sd'ng va p h a t t r i e n diidc, ddng thdi ddp cao n e n da't
t r e n dao t d da't b u n lay de cd the trdng cac loai cay m a k h d n g bi n g a p ung,
Khdng n e n xay dao chinh gida t h u n g ma xay lech ve mot p h i a de tao hd rong, Xay dao lech ve phia nao p h a i xem xet cac vi t r i dae t h u trong t h u n g Vi du: d ndi cd n u i dep hoac t r e n n u i cd chua, mieu h a y
b i n h minh cd t h e chieu vao n u i thi phia dd n e n de m a t nifdc chiem n h i e u hdn de tao cho c a n h q u a n in bdng xudng hd
~< »*=wr!Wi=s4 %,-r^.^-%i k # ^ 3 e p * ^ kr»9»:?«^-T.< ^^r^.^'
Trang 28Bd' t r i cac dao sao cho di t d cua h a n g n a y den cda h a n g k i a g a n n h a t
De cdng t r i n h hda quyen vdi t h i e n n h i e n va c a n h q u a n k h u viic thi k h d n g n e n xay ke d xung q u a n h dao m a ehi xep da k h a n cho d a t khdi trdi va c h a m sde khdng cho co dai moc u m t d m
Tai cac dao cung quy hoach xay diing difdng giao thdng, quy d i n h ndi t r d n g cay x a n h , tao c a n h dep
Muo'n p h a t h u y difdc hieu q u a k i n h te, ngay t d bay gid can thiic hien p h u d n g c h a m "La'y ngdn nudi dai" Vi vay, can t r d n g cac loai cay m a u thdi gian t h u hoach n g a n n h u : du du cac loai r a u ket hdp
t r d n g cay liiu m e n nhif: cam, quyt budi hdng xiem de tao t h u n h a p cho ngudi d a n t r o n g thdi ky qua
do Ngoai cac cay luu nien can trdng cac cay canh n h u : da, de, si, s u n g , , tao c a n h q u a n S a u 20 ndm, khi ndi n a y t h a t sii trd t h a n h diem du lich ldn thi d a n se chuyen s a n g l a m dich vu du lich
Nhii vay, t i n h ve hieu qua k m h te thi viec n a y s§ tao ngudn t h u n h a p rat ldn: Mdi ndm cd t h e cho
t h u hoach 2 - 3 t a ca cac loai/ha m a t nudc Mdi hecta trdng hoa, m a u se cho t h u n h a p 50 - 60 trieu ddng,
t h a m chi 100 t r i e u ddng, Sau nay ngvidi d a n v d a hiidng ldi t r e n da't, v u a tao t h u n h a p t d dich vu du lich,
T r o n g k h u viic se tao ra nhieu hdn dao, p h a n chia t h a n h h a i loai:
- N h d m dao t h d n h a t la ndi de khach t r e n dudng di cd t h e d d n g c h a n nghi ngdi O day nen trdng
da d a n g cac loai cay a n qua, sao cho m u a n a o t h d c n a y de k h a c h t h a p phiidng ed t h e t u hai qua (tai Lai Thieu, du k h a c h cd t h e m u a ve vao vudn va a n thoai mai), hoac m u a triic tiep hoa q u a t r e n cay, Ddi vdi
du k h a c h , du'dc tii m i n h h a i qua t r e n cay, diidc m u a qua tudi hai t d cay xudng cung la mot niem vui khi
di t h a m q u a n ,
- N h d m dao t h d hai cd t h e trdng mot vai loai cay de tien eho viec t h a m canh c h a m sde va t h u hoach nhif: c a m , biidi, d d a ket hdp nudi trdng t h u y s a n n h u : ba ba, rdn, ca, tdm, c u a hoac nudi gia sue, gia cam nhu': chd, ga, vit h a y s a n x u a t ndng nghiep cdng nghe cao
V X A Y D U N G 12 DAO MANG TEN cAc CON GlAP
T a i day, chon 12 t h u n g rdng n h a t trong cac t h u n g , tao t h a n h 12 dao mdi dao m a n g ten mdt con giap:
- D a o tudi Ty, dao tudi Thin, dao tudi T h a n ,
- D a o tudi Siiu dao tudi Ty, dao tudi D a u
26
Trang 29- Dao tudi D a n , dad tudi Ngo, dao tudi T u a t
- Dao tudi Mao dao tudi Mdi, dao tudi Hdi
Day la van de v a n hda cua ngifdi Viet ehd khdng t h u a n t u y la t a m lmh,
Td nhieu n g h i n n a m nay, trong q u a n m e m cua ngudi Viet, mdi n d m deu tifdng d n g vdi mdt con giap Va'n de nay n g a y cang cd y nghia t r o n g ddi sdng van hda t m h t h a n cua ngifdi Viet N a m ndi ma lich am, lich difdng deu cdng difdc sd dung va ai cung q u a n t a m den n d m tudi cua m i n h Do q u a n m e m cuoc ddl theo quy l u a t la mot vdng trdn ta cung tao r a mot he t h d n g dao va sap xep theo h i n h vdng trdn eae dao m a n g ten 12 con giap theo mot sd n g u y e n tac sau:
^ Nui Mo Trd trong Khu hang dgng
"^•^ sinh thdi Trdng An
Anh: Tu lieu
27 ,
Trang 30- Sdp xep t h e o mot quy l u a t t h d tii cac eon giap: Ty, Sdu, D a n , Mao, Thin, Ty Ngo, Mdi, T h a n ,
T r o n g tii n h i e n ludn ludn tdn tai cac cap p h a m tru: Diic Cai, Am Dudng, To Nhd, Chinh
-P h u , T r a i - -P h a i , T r e n - Dudi, T a m h n h - Ddi thiidng
Vi vay, tifdng trifng cho mdi con giap se cd 2 dao: dao ehinh va dao p h u Dao chinh tUdng t r u n g cho t a m l m h , cdn dao p h u tifdng trifng cho ddi thiidng
Cuoc ddi la mot vdng trdn mdi n a m t h u d n g cd 365 ngay Vi vay cac dao chinh xay diing cang to cang tdt n h i i n g p h a i b a n g n h a u , cdn cac dao p h u ed t h e to nhd t u y theo dieu kien t u n g t h u n g
T r e n n h d n g dao chinh phai tao t h a n h cdng vien dep, dat tifdng cac con vat theo ten cac dao (Vi du: dao tudi Ngo d a t tUdng con ngiia, dao tudi T h a n d a t tifdng con khi ) TrUdc tien xay diing t r e n dao 5 be
t u d n g d n g vdi 5 can (Vi du: n a m Ngo cd C a n h Ngo, N h a m Ngo, Giap Ngo, Binh Ngo, M a u Ngo) Ndm be
n a y ap s a t bd dao va each deu n h a u de dat t u d n g hoac h i n h a n h cac con vat
T r e n dao se d a t ba loai tu'dng du'dc tac b a n g da hoac due b a n g ddng:
- Tu'dng con gidng theo nhieu loai kich thudc to nhd va tu' t h e khac n h a u (Vi du: dao tudi Ngo cd ngiia keo xe, ngiia phi, ngiia dung, ngiia di ngiia hi; dao tudi T h a n cd cac loai khi to khi nhd, khi khde, khi cifdi )
H a n g muc n a y can xay diing trong n h i e u n a m , nhieu the he, t u y theo mdc do cdng ddc sau nay
- N h d n g bieu tu'dng the hien n h d n g y tu'dng cudc ddi de k h a c h t h a p phiidng de'n chiem ngiidng va suy n g a m ,
- Tu'dng n h d n g ngifdi ed tudi theo con giap t r e n dao da t h a n h d a n h nhif: vua, tdng thd'ng, eae d a n h
n h a n ndi t i e n g cua Viet N a m , cua the gidi d moi thdi dai de du k h a c h tha'y difdc r d n g tudi nao cung cd ngudi t h a n h d a n h de tin vao minh, tin vao cudc ddi m a sd'ng, ma pha'n da'u,
2 8
Trang 31Tu'dng, cay, hoa cung vdi p h o n g c a n h dep t r e n dao se tao t h a n h ndi ly tiidng de nhiing du k h a c h
sinh trong cdng mdt chi den t h a m q u a n , t r a o ddi, hoc hdi va t i n h dudng
Rieng vdi dao tudi Mdi va dao tudi T h a n , can cd mdt v u n g da't a p c h a n n u i de de, khi cd t h e xudng
kiem t h d c an, udng nudc mdt each tii nhien, tao dieu kien cho du k h a c h chiem ngudng p h o n g c a n h n u i
r d n g h o a n g da,
T r e n cac dao p h u trdng cay x a n h , cay dn qua, hoa va xay diing cac cdng t r i n h phuc vu du lich nhif:
k h u dich vu giai k h a t , k h u ve s m h ,
Khu H a n g dong s m h t h a i T r a n g An cd dep bao nhieu thi da s o ' k h a c h du lich cung chi den day mot
lan t r o n g ddi, nhUng neu cd cac dao s m h thai, dae biet la cd cac dao m a n g ten cac con giap thi tdi chdc
n h i e u du khach se den day nhieu lan, den de gap gd, t a m t i n h vdi n h d n g ngu'di bdng tudi n h a u hoac
n h d n g ngUdi cdng m a n g tudi mdt con giap d nhieu the he; cd t h e den day de ifdc vong hoac vui chdi N h u
cau ve cac dao m a n g ten cac con giap la cd va chi cd t h e xay diing du'dc d cac t h u n g tai T r a n g An L a m
difdc dieu nay mdi h a p dan du'dc du khach
Xay d u n g Khu bao t a n g cac con giap, t r o n g dd xay diing 12 n h a 2 t a n g , mdi n h a m a n g ten mot con
giap de t h u t h a p t a t ca n h d n g gi ed lien q u a n den con giap dd (eae tifdng, t r a n h , cac cau chuyen ) dae
biet la do n h u n g ngu'di d tudi cac eon giap m a n g den ky m e m
Gida vung bao t a n g nay xay diing mot n h a 2 tang, t r o n g dd t d n g 1 lam ndi nghi c h a n va giai k h a t
cua du khach, t a n g 2 xay diing mot r a p chieu phim ndi de k h a c h t h a p p h u d n g cd dieu kien tiep can dUdc
n h d n g v a n de hien dai cua the gidi, se r a t h a p dan hoc s m h va t h a n h nien ndng thdn
Dia diem xay diing bao t a n g cac con giap nen chon d ndi t r u n g t a m cua t h a n h phd Hoa Lif
VII TAO MOT DONG SONG BAO QUANH KHU HANG DONG SINH T H A I T R A N G AN
N e n tao mot ddng sdng (cd be rdng k h o a n g 60 met ke t d c h a n nui), chay sat cac c h a n nui x u n g
q u a n h v u n g T r a n g An (gdn lien vdi viec tdn tao sdng Sao Khe) Dao con sdng nay cd bdn muc dich:
1 Day la v u n g d a t ndng nghiep n a n g sua't t h a p Vi vay, da't dao sdng dung de ddp len bd ddi dien
vdi nui, t r e n dd trdng cac loai cay dn qua, cay rdng, tao n e n eae dai cay x a n h doe theo ddng sdng, gdp
phan c h u y e n ddi k i n h te hieu qua
2 9 ;:
Trang 32' S a u nay cac n h a d a u tif se xay diing tai day cac loai h i n h n h a Viet N a m d k h a p moi mien Td qudc,
dae biet la n h a s a n , l a m ndi an, nghi cua k h a c h du lich N h a nghi cudi t u a n se xay diing vdng q u a n h c h a n
niii
2 De p h a t t r i e n du lich sinh thai, can tao dieu kien cho du k h a c h cd t h e di t h u y e n t r e n sdng ngdm
c a n h n u i r d n g , viidn cay Dd la dia diem ly t u d n g de t h a n h thie'u m e n cd the di cdm t r a i , picnic, Nen cd
ke hoach, ky t h u a t l a m mot hd bdi rong ldn se r a t ha'p d a n t h a n h , t h i e u nien, vi hien nay d day khdng cd ndi n a o de ho t a p bdi
3 Ddng sdng se la bien gidi bao ve k h u T r a n g An, n g a n khdng eho d a n vao xay n h a , k h a i thae da
t r o n g k h u viic nay
4 Toan bd v u n g n u i T r a n g An se la "Vinh Ha Long ndi" cda dat niidc, T r a n g An se trd t h a n h tai
s a n dep, quy gia va s i n h ldi vinh vien
N e n cd cd che de dan tii lap vi du: d d n g d a t k h o a n 2 cua xa de bdi t h u d n g dat cho dan va tao cd che de d a n lam n h a , k m h doanh
VIII CAI TAO S O N G s A o KHE
Bien sdng Sao Khe t h a n h d a n h lam t h a n g c a n h cua Ninh Binh P h a n sdng Sao Khe udn minh ben cac day nui T r a n g An dUde nao vet ap sat nui tao khdng gian rdng de nui T r a n g An soi m i n h xudng m a t niidc sdng Sao Khe C a n h h u n g vi cda ndi T r a n g An va c a n h dep sdng Sao Khe se tao t h a n h mdt ky q u a n
t u y e t my
Ben t r a i sdng dd da't, tdn nen len va hudng d a n ngiidi d a n chuyen ddi cd cau t u trdng Ida n a n g sua't
r a t t h a p s a n g t r d n g cay dn qua gia tri kinh te cao de k h a c h du lich cd the m u a hoa q u a tai chd
Tao mdt eon diidng t h a t dep t d den D m h den Le chay t r e n bd sdng Sao Khe 0 day cung quy hoach lai, md rdng cdng vien, xay diing cdng trinh de tdn ve dep vdn hoa cda k h u nay
IX T R O N G C A Y
D a n h d a t de tao mot so'khu r d n g (cd the sd d u n g dien tich trifdc chua Ban Long cho muc dich nay)
de trong cac cay quy hiem, ed tudi tho cao m a n g m a u sac cua Viet N a m va cac nifdc t r e n the gidi Dieu
n a y r a t q u a n trong, tao tien de cho mot khu du lich dep, h a p dan du khach sau 20 - 30 - 50 n a m n d a
Trong mot vet cay x a n h t r e n dai p h a n each doc theo con difdng t d thi xa N i n h Binh ve T r a n g An
30
Trang 33Dong thdi t r e n cac dao c u n g trdng t h a t n h i e u cay, cd dao t r d n g cac loai cay da d a n g , cd dao chi c h u y e n
t r o n g mot loai cay de tao t h a n h cac dao dae trUng nhif: dao tre, dao d d a , dao mit,
Khi cd n h i e u cay x a n h , chim m u d n g t u ve, n u i da long bdng vdi cay x a n h soi m i n h xud'ng m a t nUde
thi ndi day se tao n e n mot phong canh sdn t h u y h d u t i n h r a t thd mong va t h a n h b i n h vdi k h d n g k h i t r o n g
l a n h , du k h a c h k h d n g den n h i e u sao diidc!
X TAO VE DA DANG CHO HINH D A N G NUI, HANG DONG
0 day cd ra't n h i e u n u i va h a n g ddng, n e n ndi c h u n g can gid n g u y e n ve dep tii nhien Mdi cac n h a
dieu khde den n g h i e n cdu tao d a n g cho n u i dep hdn Vi du: ed qua n u i d a p t h e m mot hdn da, hoac deo di
mot chut se tao r a mot con vat gi dd, mot h i n h a n h nao dd md m a n g thd mong
T r e n sUdn ndi p h d n g , cd the khac n h d n g ta'm p h d dieu de tao d a n g va t i n h da dang, l a m t d n g t h e m
sii tiidng tUdng phong p h d cho k h a c h t h a m q u a n
Trong mdt so h a n g va cac vach nui, cd t h e khde n h d n g a n g v a n chiidng ndi tie'ng, p h u dieu de
k h a c h t h a m q u a n xem va suy n g a m
M a t khac, cac bdc p h u dieu cung se la n h d n g d a u a'n, t h d n g diep ciia hdm n a y de lai eho cac t h e
h e h a n g t r a m , h a n g n g h i n n a m s a u cd dieu kien hieu t h e m ve cudc sdng ciia thdi dai ngay nay
T a t ca n h d n g dieu n a y can dUdc n g h i e n cdu ky Cac hoa sy, cac n h a dieu khde can cd phae t h a o va
s a u khi t h d n g qua mdi cho tien h a n h Viec n a y nen lam d a n d a n va l a m thiidng xuyen
Theo tdi, khdng n e n goi khu nay la "Khu du lich T r a n g An" m a goi la "Khu h a n g dong sinh t h a i
T r a n g An" de k h d n g dinh vi tri ddc dao, hiidng k h a c h du lich den day t h a m q u a n
Neu du'dc dau tu' nhif vay T r a n g An se la l m h hdn, la t a m diem de t h i xa N i n h Binh p h a t t r i e n
t h a n h t h a n h phd du lich
C h u n g t a bao tdn, tdn tao xay diing Khu hang dgng sinh thdi Trdng An se tao dieu kien eho tifdng
lai U N E S C O edng n h a n toan bd k h u n a y la Di sdn Thien nhien the gidi
T r a n g An khdng n h d n g chi dep ve c a n h q u a n ma cdn c h d a diing b e n t r o n g bao dieu bi an, nhU cd
den T r a n (thd t h a n Quy Minh): ed p h u Khdng thd 7 vi tifdng ngdi ud'ng rifdu ddc s a u khi chdn ca't Dinh
Tien Hoang; b e n c a n h cd gdc thi sdng t d dd de'n nay, t r e n mdt cay lai cd q u a t r d n , qua det Rdi lai cd t h u n g
Na'u Ru'du, h a n g Thudc va n h i e u hien v a t k h a i q u a t difdc trong q u a t r i n h vet cac h a n g , cac t h u n g Td dd
,^^y^i k>^«r-*=%< kj^r^'tff^g ^.»^^ar "•BP-'.<
n-3 1
Trang 34Dudng vdo Khu hang dgng sinh thdi Trdng An
Anh: Tii lieu
cho tha'y, ed the ndi day thdi xifa da la dia diem trd ngu cua binh linh Nhu" the tdng biidc nhiing bi mat xifa se he md
Neu Khu hang dgng sinh thdi Trdng An difdc cai tao va xay diing nhii trong kien nghi nay, hoac
ed giai phap nao hay hdn the, ddng thdi cac di tich lich sd, danh lam thang canh khac cung difdc dau tu
md rong khudn vien hdp ly "ngu'di dep vi lua", thi Nmh Binh se la diem den md u'de cda khach du lich trong va ngoai nudc
Lam difdc nhu' vay, nha't dinh khu Trang An se trd thanh Di sdn Thien nhien the gidi Neu cd
danh hieu nay thi khdng chi Ninh Binh, ma da't niidc ta vdn da dep, se cdn dep hdn I
32
Trang 35XAY DlJNG THANH PHO HOA LUT DU LICH
LICH, DICH VU
Hien nay mot sd'nudc nhu: Cuba, Philippin, Thai Lan, Hungari dang coi du lich la nganh kmh
te quan trong trong nen kinh te qudc dan
Theo danh gia cua mot so chuyen gia kinh te, den ndm 2010 tren 50% thdi gian cudc sdng se difdc danh cho muc tieu giai tri du lich
Ngay nay du lich - nganh cdng nghiep khdng khdi - da trd thanh mot trong nhdng ddng liie phat trien ndng nghiep tieu thu cdng nghiep, dich vu Nd tao dieu kien cho khach du lich an, nghi nghi, vui chdi giai tri, mua sam tham quan nghien cdu, hoc tap, chda benh mdt each ha'p dan nhat
Phat trien du lich la phat trien san xuat, vdn hda, khai thae tiem nang canh quan, di tich cua da't nUdc
Dau tif cho du lich la hieu qua nhat thu hut lao ddng nhieu nhat Phat trien du lich la mot hifdng quan trong lam cho Viet Nam giau cd trong tifdng lai
Nghi quyet Dai hoi Dang lan thd IX da coi du lich la mdt nganh kmh te mui nhon cua dat nifdc Trong bao cao gida thang 2 ndm 2004 eua Ban Cha'p hanh Trung ifng Dang neu rd:
" Sau gdn ba ndm trien khai thiic hien Nghi quyet Dgi hgi IX cua Ddng, hogt dgng du lich dd c6
nhieu tien bo Cap uy ddng, chinh quyen d hdu het cdc tinh, thdnh phd trong cd niidc deu quan tdm den phdt trien du lich, coi du lich Id ngdnh "kinh te mui nhgn", "kinh te quan trgng", "kinh te dgng liic" cua dia phiidng; nhdn thdc ve du lich ditgc ndng len dd gop phdn quan trgng trong viec thuc day hogt dong
du lich soi dgng, md ra tren dien rgng, mang lgi hieu qud ngdy cdng ro ret" (Cdng van sd 119/BC-VPTW
ngay 18/02/2004 cua Van phdng Trung Udng Dang)
Tinh Nmh Binh cd vi tri trong vung chuyen tiep cda he thd'ng tii nhien gom dong bdng sdng Hdng,
33
Trang 37Nguyen Xuan Thao
P Ban do Vi6n Cht*n hJOc phat t n ^
B6 K6 hoach & Oau h;
Trang 38v u n g n u i Tay Bac, k h u dem Hoa Binh - T h a n h Hoa va v d n g bien, cung la cau ndi giao luu k i n h te, van
h o a cua cac t i n h p h i a Bac, phia N a m thdng qua qudc Id l A va dUdng s a t Bac - N a m
T i n h N m h B i n h cdn n d m trong he thdng cac t u y e n diem du lich q u a n trong cda v u n g du lich Bac
bd ndi chung, cua t a m giac t a n g trifdng du lich ddng bdng sdng Hdng ndi rieng Nd gan t h u dd Ha Noi,
la mot t r o n g h a i t r u n g t a m du lich ldn cua ca nudc, n e n la ndi d d n g c h a n ly tu'dng cua cac t o u r du lich ha'p b a n Ndi day se la mdt dia b a n n h a n khach du lich td Ha Noi va cac vung p h u can nhu' H a Tay, Hai Phdng, Hoa Binh H a N a m , T h a n h Hoa
Trong tifdng lai he thd'ng difdng cao tdc Ha Noi - T h a n h Hoa va qudc Id 10 du'dc xay diing n a n g ca'p md rong, he t h d n g dUdng thuy, cang p h a t trien t u y e n difdng Hd Chi Minh t u Hda Binh di qua t i n h
T h a n h Hda se giao luu vdi N i n h Binh thdng qua t u y e n difdng qudc Id 12B va t i n h Id 477 se gidp du k h a c h tdi N i n h Binh r a t t h u a n tien
T a m giac t d n g trifdng Ha Ndi - Ha Long - Nghi Sdn sau n a y se h i n h t h a n h cung tao dieu kien cho
N i n h Binh giao kfu hdp tac p h a t trien du lich
III N I N H B I N H C O N H I E U T I E M N A N G D E T R O T H A N H T R U N G T A M D U LICH C U A
cA NUOC
N i n h Binh la t m h t h u a n ndng cdng nghiep mdi p h a t trien diia vao Nha may Xi mdng T a m Diep,
N h a may Nhiet dien va b a t dau xay diing mdt so k h u cdng nghiep t r e n dia ban t m h
P h a t t r i e n cdng nghiep ddi hdi phai cd thdi gian dai Do dd, di ddi vdi p h a t t n e n edng nghiep, can
t r i e t de k h a i thdc ldi the cua dia phudng de p h a t t n e n du lich n h a m tao viec lam, t d n g t h u n h a p cho ngu'di d a n t r o n g vdng
P h a t t r i e n du ljch se m a n g lai ldi ich ciic ky to ldn cho n h a n dan N m h Binh,
Hien n a y n h i e u tinh cung dang lay du lich lam n g a n h k m h te mdi nhon nhu': K h a n h Hda, Q u a n g Ninh, L a m Ddng ,,,
Bo Xay diing da cd quyet dinh quy hoach de p h a t t n e n thi xa Ninh Binh t h a n h dd thi loai 3 va budc tiep theo se trd t h a n h t h a n h phd theo phudng p h a p quy hoach n a n g dd thi len t d n g budc theo do
t d n g d a n sd va quy md cd sd ha t a n g kinh te - xa hdi, Ddi vdi Ninh Binh, chung ta vda tdn trong quy t r i n h
36
Trang 39nay, viia tao bu'dc di tdt,
TrUdc het cdn xem xet tiem n a n g t h e m a n h cda Ninh Binh la gi t u dd de dinh h u d n g p h a t t n e n Neu k h d n g co dinh hifdng dung thi se lap lai t i n h t r a n g n h u d mot sd t h a n h phd khac: xay xong rdi lai
p h a , hoac cdng t r i n h k h d n g p h d hdp n e n k h d n g p h a t huy du'dc tiem n a n g Hien nay n h i e u t h a n h phd
t h a m chi ca Ha Ndi p h a t trien mot each chap va tuy tien d a n g phai t r a gia r a t dat
Tai dat Ninh Binh cd nhieu rat n h i e u di tich lich sd va d a n h lam t h a n g c a n h t h i e n nhien m a
k h d n g mdt ndi nao t r e n d a t nudc Viet N a m cd t h e s a n h du'dc,
Mgt Id, ndi day cd Co do Hoa Lu" hdn 1.000 n a m trudc la ndi ddng dd cda ba vi h o a n g de (Dinh Tien
Hoang Le Dai H a n h va Ly Thai Td), lai co n h i e u di tich lich sd, vdn hoa lau ddi n h u : den Dinh Tien Hoang, den Le Dai H a n h chda N h a t Tru den T r a n thd tu'dng Quy M m h den Cdn L a n g Ha bdng da, ndi Non Nu'dc cd khde khoang t r e n 30 bai thd chd H a n chd Ndm va h a n g loat cac di tich khac
Hai Id ngoai h a n g Bich Dong ndi tieng, vua p h a t hien t h e m khu h a n g ddng T r a n g An h d n g vi, la
mot trong n h u n g khu h a n g ddng dep nha't cda Viet N a m va k h u viic
Ba Id cd r d n g nguyen sinh Cue P h u n g , r d n g trong k h u dat n g a p nudc Van Long quy hiem va h a p
d a n du khach
Bon Id CO khu du lich ho Ddng Chifdng t u y e t dep,
Ndm Id cd N h a thd da P h a t Diem ddc dao du'dc xay diing chu yeu bdng da
Sdu Id cd sudi nu'dc ndng Kenh Ga, hd Yen T h a n g va nhieu d a n h lam t h d n g c a n h khac
Bdy Id N m h Binh cd nhieu lang nghe t r u y e n thd'ng ddc dao n h u : nghe tac da my nghe Ninh Van,
chie'u cdi Kim Sdn lang nghe due ddng ndi tieng d Y Yen ke gan thi xa N m h Binh
Tam Id hien nay Bd Qudc phong d a n g xay diing khu du lich tai Khu K m h te Binh Minh, sau nay
cd t h e md dudng ra Hdn Ne tao ra mot khu du lich bien
Chin Id Ninh Binh cdn cd r a t nhieu di tich d a n h lam t h d n g c a n h ha'p ddn khac
Nhu' vay, Ninh Binh da hdi t u cac dieu kien ly tiidng (di tich lich sd, h a n g ddng, ndi, rdng, sdng
hd, bien, lang nghe t r u y e n thdng, ) de chung ta xay diing t h a n h mot t h a n h p h d du lich
Tuy nhien, viec p h a t h u y va k h a i thae cac tiem n a n g nay hien chifa difdc la bao N m h Binh vdn la
t i n h ngheo, cdn yeu cau T r u n g udng hd trd 3/4 n g a n saeh •
37
Trang 40Todn cdnh den Vua Dinh Tien Hodng Anh: Pham Hy Lugng
3 8