BÀI 3: VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG

BÀI 3 VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG Môn học Ngữ văn; Lớp 6 Thời gian thực hiện 13 tiết (Đọc và thực hành Tiếng Việt 9 tiết; Viết 2 tiết; Nói và QUÊ HƯƠNG Môn học Ngữ vănQUÊ HƯƠNG Môn học Ngữ vănNghe 1 tiết; Ôn tập 1 tiết) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Năng lực a) Năng lực.

Trang 1

BÀI 3: VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG Môn học: Ngữ văn; Lớp 6

Thời gian thực hiện: 13 tiết

(Đọc và thực hành Tiếng Việt: 9 tiết; Viết: 2 tiết; Nói và Nghe: 1

tiết; Ôn tập: 1 tiết)

Trang 2

- Bộ tranh mô hình hóa một số thành tố của văn bản thơ

- Máy chiếu, bảng, phấn, giấy A4, A0, giấy note, …

- Phiếu học tập, bảng kiểm, …

2 Học liệu

- Tri thức đọc hiểu, tri thức Tiếng Việt

- Văn bản ở sách giáo khoa: Những câu hát về vẻ đẹp quê hương; Việt Nam quê hương ta, Về bài ca dao “Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng …”; Hoa bìm

Phương pháp/ công cụ kiểm tra đánh giá ĐỌC

Tri thức đọc hiểu và văn bản 1:

Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương (2 tiết)

Trang 3

- Đàm thoại gợimở

- Câu trả lời củaHs

Sử dụng kĩ thuậttia chớp

Câu trả lời củaHS

Sử dụng kĩ thuậtđặt câu hỏi

Câu trả lời củaHs

- Thảo luận

- Đàm thoại, gợimở

- Câu trả lời củaHS

- Câu trả lời củaHs

Sản phẩm họctập (câu trả lời

Trang 4

phút) bài học của HS)

Phiếu học tậpcủa HS

Tri thức đọc hiển và văn bản 2: Việt Nam quê hương ta (2 tiết) Hoạt động 1:

(câu trả lời củaHS)

- Hướng dẫn cáchđọc văn bản

- Hướng dẫn tìmhiểu cách gieo vần,ngắt nhịp của bàithơ

- Tìm hiểu vẻ đẹpquê hương ViệtNam

- Tìm hiểu vẻ đẹpphẩm chất conngười Việt Nam

- Hiểu tình cảm tácgiả gửi gắm

- Trách nhiệm ứngxử

- Trò chơi – thảoluận nhóm

- Thảo luậnnhóm – phiếuhọc tập

- Kĩ thuật Think– pair – share

- Kĩ thuật khăntrải bàn

Sản phẩm họctập

Sản phẩm củahọc sinh (Câutrả lời của Hs,Phiếu học tập)

Hoạt động 3:

Vận dụng (10

phút)

Củng cố kiến thứcgiúp HS khắc sâubài học

- Kĩ thuật sơ đồ

tư duy

Sản phẩm củahọc sinh (Sơ đồ

tư duy)

Đọc kết nối chủ điểm: Về bài ca dao đứng bên ni đồng, ngó bên tê

đồng…(1 tiết) Hoạt động 1: Tạo hứng thú cho Think – Pair – Sản phẩm của

Trang 5

Xác định

nhiệm vụ học

tập (5 phút)

Hs, thu hút Hs sẵnsàng thực hiệnnhiệm vụ học tập

Share học sinh (Câu

trả lời của họcsinh)

- Tìm hiểu đặcđiểm về hình ảnhtrong bài ca dao

- Tìm hiểu về nétđộc đáo của bài thơ

- Tìm hiểu về vẻđẹp quê hương quabài ca dao và cảmxúc của tác giả

- Thảo luậnnhóm

- Khăn trải bàn

- Think – pair –share

- Kĩ thuật côngnão

- Trò chơi

Sản phẩm củahọc sinh (Câutrả lời của họcsinh, Phiếu họctập)

Tri thức tiếng Việt và thực hành tiếng Việt:

Lựa chọn từ ngữ phù hợp với việc thể hiện nghĩa của văn bản (2

tiết) Hoạt động 1:

- Phát vấn

- Kĩ thuật tiachớp

Hoạt động 3: Vận dụng kiến - Thảo luận Sản phẩm học

Trang 6

Luyện tập (40

phút)

thức đã học để thựchiện các bài tậptrong sách giáokhoa

nhóm

- Kỹ thuật côngnão

- Trò chơi

tập(câu trả lời củaHS)

Hoạt động 4:

Vận dụng (10

phút)

Viết ngắn giớithiệu những hìnhảnh đẹp về quêhương Việt Nam

HS thực hiện ởnhà, nộp sảnphẩm trên kênhPadlet của lớp

Sản phẩm họctập (tranh ảnh)

Đọc mở rộng theo thể loại: Hoa bìm (1 tiết) Hoạt động 1:

Trò chơi Sản phẩm của

học sinh (Câutrả lời của HS)

- Đặc điểm thể thơlục bát được thểhiện qua bài thơ

- Tình cảm của tácgiả với quê hương

- Đặc sắc nghệthuật

- Thảo luậnnhóm

- Dạy học nêuvấn đề

- Trò chơi

Sản phẩm củahọc sinh (Câutrả lời của HS)

Trang 7

Tiết 28-29 TRI THỨC ĐỌC HIỂU VÀ VĂN BẢN 1:

NHỮNG CÂU HÁT DÂN GIAN VỀ VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG

Thời lượng: 2 tiết

Hoạt động 1: XÁC ĐỊNH NHIỆM VỤ HỌC TẬP (10 phút)

Trang 8

a Mục tiêu: Học sinh kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội

dung của bài hoc: “Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quêhương”

b Tổ chức thực hiện

* Chuyển giao nhiệm vụ: Gv có thể tổ

chức nhanh trò chơi: Khám phá vẻ đẹp

quê hương

GV cho HS xem video bài hát “Việt

Nam I love” và chiếu hình ảnh cảnh

đẹp quê hương lên màn hình

- Nghe bài hát và quan sát tranh và cho

biết: cảm nhận của bản thân em

- Quê hương có ý nghĩa như thế nào

trong lòng mỗi người?

* Thực hiện nhiệm vụ:

- HS quan sát, theo dõi, suy nghĩ

- Gv quan sát, hỗ trợ, gợi mở

* Báo cáo, thảo luận:

- HS trình bày ý kiến cá nhân

- GV gọi Hs nhận xét, bổ sung câu trả

lời của bạn

* Kết luận, nhận định:

Điểm giống nhau: Đây lànhững bức tranh về vẻ đẹp quêhương

Trang 9

- Nhận xét câu trả lời của học sinh và

kết nối đi vào hình thành kiến thức

mới:

Quê hương có một vị trí quan trọng

trong lòng mỗi người Mỗi người dân

Việt Nam đều có tình cảm thiêng liêng

gắn bó với quê hương xứ sở của mình.

Đối với những con người lao động,

nhất là người nông dân, họ đã gắn bó

mật thiết với quê hương Từ lúc cất

tiếng khóc chào đời, rồi tuổi thơ đẹp

đẽ, những công việc lao động, rồi cuộc

sống gia đình, cho tới lúc chết họ đã

sống gắn liền với làng quê Tình cảm

yêu quê hương đất nước là một truyền

thống tốt đẹp và đáng quý của dân tộc

Việt Nam Đến với bài học hôm nay,

chúng ta cùng thả hồn theo những vần

thơ lục bát viết về vẻ đẹp quê hương để

cùng lắng nghe và suy ngẫm.

Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (70 phút)

a Mục tiêu: Giới thiêụ chủ đề

- Nhận biết được số tiếng, số dòng, thanh điệu, vần, nhịp của thơlục bát

- Bước đầu nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ

- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hện quangôn ngữ văn bản

- Nêu được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử của cá nhân dovăn bản đã đọc gợi ra

2.1 Tri thức đọc hiểu

Trang 10

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về thể loại

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- Để nhận biết về đặc điểm thể thơ lục

bát về số dòng số tiếng, cách ngắt nhịp,

thanh điệu Các em đọc bài ca dao sau

và thực hiện các yêu cầu bên dưới

Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm

tương Nhớ ai dãi nắng dầm sương

Nhớ ai tát nước bên đường hôm qua.

GV yêu cầu HS đọc diễn cảm văn bản,

dựa vào tri thức Ngữ văn:

- HS thực hiện nhiệm vụ: Hs thảo luận

cặp đôi để trả lời câu hỏi

- GV mời một cặp trình bày phần thảo

luận của mình

- Các nhóm khác theo dõi góp ý, bổ

sung

- GV nhận xét và chốt lại kiến thức ghi

lên bảng hoặc sử dụng máy chiếu giúp

HS nhận biết các đặc điểm của câu thơ

6 của dòng bát kế nó, tiếngthứ 8 dòng bát vần với tiếngthứ 6 của dòng lục tiếp theo

- Cách ngắt nhịp: thơ lục bát thường được ngắt nhịp chẵn,

ví dụ như 2/2/2, 2/4/2, 4/4,

- Thanh điệu: Về thanh điệu:

là sự phối hợp thanh điệu giữacác tiếng trong một cặp câulục bát

- Các tiếng ở vị trí 1, 3, 5, 7 cóthể được phối thanh tự do

- Riêng các tiếng ở vị trí 2, 4,

6 ,8 phải tuân thủ chặt chẽtheo quy định sau: tiếng thứ 2

là thanh bằng, tiếng thứ 4 là thanh trắc; riêng trong dòng

bát, nếu tiếng thứ 6 là thanh

bằng (ngang) thì tiếng thứ 8 phải là thanh bằng (huyền) và

ngược lại

b Lục bát biến thể

Lục bát biến thể là thể thơ lụcbát được biến đổi về số tiếng,cách gieo vần, cách ngắt nhịp,cách phối hợp bằng trắc trong

Trang 11

Trong dòng chảy của thời gian thơ lục

bát luôn được sáng tạo linh động với

nhiều biến đổi mang dụng ý nghệ thuật

Sự biến đổi đó được đúc kết với tên gọi

chung là biến thể trong lục bát hay còn

gọi là lục bát biến thể Vậy lục bát biến

thể là gì?

* Chuyển giao nhiệm vụ

Dựa vào hiểu biết của em cho biết lục

bát biến thể là gì?

- Hs suy nghĩ cá nhân trả lời

* Báo cáo, thảo luận: HS trả lời câu

hỏi

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét

chốt lại kiến thức

a.Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy

ra

b Mai cốt cách, tuyết tinh thần

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn

mười.

c Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.

- Số tiếng, thanh điệu, nhịp điệu có sự

các dòng thơ

c Hình ảnh và tính biểu cảm của văn bản văn học

-Hình ảnh là một yếu tố quantrọng của thơ, giúp người đọc

“nhìn” thấy tưởng tượng rađiều mà nhà thơ miêu tả, cảmnhận qua các giác quan như:Thính giác, khứu giác, vịgiác,, thị giác, xúc giác

-Tính biểu cảm của văn bảnvăn học là khẳ năng văn bảngợi cho người đọc những cảmxúc như vui buồn, yêughét,

Trang 12

biến đổi.

Đọc đoạn thơ sau và cho biết có những

hình ảnh nào xuất hiện trong đoạn thơ?

Đoạn thơ gợi cho em cảm xúc gì?

Bầm ơi có rét không bầm

Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn

Bầm ra ruộng cấy bầm run

Chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non

HS suy nghĩ trả lời cá nhân

HS trả lời câu hỏi

GV nhận xét chốt lại kiến thức

Nhiệm vụ 2: Đọc, tìm hiểu chú thích

- GV hướng dẫn cách đọc: yêu cầu đọc

to, rõ nhắc nhở học sinh chú ý cách

ngắt nhịp, giọng điệu ca ngợi, tự hào về

quê hương của tác giả

- GV đọc mẫu thành tiếng đoạn đầu sau

đó HS thi nhau đọc thành tiếng toàn

văn bản Lưu ý HS đọc rõ lời của người

kể chuyện và lời của nhân vật

- GV cho HS dừng đọc vài phút để

thực hiện kĩ năng tưởng tượng theo câu

hỏi 1 Qua dòng ca dao này, hình ảnh

kinh thành Thăng Long hiện ra như thế

nào trong tâm trí em? Viết ra những gì

em đã tưởng tượng được

* Kết luận:

- Hình ảnh là một yếu tố quan

trọng của thơ, giúp người đọc

“nhìn” thấy, tưởng tượng cái

mà nhà thơ miêu tả, cảm nhậnqua các giác quan như: thínhgiác, khứu giác, vị giác, thịgiác, xúc giác

2 Đọc, tìm hiểu chú thích

a Đọc

HS biết cách ngắt nhịp, diễn tảtình cảm tự hào của tác giảdân gian về về vẻ đẹp quêhương

- Hình ảnh kinh thành Thăng

Trang 13

tượng đó?

GV gợi ý: Những từ ngữ miêu tả giàu

hình ảnh, gợi hình gợi tả như từ “mắc

cửi”, “bàn cờ” là những thông tin quan

trọng giúp người đọc hình dung, tưởng

tượng cụ thể về những điều tác giả

miêu tả

- Trong phần chú thích GV hướng dẫn

giải thích nghĩa của một số từ khó bằng

trò chơi: “Hái hoa dân chủ” Có bốn

cánh hoa- Mỗi cánh hoa là từ khóa cần

làm sáng tỏ Giải nghĩa được từ sẽ

được cộng 1 điểm

HS đọc theo sự hướng dẫn

Gọi HS nhân xét cách đọc của bạn

Gv nhận xét và chốt lại kiến thức

Long hiện lên với đầy đủ têngọi của 36 phố phường.Những từ ngữ như “phồn hoathứ nhất Long Thành”, “người

về nhớ cảnh ngẩn ngơ” đã gópphần thể hiện niềm tự hào về

sự đông đúc, nhộn nhịp củaphố phường Hà Nội và thểhiện tình cảm lưu luyến củatác giả khi phải xa LongThành

- Các từ: mắc cửi, bàn cờ

dường như tác giả dân gian

có hàm ý miêu tả đường phốThăng Long dọc ngang, kenđặc như các sợi chỉ mắc trênkhung cửi, như các ô vuôngtrên bàn cờ

b Chú thích

2.2 Trải nghiệm cùng văn bản:

(Sử dụng tranh, ảnh, video)

a Mục tiêu: Nắm nội dung và nghệ thuật của bốn bài ca dao để

thấy được nét đặc sắc trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, biệnpháp tu từ cũng như cảm nhận được những tình cảm mà tác giảdân gian gửi gắm

b Nội dung: HS sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành

câu trả lời câu hỏi

Trang 14

c Sản phẩm: câu trả lời cá nhân, phiếu học tập của các nhóm.

d.Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu bài ca dao

số 1

* Chuyển giao nhiệm vụ☹ Nhóm

1

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Sử dụng kỹ thuật thảo luận nhóm sau

đó HS lên thuyết trình theo các câu

hỏi

Câu 1: Hình ảnh kinh thành Thăng

Long được gợi lên trong bài ca dao

này có điểm gì đặc biệt?

Câu 2: Em hãy viết ra những vẻ đẹp

mà em tưởng tượng được về kinh

thành Thăng Long?

Gv có thể mở rộng thêm: Thực ra

con số 36 chỉ là tương đối để chỉ số

nhiều Trong thực tế các nhà nhiên

cứu đã tìm ra phố phường của kinh

thành Thăng Long nhiều hơn con số

36, …

Câu 3: Những biện pháp nghệ thuật

nào được sử dụng? Nêu tác dụng?

II Tìm hiểu văn bản

1 Bài ca dao 1

a Sự giàu có, nhộn nhịp của kinh thành Thăng Long.

- Tên phố: Hàng Bồ, Hàng Bạc,Hàng Tre,

Phố Hàng Mắm Phố Hàng Tre Phố HàngMắm

 Tên phố thường gắn liền vớiđặc trưng nghề nghiệp

- Liệt kê

- So sánh: phố - mắc cửi; bàn cờ

đường-Tác dụng: Sự sầm uất, đông

đúc, náo nhiệt, giàu có, xa hoa;phố phường dọc ngang, ken đặcnhư các sợi chỉ mắc trên khungcửi, như các ô vuông trên bàn

cờ Đồng thời thể hiện sự amhiểu về vùng đất Thăng Long

Trang 15

Câu 4: Tâm trạng, cảm xúc của tác

giả về đất Long Thành được thể hiện

qua từ ngữ nào? Đó là tâm trạng gì?

Câu 5: Qua đó em đánh giá như thế

nào về vẻ đẹp tâm hồn của tác giả

- HS lên thuyết trình về nội dung

Các nhóm theo dõi bài thuyết trình

+ Các con phố ở nước ta thường đặt

tên bằng cách lấy theo tên của các

danh nhân, những người có công lao

lớn: Phố Nguyễn Du, Nguyễn Huệ;

Hai Bà Trưng, Phan Đình Phùng…

+ Tên phố ở Thăng Long xưa

thường gắn liền với các sản phẩm

cũng như thể hiện niềm tự hàocủa tác giả dân gian về vùng đấtđược đánh giá là “Nhất kinh kì,nhì phố Hiến”

b Tâm trạng của tác giả

- Tự hào về vẻ đẹp, sự giàu sangcủa kinh thành Thăng Long –trái tim của Tổ quốc

mà như nhớ người yêu vậy

→Tác giả dân gian thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc.

Trang 16

buôn bán chính tại đó Phố Hàng

Bạc thường sẽ bán bạc, phố Hàng

Chiếu Thì bán chiếu; phố Hàng

Bông sẽ làm nghề bật bông, bán

chăn bông, đệm; Phố Hàng Gà là nơi

tập trung các cửa hàng bán các loại

gia cầm

số 2

Gv tổ chức cho HS tìm hiểu bài ca

dao số 2 Gọi 2 Hs đọc bài 2

- Nữ đọc lời hỏi

- Nam đọc lời đáp

Gvcho HS thảo luận nhóm và cử

đại diện lên thuyết trình theo nội

dung câu hỏi

Câu 1: Em có nhận xét gì về hình

thức thể loại của bài ca dao?

Câu 2: Cô gái hỏi về điều gì?

Câu 3: Câu đố của cô thể hiện điều

gì?

Câu 4: Những danh từ riêng nào

được nhắc tới trong lời đối đáp này?

Câu 5: Nội dung lời đối đáp gợi vẻ

đẹp gì của quê hương?

Câu 6: Cảm xúc của tác giả dân gian

về quê hương đất nước được thể hiện

Phần 2: Lời đáp (Người con trai)

a Lời người hỏi

- Hỏi về tên sông, tên núi có độsâu và độ cao nhất của nước ta

→ Cô gái thể hiện sự khéo léotrong cách hỏi

→ Sự hiểu biết sâu sắc về nhữngđịa danh của quê hương, đấtnước

b Lời người đáp

- Chàng trai nhắc đến những địadanh trong câu trả lời: núi LamSơn, sông Bạch Đằng

- Vì những địa danh này gắn liềnvới những chiến công lẫy lừngcủa cha ông ta trong cuộc chiếnbảo vệ bờ cõi đất nước ta: ba lầnphá tan quân xâm lược trên sôngBạch Đằng, cuộc khởi nghĩa của

Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơnchiến thắng giặc Minh Qua đó,

đã thể hiện niềm tự hào và tìnhyêu với quê hương đất nước

Trang 17

- HS trình bày bài thuyết trình của

GV cho HS thảo luận nhóm và

thuyết trình theo các nội dung

- Vẻ đẹp truyền thống của nhữngthắng cảnh nổi tiếng gắn liền với

ý nghĩa lịch sử sâu sắc của quêhương, đất nước

c Ý nghĩa của lời hỏi đáp:

- Đây là một hình thức để trai gáithử tài nhau, đo độ hiểu biết vềkiến thức địa lí, lịch sử, vănhoá…trong những cuộc hát đốiđáp

- Người hỏi biết chọn những néttiêu biểu của từng địa danh đểhỏi, người đáp hiểu rất rõ và trảlời ý của người hỏi  Từ đó đểthể hiện chia sẻ, vui chơi, giaolưu tình cảm

 Thể hiện sự yêu quí, tự hào

về quê hương, đất nước

Chàng trai cô gái cùng chung sựhiểu biết, cùng chung tình cảmvới quê hương, đất nước Đó là

cơ sở và là cách để họ bày tỏtình cảm với nhau

 Chàng trai, cô gái là nhữngngười sâu sắc, tế nhị

- Hình ảnh chàng trai cô gáichính là sự hóa thân của tác giảdân gian Tác giả dân gian thểhiện tình yêu quê hương, đấtnước thường trực trong tâm hồn,

sự tự hào về vẻ đẹp của quê

Trang 18

Câu 1: Vẻ đẹp của vùng đất Bình

Định được giới thiệu như thế nào?

Câu 2: Trong bài ca dao, tác giả dân

gian đã sử dụng biện pháp tu từ gì?

Tác dụng của biện pháp tu từ đó?

Câu 3: Qua đó thấy được tâm trạng

của tác giả khi nói về mảnh đất quê

hương?

Câu 4: Em chỉ ra đặc điểm thể thơ

lục bát qua bài ca dao này?

- HS quan sát, thảo luận nhóm sau

đó cử đại diện lên thuyết trình

- Gv quan sát, hỗ trợ, gợi mở

- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu

trả lời của bạn

-GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến

thức

hương, đất nước (trong đó có sự

tự hào về lịch sử giữ nước của

cha ông)

3 Bài ca dao số 3

a Vẻ đẹp của vùng đất Bình Định

Núi vọng Phu Đầm Thị Nại

Cù Lao xanh Món ăntruyền thống

- Vẻ đẹp của vùng đất Bình Địnhđược tác giả giới thiệu có núiVọng phu, có đầm Thị Nại, có

Cù Lao Xanh và những món ăntruyền thống

- Tác giả đã sử dụng phép điệp

từ “có” trong câu lục bát “BìnhĐịnh có núi vọng phu/ Có đầmThị Nại có Cù Lao Xanh

 Tác dụng: Điệp từ này đãgóp phần nhấn mạnh những nétđẹp đặc trưng của Bình Định và

Trang 19

số 4

GV cho HS thảo luận nhóm và

thuyết trình theo nội dung các câu

- Em có biết những câu ca dao hoặc

những câu thơ hay nào nói về Tháp

Mười không? Hãy đọc cho cả lớp

cùng nghe

- HS quan sát, thảo luận nhóm và đại

thể hiện lòng tự hào của tác giảdân gian về mảnh đất quê hương

b Tâm trạng của tác giả

- Tự hào khi nói về mảnh đấtBình Định- Vùng đất thượng tôn,thượng võ- Lịch sử đấu tranhanh hùng (Chiến công của Nghĩaquân Tây Sơn ở Đầm Thị Nại),của lòng chung thủy, sắt son củangười phụ nữ (Núi Vọng Phu),của những món ăn dân dã đặctrưng nơi đây

Đặc điểm thể loại thơ lục bát

Biểu hiện trong bài ca dao số 3

Số dòng thơ 4 dòng (2 dòng

lục, 2 dòngbát)

Số tiếngtrong từngdòng

Mỗi dòng lục

có 6 tiếng, mỗidòng bát có 8tiếng

Vần trongcác dòng thơ

Phu-cù; anh- canh

xanh-Nhịp thơ củatừng dòng

Dòng 1:2/4Dòng 2: 4/4Dòng 3: 4/2Dòng 4: 4/4

4 Bài ca dao số 4

Vẻ đẹp của vùng Tháp Mười

- Câu lục như một tiếng gọi, lời

mời mọi người về vùng Đồng

Trang 20

diện nhóm lên thuyết trình

- GV quan sát, hỗ trợ, gợi mở

- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu

Tháp Mười đẹp nhất bông sen Việt Nam đẹp nhất có tên Bác

Hồ

2.3 Tìm hiểu phần tổng kết

- GV đặt các câu hỏi gợi mở cho HS trả

lời cá nhân

Trình bày giá trị nội dung và nghệ

thuật của chùm câu hát dân gian về vẻ

đẹp quê hương

- HS quan sát, theo dõi câu hỏi, suy

nghĩ và trả lời câu hỏi

- GV quan sát, hỗ trợ, gợi mở

- GV gọi Hs nhận xét, bổ sung câu trả

2 Nghệ thuật:

-Thể thơ lục bát truyền thống

- Những hình ảnh giàu sứcbiểu cảm

Trang 21

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến

thức

- Sử dụng thành công biệnpháp tu từ để làm nổi bật vẻđẹp của quê hương, đất nước

Hoạt động 3: LUYỆN TẬP (10 phút)

a Mục tiêu: Củng cố kiến thức giúp HS khắc sâu bài học.

- HS báo cáo kết quả Các Hs khác

nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 (Phần Luyện tập) Bài 3: VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG

Tiết: 33-34 Văn bản: NHỮNG CÂU HÁT DÂN GIAN VỀ VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG

Trang 22

Câu thơ gợi lên hình ảnhkinh thành Thăng Longđông đúc, nhộn nhịp, giàucó.

2 Sâu nhất là sông Bạch Đằng/

ba lần gặc đến/ ba lần gặctan

Thể hiện được vẻ đẹp vàniềm tự hào về lịch sử quêhương

3 Có đầm Thị Nại, có cù lao

Xanh

Điệp từ “có”, biện phápliệt kê thể hiện long tựhào về những cảnh đẹpquê hương gắn liền vớilịch sử

4 Tôm sẵn bắt, trời sẵn ăn Thể hiện sự trù phú, giàu

có của thiên nhiên bantặng người dân ThápMười

Trang 24

Tiết 30-31 VĂN BẢN 2: VIỆT NAM QUÊ HƯƠNG TA

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực

hiện nhiệm vụ học tập của mình và dẫn dắt vào bài mới

b Tổ chức thực hiện:

- Tổ chức cuộc thi “Bài hát quê

hương”, Gv chia lớp thành 4 nhóm, Gv

cho các nhóm nghe những bài hát quen

thuộc về quê hương Các nhóm sẽ đoán

tên bài Nhóm nào đoán đúng và nhiều

nhất sẽ chiến thắng

Các bài hát: Quê hương, Thương về

miền Trung, Nhớ mùa thu Hà Nội, Sài

Gòn đẹp lắm, Hãy đến với con người

Việt Nam, Hello Việt Nam, Việt Nam I

- Hs trình bày ý kiến cá nhân

- Gv gọi Hs nhận xét, bổ sung câu trả

Hạ Long vì đây là vùng biểntuyệt đẹp, được UNESCO hailần công nhận là di sản thiênnhiên của thế giới

Trang 25

- Quê hương Việt Nam ta với biết bao

cảnh sắc vô cùng tươi đẹp đã đi vào

bao bài hát, còn đến với bài học này

các em sẽ tìm hiểu vẻ đẹp quê hương

qua những vần thơ lục bát…….

Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (70 phút)

a Mục tiêu: Giới thiêụ chủ đề

- Những nét tiêu biểu về nhà thơ Nguyễn Đình Thi

- Vẻ đẹp cảnh sắc thiên nhiên và vẻ đẹp của con người Việt Nam

…

- Đặc điểm của thơ lục bát được thể hiện trong văn bản “Việt

Nam quê hương ta”.

- Nhận biết được các đặc điểm của thể thơ lục bát: số tiếng, số

dòng, thanh điệu, vần, nhịp của thơ lục bát

b Nội dung: Hướng dẫn học sinh trải nghiệm cùng văn bản Gv

tổ chức cho Hs thảo luận theo hình thức nhóm đôi, nhóm 4-6 họcsinh, phương pháp gợi mở, kĩ thuật khăn trải bàn để tìm hiểu về người kể chuyện, nhân vật, chủ đề

c Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh, các phiếu học tập, kết

quả tổ chức các trò chơi,… d Tổ chức thực hiện:

2.1 Trải nghiệm cùng văn bản:

a Mục tiêu: HS nêu được những nét chính về nhà thơ Nguyễn

Đình Thi và bài thơ “Việt Nam quê hương ta”.

Nhiệm vụ 1: Đọc, tìm hiểu về nhà thơ Nguyễn Đình Thi

- Gv yêu cầu Hs đọc SGK và sử dụng

kĩ thuật đàm thoại gợi mở

? Nêu những hiểu biết của em về nhà

thơ Nguyễn Đình Thi?

I Trải nghiệm cùng văn bản

1 Tác giả:

- Nguyễn Đình Thi (1924 –2003)

- Sinh ở Luông- phơ- ra- bang(Lào)

Trang 26

Gv hướng dẫn Hs đọc và tìm thông tin.

Hs quan sát SGK

Đại diện Hs trả lời

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu sơ lược về văn bản

- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu Hs

đọc

- Gv sử dụng phương pháp đàm thoại

gợi mở giao nhiệm vụ:

1 Tám dòng thơ này giúp em hình

dung gì về phong cảnh và con người

Việt Nam?

2 Những dòng thơ này gợi cho em

nghĩ đến đặc điểm nào của truyền

thống dân tộc?

- Hs đọc văn bản, suy nghĩ trả lời

- Gv chỉnh cách đọc cho Hs (nếu cần)

- Theo dõi, hỗ trợ Hs trong hoạt động

- Đại diện HS trả lời

Trang 27

hình dung đến phong cảnh đất

nước hữu tình có những cánh

đồng lúa trải dài thẳng cánh cò

bay, những dãy núi bồng bềnh

trong mây

Đất nước Việt Nam còn có những

những người dân bao đời nay cần cù,

chịu khó, vất vả một nắng hai sương

trên đồng ruộng, Họ cũng chịu nhiều

thương đau, trải qua bao cuộc chiến

tranh ác liệt và những mất mát hi sinh

2 Những câu thơ này gợi cho em nghĩ

đến truyền thống anh hùng, anh dũng

trong đấu tranh của nhân dân Những

người dân lành khi kẻ thù xâm lăng, họ

sẵn sàng vùng lên chiến đấu để bảo vệ

- Gv sử dụng kĩ thuật đàm thoại gợi mở

? Xác định và chỉ ra PTBĐ chính và thể thơ trong

bài thơ?

Gv hướng dẫn Hs hoàn thành nhiệm vụ

- Yêu cầu Hs trả lời

- Hướng dẫn Hs cách trình bày (nếu cần)

- Thể thơ: Lụcbát

Trang 28

* Chuyển giao nhiệm vụ: Trò chơi “Em tập làm thủ môn”

- Gv hướng dẫn HS cách tham gia trò chơi để giúp

HS ôn lại kiến thức về thể thơ lục bát

- Chia lớp ra làm 6 nhóm:

- Yêu cầu các em ở mỗi nhóm đánh số 1,2,3,4,5,6.

- Trò chơi có 6 vòng tương ứng 6 câu hỏi nhắc lạikiến thức bài cũ Một câu hỏi sẽ có 4 đáp án Khigiáo viên đọc câu hỏi xong, nhạc sẽ vang lên đểtính giờ (15giây) Khi nhạc kết thúc, mỗi nhóm sẽgiơ lên đáp án của nhóm mình Nếu đội nào có đáp

án đúng sẽ được nhận 1 quả bóng Kết thúc trò chơinhóm nào có số bóng nhiều nhất sẽ giành chiếnthắng

- Hệ thống câu hỏi:

1 Cặp câu thơ lục bát mỗi dòng có mấy tiếng?

2 Tiếng bằng là tiếng có dấu thanh gì?

3 Tiếng trắc là tiếng có dấu thanh gì?

4 Quy tắc gieo vần trong thơ lục bát như thế

Trang 29

- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau

2.2 Tìm hiểu nội dung:

a Mục tiêu:

- Tìm được những cách gieo vần và ngắt nhịp của bốn dòng thơđầu

- Đánh giá chung về thể thơ lục bát

- Tìm được chi tiết miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước Việt Nam

- Tìm được chi tiết miêu tả vẻ đẹp con người Việt Nam

- Rút ra bài học cho bản thân từ nội dung bài học

- Hiểu được tình cảm của tác giả

- Bồi dưỡng tình cảm, thái độ đối với quê hương

Nhiệm vụ 1: Tìm được những cách gieo vần và ngắt nhịp

nhịp của bốn dòng thơ đầu bằng cách

điền vào mô hình trong phiếu học tập

Trang 30

Bát

Hs:

- Thảo luận nhóm 3 phút và ghi kết

quả ra phiếu học tập nhóm (phần việc

- Các nhóm khác theo dõi, quan sát,

nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho nhóm

bạn

- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc

của từng nhóm, chỉ ra những ưu điểm

- Gv sử dụng kĩ thuật Think-pair-share

và giao nhiệm vụ cho nhóm đôi Hs trả

lời những câu hỏi sau vào bảng biểu

Gv gợi ý theo các câu hỏi:

2.Vẻ đẹp thiên nhiên

Trang 31

- Hs đại diện 1 nhóm lên trình bày sản

phẩm

- Các nhóm khác theo dõi, quan sát,

nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu

Những hình ảnh tiêu biểu

Màu sắc

Biện pháp nghệ thuật

- Hìnhảnh:

+ “biểnlúa”

+ “cánhcò”

+ “mâymờ”

+ “núiTrườngSơn”

+”hoathơm quảngọt”

+ Màuxanhcủa lúa,núi non,nềntrời

+ Màutrắngcánhcò,mây

+ Màucủa hoathơmquảngọt

+ Ẩn dụ: Biểnlúa

+ So sánh: Mênh mông biển lúađâu trời đẹp hơn

 Bức tranh thiênnhiên tươi đẹp, yên bình,mênh mông, khoáng đạt.Nền cảnh đặc trưng củaViệt Nam

Trang 32

nghệ thuật tác giả sử dụng trong bài

chúng ta có thể thấy hiện lên là một

bức tranh thiên nhiên tươi sáng, trù phú

và bình dị làm ta thêm yêu thêm

trân trọng quê hương mình

Nhiệm vụ 3: Vẻ đẹp của con người Việt Nam

- Gv chia lớp thành 6 nhóm

- Gv sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn yêu

cầu học sinh trả lời hai câu hỏi sau:

+ Nhóm 1,2,3 tìm hiểu khổ hai và ba

(từ Quê hương biết mấy thân yêu…lại

hiền như xưa)

+ Nhóm 4, 5, 6 tìm hiểu khổ bốn và

năm (từ Việt Nam đất nắng chan hòa…

dệt nghìn bài thơ).

1 Tìm những vẻ đẹp của con người

Việt Nam và nêu tác dụng của hình

ảnh, từ ngữ đặc sắc được dùng để khắc

hoạ vẻ đẹp của con người Việt Nam

2 Tác giả đã sử dụng những biện pháp

nghệ thuật gì khi tái hiện hình ảnh của

con người Việt Nam

3 Vẻ đẹp con người Việt Nam

- Chịu thương chịu khó:

+ “Mặt người vất vả in sâu”+ “chịu nhiều thương đau”

bùn.” → Chăm chỉ, chânchất → Màu sắc quen thuộcngười nông dân Việt Nam.+ “nuôi những anh hùng”

→ Chăm chỉ phục vụ chiếnđấu và cuộc sống

- Bất khuất anh hùng:

+ “Chìm trong máu lửa vùngđứng lên” → Biện pháp nóiquá → Không khuất phụctrước khó khăn

+ “Đạp quân thù xuống đấtđen” → Căm thù quân giặc

- Hiền lành, ân tình, thủy

Trang 33

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

- Gv tổ chức hoạt động

- HS trình bày sản phẩm thảo luận, Hs

khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của

Dân tộc Việt Nam với những vẻ đẹp

đặc trưng về phẩm chất tinh thần từ bao

đời nay đã được nhà thơ khắc họa rõ

nét……

chung:

+ Hiền lành: “hiền nhưxưa” → Người dân Việt Namluôn hiền lành, chỉ khi đấutranh mới kiên cường, bấtkhuất

+ Yêu nước → Đấu tranh vìdân tộc, đuổi quân xâm lược.+ Chung thủy: “Yêu ai yêutrọn tấm tình thủy chung.”

- Tài năng:

+ “Trăm nghề trăm vùng”.+ “Dệt thơ trên tre”

- Nghệ thuật: So sánh “Tayngười như có phép tiên”

=> Con người Việt Nam nổibật với vẻ đẹp giản dị, chịuthương, chịu khó cùng nhữngphẩm chất tốt đẹp kiên cường,bất khuất, thủy chung và tàinăng khéo léo

Nhiệm vụ 4: Tình cảm của tác giả dành cho quê hương và con người Việt Nam

Trang 34

Làm việc nhóm

Hãy chỉ ra một số từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm của tác giả đối với quê

hương, đất nước

? Tình cảm của tác giả đối với quê

hương, đất nước được thể hiện như thế

nào trong văn bản? Hãy chỉ ra một số

- Hs trình bày sản phẩm thảo luận, Hs

khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của

Tình cảm của tác giả đối với quê

hương xuất phát từ những điều nhỏ bé

nhất, đáng trân trọng……

đất nước, quê hương+Bao nhiêu đời đã chịu nhiều đau thương

+Mặt người vất vả in sâu

 Sự đồng cảm với những vất vả, hi sinh của người dân

Tình cảm của tác giả

Trang 35

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN

- Gv sử dụng kĩ thuật đàm thoại gợi mở

chuyển giao nhiệm vụ: Văn bản trên

gợi cho em suy nghĩ và cảm xúc gì về

con người và cảnh sắc quê hương?

Bản thân em cần có trách nhiệm gì đối

với quê hương đất nước?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

- Hs phát biểu ý kiến

- Gv quan sát, định hướng

- HS trình bày ý kiến; lắng nghe, quan

+ Tự hào về vẻ đẹp của đấtnước, con người Việt Nam+ Kế thừa, phát huy nhữngmặt tích cực

+ Giới thiệu, quảng bá quêhương đất nước cho bạn bè + Ra sức học tập, rèn luyện đểtrở thành người có ích…

Hoạt động 3: LUYỆN TẬP (10 phút)

a Mục tiêu: Củng cố nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Chia lớp thành 6 nhóm

- Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt đặc trưng nghệ

thuật và giá trị nội dung của bài thơ

Học sinh khái quát lạiđược

- Vẻ đẹp cảnh sắc thiênnhiên

- Vẻ đẹp con người

- Nghệ thuật

- Tình cảm của tác giả

Trang 36

- Đại diên các nhóm lên trình bày sản phẩm.

- Hs và Gv nhận xét

- Gv nhận xét, chốt ý

Trang 37

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Bài 3: VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG

Tiết: 35-36 Văn bản 2: Việt Nam quê hương ta

g

Câu

Trang 39

Tiết 32 ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM:

VỀ BÀI CA DAO ĐỨNG BÊN NI ĐỒNG, NGÓ BÊN TÊ

ĐỒNG…

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực

hiện nhiệm vụ học tập của mình, dẫn dắt vào bài học

- GV chuyển giao nhiệm vụ: GV cho

học sinh xem video về cánh đồng lúa.

- GV sử dụng kĩ thuật Think – Pair –

Share, yêu cầu học sinh chia sẻ cảm

nhận

- Khuyến khích HS đọc vài câu ca dao,

bài thơ, bài hát về cánh đồng lúa

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

* Thưc hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận, trao đổi

* Báo cáo, thảo luận

Cây lúa là loại cây lương thực quan

trọng nhất trong đời sống của người

Việt Nam chúng ta Có lẽ vì thế mà từ

xa xưa, cây lúa đã đi vào thơ ca bằng

những dòng thơ lục bát ngọt ngào, sâu

lắng như vậy

- Học sinh quan sát video vàchia sẻ cảm nhận: cánh đồnglúa rộng mênh mông, bát ngát,xanh mơn mởn, tươi tốt…

Trang 40

Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (30 phút) 2.1 Trải nghiệm cùng văn bản

a) Mục tiêu: Hướng dẫn HS cách đọc và nắm được nội dung cơ

bản của văn bản

b) Tổ chức thực hiện

* Chuyển giao nhiệm: GV hướng dẫn HS cách đọc diễn cảm

thể hiện được cảm xúc thích thú, tự hào

* Thực hiện nhiệm vụ: HS đọc theo nhóm, mỗi HS đọc một

đoạn rồi chuyển HS khác

* Báo cáo, thảo luận: HS đọc văn bản, nhận xét cách đọc

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét cách đọc của HS

2.2 Tìm hiểu nội dung kết nối chủ đề

a) Mục tiêu

- Vận dụng kĩ năng đọc để hiểu và cảm nhận được nội dung, ý

nghĩa và những nét mới trong cảm xúc của tác giả Bùi Mạnh Nhịkhi viết về một bài ca dao thuộc Văn học dân gian Việt Nam

- Liên hệ, kết nối với VB “Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương”, “Việt Nam quê hương ta” để hiểu hơn về chủ điểm

Vẻ đẹp quê hương.

b) Tổ chức thực hiện

2.2.1 Tìm hiểu nội dung bài viết

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu cảm nhận về

vẻ đẹp của bài ca dao

- Gv chuyển giao nhiệm vụ: GV sử

dụng kĩ thuật khăn trải bàn, cho Hs

thảo luận 6 nhóm, trả lời câu hỏi sau:

? Theo tác giả Bùi Mạnh Nhị,

những hình ảnh đặc sắc nào của quê

hương đã được khắc họa qua bài ca

dao “Đứng bên ni đồng, ngó bên tê

1 Cảm nhận về vẻ đẹp của bài ca dao.

a Vẻ đẹp về nội dung

- Hai hình ảnh đặc sắc củaquê hương đã được khắc hoạ:+ Cánh đồng lúa bao la, trùphú, tốt tươi, đầy sức sống + Trên nền thiên nhiên đó là

vẻ đẹp của người con gái trẻtrung, phơi phới, duyên dáng,

Tiêu đề	Vẻ Đẹp Quê Hương
Trường học	Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Bài học
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	94
Dung lượng	7,19 MB