bài giảng môn kinh tế phát triển

Chương 1: Lời dẫn nhập Từ khi được học, nghiên cứu môn “Kinh tế phát triển”. Cô đã được tiếp cận khá nhiều tài liệu, giáo trình, đặc biệt là những cuốn sách, được xuất bản để kể câu chuyện phát triển kinh tế thành công của các quốc gia trên thế giới. Các bạn chắc chắn đã từng nghe đến những cụm từ như là biểu tượng thành công, ví dụ như “ Giấc mơ mỹ”, “tinh thần, ý chí Nhật Bản”, “ Khát vọng vươn lên của Đại hàn Dân quốc” “ Bí quyết , phương pháp làm việc Singapore” “ Tư duy toàn cầu của người Do thái” hay là “những câu chuyện chưa từng kể về thành công thần kỳ của nền kinh tế Thuỵ sỹ” Điều đó đặt ra cho Cô một suy nghĩ : “ Điều gì đã tạo nên thành công cho những quốc gia kể trên?” Đâu là là động lực phát triển của họ. Đã có rất nhiều nghiên cứu chứng minh một cách dứt khoát rằng thể chế kinh tế và chính trị do con người tạo ra là nguyên nhân căn bản cho sự thành công hay thất bại về phát triển kinh tế của một quốc gia. Điều này có chính xác không? Còn Việt Nam chúng ta thì sao ? Việt Nam chúng ta có gì? Thiếu gì? Và quan trọng nhất là đã, đang,và sẽ phải làm gì để hướng tới một nền kinh tế phát triển. Với tâm thế vừa kết thúc năm 2017, cả lớp hãy cùng cô điểm lại các sự kiện kinh tế xã hội nổi bật Hỏi sinh viên: trong năm 2017 có những sự kiện kinh tế xã hội nào tiêu biểu ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của việt nam?? Theo số tháng 1 của tạp chí Forbes Việt nam. Một tạp chí chuyên ngành về kinh tế tài chính uy tín phát hành hơn 20 thứ tiếng trên khắp thế giới. Ở Châu á, Forbes có phiên bản ở Nhật bản, Trung quốc , Thái lan và Việt nam. Frobes cùng các nhà kinh tế trong và ngoài nước đã bình chọn 10 sự kiện kinh doanh đáng chú ý trong năm 2017. Nhìn lại những sự kiện nóng hổi này cho chúng ta thấy cơ hội và thách thức trong những năm tới 10 Quyết tâm chống tham nhũng qua các đại án kinh tế. Thể hiện quyết tâm cải cách thủ tục hành chính, phòng chống tham nhũng, tạo dựng môi trường kinh doanh trong sạch, lành mạnh. Những ngày nay trên tivi, báo đài các cơ quan truyền thông, mạng xã hội đều nhắc đến các vụ đại án kinh tế của tập đoàn dầu khí (Đinh la Thăng, Trịnh xuân thanh,). Ông Hà văn thắm, cựu chủ tịch ngân hàng oceanbank bị tuyên án tù chung thân, ông Nguyễn xuân sơn nguyên tổng giám đốc của ngân hàng này bị tuyên án tử hình. Rồi Đại gia Trầm bê bị bắt và đưa ra xét xử bị vì những sai phạm trong điều hành ngân hàng sacombank) 9 Tập đoàn Thaibev rót 5 tỉ đô la mỹ kiểm soát Sabeco công ty cổ phần bia rượu sài gòn để kiểm soát 53.59% cổ phần của công ty này. Ngoài ra nhà nước còn đang tiếp tục việc đẩy mạnh việc chào bán cổ phẩn tại nhiều công ty tên tuổi như Vinamilk, công ty nhựa tiền phong, công ty nhựa bình minh. Với nhiều khả năng những người mua sẽ là các nhà đầu tư nước ngoài có số vốn khổng lồ. Dư luận xã hội quan ngại các thương hiệu mạnh của việt nam sẽ lần lượt bị các nhà đầu tư nước ngoài thâu tóm nhưng về logics cần chấp nhận cuộc chơi sòng phẳng trong giai đoạn hội nhập.

Chương 1:

Lời dẫn nhập

Từ khi được học, nghiên cứu môn “Kinh tế phát triển” Cô đã được tiếp cận khá nhiều tài liệu, giáo trình, đặc biệt là những cuốn sách, được xuất bản để kể câu chuyện phát triển kinh tế thành công của các quốc gia trên thế giới

Các bạn chắc chắn đã từng nghe đến những cụm từ như là biểu tượng thành công,

ví dụ như “ Giấc mơ mỹ”, “tinh thần, ý chí Nhật Bản”, “ Khát vọng vươn lên của Đại hàn Dân quốc” “ Bí quyết , phương pháp làm việc Singapore” “ Tư duy toàn cầu của người Do thái” hay là “những câu chuyện chưa từng kể về thành công thần kỳ của nền kinh tế Thuỵ sỹ”

Điều đó đặt ra cho Cô một suy nghĩ :

“ Điều gì đã tạo nên thành công cho những quốc gia kể trên?”

Đâu là là động lực phát triển của họ

Đã có rất nhiều nghiên cứu chứng minh một cách dứt khoát rằng thể chế kinh tế

và chính trị do con người tạo ra là nguyên nhân căn bản cho sự thành công hay thất bại về phát triển kinh tế của một quốc gia Điều này có chính xác không?

Còn Việt Nam chúng ta thì sao ?

Việt Nam chúng ta có gì? Thiếu gì? Và quan trọng nhất là đã, đang,và sẽ phải làm

gì để hướng tới một nền kinh tế phát triển

Với tâm thế vừa kết thúc năm 2017, cả lớp hãy cùng cô điểm lại các sự kiện kinh tế

xã hội nổi bật

Hỏi sinh viên: trong năm 2017 có những sự kiện kinh tế xã hội nào tiêu biểu ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của việt nam??

Theo số tháng 1 của tạp chí Forbes Việt nam Một tạp chí chuyên ngành về kinh tế tài chính uy tín phát hành hơn 20 thứ tiếng trên khắp thế giới Ở Châu á, Forbes

có phiên bản ở Nhật bản, Trung quốc , Thái lan và Việt nam

Frobes cùng các nhà kinh tế trong và ngoài nước đã bình chọn 10 sự kiện kinh doanh đáng chú ý trong năm 2017 Nhìn lại những sự kiện nóng hổi này cho chúng

ta thấy cơ hội và thách thức trong những năm tới

#10 Quyết tâm chống tham nhũng qua các đại án kinh tế Thể hiện quyết tâm cải cách thủ tục hành chính, phòng chống tham nhũng, tạo dựng môi trường kinh doanh trong sạch, lành mạnh

Những ngày nay trên tivi, báo đài các cơ quan truyền thông, mạng xã hội đều nhắc đến các vụ đại án kinh tế của tập đoàn dầu khí (Đinh la Thăng, Trịnh xuân thanh,) Ông Hà văn thắm, cựu chủ tịch ngân hàng oceanbank bị tuyên án tù chung thân, ông Nguyễn xuân sơn nguyên tổng giám đốc của ngân hàng này bị tuyên án tử hình Rồi Đại gia Trầm bê bị bắt và đưa ra xét xử bị vì những sai phạm trong điều hành ngân hàng sacombank)

# 9 Tập đoàn Thaibev rót 5 tỉ đô la mỹ kiểm soát Sabeco công ty cổ phần bia rượu sài gòn để kiểm soát 53.59% cổ phần của công ty này Ngoài ra nhà nước còn đang tiếp tục việc đẩy mạnh việc chào bán cổ phẩn tại nhiều công ty tên tuổi như Vinamilk, công ty nhựa tiền phong, công ty nhựa bình minh Với nhiều khả năng những người mua sẽ là các nhà đầu tư nước ngoài có

số vốn khổng lồ Dư luận xã hội quan ngại các thương hiệu mạnh của việt nam sẽ lần lượt bị các nhà đầu tư nước ngoài thâu tóm nhưng về logics cần chấp nhận cuộc chơi sòng phẳng trong giai đoạn hội nhập

#8 Thương mại điện tử , động lực từ mảng thanh toán , với doanh thu 2017 đạt 2,1 tỷ đô la mỹ, dự đoán 2020 doanh thu đạt 3,4 tỷ USD Sự phát triển mạnh mẽ của các trang mua sắm trực tuyến như Lazada (alibaba –china), Shoppee ( Tencent – china), Tiki (viêt nam) 58% người trưởng thành ở việt nam có tài khoản ngân hàng và thẻ ATM Hứa hẹn cho sự phát triển của mảng thanh toán trực tuyến

#7 3 tỷ USD FDI vào bất động sản Bất động sản xếp thứ ba trong số 19 ngành nghề thu hút FDI TP HCM đứng đầu cả nước về việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào bất động sản với các dự án từ các nhà đầu tư nhật bản và hàn quốc Sản phẩm căn hộ được người nước ngoài ưu chuộng, 30% chuyên gia nước ngoài làm việc ở vn có nhu cầu mua căn hộ ,

ngoài ra thi trường mặt bằng bất động sản bán lẻ cũng gây sốt với cú huých từ hai hãng thời trang đình đám Zara và Hm

#6 Khách quốc tế đến việt nam đạt kỷ lục 12,9 lượt tăng trưởng ấn tượng cả về lượng khách quốc tế và khách trong nước Lượng khách quốc tế chủ yếu đến từ châu âu, châu á và châu mỹ Lượng khách du lịch trong nước đạt 74 triệu lượt Tổng doanh thu đạt 23 tỷ USD (chiếm 7% GDP).

Nhiều chính sách mới được triển khai , như miễn thị thực cho một số thị trường trọng điểm, cấp visa trực tuyến Quốc hội thông qua luật du lịch sửa đổi bổ sung nhằm đưa việt nam vào nhóm các nước có ngành du lịch phát triển hàng đầu khu vực đông nam á

#5 Xuất khẩu rau củ quả đạt gần 3,5 tỷ usd Nông nghiệp tăng trưởng trở lại, mang dấu ấn của gạo, tiêu, cà phê, rau củ Năm 2017 rau củ quả lần đầu vượt qua dầu khí và gạo đạt kim ngạch xuất khẩu 3,5 tỷ đô Mặc dụ mới chỉ xuất khẩu với

quy mô nhỏ, nhưng một số loại trái cây của việt nam đã đột phá tìm được thị trường mới: thanh long sang úc, chanh dây vào thị trường Eu, nhãn tiến vua hưng yên đi mỹ 4 thị trường chính của rau củ quả việt nam là trung quốc (70%), nhật bản, hoa kỳ, hàn quốc

Nhiều khoản đầu tư lớn vào nông nghiệp từ các tập đoàn lớn như Vingroup, Tập đoàn TH

# 4 Vn index tiệm cận mốc 1000 điểm, chứng khoán vn tăng trưởng trở lại cả về quy mô lẫn chất lượng hàng hoà niêm yết

Trở thành thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt nhất khu vực Đông Nam Á

#3 Thành công của Apec nâng cao vị thế của VN Với các nguyên thủ quốc gia cũng các tập đoàn kinh tế lớn đến từ 21 nền kinh tế lớn

Tuyên bố Đà nẵng với nhiều nội dung quan trọng về tăng trưởng bền vững sáng tạo và bao trùm Nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa Tăng cương an ninh lương thực và nông nghiệp bền vững ứng phó với biến đổi khí hậu

121 thoả thuận hợp tác kinh tế có giá trị lên tới 20 tỷ USD đã được ký kết

# 2 Kinh tế tư nhân, động lực quan trọng của nền kinh tế Từ chủ trương chính sách của Đảng cho tới hàng loạt chính sách thúc đẩy kinh tế phát triển, trong đó

có khu vực kinh tế tư nhân

Mục tiêu 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp tư nhân Hàng loạt chính sách đưa

ra để đơn giản hoá điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp tư nhân

#1 Kinh tế tăng trưởng khả quan

GDP tăng 6,81 %, cao hơn mức bình quân toàn vùng đông nam á (5,2%) , toàn thế giới (2,9%); Kinh tế phục hồi 3 năm liên tục, 6 triệu việc làm mới

Đây chính là điểm sáng trong bức tranh kinh tế việt nam năm 2017.

Chúng ta thấy rằng, Việt Nam không thiếu một điều kiện nào để trở thành một quốc gia phát triển

Về diện tích, chúng ta rộng hơn Singapore nhiều lần

Về tài nguyên thiên nhiên, chúng ta hơn hẳn Nhật Bản, Hàn quốc

Về dân số, chúng ta đứng thứ 12 thế giới

Về lịch sử, chúng ta đã có hàng ngàn năm tồn tại và phát triển

Về địa lý, chúng ta có vị trị chiến lược mà nhiều nước thèm muốn.

Từ một trong những nước nghèo nhất thế giới ,VN đã gia nhập nhóm nước trung bình thấp tuy nhiên kinh nghiệm từ các nước trên thế giới cho thấy, mặc dù việc gia nhập vào nhóm nước trung bình thấp là không dễ dàng , song việc thoát ra khỏi nhóm nước này vươn lên vị trí của nhóm nước thu nhập cao là việc khó hơn gấp nhiều lần.

Sau đây cô cùng các bạn sẽ đi vào nghiên cứu môn học kinh tế phát triển với những suy nghĩ và tâm thế đó nhé

Môn học chúng ta nghiên cứu bao gồm 7 chương

3 Chương I (85 phút)

Trước hết chúng ta sẽ đi vào nghiên cứu Chương I

Chương 1: Đối tượng, phương pháp và nhiệm vụ nghiên cứu môn học

Phân ngành là một xu hướng trong quá trình phát triển của mọi khoa học

Trong lĩnh vực kinh tế học, có rất nhiều chuyên ngành nhỏ, nhiều môn học như: kinh tế học đại cương, kinh tế vĩ mô, kinh tế vi mô, kinh tế chính trị, quản lý kinh

tế, kinh tế quốc tế, địa lý kinh tế

Sự ra đời của kinh tế học phát triển là sự tiếp tục phân ngành trong kinh tế học nhằm đáp ứng nhu cầu của con người trong việc tìm kiếm cách thức, con đường để chuyển nền kinh tế từ trạng thái kém phát triển lên trạng thái phát triển.

Môn học kinh tế phát triển được đưa vào giảng dạy ở các trường đại học trên thế giới từ rất lâu, riêng việt nam, chính thức được đưa vào giảng dạy trong các trường đại học khối kinh tế từ năm học 1993-1994

Trong điều kiện kinh tế hội nhập quốc tế, việt nam còn phải đương đầu với nhiều thách thức đặt ra Việc lựa chọn được những bước đi thích hợp, nên đẩy mạnh chiến lược phát triển nào, đáp ứng được các mục tiêu nào của phát triển kinh tế bền vững đều là những vấn đề mà có thể được soi rọi từ kinh tế phát triển

KTPT là môn học không đơn thuần nghiên cứu các vấn đề kinh tế mà còn liên quan chặt chẽ đến các lĩnh vực chính trị, xã hội của một quốc gia

Nhìn vào tiêu đề trên, chúng ta thấy dc những nội dung chính cần nghiên cứu trong chương I bao gồm

Đó là những nội dung nghiên cứu chính trong chương một này

I Sự ra đời và ý nghĩa của KTPT:

1 Sự ra đời và phát triển của thế giới thứ ba

Sự ra đời :

+ Xét về mặt lịch sử

Cho tới năm 1945, nhiều quốc gia như Anh, Pháp, Hà lan, Bồ Đào Nha vẫn cònkiểm soát những thuộc địa rộng lớn Tuy nhiên sau chiến tranh thế giới lần II, cácdân tộc bị cai trị đã không còn cam chịu sự đô hộ Đầu tiên, làn sóng giải phóngdân tộc bùng nổ mạnh mẽ ở Châu Á sau đó lan rộng sang Châu phi.

- Năm 1947, cuộc đấu tranh của nhân dân Ấn độ giành độc lập từ tay người Anh

Để phân biệt với các nước

Thế giới thứ nhất: là các nước có nền kinh tế phát triển đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, phần lớn tập trung ở Bắc Mỹ và Tây Âu

+ Thế giới thứ hai là các nước có nền kinh tế tương đối phát triển, đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, chủ yếu tập trung ở Đông Âu

- Tháng 4 -1953 tại Indonexia đã diễn ra hội nghị Bandung của các nhà lãnh đạo 24quốc gia Châu Á và Châu phi, tại hội nghị này đã chủ trương mong muốn hình

thành một nguyên tắc quốc tế mới, giành ưu tiên cho các quốc gia nghèo, giúpnhững nước này thoát ra khỏi tình trạng chậm phát triển

- Năm 1964, lần đầu tiên diễn ra hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và pháttriển, với mục tiêu đưa thương mại quốc tế thúc đẩy sự phát triển của các quốc gianghèo, yêu cầu các nước giàu phải mở cửa thị trường cho hang hoá các nước thứ

ba, giúp các nước này nâng cao năng lực sản xuất

- Năm 1974 Liên hiệp quốc đưa ra tuyên bố ủng hộ việc xây dựng một trật tự kinh

tế quốc tế mới

+ Dưới góc độ kinh tế

- Các nước thuộc thế giới thứ ba còn được gọi là các nước “đang phát triển”

- Khái niệm này bắt đầu xuất hiện vào đầu những năm 60 của thế kỷ 20, khi cácnước thuộc thế giới thữ ba đều đứng trước sự cấp bách phải giải quyết các vấn đềphát triển kinh tế Bản thân các nước đang phát triển khi mới giành được độc lậpđều là các quốc gia có trình độ phát triển kinh tế thấp kém, nền kinh tế què quặt,lạc hậu, phụ thuộc rất lớn bởi nước ngoài.zt

1.2 Phân chia các nước theo trình độ phát triển kinh tế

quy mô cách nền kinh tế dựa trên diện tích

Trung Quốc vẫn là quốc gia đứng đầu danh sách với hơn 1,38 tỷ người Ấn Độ đứng thứ hai với hơn 1,34 tỷ dân Các nước còn lại là Mỹ (hơn 326 triệu người), Indonesia (hơn 263 triệu người), Brazil (hơn 211 triệu người), Pakistan (gần 197 triệu người), Nigeria (gần 192 triệu người),

Bangladesh (gần 165 triệu người), Nga (hơn 143 triệu người) và Mexico (hơn 130 triệu người)

Tuy vậy, từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, do sự phát triển không

đều sự cách biệt về trình độ phát triển giữa các khu vực, giữa các quốc gia càng trởnên rõ rệt, nên đã xuất hiện 2 cụm từ:

- Developed Countries (các nước phát triển)

- Less Developed Countries (các nước kém phát triển hơn)

Căn cứ để phân biệt là:

+ Thu nhập bình quân đầu người (GNP/ người)

+ Cơ sở kinh tế và thể chế kinh tế (trình độ cơ cấu kinh tế)

+ Mức độ thỏa mãn các nhu cầu xã hội

Dựa vào những căn cứ trên, World bank (Tổ chức ngân hàng thế giới) đã sắp xếp các nước trên thế giới thành 4 nhóm quốc gia

Nhóm 1: Các nước công nghiệp phát triển (Developed Countries )(DCs)

Hỏi sinh viên ??

- Có khoảng 40 nước bao gồm nhóm bảy nước công nghiệp đứng đầu thế giới (nhóm G7) và các nước công nghiệp phát triển khác (G7 bao gồm Mỹ, nhật, Anh , Pháp, Đức, Italia, Canada.

- [G7 là gì] G7 là tên gọi tắt của Group of Seven mô tả nhóm 7 đất nước có

nền kinh tế, khoa học, kỹ thuật, quân sự

/lớn nhất trên thế giới Mỗi năm G7 tổ chức gặp nhau vài lần, hiện G7 gồm có:Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Anh và Hoa Kỳ

- Những nước này nằm trong số những quốc gia có quy mô GNP lớn nhất thế giới (trên 500 tỷ USD) và GDP/người cao nhất thế giới (trên 20.000 usd/người) Bảy nước này chiếm 75% tổng giá trị công nghiệp toàn thế giới - Các nước công nghiệp phát triển khác bao gồm phần lớn các nước ni, Tây âu, Bắc âu, Đông âu cùng với Úc và Niudilân Các nước này đều có mức GDP/người đạt trên 15.000 usd và có tỷ trọng công nghiệp cao trong nền kinh tế.

- OECD là tên viết tắt của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Cooperation and Development), thành lập năm 1961 trên cơ sở Tổ chức Hợp tác Kinh tế Châu Âu (OEEC) với 20 thành viên sáng lập gồm các nước có nền kinh tế phát triển trên thế giới như Mỹ, Canada và các nước Tây

Âu Hiện nay, số thành viên của OECD là 30 quốc gia, gồm Mỹ, Canada, Áo, Bỉ, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hy Lạp, Iceland, Ireland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy,

Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Nhật Bản, Phần Lan, Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Mexico, Cộng hòa Séc, Hungary, Ba Lan, Cộng hòa Slovakia.

-Nhóm 2: Các nước công nghiệp mới NICS

Hỏi sinh viên ?

- Đây là những nước ngay từ thập kỷ 60, trong đường lối phát triển kinh tếcủa mình đã biết tận dụng lợi thế so sánh của đất nước qua từng thời kỳ, đểsản xuất sản phẩm xuất khẩu Họ tranh thủ được nguồn vốn đầu tư và côngnghệ của các nước phát triển để thực hiện công nghiệp hoá, đưa đất nướcthoát khỏi tình trạng nông nghiệp lạc hậu, tiến tới nền công nghiệp hiện đại

- Thu nhập bình quần đầu người của các nước này đạt khoảng trên 6000 usd/người Theo WB có khoảng trên 11 nước NICS: Tây ban nha , Bồ đào nha,

Hy lạp, Braxin, Mexico, argentina, Ixraen, Hồng Kong, đài loan, Singapore,Hàn quốc

Trong những nước này, thế giới đặc biệt quan tâm đến bốn nước NICs Châu

á, được mệnh danh là 4 con rồng Những nước ngày đã đạt tốc độ tăngtrưởng bình quân 7-8% lien tục trong ba thập kỷ, có thời kỳ đạt mức 11-12%

và có mức thu nhập bình quân trên 10.000 usd/người, họ tạo ra được nhữngnền kinh tế năng động đầy sức sống

Đặc trưng Kinh tế của các nước Phát triển là:

- GNP/người lớn hơn 10.000 USD/ năm

- Cơ sở kinh tế là nền đại Công nghiệp và thể chế kinh tế thị trường phát triển

- Thỏa mãn ở mức cao các nhu cầu của Xã hội

Nhóm 3: Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC)

Đây là những nước sau chiến tranh thế giới lần II, vào giữa thập kỷ 60 bắtđầu phát hiện ra nguồn dầu mỏ lớn, họ đã tận dụng sự ưu đãi này của thiên nhiên,tiến hành khai thác dầu mỏ xuất khẩu Để bảo vệ nguồn thu nhập từ dầu mỏ, chốnglại xu hướng hạ giá dầu, các quốc gia này đã tập hợp nhau lại trong tổ chức xuấtkhẩu dầu mỏ (OPEC) Đặc biệt trong số này là các nước Trung Đông: Ả rập sau di,

Cô oét, Iran, Iraq, Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất

Từ năm 1973 đến 1980 giá dầu mỏ được tăng gấp 8 lần và các quốc gia này

đã thu được nguồn lợi rất lớn Một số các quốc gia trở nên giàu có cũng muốn mauchóng phát triển công nghiệp, họ đã dùng những đồng đô la kiếm được từ dầu mỏ

và khí đốt để trang bị các nhà mày hiện đại Nhưng do thiếu các chuyên gia kỹthuật, thiếu nguyên liệu và thiếu cả thị trường tiêu thụ, các nhà máy này đã nhanhchóng xuống cấp Do vậy, mặc dù có mức thu nhập bình quân đầu người cao,

nhưng nhìn chung các quốc gia này có cơ cấu kinh tế phát triển không cân đối, và

có sự bất bình đẳng lớn trong phân phối thu nhập

Nhóm 4: Các nước đang phát triển

Thuật ngữ đang phát triển được thể hiện để chỉ xu thế đi lên của hầu hết các nướcthuộc thế giới thứ ba – các nước có nền nông nghiệp lạc hậu, hoặc các nước công –nông nghiệp đang từ sản xuất nhỏ tiến lên con đường công nghiệp hoá

Theo báo cáo phát triển thế giới 2010, các nước đang phát triển, đó là các nước cóthu nhập thấp và trung bình, bao gồm khoảng 130 nước, có diện tích chiếm khoảng2/3 tổng diện tích toàn thế giới, tương ứng tỷ lệ dân số chiến trên 80%

Theo các phân loại trên, Việt nam thuộc nhóm các nước đang phát triển có mức thunhập thuộc nhóm các nước trung bình thấp (được UN công nhận vào năm 2009,năm 2016 đạt 2215 usd/người) và thuộc nhóm các nước có trình độ phát triển conngười ở mức trung bình (theo số liệu năm 2012 của UN, HDI của Việt nam đạt0.617 xếp thứ 128 /187 nước tham gia xếp loại chính thức)

Nhiều chục năm nay việt nam đã không còn là thành viên của nhóm các nướcLDCs, bởi những thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, nhất lànhững thành tựu trong giáo dục, chăm sóc sức khoẻ và thực hiện một nền nôngnghiệp canh tác theo xu hướng hiện đại

1.3 Các đặc trưng cơ bản của các nước đang phát triển và sự cần thiết lựa chọn con đường phát triển

Đặc trưng Kinh tế của các nước đang phát triển là:

1. Mức sống thấp (GDP/người thấp) biểu thị cả về lượng và chất dưới dạng

thu nhập thấp, thiếu nhà ở, sức khoẻ kém, ít được học hành, tỷ lệ tử vongcủa trẻ sơ sinh cao, tuổi thọ thấp

Vẽ biểu đồ số liệu thu nhập GDP/người của các nước phát triển, các nướcđang phát triển)

2. Nền kinh tế chịu sự chi phối nhiều bởi nông nghiệp

Nguồn: báo cáo phát triển thế giới 2010

- Nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn

- Sản xuất nhỏ, manh mún

3. Tốc độ tăng dân số cao và khả năng bảo đảm các nhu cầu xã hội cho con người thấp

4. Nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nước ngoài

Thứ nhất, đó là sự phụ thuộc bởi nguồn vốn đầu tư,

Thứ hai, phụ thuộc bởi công nghệ, kỹ thuật và lao động có trình độ cao nướcngoài

Thứ ba, phụ thuộc bởi thị trường quốc tế, nhất là thị trường cung cấp hànghoá trung gian,

Với các đặc trưng trên của nền kinh tế, các nước kém phát triển rơi vào vòng luẩn quẩn của sự phát triển (sơ đồ 1)

Vòng luẩn quẩn thông qua 4 đặc điểm sau của nước đang phát triển:

1 Mức sống thấp ( hay thu nhập thấp)

– Các nước đang phát triển có thu nhập bình quân đầu người thấp

– Khả năng chăm sóc sức khỏe của họ cũng thấp (cả dự phòng và điều trị), tuổi thọtrung bình thấp, tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh cao…

– Giáo dục: tỷ lệ người biết đọc, số năm đi học trung bình,…

Tất cả những vấn đề về mức sống này chung quy cũng là do thu nhập thấp

bị cần thiết khác cho số dân đang tăng lên

Tiết kiệm, tích lũy đầu tư thấp

Năng suất lao động thấp

Kỹ thuật lạc hậu Thu nhập Thấp