Chuyên đề 8 Chi phí sử dụng vốn & hệ thống đòn bẩy

Có ý kiến cho rằng: Để tối đa hóa lợi nhuận trước lãi vay và thuế của doanh nghiệp thì doanh nghiệp nên áp dụng đầu tư công nghệ và thiết bị hiện đại để có đòn bẩy kinh doanh lớn, khi đó

Chuyên đề 8 Chi phí sử dụng vốn & hệ thống đòn bẩy

I LÝ THUYẾT:

1 Có ý kiến cho rằng: “Chỉ khi doanh nghiệp sử dụng vốn vay mới phát sinh chi phí sử dụng vốn, còn sử dụng vốn chủ sở hữu thì không phát sinh chi phí sử dụng vốn” Hãy bình luận ý kiến trên?

2 Hãy cho biết các nhân tố ảnh hưởng đến chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp?

3 Việc nghiên cứu chi phí sử dụng vốn có ý nghĩa gì đối với doanh nghiệp?

4 Vì sao chi phí sử dụng vốn vay phải điều chỉnh về sau thuế?

5 Hãy nêu các phương pháp xác định chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu?

6 Thế nào là chi phí cận biên sử dụng vốn? Việc nghiên cứu chi phí sử dụng vốn cận biên có tác dụng gì đối với doanh nghiệp?

7 Hãy giải thích sự khác nhau giữa điểm hòa vốn kinh tế và hoà vốn tài chính?

8 Hãy nêu tác dụng của phân tích hòa vốn trong công tác quản trị tài chính của doanh nghiệp? Cho ví dụ minh họa?

9 Thế nào là đòn bẩy kinh doanh? Vì sao sử dụng đòn bẩy kinh doanh lại được ví như sử dụng con dao hai lưỡi?

10 Có ý kiến cho rằng: Để tối đa hóa lợi nhuận trước lãi vay và thuế của doanh nghiệp thì doanh nghiệp nên áp dụng đầu tư công nghệ và thiết bị hiện đại để có đòn bẩy kinh doanh lớn, khi đó sẽ gia tăng lớn hơn EBIT? Hãy bình luận ý kiến này?

11 Thế nào là điểm cân bằng lợi nhuận trước lãi vay và thuế? Tác dụng của việc tính điểm cân bằng trong quản trị tài chính?

12 Thế nào là rủi ro kinh doanh? Hãy giải thích tại sao thông qua hệ số DOL có thể đánh giá được mức độ rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp?

13 Hãy phân tích tác động của đòn bẩy kinh doanh tới EBIT? Ý nghĩa

14 Hãy phân tích tác động của đòn bẩy tài chính tới ROE? Ý nghĩa

15 Tại sao hai doanh nghiệp có BEP giống nhau, nhưng ROE lại khác nhau? Hãy cho biết nguyên nhân?

II LÝ THUYẾT:

Bài tập 1: Tổng tài sản của Công ty DFL vào 01/01/2017 là 270 triệu USD

Công ty có kết cấu nguồn vốn hiện nay được coi là tối ưu như sau (Giả thiết, không có

nợ ngắn hạn và không có cổ phần ưu đãi)

- Vốn cổ phần thường 135 triệu $

- Tổng cộng

270 triệu $ Công ty có thể phát hành trái phiếu mới với mức lãi suất là 10%/năm (trả cuối năm) và bán ra bằng mệnh giá Cổ phiếu thường hiện đang được bán với giá 60$/1 cổ phần, Chi phí phát hành là 6$/1 cổ phần Cổ tức kỳ vọng năm nay là 2,40 $, tỉ lệ tăng trưởng cổ tức kỳ vọng là 8%/năm Lợi nhuận để lại của năm 2017 dự tính là 13,5 triệu

$

Thuế suất thuế thu nhập là 40% Biết rằng Công ty dự kiến đầu tư mở rộng với

số vốn đầu tư là 135 triệu $

Yêu cầu:

1 Để duy trì cơ cấu nguốn vốn như hiện tại thì Công ty cần huy động vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu là bao nhiêu?

2 Xác định số vốn chủ sở hữu huy động từ bên trong và số vốn chủ sở hữu huy động từ bên ngoài?

3 Xác định chi phí sử dụng vốn của từng nguồn vốn?

4 Tại mức vốn bao nhiêu sẽ nảy sinh điểm gãy của đường chi phí cận biên?

5 Xác định chi phí bình quân sử dụng vốn ở mức dưới và trên điểm gãy của đường chi phí cận biên?

Bài tập 2: Công ty ABC sử dụng vốn vay và vốn chủ sở hữu (không có cổ

phiếu ưu đãi) Công ty có thể vay vốn với số lượng không hạn chế với mức lãi suất là

10%/năm (mỗi năm trả lãi một lần vào cuối năm) miễn là Công ty đảm bảo được kết cấu nguồn vốn tối ưu: 0,45 vốn vay và 0,55 vốn chủ sở hữu Lợi tức 1 cổ phần của Công ty năm nay dự kiến là 2,04$/ cổ phần Công ty mong muốn tỉ lệ tăng trưởng cổ tức đều đặn là 4% Giá cổ phiếu của Công ty hiện đang ở mức 25$/ cổ phiếu Công ty

có thể phát hành cổ phiếu thường mới với giá ròng là 20$/ CP (sau khi trừ đi chi phí phát hành) Thuế suất thuế thu nhập là 40% Năm nay, Công ty dự kiến số lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư trong năm sẽ đạt được 100 triệu USD

Hiện công ty có 2 dự án đầu tư:

- Dự án A với tổng vốn đầu tư là 200 triệu USD và tỉ suất doanh lợi nội bộ là 13%

- Dự án B với tổng vốn đầu tư là 125 triệu USD và tỉ suất doanh lợi nội bộ là 10%

Tất cả các dự án tiềm năng của Công ty có mức rủi ro tương đương nhau

Yêu cầu :

1 Hãy xác định chi phí sử dụng vốn sau thuế của vốn vay, chi phí sử dụng lợi nhuận, chi phí sử dụng cổ phiếu thường mới?

2 Hãy xác định chi phí sử dụng vốn trung bình cho từng đồng vốn mới (chi phí cận biên sử dụng vốn) của công ty ABC

3 Cho biết dự án nào được lựa chọn và quy mô vốn huy động tối ưu là bao nhiêu?

Bài tập 3: Công ty X có cơ cấu nguồn vốn được coi là tối ưu như sau:

Công ty dự kiến trong năm tới đạt được lợi nhuận sau thuế là 2,5 triệu USD Thời gian vừa qua, công ty thực hiện chính sách chi trả cổ tức với hệ số chi trả là 0,6 của lợi nhuận và công ty tiếp tục duy trì hệ số này Ngân hàng thoả thuận với Công ty được vay theo mức vay và lãi suất như sau:

Thuế suất thuế thu nhập là 40%; giá thị trường hiện hành của 1 cổ phần là 22$; lợi tức cổ phần năm trước là 2,2$ và tỉ lệ tăng trưởng cổ tức mong đợi là 5%/năm Chi phí phát hành cổ phiếu mới là 10% Công ty đang xem xét để lựa chọn các dự án đầu

tư có rủi ro tương đương nhau trong năm tới như sau:

Yêu cầu: Hãy xác định dự án nào được chấp nhận, từ đó xác định ngân sách

đầu tư tối ưu Để xem xét, hãy trả lời các câu hỏi sau:

1 Chi phí sử dụng vốn của từng nguồn là bao nhiêu?

2 Có bao nhiêu điểm gãy của đường chi phí cận biên Tại quy mô vốn nào thì điểm gãy xuất hiện ?

3 Xác định chi phí sử dụng vốn cận biên của công ty?

4 Dự án nào là dự án được chấp nhận và quy mô vốn huy động tối ưu là bao nhiêu?

Bài tập 4: Công ty A&B có cơ cấu nguồn vốn được coi là tối ưu như sau:

- Vốn cổ phần thường 60%

-

Trong năm, Công ty dự kiến lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông thường (sau khi đã trả cổ tức cho cổ đông ưu đãi) là 34.285,72 USD Hệ số chi trả cổ tức cho cổ đông thường là 0.3 Thuế suất thuế thu nhập là 40% Mức tăng trưởng lợi nhuận và cổ tức cho cổ đông thường dự kiến trong tương lai sẽ được duy trì ổn định ở mức 9% Năm trước, Công ty trả cổ tức là 3,6$/cổ phần, giá thị trường hiện hành của 1 cổ phần thường là 60 $

Công ty có thể huy động thêm vốn mới bằng các cách sau:

+ Cổ phiếu thường: Phát hành cổ phiếu thường mới với chi phí phát hành là 10% của giá bán cho số cổ phiếu mới có tổng giá trị huy động đến 12.000 $

và 20% cho toàn bộ cổ phiếu thường có tổng giá trị trên 12.000 $

+ Cổ phiếu ưu đãi: Phát hành cổ phiếu ưu đãi mới với giá là 100 $ 1 cổ phần và

cổ tức là 11 $/ cổ phần Chi phí phát hành là 5 $/ 1 cổ phần cho số cổ phiếu mới có tổng giá trị huy động đến 7.500 $ và chi phí này sẽ tăng lên ở mức 10 $/ 1 cổ phần cho

số cổ phiếu ưu đãi mới khi tổng giá trị huy động trên 7.500 $

+ Vay nợ: Nếu Công ty vay nợ trong khoảng 5.000 $ thì phải trả lãi suất là 12%

Số vốn vay từ 5.001 $ đến 10.000 $ thì phải chịu lãi suất là 14% và nếu số vốn vay trên 10.000 $ thì phải chịu lãi suất 16 % (mỗi năm trả lãi một lần vào cuối năm)

- Công ty đang xem xét lựa chọn thực hiện những dự án đầu tư độc lập và có rủi

ro tương đương như sau:

Dự án Vốn đầu tư tại thời

A 10.000$ 12%

Yêu cầu:

1 Tìm các điểm gãy của đường chi phí cận biên về sử dụng vốn?

2 Tính chi phí sử dụng vốn của mỗi loại vốn trong cơ cấu nguồn vốn?

3 Xác định chi phí bình quân sử dụng vốn đối với từng khoảng vốn huy động mới của đường chi phí cận biên?

4 Công ty có thể chấp nhận những dự án nào và ngân sách đầu tư tối ưu là bao nhiêu?

Bài tập 5: Ba doanh nghiệp A, B, C cùng tiến hành kinh doanh một mặt hàng

giống nhau, có điều kiện sản xuất kinh doanh tương tự nhau, năm N có các tài

liệu sau:

Yêu cầu:

1 Hãy xác định tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu dựa vào mối quan hệ giữa BEP, r và ROE tại mức sản lượng là 100.000sp?

2 Mức độ tác động của đòn bẩy tài chính khi sản lượng tiêu thụ của các doanh nghiệp trong năm là 100.000 sản phẩm?

Biết rằng: Cả 3 doanh nghiệp trên đều nộp thuế thu nhập với thuế suất: 25%

Bài tập 6: Công ty H chuyên sản xuất kinh doanh một loại sản phẩm A có tài

liệu năm kế hoạch như sau:

1 Chi phí kinh doanh:

- Tổng chi phí cố định (không kể lãi vay): 3.500 triệu đồng

- Chi phí biến đổi:1.000.000 đồng/sản phẩm

2 Tổng vốn kinh doanh: 4.000 triệu đồng, với kết cấu vốn

như sau: - Vốn vay 40%, với lãi suất vay vốn 10%/năm

- Vốn chủ sở hữu 60%

3 Giá bán hiện hành: 1.300.000 đồng/sản phẩm

4 Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 32%

5 Tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu là 11,9%

Có các kết luận như sau:

a) Để đạt tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu như trên thì cần phải sản xuất và tiêu thụ 13.600 sản phẩm

b) Nếu hệ số nợ trung bình của ngành là 60% thì Công ty Hà Hải nên tiếp tục

đi vay để nâng hệ số nợ lên bằng với mức trung bình của ngành

c) Nếu Công ty tiếp tục vay để đạt hệ số nợ ở mức là 60% thì tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu sẽ giảm xuống (các điều kiện khác không thay đổi)

d) Độ lớn đòn bẩy kinh doanh tại mức sản lượng 13.600 là 6,0

Hãy cho biết các kết luận trên đúng hay sai? Vì sao?

Bài tập 7: Tập đoàn viễn thông XYZ chuyên cung cấp tai nghe cho các hãng

hàng không để sử dụng cho việc xem phim âm thanh nổi Mỗi tai nghe giá 288 USD

và năm nay công ty dự kiến bán đựoc 45.000 cái Chi phí biến đổi cho số lượng sản phẩm tiêu thụ đó theo phương án sản xuất hiện tại ước tính là 10.200.000 USD và chi phí cố định kinh doanh hiện tại là 1.560.000 USD Công ty hiện có số nợ phải trả là 4.800.000 USD với lãi suất là 8% năm; số cổ phần thường đang lưu hành là 240.000

và không có cổ phần ưu đãi Hệ số chi trả cổ tức là 70% và công ty phải nộp thuế thu nhập với thuế suất là 40%

Công ty hiện đang xem xét để đầu tư 7.200.000 USD dùng mua thiết bị mới Số hàng hoá bán ra sẽ không tăng nhưng chi phí biến đổi cho mỗi đơn vị sản phẩm sẽ giảm 20% và chi phí cố định kinh doanh sẽ tăng từ 1.560.000 USD lên 1.800.000 USD Công ty có thể sẽ tăng số vốn cần thiết cho việc đầu tư bằng 2 cách:

+ Cách 1: Vay vốn 7.200.000USD với lãi suất 10%/ năm

+ Cách 2: Phát hành mới 240.000 cổ phần thường với giá 30USD/cổ phần

1 Hãy xác định:

- Thu nhập một cổ phần thường trước khi thực hiện đầu tư dự án trên?

- Thu nhập một cổ phần thường sau khi thực hiện dự án nếu sử dụng vốn vay?

- Thu nhập một cổ phần thường sau khi thực hiện dự án nếu sử dụng vốn cổ phần thường mới phát hành?

2 Giả sử số lượng sản phẩm tiêu thụ dự kiến là 45.000 sản phẩm Hãy xác định DOL, DFL, DTL cho các trường hợp:

+ Trước khi có dự án đầu tư?

+ Sau khi thực hiện dự án đầu tư bằng vốn vay?

+ Sau khi thực hiện dự án đầu tư bằng vốn cổ phần thường mới?

Nếu năm sau đó số lượng sản phẩm tăng thêm 10%, thì EBIT và EPS thay đổi như thế nào? Và nó đạt bao nhiêu?

Đề 2014 - Chẵn - Câu 3 (2 điểm): Công ty X đang cân nhắc 2 phương án A và

B để đầu tư sản xuất sản phẩm mới Có các tài liệu về 2 phương án như sau:

án A sử dụng 1200 triệu đồng vốn vay; phương án B sử dụng 800 triệu đồng vốn vay Lãi suất vay vốn bình quân của cả 2 phương án đều là 10%/năm

phương án như sau:

1 Tổng chi phí cố định kinh doanh (không

bao gồm lãi vay)

3 Giá bán sản phẩm (chưa bao gồm thuế

GTGT)

Yêu cầu:

nhuận vốn chủ sở hữu tại mức sản lượng 50.000 sản phẩm cho từng phương án?

mức sản lượng 50.000 sản phẩm cho từng phương án đầu tư? Dựa vào kết quả tính toán được, có nhận xét gì về mức độ rủi ro tài chính của các phương án đầu tư? Nếu trong năm tới, lợi nhuận trước lãi vay và thuế tăng thêm 10% thì tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu của mỗi phương án có thể đạt được là bao nhiêu? (dùng ý nghĩa của đòn bẩy tài chính để tính toán)

80.000 sản phẩm, hệ số nợ trung bình của ngành là 65% Theo anh (chị), công

ty có nên điều chỉnh kết cấu nguồn vốn của phương án B theo hướng tăng hệ số

nợ lên không? Vì sao?

Đề 2014 - Lẻ - Câu 1 (2 điểm): Hãy trình bày mức độ ảnh hưởng của đòn bẩy

tài chính đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp và chỉ rõ những rủi ro tài chính của đòn bẩy tài chính đối với doanh nghiệp? Hãy chứng minh nhận định sau: “Khi tỷ suất sinh lợi kinh tế của tài sản lớn hơn lãi suất vay vốn thì doanh nghiệp nên tăng hệ số vay nợ để khuếch đại tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu”?

Đề 2014 - Lẻ - Câu 2 (2 điểm): Có ý kiến cho rằng để tối đa hoá lợi nhuận

trước lãi vay và trước thuế (EBIT) thì doanh nghiệp nên đầu tư công nghệ hiện đại để

có đòn bẩy kinh doanh lớn Điều đó đúng không và vì sao?

Đề 2014 - Lẻ - Câu 5 (2 điểm): Một công ty cổ phần có tình hình sau:

1 Hiện nay công ty có số cổ phiếu thường đang lưu hành là 160.000 cổ phiếu (không

có cổ phiếu ưu đãi) Đồng thời đang sử dụng vốn vay 150 triệu, với lãi suất 7,5%/năm, số vốn này vẫn được tiếp tục sử dụng trong năm tới

2 Năm tới công ty dự kiến sản xuất và tiêu thụ 20.000 sản phẩm, với chi phí sản xuất kinh doanh trong năm như sau:

3 Công ty hiện đang xem xét dự án đầu tư nâng cấp một dây truyền thiết bị sản xuất với số vốn đầu tư vào TSCĐ là 240 triệu đồng (không cần bổ sung thêm vốn lưu động) và dự kiến khấu hao TSCĐ với thời hạn là 4 năm và theo phương pháp đường thẳng Thu thanh lý TSCĐ là không đáng kể

4 Nếu thực hiện việc đầu tư trên thì số sản phẩm tiêu thụ và giá bán sản phẩm trong năm tới vẫn như dự kiến nhưng chi phí biến đổi cho mỗi đơn vị sản phẩm sẽ giảm

đi 10% so với trước khi đầu tư

5 Để thực hiện đầu tư, Công ty xem xét lựa chọn một trong 3 cách huy động vốn sau:

thường với giá ròng 30.000 đ/cổ phiếu, số còn lại sẽ vay với lãi suất 8%/năm

thường với giá ròng 30.000 đ/cổ phiếu

6 Công ty phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế suất là 22%

7 Hệ số chi trả cổ tức trong năm là 60%

Yêu cầu:

a) Nếu công ty thực hiện đầu tư: Xác định sản lượng hoà vốn trước lãi vay và

vẽ đồ thị điểm hoà vốn? Xác định mức độ tác động của đòn bẩy kinh doanh tại mức sản lượng dự kiến?

b) Hãy xác định thu nhập một cổ phần, lợi tức cổ phần của công ty trong trường hợp không thực hiện dự án đầu tư và thực hiện dự án đầu tư với từng hình thức huy động vốn? Dựa trên cơ sở này cho biết công ty nên chọn cách huy động nào để thực hiện dự án đầu tư? Tại sao?

Đề 2015 - Chẵn - Câu 2 (2 điểm):

a Phân tích tác động của chi phí vốn tới quyết định lựa chọn nguồn tài trợ vốn và ra quyết định lựa chọn dự án của doanh nghiệp?

b Tại Việt Nam hiện nay, các doanh nghiệp đang có xu hướng huy động vốn thông qua việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp Theo Anh/Chị, xu hướng này có gây ra ảnh hưởng tiêu cực tới TTCK Việt Nam không? Các điều kiện nào theo quy định của Việt Nam cho phép một doanh nghiệp được phát hành trái phiếu ra công chúng

Đề 2015 - Chẵn - Câu 4 (2 điểm):

Tại công ty XYZ, sản lượng bình thường của một phân xưởng SX là 6.000 sản phẩm, các sản phẩm này được bán ra với giá là 52.000 đồng/SP Chi phí tương ứng với sản lượng trên là: Tổng định phí hoạt động (F) là 48 triệu đồng, tổng biến phí (V) là 168 triệu đồng Công ty muốn thực hiện dự án cơ khí hóa xưởng, dự kiến khi thực hiện cơ khí hóa, với sản lượng là 6.000 sản phẩm thì tổng định phí sẽ gia tăng 40 triệu đồng; tuy nhiên biến phí sẽ giảm còn 108 triệu đồng

Yêu cầu:

a Xác định điểm hòa vốn trước và sau khi cơ khí hóa? Cho nhận xét?

b Nghiên cứu sự biến động của chi phí hoạt động của đơn vị sản phẩm? Cho nhận xét?

c Cho biết công ty có nên thực hiện dự án cơ khí hóa này không? Tại sao?

Đề 2015 - Lẻ - Câu 2 (2 điểm): “Giữ lại lợi nhuận là phương thức huy động vốn thuận

tiện nhất và có chi phí thấp nhất đối với doanh nghiệp” Hãy bình luận về nhận định trên Trong trường hợp nào doanh nghiệp nên giữ lại lợi nhuận?

Đề 2015 - Lẻ - Câu 5 (2 điểm): Công ty Hoàng Nguyên đang xem xét 5 dự án độc lập

nhau như sau:

Dự án Chi phí ($) IRR (%)

Công ty có cơ cấu vốn mục tiêu bao gồm 60% vốn cổ phần thường và 40% vốn

nợ vay Doanh nghiệp có thể tăng nợ không giới hạn với chi phí nợ vay trước thuế là 11% Doanh nghiệp giữ lại lợi nhuận là 600.000$ và giá cổ phiếu là 42$/cổ phiếu Chi phí phát hành liên quan đến việc phát hành mới là 2$ mỗi cổ phiếu Lợi nhuận của công ty tiếp tục mong đợi phát triển ở mức 6% mỗi năm Cổ tức năm sau (D1) được

dự báo là 4$ Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 40%

Yêu cầu:

1.Điểm gãy lợi nhuận giữ lại là bao nhiêu?

2 Chi phí vốn bình quân cao nhất là bao nhiêu?

3 Dự án nào sẽ được chấp nhận?

4 Giả sử dự án A được lựa chọn Tuy nhiên, giám đốc tài chính công ty nhận thấy rằng cơ cấu vốn mục tiêu 40% nợ và 60% vốn cổ phần thường áp dụng với dự án

A là chưa phù hợp Cơ cấu vốn mới được cân nhắc là 50% nợ, 50% vốn cổ phần thường Để thực hiện được thay đổi này, công ty phát hành thêm khoản nợ và sử dụng

số tiền thu được để mua lại cổ phiếu thường Giả định cơ cấu vốn thay đổi không ảnh hưởng đến tổng giá trị tài sản, thu nhập hoạt động hoặc thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp Giả sử tất cả cổ phiếu thường được mua lại với giá 44$/cổ phiếu cao hơn so với giá cổ phiếu hiện tại là 42$ Chi phí vốn cổ phần thường mới của công ty là bao nhiêu nếu công ty chấp nhận cơ cấu vốn gồm 50% nợ và 50% vốn cổ phần thường?

Đề 2016 - Lẻ - Câu 2 (2 điểm): Đòn bẩy tài chính là gì? Anh (chị) hãy cho biết thu

nhập của chủ sở hữu công ty được thể hiện ở chỉ tiêu nào? Các chỉ tiêu này được tính thế nào? Nếu thu nhập của chủ sở hữu công ty đang ở mức thấp và nhà quản trị tài chính (Giám đốc tài chính) muốn cải thiện và làm gia tăng thu nhập của chủ sở hữu công ty, anh (chị) hãy phân tích việc gia tăng mức độ đòn bẩy tài chính sử dụng dưới hình thức vay nợ nhiều hơn sẽ mang lại tác động như thế nào cho thu nhập của chủ sở hữu công ty?