+ Nguồn gốc xã hội: TH ra đời khi nền sản xuất xh có sự phân công lao động, xuất hiện giai cấp có đối kháng đấu tranh giai cấp Vai trò của triết học Triết học Mác – Lênin là thế giới qua
Trang 1Câu 1: Chủ nghĩa duy vật và các hình thfíc của chủ nghĩa duy vật
1 3 nội dung chính chủ nghĩa duy vật là gì ? các hình thfíc của chủ nghĩa duy vật,
vì sao chủ nghĩa duy vật biện chfíng là hình thfíc phát triển cao nhất của chủ nghĩa duy vật?
a Quan niệm về chủ nghĩa duy vật=> Là 1 trong những trường phái triết học lớn trong lịch sfí, bao gồm toàn bộ các học thuyết triết học được xây dựng trên lập trường duy vật trong việc giải quyết các vấn đề triết học Vật chất có trước và quyết định ý thfíc vật chất là tính thfí nhất vật chất tinh thần là tính thfí 2, thừa nhận minh chfíng rằng bản chất và cơ sở một tồn tại trong giới tự nhiên và xã hội là vật chất
Câu 1: Chủ nghĩa duy vật và các hình thfíc cơ bản của chủ nghĩa duy vật?
- Khái niệm: Chủ nghĩa duy vật cho rằng giới vật chất, giới tự nhiên là cái có trước và
quyết định ý thfíc của con người, giải thích mọi hiện tượng của thế giới bằng nguyên nhân vật chất Chủ nghĩa duy vật có 3 hình thfíc cơ bản:
1 Chủ nghĩa duy vật chất phác: là kết quả nhận thfíc của các triết gia duy vật thời cổ
đại( tồn tại cở cả trong triết học phương đông (trong triết học Ấn Độ và Trung Quốc)và phương tây(trong triết học hy lạp )) thừa nhận tính thfí nhất của vật chất nhưng đồng nhất vật chất với một hay một số chất cụ thể của vật chất, coi đó là thực thể đâu tiên là bản nguyên của vũ trụ và đưa ra những kết luận còn mang nặng tính trực quan, ngây thơ,chất phác
#VD: Quan niệm của Talet xem vật chất( xem bản nguyên sự tồn tại) là nước, Hêraclit
xem vật chất là lfía, thuyết ngũ hành ở Trung Hoa, Đêmôcrit cho rằng vật chất là nguyêntfí Trong triết học Trung Quốc là ngũ hoành ( kim mộc thủy hỏa thổ),
Tuy còn nhiều hạn chế chủ nghĩa duy vật thời cổ đại về cơ bản là đúng vì nó lấy bản thânvật chất của giới tự nhiên đề giải thích cho giới tự nhiên, nó không cậu nguyện vào vị thần linh hay đấng sáng tạo nào để giải thích thế giới
2 Chủ nghĩa duy vật siêu hình: là hình thfíc cơ bản thfí 2 trong lịch sfí của chủ nghĩa
duy vật, thể hiện khá rõ ở các nhà triết học tky XV đến tky XVIII mà điển hình là tky XVII, XVIII , chúng ta lưu ý rằng đây là thời kỳ mà cơ học cổ điển và khoa học thực nghiệm đạt đường thành công lớn ảnh hưởng sâu sắc đến nền triệt học, Cho nên Chủ nghĩa duy vật chịu sự tác động mạnh mẽ của tư duy siêu hình, cơ giới, nhìn thế giới như một bộ máy khổng lồ mà mỗi bộ phận cấu tạo nên nó đều ở trạng thái biệt lập và tĩnh lại Tuy không phản ánh đúng hiện thực trong toàn cục, nhưng đã góp phần đẩy lùi thế giới quan duy tâm, tôn giáo
#VD: Thành công kỳ diệu của Newton trong nghiên cfíu cấu tạo và thuộc tính của các
vật thể vật chất vĩ mô – bắt đầu tính từ nguyên tfí trở lên Bêcơn và các nhà duy vật Pháptky XVIII
3 Chủ nghĩa duy vật biện chfíng: do C Mác và ăngghen xây dựng vào cuối những
năm của tky XIX, sau đó được Lênin kế thừa và phát triển Kế thừa tinh hoa từ các học thuyết triết học trước đó và sfí dụng triệt để thành tựu khoa học, chủ nghĩa duy vật biện chfíng là đỉnh cao trong phát triển chủ nghĩa duy vật, đã phản ánh hiện thực đúng như
chính bản thân nó tồn tại, là học thuyết về mối liên hệ phổ biến và về sự phát triển dưới
hình thfíc hoàn bị nhất Chủ nghĩa duy vật biện chfíng là công cụ nhận thfíc và cải tạo thế giới
Đây là hình thfíc cao nhất/ hoàn hảo nhất.
Trang 2? Câu hỏi có thể :
Trang 3So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa 3 hình thfíc của chủ nghĩa duy vật
- Giống: Đều là chủ nghĩa duy vật và cho rằng bản nguyên của thế giới là vật chất, vật chất là cái có trước và vật chất quyết định ý thfíc
? Tại sao có thể nói chủ nghĩa duy vật biện chfíng là hoàn hảo nhất
Chủ nghĩa duy vật biện chfíng là hình thfíc phát triển cao nhất của chủ nghĩa duy vật trong lịch sfí Với sự kế thừa tinh hoa của các học thuyết triết học trước đó và tổng kết sfí dụng thành tựu khoa học kỹ thuật đương thời để làm rõ các khái niệm phạm trù quy lật của mình và có sự thống nhất giữa chủ nghĩa duy vật và khoa học giữa chủ nghĩa duy vật và biện chfíng, trước đó CNDV và phép biện chfíng tách rời nhau Cho niên triết học Mác nói riêng và triết học nói chung không chỉ nhận thfíc thế giới, giải thích thế giới
mà điều quan trọng nhất là cải tạo thế giới Cũng như CNDVBC khắc phục được hạn chếcủa 2 CNDV trước đó chủ là chủ nghĩa duy vật chất phát và chủ nghĩa duy vật siêu hình, phản ánh đúng đắn hiện thực khách quan trong mối liên hệ phổ biến và sự phát triển Toàn bộ hệ thống quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chfíng được xây dựng dựa trên
cơ sở lý giải một cách khoa học về vật chất, ý thfíc và mối quan hệ biện chfíng giữa vật chất và ý thfíc Với việc sáng tạo ra chủ nghĩa duy vật lịch sfí C Mác đã chỉ ra được cái quy luật hình thành, vận dộng và phát triển của xã hội và lịch sfí loài người Chính vì vậyĂngghen đã khẳng định rằng giống như Đác Uyn trong khoa học tự nhiên đã tìm ra quy luật phát triển của thế giới hữu cơ, Mác đã tìm ra được quy luật phát triển của lịch sfí loàingười, Mác và Ăngghen đã chfíng mình một cách khoa học rằng sự ra đời phát triển và cũng như sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản là tất yếu khách quan đồng thời thắng lợi củachủ nghĩa cộng sản là 1 tât yếu khách quan
Trang 4Câu 2: Vai trò của chủ nghĩa Mác Lênin trong đời sống xã hội và trong sự nghiệp đổi mới
ở VN hiện nay
Khái lược về triết học
Triết học là hệ thống tri thfíc lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí, vai
trò của con người trong thế giới ấy Triết học nghiên cfíu về các câu hỏi chung và cơ bản
về sự tồn tại, kiến thfíc, giá trị, lý trí, tâm trí và ngôn ngữ Những câu hỏi như vậy
thường được đặt ra là vấn đề cần nghiên cfíu hoặc giải quyết Phương pháp triết học bao gồm đặt câu hỏi, thảo luận phê bình, lập luận hợp lý và trình bày có hệ thống
Nguồn gốc:
+ Ngồn gốc nhận thfíc: TH xuất hiện khi tư duy của con người của con người phát triển đến 1 trình độ nhất định Tư duy con người đạt đến trình độ khái quát hóa trừu tượng hóacao, chỉ khi đó con người mới rút ra được cái chung của vô vàn sự kiện riêng lẻ
Triết học tri thfíc bao trùm là khoa học của mọi khoa học có sfí mạng là mang trong mình nó mọi trí tuệ của nhân loại Nhà triết học Talet cũng là nhàhình học nhà toán học, hay nhà triết học Pytago Cho thấy rằng triết học và các khoa học riêng lẻ có mối quan hệ chặt chẽ Chính sự phát triển khoa học cụ thể góp phần hình thành nên thế giới quan phương pháp luận khoa học
+ Nguồn gốc xã hội: TH ra đời khi nền sản xuất xh có sự phân công lao động, xuất hiện giai cấp có đối kháng đấu tranh giai cấp
Vai trò của triết học
Triết học Mác – Lênin là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho con người trong nhận thức và thực tiễn
Các nguyên lý, phạm trù quy luật của Triết học Mác-Leenin giúp cho con người định hướng trong tất cả mọi trường hợp (trong nhận thfíc và hoạt động thực tiễn)
Giúp con người khi bắt tay vào nghiên cfíu và hoạt động cải biến sự vật bao giờ cũng xuất phát từ một lập trường nhất định, thấy được phương hướng vận động chung của
đối tượng, xác định được sơ bộ các mốc cơ bản mà việc nghiên cfíu hay hoạt động cải biến sự vật phải trải qua, có được phương hướng đặt vấn đề và giải quyết vấn đề
Chính ở đây thể hiện giá trị định hướng - một trong những biểu hiện cụ thể chfíc năng phương pháp luận của triết học
Thfí 2: Để có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề cụ thể, phải luôn xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chfíng Cần tránh 2 thái cực sai lầm:
+ Nếu xem thường triết học thì sẽ sa vào tình thái mò mẫm tùy tiện dễ bằng lòng với nhừng biện pháp cụ thể nhất thời, đi đến chỗ mất phương hướng, thiếu nhìn xa trông rộng, chủ đọng sáng tạo
+ nếu tuyệt đối hóa vai trò của triết học thì sẽ sa vào chủ nghĩa giáo điều, ápdụng một cách máy móc những nguyên lý, quy phạm, phạm trù chung của triết học màkhông căn cfí tình hình cụ thể
Thfí 3: theo tinh thần chủ nghĩa của triết học mác – leenin, mỗi nguyên lý chung đều phải được xem xét theo quan điểm lịch sfí; gắn liền với các nguyên lý khác, gắn liền với kinh nghiệm cụ thể của lịch sfí’
Trang 5#VD: Giải quyết vấn đề tôn giáo
Trong thực tế, việc giải quyết các vấn đề trong những năm đầu thời kỳ đổi mới ở Việt Nam không nằm ở những vấn đề cụ thể, mà bắt nguồn từ những quan điểm lớn làm
cơ sở cho việc giải quyết những vấn đề cụ thể lúc bấy giờ chưa hoàn toàn rõ ràng, nhất quán
Đây chính là vấn đề của triết học và việc nghiên cfíu, giải quyết những vấn đề về quan điểm sẽ cung cấp cơ sở lý luận đúng đắn định hướng cho việc giải quyết một cách
có hiệu quả tất cả những vấn đề cụ thể Đó là sự đóng góp vào việc giải quyết những vấn
đề rất thiết thực, cụ thể, bfíc bách của cuộc sống
Tuy nhiên, kết luận của nghiên cfíu triết học không phải là lời giải đáp trực tiếp,
cụ thể cho từng vấn đề cụ thể, mà là cơ sở cho việc xác định những lời giải đáp trực tiếp,
cụ thể ấy
Triết học Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học và cách mạng để phân tích xu hướng phát triển của xã hội trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại phát triển mạnh mẽ
Bản chất của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại là sự cải biến vềchất các lực lượng sản xuất trên cơ sở tri thfíc khoa học ngày càng trở thành lực lượngsản xuất trực tiếp Kết quả của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đãđưa loài người bước vào thế kỉ XXI với những vấn đề nhận thfíc mới rất cơ bản vàsâu sắc
Triết học Mác- Lê nin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học cách mạng để phân tích xu hướng vận động, phát triển của thế giới trong bối cảnh toàn cầu hóa.Thấy được mối liên hệ phổ biến, sự vận động, phát triển của thế giới mang tính quy luật
TGQ và PPLDVBC
Cuộc CMKH và công nghệ hiện đại, xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa cùng với những vấn đề toàn cầu đang làm cho tính chỉnh thể của TG tăng lên, hợp tác và đấu tranhtrong xu thế cùng tồn tại hòa bình
Tky XXI, trên TG vẫn tồn tại và phát triển trong mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn giữa lợi ích của giai cấp tư sản với lợi ích của tuyệt đại đa số loài người đang hướng đến mục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Để thực hiện mục tiêu cao
cả đó, loài người phải có lý luận khoa học và cách mạng soi đường Lý luận đó chính là chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và triết học Mác-Lênin nói riêng
Triết học Mác – Lênin là cơ sở lý luận khoa học của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên thế giới và sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Thf í 1: Đảng cộng sản luôn xuất phát từ thế giới quan phương pháp luận của triết học
Mác Leenin để thực hiện đổi mới ở VN Nếu không trung thành và trên cơ sở của chủ
Trang 6nghĩa Mác-Lênin để đổi mới tư duy, nhất là tư duy lý luận thì sẽ không có sự nghiệp đổimới
thành công
Thf í 2: Thế giới quan triết học Mác- Lenin giúp đảng cộng sản VN nhìn nhận rõ con đường đi lên xá hội chủ nghĩa xã hội trong giai dodnaj mới, đánh giá đúng đắn bối cảnh thế giới, các mối quan hệ quốc tế, xu hướng thời đại , thực trạng tình hình đất nước và
cocn đường phát triển trong tương lai
Thf
í 3: Triết học cung cấp phương pháp luận để giải quyết đúng đắn những vấn
đề đặt ra và phát sinh trong thực tiễn đổi mới ở VN hiện nay Đòi hỏi Đảng phải luôn quán triệt nguyên tắc khách quan toàn diện , lịch sfí cụ thể, phát triển,… trong quá trình đổi mới
Trong bối cảnh CNXH hiện thực lâm vào thoái trào cần phải có 1 cơ sở TGQ, PPLKH, CM để lý giải, phân tích sự khủng hoảng, xu thế phát triển của CNXH thế giới
và phương hướng khắc phục để phát triển
Sự nghiệp đổi mới toàn diện ở VN tất yếu phải dựa trên cơ sở lý luận KH, trong
đó hạt nhân là phép BCDV Công cuộc đổi mới toàn diện XH theo định hướng XHCN được mở đường bằng đường lối tư duy lý luận, trong đó có vai trò của TH Mác – Lênin
TH phải góp phần tìm được lời giải đáp về con đường đi lên CNXH ở VN, đồng thời qua thực tiễn để bổ sung phát triển tư duy lý luận về CNXH
Vai trò TGQ, PPL của triết học Mác – Lênin thể hiện đặc biệt rõ đối với sự nghiệpđổi mới ở Việt Nam đó là đổi mới tư duy Một trong những điểm nhấn của TGQ, PPL triết học Mác – Lênin chính là vấn đề thực tiễn, đó là phương pháp biện chfíng Đó chính
là những yếu tố đã góp phần xây dựng lý luận về đổi mới, về con đường đi lên chủ nghĩa
xã hội, về thời kỳ quá độ, về xây dựng kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa,
về mô hình chủ nghĩa xã hội, về các bước, cách thfíc đi lên chủ nghĩa xã hội… đó chính
là thế giới quan mới của sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam
Thế giới quan triết học Mác – Lênin đã giúp chúng ta đánh giá bối cảnh mới, đánh giá cục diện thế giới mới, các mối quan hệ quốc tế, xu hướng thời đại, thực trạng tình hình đất nước và con đường phát triển trong tương lai Thế giới quan triết học Mác –Lênin đã chỉ ra logic tất yếu của sự phát triển xã hội loài người là chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa tư bản trước sau cũng sẽ được thay thế bởi một chế độ tốt hơn, công bằng hơn; conngười được phát triển toàn diện Thế giới quan triết học Mác – Lênin đã giúp xác định tính đúng đắn của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
Nếu như thế giới quan triết học Mác – Lênin giúp chúng ta xác định con đường, bước đi, thì phương pháp luận của triết học Mác- Lênin giúp chúng ta giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực tiễn đổi mới hơn 30 năm qua
Bước vào thế kỷ XXI, những điều kiện lịch sfí đã quy định vai trò của triết học Mác– Lênin ngày càng tang Điều đó đòi hỏi phải bảo vệ phát triển triết học Mác – Lênin để phát huy tác dụng và sfíc sống của nó đối với thời đại và đất nước
Vì sao nói sư ra đời của triết học Mác là bước ngoặt cách mạng trong lịch sư triết học?
Khái quát hiện thực xã hội, kinh nghiệm của phong trào công nhân và những thành tựu của khoa học tự nhiên, nghiên cfíu có phê phán những tư tưởng triết học trước đó, Mác
và Ăngghen đã sáng tạo ra triết học của mình, thực hiện một bước ngoặt cách mạng tronglịch sfí triết học Điều đó thể hiện ở những nội dung sau đây:
Trang 7-Triết học Mác ra đời lần đầu tiên đem lại cho giai cấp vô sản một hệ tư tưởng; một lý luận dẫn đường thực hiện bước giải phóng giai cấp vô sản về mặt tinh thần Mác cho rằng, nếu trái tim của sự giải phóng nhân loại là giai cấp vô sản, thì khối óc sự giải phóng
đó là triết học của giai cấp vô sản, là thế giới quan của nó Triết học Mác là vũ khí lý luận chung cấp cho giai cấp vô sản những công cụ nhận thfíc và cải tạo thế giới, cho nên Mác viết: “giống như triết học tìm thấy ở giai cấp vô sản là một vũ khí vật chất, giai cấp
vô sản tìm thấy ở triết học là một vũ khí tinh thần” Như vậy, với sự ra đời ở triết học Mác, phong trào vô sản đã có một bước ngoặt, từ chỗ là một phong trào tự phát, chưa có
lý luận, bị lệ thuộc vào tư tưởng, nó trở thành một phong trào tự giác, có lý luận và độc lập về tư tưởng
-Với sự ra đời của triết học Mác, lần đầu tiên thực tiễn trở thành phạm trù trung tâm của triết học Điều đó làm biến đổi tận gốc vai trò xã hội của triết học và khắc phục được những thiếu sót căn bản của triết học trước kia Trung tâm chú ý của triết học Mác khôngchỉ là giải thích, mà còn và chủ yếu là vạch ra con đường, những phương tiện cải tạo thế giới bằng thực tiễn cách mạng Đối với triết học Mác thì thực tiễn có vai trò quyết định mọi sự phát triển xã hội, khoa học và cả triết học Không một nhà triết học nào trước Mác hiểu được vai trò quyết định của thực tiễn đối với lý luận và đối với toàn bộ lịch sfí nhân loại Vì hạn chế đó, các nhà duy vật trước Mác đã rơi vào quan điểm duy tâm siêu hình khi đề cập đến những vấn đề xã hội Chủ nghĩa duy tâm phản ánh lợi ích của giai cấp thống trị bảo thủ, cho nên nó xa rời thực tiễn, tách khỏi hiện thực, làm cho quần chúng không thấy được những cơ sở vật chất của các quan hệ bóc lột
Chỉ ra vai trò quyết định của thực tiễn, Mác và Ăngghen cũng luôn nhấn mạng vai trò to lớn của hoạt động tinh thần, của lý luận Vì vậy hai ông đã phát triển học thuyết cân đối
về mối liên hệ giữa lý luận cách mạng và thực tiễn cách mạng Lý luận cách mạng có vaitrò chỉ đạo thực tiễn, làm cho thực tiễn từ tự phát thành thực tiễn cách mạng, tự giác Khi lý luận cách mạng thâm nhập vào quần chúng sẽ đem lại cho họ những hiểu biết quyluật của đời sống xã hội, hướng dẫn họ thực hiện một cách tự giác những nhiệm vụ của cuộc đấu tranh thực tiễn, lúc đó trở thành sfíc mạnh vật chất
Là thế giới quan và phương pháp luận của giai cấp vô sản, triết học Mác có sự thống nhất sâu sắc giữa tính Đảng, tính cách mạng và tính khoa học Triết học Mác là sự phản ánh lợi ích của giai cấp vô sản và nhân dân lao động; đồng thời nó là lý luận cho cuộc đấu tranh của họ nhằm xóa bỏ mọi chế độ người bóc lột người, đưa nhân loại lên chủ nghĩa cộng sản Đó là tính Đảng, tính cách mạng của triết học Mác không đối lập với tính khoa học của nó Khi phản ánh lợi ích của giai cấp vô sản và phục vụ cho cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa cộng sản, triết học Mác phản ánh đúng yêu cầu và những quy luật khách quan của lịch sfí
Sự ra đời của triết học Mác cũng là sự sáng lập chủ nghĩa duy vật biện chfíng và phép biện chfíng duy vật Đây là những hình thfíc cao của chủ nghĩa duy vật và phép biện chfíng, khắc phục những thiếu sót căn bản của triết học trước kia Trước Mác chủ nghĩa duy vật thì siêu hình, còn phép biện chfíng thì lại gắn với lập trường duy tâm, như vậy chúng tách rời, thậm chí đối lập nhau, chỉ khi triết học Mác ra đời mới có sự thống nhất giữa chủ nghĩa duy vật và phép biện chfíng, tạo ra một triết học phát triển cao hơn về chất so với trước đó
-Sự ra đời triết học Mác cũng là sự sáng lập ra chủ nghĩa duy vật lịch sfí Đây là biểu hiện rõ rệt nhất của cuộc cách mạng triết học do Mác và Ăngghen thực hiện Chỉ khi chủnghĩa duy vật lịch sfí xuất hiện thì chủ nghĩa duy vật nói chung mới trở thành triệt để
Nó không chỉ khắc phục lập trường duy tâm về xã hội trong triết học trước đó, mà còn là
cơ sở lý luận về phương pháp luận khoa học cho toàn bộ xã hội học, cho hoạt động thực tiễn cách mạng của giai cấp công nhân và đảng của nó
Trang 8-Sự ra đời triết học Mác làm thay đổi căn bản tính chất của triết học, đối tượng và mối quan hệ của nó với các khoa học khác Truyền thống trước đó, triết học được coi là khoa học của mọi khoa học, hòa lẫn hoặc tách rời với các khoa học cụ thể khác Triết học Máckhông hòa lẫn vào các khoa học cụ thể mà cũng không tách rời chúng Trong sự hình thành và phát triển của mình, triết học Mác không chỉ dựa trên sự khái quát thực tiễn xã hội, mà còn dựa trên sự khái quát của những thành tựu khoa học cụ thể (cả tự nhiên và
xã hội) Khoa học cụ thể cung cấp những tài liệu hết sfíc phong phú cho triết học Mác nghiên cfíu các quy luật chung nhất của hiện thực khách quan Đồng thời triết học Mác cung cấp những hiểu biết về các quy luật chung nhất của hiện thực khách quan sẽ giúp cho các khoa học cụ thể nghiên cfíu có hiệu quả các quy luật đặc thù
Câu 3: Nguồn gốc, bản chất và kết cấu của ý thfíc a
kỷ XVIII (Phôgtơ, ) lại cho rằng “Óc tiết ra ý thfíc như gan tiết ra mật”
- Quan điểm CNDBC: YT xuất hiện là kết quả của quá tình tiến hóa lâu dài của giới
TN, của lịch sfí TĐ, đồng thời là kết quả trực tiếp của thực tiễn XH – lịch sfí của con ng+ Ý thfíc có 2 nguồn gốc:
Nguồn gốc tư nhiên: có nguồn gốc từ bộ não con người và TGQ
Dựa trên những thành tựu mới của khoa học tự nhiên, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin đã khẳng định rằng, ý thfíc chỉ là thuộc tính của vật chất; nhưng không phải của mọi dạng vật chất, mà là thuộc tính của một dạng vật chất sống và có tổ chfíc cao nhất là bộ óc con người
Bộ não người có cấu trúc đặc biệt phát triển,rất tinh vi phfíc tạp gồm 14 đến 15 tỷ
tế bào thần kinh, điều khiển các giác quan qua dây thần kinh để thực hiện các hoạt động
và quan hệ với thế giới bên ngoài Và có bộ não người con người có ý thfíc chưa, phải cóthế giới khách quan tác động vaò bộ não người, con người tồn tại phải liên hệ thế giới, thông quan thế giới, cho nên thế giới tác động vao não người Thế giới khách quan tác động lên các giác quan và truyền bộ não phân tich xfí lý ở đó thông qua quá trình đó bộ não ta mới có chât liệu phản ánh Phanranhr là sự tái tạo những đăc điểm của dạng vật chất này ở dạng vật chất khác trong quá trình tác động qua lại giữa chúng Phản ánh không chỉ cong người mà là của tất cả các dạng vật chất thể hiện ở nhiều trình độ khác nhau: phản ánh vật lý hóa học là trình độ phản ánh thấp nhất rồi đến phản ánh sinh học
Trang 9rồi đến phản ánh tâm lý và hình thfíc phản ánh cao nhất chỉ có ở con người là sự phản ánh năng đống sáng tạo là
Như vậy, bộ óc phải có hoạt động chfíc năng sinh lý, thần kinh bình thường có khả năng phản ánh thế giới khách quan khi con người tác động với thế giới Thông qua các hình thfíc phản ánh của thế giới vật chất như phản ánh (vật lý, hóa học, sinh học, tâm
lý, sáng tạo) Ý thfíc là hình thfíc phản ánh đặc trưng cao nhất của thế giới vật chất chỉ có
ở con người Đó là sự phản ánh sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc của con người
Tóm lại, sự xuất hiện của con người và hình thành bộ óc của con người có năng lực phản ánh thế giới khách quan là nguồn gốc tự nhiên của ý thfíc
Nguồn gốc xã hội: từ lao động và ngôn ngữ
Điều kiện quyết định cho sự ra đời của ý thfíc là nguồn gốc xã hội, thể hiện ở vai trò của lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội
Trong quá trình lao động, con người tác động vào TGKQ, nghiên cfíu những thuộc tính, những quy luật vận động của nó, từ đó hình thành dần tri thfíc nói riêng và Ý thfíc nói chung Ý thfíc được biểu hiện thông qua ngôn ngữ
Ph Ăngghen viết: “Đem so sánh con người với các loài vật người ta sẽ thấy rõ rằng ngôn ngữ bắt nguồn từ lao động và cùng phát triển với lao động, đó là cách giải thích duy nhất đúng về nguồn gốc của ngôn ngữ” Ngôn ngữ là phương thfíc để ý thfíc tồn tại với tư cách là sản phầm xã hội – lịch sfí
=> Lao động và ngôn ngữ là 2 yếu tố kích thích chủ yếu, làm chuyển biến dần bộ óc của
loài vượn người thành bộ óc con người và tâm lý động vật thành ý thfíc con người
b Bản chất cuả ý thfíc
YT là sự phản ánh năng động, sáng tạo TGKQ vào bộ óc con người, là hình ảnh chủ quan của TGKQ YT thfíc là sự phản ánh sáng tạo, nội dung của YT do TGKQ quyết định YT phản ánh tương đối đúng đắn TGKQ và YT mang bản chất xã hội
+ Ý thfíc là hình ảnh chủ quan của thế giới khách: Ý thfíc là cái vật chất ở bên ngoài “di chuyển” vào trong đầu của con người và được cải biến ở trong đó
+ YT có đặc tính tích cực, sáng tạo gắn bó chặt chẽ với thực tiễn xã hội
+ Sự phản ánh ý thfíc là quá trình thống nhất trong việc trao đổi thông tin giữa chủ thể vàđối tượng phản ánh cùng với mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinh thần và chuyển hóa mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan thông qua hoại động thực tiễn để biến các ý tưởng phi vật chất trong tư duy thành các dạng vật chất ngoài hiện thực
+ Ý thfíc là hình thfíc phản ánh cao nhất riêng có của con người về hiện thực khách quantrên cơ sở thực tiễn xã hội - lịch sfí
c Kết cấu của ý thfíc
Các lớp cấu trúc của ý thfíc bao gồm tri thfíc, tình cảm, niềm tin, ý chí
+ Tri thfíc là toàn bộ sự hiểu biết của con người thu nhận được thông qua hoạt động nhậnthfíc, là kết quả của quá trình con người nhận thfíc thể giới.Tri thfíc là phương thfíc tồntại của ý thfíc
Trang 10+ Tình cảm là một hình thái đặc biệt của sự nhản ánh tồn tại, là những cung bậc cảm xúc, rung động của con người khi tác động với thế giới xung quanh.
+ Ý chí là những cố gắng, nỗ lực, khả nắng huy động mọi tiềm năng trong mỗi con người vào hoạt động để có thể vượt qua mọi trở ngại đạt được mục đích đề ra
- Các cấp độ của ý thfíc bao gồm tư ý thfíc, tiềm thfíc và vô thfíc.
+ Tự ý thfíc là ý thfíc của chính bản thân con người về mối quan hệ của con người với thể giới
+ Tiềm thfíc là những hoạt động tâm lý diễn ra bên ngoài sự kiểm soát của ý thfíc.+ Vô thfíc là những hiện tượng tâm lý không phải do lý trí điều khiển, nằm ngoài phạm
vi của lý trí mà ý thfíc không kiểm soát được trong một lúc nào đó
? Liên hệ tính sáng tạo của ý thfíc trong hoạt động thưc tiễn
Vấn đề "trí tuệ nhân tạo AI” (tiếng Anh: Artfficial
lIrtelligence)
Cùng với sự phát triển của khoa học, ý thfíc của con người ngày cản xâm nhập vảo tầng sâu của thể giới hiện thực bằng cách phát triển các sản phẩm trí tuệ nhân tạo AI,gần nhận thfíc với cải tạo thế giới Một trong những sáng tạo đó là con người ngày cảng sáng tạo ra các thế hệ "người máy thông minh" cao cấp hơn giúp cho con người khắc phục được nhiều mặt hạn chế của mình, Từ đó, khẳng định vai trò quan trọng của ý thfíc của con người trong đời sống hiện thực Để con người luôn làm chủ trí tuệ nhân tạo cần
có chiến lược quan tâm, chăm lo phát triển con người toàn diện cả về thể chất và tinh thân
Đặc biệt, quan tâm bồi dưỡng thể hệ trẻ có kiến thfíc, nắm vững khoa học - công nghệ hiện đại, có tình cảm cách mạng trong sáng, ý chí vươn lên xây dựng đất nước giàu mạnh
Vận dụng ý thfíc:
Ý thfíc là sự phản ánh năng động sáng tạo của thế giới khách quan vào bộ não người,là hình ảnh chủ quan của TGKQ, những hình ảnh trong não của chúng ta là hình ảnh khách quan, bên ngoại là một bông hoa thì bên khi phán ánh trong não chúng ta là khái niệm bông hoa Phản ánh năng động sáng tạo không phải là phản ánh một cách y nguyên như hình ảnh vật lý hay như chụp hình soi gương Mỗi người có điều kiện hoàn cảnh khác nhau,năng lực trình độ khác nhau, nhu cầu sở thích khác nhau, tâm lý tình cảm khác nhau, nhiều khía cạnh như vậy khi sự vật đã được phản ánh vào não người , mỗi người
có một series những điều khác nhau nên nó được cải biến qua lăng kính chủ quan nên hình ảnh đó là hình ảnh sáng tạo Cuộc sống này ta thấy hiện thfíc như nhau nhưng cách nhìn nhận của mỗi người , cách phản ánh của mỗi người, , cách nhận thfíc của mỗi người, cách phản ánh của mỗi người khác nhau, cho nên tại sao có người thích văn học,
có người lại thích toán học, có kẻ lại thích hóa học,…Sự vật hiện tượng bên ngoài tác động vào nó, phản ánh năng động sáng tạo chfí không phải phản ánh y nguyên Hiện nay
có nhiều khó khăn, khó khăn là tình trạng chung, mỗi thời kỳ khác nhau, nhưng trong khó khăn lại có kẻ thành công, lại có kẻ giàu nhưng lại có kẻ nghèo , thất bại, mặc dù mỗi người có thời gian như nhau mỗi người đều có 24h mỗi ngày, quan trọng trong thời
Trang 11gian đó chúng ta suy nghĩ sắp xếp thời gian như thế nào để đạt được thành công Rõ rànghiện thực như nhau phản ánh ở mỗi người ra ở mõi người rất khác nhay Ví dụ một người bạn
Trang 12của sinh viên năm 3 trường Nông Lâm bạn ấy rớt rất nhiều môn nhưng bạn ấy bắt đầu kinh doanh làm khoai kén đến nhà hàng mời không người ăn xin đóng góp của những người đó, xong đó bạn đó nghiên cưu phải làm món đó thêm gia vị gì, cắt hình khoai lang sao cho đẹp, từ đó bạn ấy bắt đầu làm ăn kinh doanh, bạn ấy đã thành lập công ty, lợi nhuận kinh doanh của bạn ấy đem lại lợi nhuận lên tới vài tỷ, tạo rất nhiều điều kiện công ăn việc làm cho người dân, kiến thfíc quan trọng nhưng chưa phải là ưu tiên số một, mặc dù điều kiện khó khăn nhưng bạn ấy dám nghĩ dám làm và bạn ấy để thành công.
Vậy tại cũng là sinh viên như nhau nhưng bạn ấy làm được nhiều điều thành công như vậy Thực tế khó khăn nhưng chúng ta có trí tuệ có sáng tạo thì có thể khó với người khác nhưng có khi chính cái khó đó mới ló ra được cái không, Cho nên chúng ta không năng động sáng tạo, chúng ta suy nghĩ học để làm gì ăn chơi là chuyện chính chỉ học cho
cố cái bằng Nhiều bạn như thế đi học đại học về bfíc ép nhờ cậy cha mẹ để đi kiếm việc làm dùm cho mình, chúng ta đi học đại học 4 năm tiếp xúc với cái gọi là văn minh tiền
bộ nhất, vậy mà chúng ta học về lại ép cha mẹ đi xin việc làm cho mình, cha mẹ có gì đâu họ quan hệ không có, năng động sáng tạo không có, chỉ một chút kinh nghiệm Đó chính vì chúng ta sai, chúng ta trì trệ quá, chúng ta học xong chỉ muốn lấy cái bằng, tại sao chúng ta kiểm điểm bản thân đã làm được gì, không làm được gì cả vì vậy chúng ta phải năng động sáng tạo
Ý thfíc mang bản chất xã hội, là sản phẩm của xã hội chừng nào con người còn tồn tại Môi trường hoàn cảnh tạo nên chúng ta , nơi em sinh ra là vùng nông thôn ở tỉnh Phú Yên , em quen với cuộc sống gắn với ruộng đồng, và bây giờ em học tập cuộc sống thành phố Sự chuyển đổi về mỗi trường hoàn cảnh làm cho bản thân em cũng thay đổi cho nên em khi mới lên thành phố em cũng có phần hơi tự ti, không dám thể hiện mình,
em thu mình lại khổng dám giao lưu, phát biểu bài vì lúc đó em nghĩ hoàn cảnh em không giống như các bạn thành phố, họ ăn mặc sinh đẹp, giàu mình không xfíng, bây giờ đã là sinh viên 3 em nghĩ lại là em đã sai lầm, em hối hận, vì lên đại học rồi thì các bạn như nhau phải không ạ, nhưng mình vẫn còn chặng đường dài phía nên em sẽ cố găng tích cực hơn Nhiều đfía bạn em, không phải là em chê trách gì, nhưng các bạn ấy ởquê thì rất là ngoan thành tích cao, nhưng khi lên thành phố các bạn ấy sa đà vào các cuộc vui nhiều hơn, các bạn ấy không lo học hành, theo đuổi các bạn ấy chỉ muốn thỏa mãn bản thân, không giữ được mình tham gia cờ bạc banh bóng, tham gia vào vũ trường,
…nói một cách tế nhị là ánh sáng phồn hoa đô thị làm không ít người lóa mắt, môi trường thay đổi chóng vánh nhưng chúng ta không có tri thfíc không có sự hiểu biết đúng đắn, không xác định được mục tiêu Là một người sinh viên , là tương lai của đất nước chúng ta phải thực sự học tập rèn luyện bản thân, không phải cfí ngồi chơi game từ đêm này đến đêm khác, hay suốt ngày chỉ có suy nghĩ đến tình yêu, vì chỉ có như vậy chúng ta mới có tri thfíc có tình cảm đúng đắng, có ý chí nghị lực vượt qua những mục tiêu , ý tưởng của bản thân, chúng ta sống mà không có hoài bão thì có phải là con ngườitrong xã hội hiện đại, có phải là con người bình thường hay không Khi môi trường hoàn cảnh thay đổi, chúng ta phải làm gì để không đánh mất mình, đồng ý là chúng ta có học
có chơi, như các nhà triết học cổ điển như Mac cũng có nhiều khi uống rượu cũng ăn chơi đây chfí , vì họ cũng là con người, chúng ta phải biết đâu là ưu tiên số 1 của mình, nếu chúng ta xác định sai thì cũng ta sẽ thất bại, Chúng ta xuất thân từ nông thôn, có thể
là xuất phát điểm của chúng ta là thấp nhưng như vậy đừng lấy đó là lý do cho sự yếu kém của mình vì môi trường đại học là nơi cân bằng các bạn đều xuất phát điểm như nhau, chúng ta cần phải bfít phát trong tương lai Mỗi người đều có hoàn cảnh khác nhau, năng lực khác nhau, sở thích sở trường khác nhau, như vậy chúng ta đừng lấy ý chíchủ quan của mình áp đặt
lên người khác vì ý thfíc là sự phản ánh năng động sáng tạo, là hình ảnh chủ quan của TGKQ, nói như vậy nhiều người mắc phải điều này như trong gia đình, bố mẹ áp đặt
Trang 13cho chúng làm những điều mà họ nghĩ là tốt nhưng trong thời đại mới thì điều đó chưa chắc là đúng vì chúng ta không nên áp đặt người khác Bà Bác em làm kênh youtube vềẩm
Trang 14thực rất hay rất thú vị và bà nổi tiếng,và câu hỏi đặt tại sao tầng lớp trẻ như chúng ta là những người có ước mơ hoài bão, tiếp cận với thfí xu hướng mới nhất của thế giới tại sao
bà ấy làm được mà chúng ta không Bản thân mỗi người đều có đam mê rất nhiều, lý tưởng rất nhiều, hoài bão rất nhiều, em rất ham mê chơi game như sau nhiều trận thắng trận thua trên game như thế, em nhìn lại suy ngẫm liệu việc chơi game như vậy có đem lại kiến thfíc có liên quan đến nghề nghiệp chuyên môn của mình sau này không, em kiểm điểm và quyết định từ bỏ ham muốn của bản thân Trong điều kiện hay nay có thể
có thể kiếm được tiền tỉ nhờ việc đánh game rất xuất chúng đỉnh cao, nhưng em nhìn nhận mình cao nhất chỉ có thể hạng tầm trung là ghê rồi, cho nên em tập trung vào ưu tiên, và ưu tiên số 1 là ngành nghề của em
Ý thfíc chỉ đạo con người trong hoạt động thực tiễn
Tại sao chúng ta đăng ký vào ngành ấy của trường ấy , chfí không phải ngành này của trường khác, tại sao không phải là ngành khác? Ý thfíc chỉ đạo, trước khi đăng ký chúng ta tìm hiểu thông tin trường ấy như thế nào, ngành ấy như thế nào, tìm hiều nhữngngười đã được đào tạo, tìm hiểu từ những người có kinh nghiệm như thầy cô giáo, sau khi xem xét đầy đủ, em xem những nghành em rất thích nhưng nhu cầu thị trường có cầnhay không, mình chưa học mà đã biết mình cầm tấm bằng thấp nghiệp vậy có vấn đề haykhông, nhu cầu của chúng ta vào nganh đấy nhưng nhu cầu của xã hội không có , cuối cùng chúng ta không có cơ hội việc làm không có cơ hội phát triển, vậy thì chúng ta có nên học hay không chúng ta có nên điều chỉnh nhu cầu nguyện vọng của chúng ta hay không,… Sau khi xem xét hết rồi, phân tích nhu cầu, trình độ , sở thích , năng lực của mình thì em đăng ký ngành Tự đọng hóa của trường Bách Khoa, Sau khi vào trường
em nhìn thấy công ăn việc làm rất khắc nghiệp, các sinh viên như chúng ta học ở trên lớp
là bạn bè, nhưng khi xin việc chúng ta là đối thủ của nhau,… Sinh viên của chúng ta là
đi kiếm công ăn việc làm, chfí không phải là tạo ra công ăn việc làm cho kẻ khác đến xinmình, đấy cho nên phong trào khởi nghiệp ý nghĩa như vậy Cho nên khi vào trường chúng ta biết phía sau nó khốc liệt như vậy, thì chúng ta phải óc như thế nào, có nhiều bạn nghĩ rằng chỉ tập trung vào chuyên môn cơ sở ngành thôi, mấy môn phụ không quan trọng , nhận thfíc như vậy là sai ngay từ điểm xuất phát , có bạn thì nghĩ rằng học là phụ chơi là chính , cần gì phải học , thằng học xong xin được việc làm có tốt đâu, thằng học kém sau này trở thành thằng thành đạt, suy nghĩ như vậy là sai rồi, có vấn đề Chúng ta biết rằng cuộc cạnh tranh sau này nó rất khốc liệt trong tương lai vậy chúng ta phải học như thế nào, chúng ta đâu thể tập trung vào kiến thfíc chuyên môn hay chuyên ngành, các kiến thfíc cơ bản rất quan trọng vì nó trang bị cho chúng ta những kiến thfíc kỹ năng cần thiết Trong điều kiện hiện nay chúng ta chỉ có kiến thfíc chuyên môn thì đủ chưa, chúng ta không chuẩn bị công cụ ngoại ngữ cho mình , chúng ta không tập trung kỹ năngmềm cho mình, như kỹ năng giao tiếp , fíng xfí như nào, thuyết trình như nao, liệu chúng
ta có công ăn việc làm tốt cho tương lai hay không thì mới thấy rằng mấy bạn nghĩ học đại học nhàn hơn học ở phổ thông mới là đfía nói bậy , rất la sai, bởi vì học đại học chủ yếu là do mình, tự học là chính, học ở trường là cái phụ thôi, học ở nhà là không chỉ tập trung vào chuyên môn mà tập trung vào các kỹ năng mềm, hãy trải nghiệm đi Ra trườngielt 6.0 7.0 , kỹ năng rất tốt , chuyên môn cao, thì công việc chúng ta dễ dàng như thế nào Chính vì vậy ý thfíc chỉ đạo hướng dẫn chúng ta trong hoạt động thực tiễn là như vậy, chúng ta phải xác định duợc hiện tại như vậy, tương lai ra sao, thông qua hoạt động thực tiễn thể hiện sự tác động cảu ý thfíc đối với vật chất
Ý thfíc có tác động tiêu cực hay tiêu cực Ý thfíc đúng , nếu chúng ta xác định học tập đúng, không chỉ là kiến thucwsc chuyên môn mà còn là kiến thfíc xã hội , hành động củachúng ta dành cho học tập không chỉ là học tập trên lớp, ở nhà như thế nào, hoạt động
Trang 15thực tiễn như thế nào, chúng ta sẽ có tương lai rộng mở nếu có ielts , kỹ năng Nhưng mà
ý thfíc sai , chúng ta nghĩ rặng học là phụ thôi , yêu đương là chính, nhiều bộ phận sinh viên lại tranh thủ đi làm thêm , thời gian đi làm còn nhiều hơn đi học, nhận thfíc như vậy
có sai hay không, chắc chắn là sai ý thfíc sai hành động sai, và cuối cùng ra trường có tấm bằng nhưng chúng ta cso phát triển được tấm bằng hay không , tri thfíc năng lực có bằng tấm bằng hay không Cố thủ tướng Lý Quang Diệu có 1 câu rất hay “ hỡi thanh niênhãy bán cho tôi một năm tuổi trẻ tôi sẽ trả cho bạn một tỷ đô xanh” chúng ta bán những năm tuổi trẻ nhưng đáng tiếc nhất đó lại là những năm tuổi thanh xuân đẹp nhất , tuyệt vời nhất trong thời kỳ sinh viên, chúng ta bán rẻ nó để kiếm một vài triệu một tháng trong lúc đi học, em không nói những trường hợp cá biệt, gia đình khó khăn không
có tiền, phải đi làm thêm vừa học vừa làm, em nói những bạn được bố mẹ chu cấp tiền nhưng vẫn đi làm thêm, thời gian làm thêm nhiều hơn thời gian học , cacs bạn đánh rơi mất, lãng phí nhất những năm đẹp nhất của cuộc đời, đáng lẽ chúng ta phải phát triển trí não trí tuệ, phải có não 6 múi, cho nên chúng ta thấy đây ý thfíc sai, dẫn đến hành động sai và cuối cùng thất bại Cho nên hãy hành động cho đúng đừng bán rẻ nhưng năm tháng học tập Từ chỗ suy nghĩ đúng hành động đúng nó dẫn đến thành công, thành công là ở tương lai, nhưng chắc chắn thành công đó nó được tạo trên nền tảng của hiện tại và quá khfí Ý thfíc mà sai hành động sai, chúng ta làm thêm , chơi game, lô đề cờ bạcnhất định chúng ta sẽ thất bại
Phân tích sự khác nhau giữa trí tuệ con người với trí tuệ nhân tạo
Liên hệ đến bản thân vận dụng ý thfíc vào học tập của sinh:
Thực trạng sinh viên hiện
nay Vận dụng ý thfíc đúng và
sai
Sinh viên là thế hệ tương lai của đất nước, là người được học trong môi trường giáo dục bậc cao, được tiếp cận với văn minh của nhân loại, nắm bắt xu thế của thế giới Trong cuộc cách mạng mới 4.0 của nhân loại, sinh viên chúng ta là người đừng đầu, phải nắm bắt xu hướng nắm, bắt cơ hội, nổ lực tích cực năng động sáng tạo Thế nhưng thực sinh viên hiện nay, các bạn đa phần đều thụ động tfíc là tiếp thu kiện thfíc thụ động ở trên trường không học hỏi thêm từ bên ngoài như là sách vở, kiến thfíc đợi sống,các bạn ủy nại, không giảm khẳng định mình, còn tệ hơn nữa nhiền bạn suốt ngày chơi game từ ngày này qua ngày khác, một số thì say đắm vào niềm vui của bản thân như những cuộc nhậu, cờ bạc, tình yêu trai gái, các bạn chìm đắm vào nó không thoát ra được Bản thân
em là một sinh viên xuất thân từ vùng nông thôn, nơi mà cuộc sống khá yên bình, ban đêm thì không có đèn, khi lúc đầu vô sài gòn bắt đầu học ở ngôi trường Bách Khoa thân yêu này, em thực sự mà nói rất choàng ngợp cuộc sống trên này rất khác, môi trường thay đổi, như thành phố không ngủ, tiếp xúc với nhiều người, nhiều khi em nhìn bản thân
em khá là tự ti vì lục đó em có vẻ ngoài không được như các bạn, và trong học tập vì học
ở môi trường xưa em bị ảnh nặng nề tư tưởng dạy đâu học đó tfíc là em không có sự chủ động, học xong thì em cũng chỉ ngồi chơi game và sau kỳ 1 năm nhất em nhận được thất bại, em rớt 4 tín chỉ, lúc đó thật sự em rất buồn, xuất thân của em cũng không phải là mộtgia đình khá giả về tiền chỉ có tình cảm dồi dào mà bố mẹ dành cho em,’Ráng học nha con’ Sau khi học khoảng một hai năm, em dắt đầu mới nhận ra nhận thfíc của mình lúc
đó thật là thiển cận, không có cái nhìn đúng đắn, em bắt đầu thay đổi chiến lược, nguyên tắc và cách thfíc học tập và em đã tự tin hơn, chủ động, tích cực giao lưu với các bạn mới, nhìn nhận mọi thfí một cách khách quan và trong học tập em đã cố gắng sắp xếp thời gian hợp lý, học tập một có chủ đích, ngoài việc học ở trường em cũng bắt đầm tìm
Trang 16hiểu thêm những kiến thfíc phụ cho nghề nghiệp tương lai của mình, dĩ nhiên là em thành tích học
Trang 17tập của bản thân em đã tốt hơn Trong thời đại cách mạng hóa 4.0, em sẽ cố gắng hết mình tích cực sáng tạo trở thành một người có ích cho xã hội đóng góp vào quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa của đất nước Đó là những chía sẽ về ý thfíc tác động đến thực tiễn đời sống của em Hiện nay, em có thấy nhiều người bạn của em từ quê lên thành phố bị ánh sáng phôn hoa đô thi làm không ít người lóa mắt Các bạn chỉ nghĩ rằnghọc tập trên Đại Học cho có để lấy cái bằng, còn ăn chời là chuyện chính, suy nghĩ như thế thật sự rất sai lầm, chắc chắn sau này các bạn ấy sẽ thất bại, các bạn ấy không lo học tập rèn luyện, khi tốt nghiệp rồi thì lại không có việc quay qua trách bố mẹ “ngày xưa bắtcon ăn học làm gì, lấy chồng cho rồi” , “giờ con không có việc làm ,bố mẹ tìm việc làm cho con đi”,… Eo ôi thật sự sai lầm, sai lầm ở đây chính ở ngay giảng đường đại học nàycác bạn không lo học tập suốt ngày vui chơi đàm đúng Chính môi trường đại học này chính là cơ hội để các bạn phát triển, phát triển nhận thfíc, phát triển tư duy sáng tạo, phát triển khả năng giải quyết vấn đề,…đó chính môi trường này là thời gian quý giá nhất của các bạn, đừng để sàu này phải hồi tiết Mỗi sinh viên chúng nên nhìn nhận ,ý thfíc được bản thân đang ở đâu trên xã hội này, biết được khả năng của bản thân và phát triển bản thân, đừng để bị thụt lùi, đất nước này đang chờ các bạn , những con người làm chủ ddataast nước trong tương lai Chúng nên xây dựng kế hoạch học tập phù hợp với khả năng của mình ,rèn luyện sfíc khỏe, ý thfíc được việc tự học là chính phải tích cực năng động kiến thfíc chuyên ngành , học thêm về Anh Văn, và đừng để thời gian ăn chơi nhiều quá, nhiều bạn sinh viên hiện nay đi làm thêm, nhưng thời gian làm thêm nhiều hơn cả thời gian học trên trường lớp, đồng ý là các bạn muốn kiếm thêm tiền nhưng các bạn phải biết đâu là ưu tiên số 1, em không nói đến các bạn có hoàn cảnh gia đình cực kỳ khó khăn, không chu cấp được việc học của mình, các bạn nên xác định rõ việc học tập trên Đại học để làm gì, đừng để thời gian trôi qua mà sau này hối hận, chỉ 4 năm cuộc đời thôi, nhưng nó quyết định đến phần đời còn lại của các ban.Thế nên đừng dừng lại hãy tiếp tục sáng tạo tư duy, hiện nay có phần lớn sinh viên việt nam thiếu khả năng sáng tạo, mỗi Một kết quả nghiên cfíu gần đây về tính sáng tạo của sinh viên ở mộttrường đại học lớn của Việt Nam cho biết trong một mẫu điều tra khá lớn gồm hàng ngànsinh viên, chí có khoảng 20% sinh viên đặt hoặc vượt mfíc sáng tạo trung bình của tụ giới Như vậy có tới 80% sinh viên có tính sáng tạo thấp hơn mfíc trung bình Đây là mộtthông tin sét đánh, buộc các nhà giáo dục học phải nghiêm túc xem lại phương pháp, chương trình, cách tổ chfíc dạy và học trong các trường đại học của Việt Nam Không chỉ
ở phần hết là do trên trường đâu, là do sinh viên chúng ta không tích cực chủ động sáng tạo trong học tập, áp dụng những gì học được trên trường đưa ra thực tiễn Sáng tạo là một bản chất quan trọng của ý thực, chúng ta làm chủ trí tuệ nhân tạo nhờ việc sáng tạo
ra đó Sáng tạo thúc đẩy đất nước chúng ta phát triển, như anh Nguyễn Nam Trung phát triển ra game Axie làm thế giời khuynh đảo bởi sự sáng tạo của anh trong việc xây dựng tiền ảo trong game, và anh đã là tỷ phủ công nghệ đầu tiên ở tuổi 30 Đó chính là sáng tạo của tri thfíc, đỉnh cao của ý thfíc Thế nên, chúng ta nên học tập, tích cực, chủ động, sáng tạo, theo đuổi mục tiêu , ước vọng khát vọng của mình và nhất định chúng ta sẽ thành công trong cuộc sống
Trang 18Câu 4: Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập (quy luật mâu thuẫn)
Quy luật chỉ ra nguồn gốc vận động, phát triển chung của sự vật hiện tượng trong thế giới, là hạt nhân của phép biện chfíng duy vật, đối với quy luật này chúng ta phải nắm được 1 loạt các khải niệm, phạm trù
Mặt đối lập là những măt, những yếu tố, có khuynh hướng, tính chất trái ngược nhau (VD đen trắng, lên xuống) đồng thời là điều kiện tiền đề tồn tại của nhau
Hai mặt đối lập liên hệ với nhau thì tạo thành một mâu thuẫn biện chfíng (VD: Nguyên tfí, thầy trò) Mối liên hệ này sự thống nhất , đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập hoặc sự vật hiện tượng với nhau
Ví dụ : mối liên hệ thóng nhất đấu tranh và chuyển giữa quá trình đồng hóa và dị hóa Quá trình đồng hóa là quá trình nạp năng lượng là quá trình tổng hợp chất sống đặc trừngcủa cơ thể đồng thời tích lũy năng lượng, còn dị hóa là quá trình phân hủy một phần các chất sống trong cơ thể thành các sản phẩm đơn giản đồng thời và giải phòng năng lượng như quá trình oxihoa, chuyển hóa các chất hữu cơ phfíc tạp để sinh ra năng lượng cung cấp cho tất cả hoạt động sống của cơ thể, đồng hóa và dị hóa thống nhất với nhau , nó đấu tranh với nhau nó chuyển hóa lẫn nhau trong quá trình hóa chuyển hóa vật chất trong
cơ thể Trong mỗi tế bào, chúng luôn luôn xảy ra đồng thời và liên quan mật thiết với nhau, nghĩa là trong tế bào vừa có qusa trình tổng hợp xây dựng cấu trúc tế bào, vừa có quá trình phân giải các chất cung cấp năng lượng cho hoạt động sống của tế bào, năng lượng giải phongstrong quá trình dị hóa đuợc sfí dụng trong quá trình tổng hợp, không cóđồng hóa cũng không có dị hóa và ngược lại không có dị hóa cũng không có năng lượng
để tổng hợp trong quá trình đồng hóa
VÍ dụ: bị bóc lột và bóc lột, cái mới và cái cũ, trong tư duy và phân tích, lực phản lực , viphân tích phân
Sự thống nhất giữa các mặt đối lập chính là phạm trù triết học để chỉ sự liên hệ gắn bó, ràng buộc nhau không tách rời nhau, quy định lẫn nhau giữa các mặt đối lập
Sự đấu tranh của hai mặt đối lập chính là sự tác động qua lại theo xu
hướng bài trừ nhau phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập
Sự vật nào cũng là thể thống nhất giữa các mặt đối lập
Các mặt đối lập trong mỗi sự vật vừa thống nhất vừa đấu tranh với
nhau Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc đọc lực của sự phát
triển Vd: chúng ta quan niệm thời kỳ quá độ lên CNXH chúng ta không
còn
mâu thuẫn không còn đấu tranh thì điều đó là không đúng bởi vì nếu chúng ta
nghiên cfíu về học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp của triết học mác lê
nin thì chúng ta mới rút ra một điều là đấu tranh giai cấp là một trong những
nguồn gốc động lực thúc đẩy sự phát triển và vận động của xã hội để xã hội
tiến triển theo chiều hướng đi lên, như tư bản thay phóng hay cộng sản thay
xhcn thì có phải nó là đấu tranh hay không, thông qua đấu tranh giữa các mặt
đối lập giữa llsx tiên tiến và qhsx lỗi thời , giữa gc bị trị và gc thống trị hay
không, thông qua cuộc đấu tranh đó , cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập đó,
mà làm cho xã hội vận động phát triển từ thấp đến cao, cho nên đấu tranh giữa
các mặt đối lập là nguồn gốc vận động của sự phát triển
Trang 19Vd:Trong cuộc sống của chúng ta phải giải quyết rất nhiều mâu thuẫn
thông ra việc giải quyết mâu thuẩn, và thông qua việc giải tuyết mâu thuẫn
như vậy làm cho chúng ta phát triển, cho nên chúng ta gặp trở ngại đừng kêu
than vội, chính trwor ngại đó là thfí thách rèn luyện chúng ta để chúng ta có
bản lĩnh hơn để chúng ta có thể vượt qua được những thfí thách còn lớn hơn,
cho nên sau nay khi mà sếp phân công việc quá sfíc mình thì đừng có kêu
than, như thế là hỏng, sếp nhìn thấy năng lực của mình đặt ra tiêu chí cao hơn
kẻ khác, nhưng đó chính là nếu chúng ta vượt qua thfí thách đó chúng ta càng
phát triển, năng lực của chúng ta tiến bộ hơn, kỹ năng của chúng ta tiến bộ
hơn, quan hệ fíng xfí của chúng ta tuyệt vời hơn , thái độ của chúng ta nhìn
nhận tốt hơn, đừng than vội, chúng ta hay than quá, rõ ràng sếp nhìn được
nhân tố ta, tại sao chúng ta kêu than, hãy đóng góp đã, cống hiễn rồi hãy nghĩ
đến điều khác trong đó có hưởng thụ Chúng tay hãy thay đổi mình, nếu ta
không tự thay đổi thì chúng ta tự làm khó mình
*Tính chất của mâu thuẫn
Mâu thuẫn có tính khách quan phổ biến và đa dạng Vì mâu thuẫn có tính đa dạngnên chia mâu thuẫn thành bên trong - bên ngoài, cơ bản – không cơ bản, chủ yếu – thfí yếu, đối kháng – không đối kháng
+ Đối kháng là giữa những tập đoàn người mà lợi ích bị xâm phạm còn không đối kháng
là không xâm phạm về lợi ích
*Quá trình vận động của mâu thuẫn:
Sự thống nhất giữa các mặt đối lập là tương đối vì bất kỳ sự thống nhất nào cũng
sự thống nhất có điều kiện chỉ là tạm thời là thoáng qua thôi gắn liền với đừng im tương đối của sự vật, còn đấu tranh giữa chúng là tuyệt đối vì nó diễn ra riêng tục trong suốt quá trình tồn tại các mắt đối lập, gay trong thống nhất nó có sự phát triển đấu tranh, đấu tranh gắn liền với vận động Quá trình thống nhất và đấu tranh tất yếu dẫn đến sự chuyển hóa giữa các mặt đối lập, :
+ Mâu thuẫn xuất hiện là sự khác biệt( xuất hiện 2 mđl)
+ Mâu thuẫn phát triển khi ( xung đột 2 mđl)
+ Mâu thuẫn giải quyết ( chuyển hóa 2 mđl)
+ Kết quả ( SV mới ra đời sinh ra mâu thuẫn mới thay thế cho mâu thuẫn cũ)
Cho nên V.I Lênin đã khẳng định: “Sự phát triển là một cuộc “đấu tranh” giữa cácmặt đối lập” Mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong sự vật, hiện tượng là nguyên nhân,giải quyết mâu thuần đó là động lực của sự vận động, phát triển
#VD: Mâu thuẫn là nguồn gốc & động lực của sự phát triển cạnh tranh trong kinh tế
dẫn đến đầu tư phát triển nguồn nhân lực dẫn đến cạnh tranh vốn trên thị trường dẫnđến đổi mới kỹ thuật để cạnh tranh từ đó kinh tế phát triển
+ Ý nghĩa của phương pháp luận:
Trang 20Trong các lĩnh vực khoa, trong đời sống, trong tập thể, trong học tập, để nhận thfíc đúng việc đấu tiên là chúng ta phải biết phát hiện mấu thuẫn, vì mâu thuẫn là hiện tượng kháchquan phổ biến nên phải biết phát hiện mâu thuẫn, nó là điều tối quan trong, người nao biết mình kém thì còn hy vọng, vì kẻ đó phát hiện ra mấu thuẫn, kẻ nào nghĩ mình number 1 số 1 thì kẻ đó không thể nào phát triển được Muốn phát hiện ra mâu thuẫn phải nghiên cfíu được mặt đối lập và phân tích mặt đối lập, khi phát hiện ra mâu thuẫn thì chúng ta xác định vị trí vai trò các mâu thuẫn, có thể là mâu thuẫn bên trong, mâu thuẫn bên ngoài, có thể mâu thuẫn chủ yếu, mâu thuẫn thfí yếu,… tập trung giải quyết các mâu thuẫn cơ bản, mâu thuẫn bên trong trước đó là nghệ thuật phân tích mâu thuẫn, Đảng ta dẫn đầu là chủ tich Hồ Chí Minh rất giỏi trong việc phân tích mâu thuẫn, biết lờidụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù Giải quyết mâu thuẫn phải bằng con đường đấu tranh giữa các mặt đối lập, không được điều hòa mâu thuẫn, nếu không thì sẽ không giải quyết được, mâu thuẫn đó tiếp tục tích tụ phát triển ngày càng cao hơn, nghiêm trọng hơn, giải quyết mâu thuân bằng con dudownfgd dấu tranh giữa các mặt đối lập không được điều hòa mâu thuẫn.
Vd: mâu thuẫn giữa lợi ích chung là lợi ích riêng, trong đại dịch có kẻ đục khoét muamáy nâng lên gấp 3 lần, cả nước kể cả người nghèo chia sẻ, em bé cho vào lợn tích góp mang đi để ủng hộ, cuối cùng vật có những kẻ như vậy.phải giải quyết như thế nào, phải đấu tranh triệt tiêu chủ nghĩa cá nhân, mỗi thành viên nhường nhịn dĩ hòa di quí, mâu thuẫn đấy không bao giờ được giải quyết, làm như vậy chính nhóm lợi ích đó người ta
ko còn đọng lực phấn đấu nếu người dundgws đầu kiểu như vậy, nó chờ điều kiện phù hợp thì nó bùng lên, cuối cùng toang Khi giải quyết mâu thuẫn không được nóng vội chủ quan và bảo thủ trì trệ,cho nên nó lên 1 điều khi vận dụng quy luật ta phải chống lại bệnh tả khuynh ( tfíc là nóng vội) và bệnh hữu khuynh (tfíc là bảo thụ trì trệ)
Thfí nhất, mâu thuẫn có tính khách quan phải phân tích và giải quyết nó Phân đôi cáithống nhất và nhận thfíc các mặt đối lập của nó Nắm vững nguyên tắc giải quyếtmâu thuẫn bằng đấu tranh chfí không điều hòa giữa các mặt đối lập
* Vận dụng quy luật trong thưc tiễn
– Các mặt đối lập của mâu thuẫn vừa thống nhất và vừa đấu tranh với nhau
+ Sự thống nhất của các mặt đối lập chính là sự nương tựa, sự ràng buộc quy định lẫn nhau và làm tiền đề cho nhau để cùng tồn tại; nếu không có sự thống nhất của các mặt đối lập thì sẽ không tạo ra sự vật
+ Có thể hiểu một cách đơn giản thì thống nhất chính là sự đồng nhất, sự phù hợp ngang nhau của hai mặt đối lập đây là trạng thái cân bằng của mâu thuẫn
+ Thống nhất giữa các mặt đối lập chỉ là tạm thời là tương đối có nghĩa là nó chỉ tồn tại trong một thời gian nhất định, đó là trạng thái đfíng im, ổn định tương đối của sự vật.+ Việc đấu tranh của các mặt đối lập là một quá trình phfíc tạp được diễn ra từ thấp đến cao và bao gồm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn sẽ có những đặc điểm riêng
– Sự đấu tranh và chuyển hóa của các mặt đối lập chính là nguồn gốc, là động lực của sựphát triển
Việc đấu tranh của các mặt đối lập sẽ gây ra những biến đổi các mặt đối lập khi cuộc đấu tranh của các mặt đối lập trở nên quyết liệt Sự chuyển hóa của các mặt đối lập chính là khi các mâu thuẫn được giải quyết thì sự vật cũ sẽ bị mất đi và sự vật mới xuất hiện Các mặt đối lập chuyển hóa lẫn nhau với ba hình thfíc sau đây:
Trang 21+ Các mặt đối lập chuyển hóa lẫn nhau mặt đối lập này thành mặt đối lập kia và ngược lại nhưng ở trình độ cao hơn về phương diện vật chất của sự vật.
+ Cả hai mặt đối lập đều mất đi và chuyển háo thành một mặt đối lập mới
+ Các mặt đối lập thâm nhập vào nhau và cải biến lẫn nhau
#VD: Trong mỗi mâu thuẫn thường có hai mặt đối lập liên hệ gắn bó với nhau tạo tiền
đề cho nhau cùng tồn tại, triết học gọi đó là sự thống nhất giữa các mặt đối lập
Ví dụ như trong hoạt động kinh tế thì sản xuất và tiêu dùng phát triển theo những chiều hướng trái ngược với nhau Sản xuất chính là việc tạo ra của cải vật chất, sản phẩm
để có thể đáp fíng được nhu cầu của người tiêu dùng Còn tiêu dùng là mục đích cuối cùng của việc sản xuất, tất cả những sản phẩm được sản xuất ra đều cần có người tiêu dùng
Sản xuất là việc tạo ra sản phẩm và là đối tượng có thể cung cấp cho việc tiêu dùng Nếu như không có quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm tiêu dùng thì sẽ không thể
có tiêu dùng
Sản xuất quy định phương thfíc tiêu dùng, tạo ra đối tượng cho tiêu dùng, đây không phải là đối tượng nói chúng mà là đối những đối tượng nhất định do bản thân sản xuất làm môi giới cho người tiêu dùng
Do đó sản xuất không chỉ là đối tượng của tiêu dùng mà nó còn quyết định về phương thfíc tiêu dùng Sản xuất cung cấp các sản phẩm cho tiêu dùng và tạo ra nhu cầu cho người tiêu dùng Điều này có nghĩa là chỉ khi sản xuất ra một loại sản phẩm nào đó thì mới tạo ra nhu cầu tiêu dùng đối với sản phẩm đó
Do vậy có thể thấy được rằng sản xuất và tiêu dùng chính là sự thống nhất củahai mặt đối lập, chúng có tính chất tương đồng và có mối liên hệ mật thiết, chặt chẽ vớinhau từ đó tạo điều kiện cho nhau cùng chuyển hóa, cùng phát triển
Phân tích nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập - ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cfíu quy luật này trong hoạt động thưc
tiễn.
I Nội dung quy luật:
-Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập (còn gọi là quy luật mâu thuẫn)
là quy luật quan trọng nhất của phép biện chfíng duy vật, là “hạt nhân của phép biện chfíng” Bởi vì nó vạch ra nguồn gốc, động lực bên trong của sự vận động và phát triển
-Khái quát nội dung quy luật:
Mọi sự vật, hiện tượng đều bao hàm mâu thuẫn bên trong Mỗi sự vật, hiện tượng đều là thống nhất của các mặt, các thuộc tính, các khuynh hướng đối lập nhau Chính sự đấu tranh của các mặt đối lập đó làm cho sự vật, hiện tượng vận động, phát triển
-Phân tích nội dung quy luật:
1 Mâu thuẫn la hiện tượng khách quan va phô biến.
-“Mặt đối lập”?
Mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng thay đổi, phát triển chống đối nhau, trái ngược nhau trong một chỉnh thể làm nên sự vật hiện tượng
Trang 22Mỗi sự vật, hiện tượng có thể có nhiều yếu tố, nhiều mặt, cấu thành, nhưng có hai mặt đối lập cơ bản thống nhất với nhau quyết định kết cấu tạo thành sự vật, hiện tượng.-“Mâu thuẫn”?
“Mâu thuẫn” là khái niệm để chỉ sự liện hệ và tác động lẫn nhau của các mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng nhất định
Mâu thuẫn là hiện tượng khách quan, vì mâu thuẫn tồn tại trong bản thân sự vật, hiện tượng
Mâu thuẫn tồn tại phổ biến trong tự nhiên, xã hội và tư duy (mâu thuẫn trong tư duy là
sự phản ánh mâu thuẫn của hiện thực khách quan)
2 Mâu thuẫn la một chỉnh thể, trong đo hai mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau.
-Trong một mâu thuẫn, hai mặt đối lập vừa có quan hệ thống nhất với nhau, vừa
đấu tranh lẫn nhau
-Khái niệm “thống nhất” trong quy luật biểu hiện: Các mặt đối lập liên hệ ràng buộc với nhau, quy định lẫn nhau và làm tiền đề tồn tại của nhau
Khái niệm “thống nhất” trong quy luật này còn được hiểu là sự “đồng nhất”, nghĩa là cũng thừa nhận trạng thái ổn định của mối liên hệ của các mặt đối lập Đồng thời cũng thừa nhận sự chuyển hóa lẫn nhau của các mặt đối lập
-Khái niệm “đấu tranh” của các mặt đối lập có nghĩa là các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau, phủ định lẫn nhau Sự đấu tranh của các mặt đối lập là một quá trình phfíc tạp Quá trình đó có thể chia ra nhiều giai đoạn Mỗi giai đoạn lại có những đặc điểm riêng của nó (Xem S.1)
Hệ thống sự vật, hiện tượng mới
Sự vật, hiện tượng (hệ thống cũ)
S.1 Quá trình phát triển của một mâu thuẫn.
-Về mối quan hệ giữa thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, Lênin viết: “Sự thốngnhất (phù hợp, đồng nhất, tác dụng ngang nhau) của các mặt đối lập là có điều kiện, tạm thời, thoáng qua, tương đối Sự đấu tranh của các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau là tuyệt đối, cũng như sự phát triển sự vận động là tuyệt đối” (V.I.Lênin toàn tập, T.29, Nxb Tiến
bộ, Mátxcơva, 1981, tr.379 - 380) Sự thống nhất của các mặt đối lập có tính chất tạm thời, thoáng qua, tương đối, cũng như trạng thái đfíng im của sự vật, bởi vì mọi sự vật, hiện tượng cụ thể đều có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong để nhường chỗ cho các sự vật, hiện tượng khác cao hơn, hoàn thiện hơn, mới hơn về chất ra đời
Đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối vì: trong mọi sự vật hiện tượng đều có mâu thuẫn và mâu thuẫn quán xuyến từ đầu đến cuối quá trình phát triển của sự vật Tính tuyệt đối của sự đấu tranh của các mặt đối lập nói lên sự vận động, sự biến đổi liên tục của sự vật, hiện tượng Đấu tranh của các mặt đối lập là điều kiện quan trọng nhất, có tính quyết định đối với sự chuyển hóa của các mặt đối lập
Trang 23-Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực bên trong của sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng.
3 Sư chuyển hoa của các mặt đối lập.
-Sự chuyển hóa của các mặt đối lập là kết quả của quá trình đấu tranh của các mặt đối lập
-Sự chuyển hóa của các mặt đối lập được thực hiện ở giai đoạn chín muồi của mâu thuẫn Sự chuyển hóa diễn ra dưới nhiều hình thfíc và tùy thuộc vào những điều kiện
cụ thể
Hai hình thfíc khái quát nhất của sự chuyển hóa là:
+ Các mặt đối lập chuyển sang mặt đối lập của chính mình
+ Các mặt đối lập cũ bị xóa bỏ và hình thành các mặt đối lập mới trong sự vật mới
4 Phân loại mâu thuẫn
Thế giới phong phú, đa dạng và phfíc tạp, nhưng nhìn chung có 4 loại mâu thuẫn cơ bản:Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài: Mâu thuẫn bên trong là mâu thuẫn giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính, các quá trình cấu thành nên sự vật, hiện tượng Mâu thuẫn này giữ vai trò quyết định sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng Mâu thuẫn bên ngoài là mâu thuẫn giữa các sự vật hiện tượng, hoặc giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính, các quá trình giữa sự vật, hiện tượng với nhau Mâu thuẫn này không giữ vai trò quyết định sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng Nó chỉ có tác dụng ảnh hưởng khi liên hệ được với mâu thuẫn bên trong
Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản: Mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn phát sinh,hình thành, tồn tại cùng sự phát sinh, hình thành, tồn tại của vật, hiện tượng và giữ vai tròquyết định sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng Mâu thuẫn không cơ bản là mâu thuẫn phát sinh, hình thành, tồn tại cùng sự phát sinh, hình thành, tồn tại của vật, hiện tượng và không giữ vai trò quyết định mà chỉ ảnh hưởng nhất định đến sự vận động,phát triển của sự vật hiện tượng
Mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn không chủ yếu: Mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn nổi lên hàng đầu và giữ vai trò quyết định sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng ở mỗi giai đoạn phát triển Mâu thuẫn không chủ yếu là mâu thuẫn phát sinh và không giữ vai trò quyết định nhưng gây ảnh hưởng nhất định đến sự vận động, phát triển của sự vậthiện tượng ở mỗi giai đoạn phát triển
Mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng (loại mâu thuẫn này chỉ có trong lĩnh vực đời sống xã hội): Mâu thuẫn đối kháng là mâu thuẫn giữa các giai cấp có lợi ích
cơ bản đối lập nhau Mâu thuẫn này chỉ được giải quyết thông qua cách mạng xã hội.Mâu thuẫn không đối kháng là mâu thuẫn giữa các giai tầng có lợi ích cơ bản không đối lập nhau Mâu thuẫn này được giải quyết bằng phương pháp hòa bình thông qua giáo dục
và đổi mới xã hội
II Y nghĩa phương pháp luận:
-Quy luật mâu thuẫn đem lại phương pháp khoa học cho việc xem xét và giải quyết các vấn đề: phương pháp phân tích và giải quyết mâu thuẫn
-Phải thừa nhận tính khách quan của mâu thuẫn Yêu cầu này đòi hỏi chúng ta, muốn nắm được bản chất của sự vật, hiện tượng cần phải biết phân tích các mặt đối lập của mâu thuẫn
Trang 24-Phải biết phân tích cụ thể một mâu thuẫn cụ thể và phải có biện pháp cụ thể để
giải quyết đối với từng loại mâu thuẫn
-Phải nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn: Bất kỳ mâu thuẫn nào, bất kỳ giai đoạn nào của mâu thuẫn, cũng chỉ được giải quyết bằng con đường đấu tranh giữa các mặt đối lập, chfí không phải bằng con đường điều hòa giữa chúng
Ví dụ minh họa các mặt đối lập để phát triển trong tự nhiên xã hội và tư duy
Vận dụng quy luật giải quyết mâu thuẫn cá nhân và lợi ích tập thể
Câu 5: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thfíc
a Phạm trù thưc tiễn
Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sfí - xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội, chfí không phải hoạt động bản năng củaloài người Thông qua thực tiễn cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội cải tạo chính bản thân conngười
- Đặc trưng của hoạt động thực tiễn là hoạt động vật chất, là phương thfíc tồn tại cơ bản, phổ biến của con người và xã hội, là hoạt động có tính mục đích nhằm cải tạo tự nhiên
và xã hội
- Thực tiễn là hoạt động vật chất cảm tính, đó là hoạt động mang tính tất yếu khách quan, con người sfí dụng công cụ lao động, lực lượng sản xuất vật chất để tác động vào đối tượng vật chất ->> làm biến đổi để thỏa mãn nhu cầu sinh tồn của con người và xã hội loài người
VD: hoạt động lao động sản xuất nông nghiệp tạo ra lương thực thực phẩm ,
-Thực tiễn là hoạt động có mục , nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ con người VD: hoạt động xây nhà ở, đấu tranh để xóa bỏ áp bfíc bóc lột , Là hoạt động có mụcđích của con người ( con người là động vật có ý thfíc, có tư duy sáng tạo , chfí không phải hoạt động bản năng của loài vật)
- Thực tiễn mang tính lịch sfí xã hội: hoạt động thực tiễn là hoạt động con người , diễn
ra trong xã hội với sự tham gia của đông đảo người , trải qua giai đoạn lịch sfí nhất định,
bị giới hạn bởi điều kiện lịch sfí- cụ thể nhất định
Vd: cùng là sản xuất lương thực , thực phẩm để nuôi sống con người nhưng mỗi giai đoạn thời kỳ có công cụ sản xuất , phương thfíc cacnh tác, quản lý khác nhau,
từ đồ đá, đồng,sắt
=>> Thực tiễn là hoạt động đặc trưng bản chất của con người
- Các hình thfíc của thực tiễn:
+ Hoạt động sản xuất vật chất: là hoạt động mà trong đó con người sfí dụng những công
cụ lao động tác động vào giới tự nhiên để tạo ra những của cải và các điều kiện thiết yếu nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển của mình và xã hội Hoạt động sản xuất vật chất là
cở sở quan trọng quyết định các hoạt động khác
+ Hoạt động chính trị - xã hội: là hoạt động của các tổ chfíc cộng đồng người khác nhau trong xã hội nhằm cải biến những mỗi quan hệ xã hội để thúc đẩy xã hội phát triển Trong hoạt động động chính trị xã hội có nhiều hoạt động như xóa đói giảm nghèo, hoạt động tạo công ăn việc, nhưng hoạt động đấu tranh giai cấp là cao nhất, tại sao như vậy, bởi vi
Quang hợp và hô hấp của giới thực vật
người sfí dụng lao động và người lao động trong các hoạt động sản xuất
Quan điểm duy tâm và duy vật trong triết học
Trang 25thông qua đấu tranh giai câp đỉnh cao của nó sẽ dẫn đến cách mạng xã hồi, sau đó dẫn đến một chế độ xã hội mới tiền bộ hơn chế độ xã hội cũ, nó thay đổi toàn mặt từ kinht ế ,chính trị , xã hội, tfíc là thay đổi về chất của một xã hội
VD: ra đời chủ nghĩa Mác lenin do sự phát triển kinh tế trong chủ nghĩa tư bản đặc biệt
là sự trường thành của phong trào công nhân và tiên đề lý luận và khoa học tự triên+ Hoạt độn thực nghiệm khoa học: nhiều bản nghĩ rằng nó là nghiên cfíu khoa học, thực chất nó không phải, nghiên cfíu khoa học thuộc về hoạt động tinh thần, còn thực nghiệmhoạt nó kiểm tra các kết qua của nghiên cfíu khoa học rồi fíng dụng triển khái, thực nghiệm là hoạt động được tiến hành trong những điều kiện do con người tạo ra gần giống, giống hoặc lặp lại những trạng thái của tự nhiên và xã hội nhằm xác định các quy luật biến đổi và phát triển của đối tượng nghiên cfíu
Nhận thfíc được hiểu theo 2 nghĩa:
+ khả năng nhận biết của con ng
+ để chỉ 1 trong những hoạt động của con người nhằm hình thành nên ý thfíc tri thfíc Nhận thfíc là quá trình phản ánh tích cực tự gaics sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óccon người trên cơ sở thực tiễn nhằm sáng tạo ra những tri thfíc về thế giới khách quan
Vd: hiện nay cuộc cách mang công nghệ 4.0 đang diễn ra rất mạnh mẽ, vai trò thực nghiệm khoa rất quan trọng, cho nên cuộc cách mạng khoa học công nghệ, nghiên cfíu, cho
nên những phát minh sáng chế được fíng dụng triển khai trở thành quy trình sản xuấtmới công nghệ mới công cụ mới được áp dụng các quá trình sản xuất, nhiều nước đang chuyển sang nền kinh tế tri thfíc, đặc biệt là nước phát triển,muốn đạt được năng suất, chất lượng cao thì trong quá trình sản xuất, thực tiễn đời sống phải được fíng dụng khoa học Những nước có nền kinh tế tri thfíc có hàm lượng chất xám rất cao
???( có thể là câu hỏi thêm) Trong ba hình thfíc hoạt động thực tiễn cơ bản trên, mỗi
hoạt động có vai trò khác nhau, nhưng hoạt động sản xuất vật chất là cơ bản nhất, quan trọng nhất Vì không có sản xuất vật chất, con người và xã hội loài người không thể tổn tại và phát triển Sản xuất vật chất còn là cơ sở cho sự tồn tại của của các hình thfíc thực tiễn khác cũng như tất cả các hoạt động sống khác của con người
b Vai trò của thưc tiễn đối với nhận thfíc
- Thực tiễn là cơ sở của nhận thfíc: Thực tiễn cung cấp những tài liệu, chất liệu cho nhậnthfíc của con người qua hoạt động thfíc tiễn con người nhận thfíc được sự vật hiện tượng hình thành nên tri thfíc về nó, thực tiễn hiện thực hóa các giác quan tạo ra công cụ
hỗ trợ cho các giác quan con người, con người muốn nối dài các giác quan phải tạo ra các phương tiện công cụ để hỗ trợ các giác quan con người như là máy tính, kính hiển vi,…
- Thực tiễn là động lực của nhận thfíc: Thực tiễn luôn đề ra nhu cầu, nhiệm vụ và
phương hướng phát triển của nhận thfíc; rèn luyện các giác quan của con người ngày càng tỉnh tế hơn, hoàn thiện hơn, công cụ nhận thfíc ngày càng tinh vi, hiện đại làm cho năng lực tư duy ngày cảng phát triển
VD: những nhà khoa học nông dân chế tạo ra các máy móc, như máy bốc lạc bẻ ngô chính thông hoạt động thực tiễn mới biết được bẻ ngô , bóc lạc nó lâu như thế nào, nó đau như thế nào, và người ta muốn tìm cách để giải phóng sfíc lao động của con người, người ta mới tạo ra máy móc
Con người gặp khó khăn thực tiễn buộc phải giải đáp được nó đó là nguyên nhân thúc đẩy con người
Trang 26VD: covid 19 đó là vấn đề thực tiễn để con người chắc chắn phải tìm ra được nguyên nhân , tìm được phương thuốc, tìm ra được cách phòng, cách trị, nó buộc côn người phải phải phát triển
Thực tiễn là mục đích của nhận thfíc: nhận thfíc đề cải biến thể giới khách quan, cải biến
xã hội, vì nhu cầu của con người Vì vậy, nhận thfíc từ thực tiễn mà ra, phải quay về phục vụ thực tiễn Tri thfíc chỉ có ý nghĩa khi nó được áp đụng vào đời sống thực tiễn một cách trực tiếp hay gián tiếp để phục vụ con người
VD nhận thfíc những vấn đề tiêu cục xã hội như bất bình đẳng ,tham ô ,hối lộ,…, tệnạn xã hội, chúng ta nhận thfíc để cải tạo nó để thế giới này tốt hơn Nhân thfíc để cảitạo tự nhiên xã hội, cải tạo chính bản thân con người…
- Nhận thfíc để giải quyết các vấn đề bfíc xúc được đặt ra như dịch tả lợn châuphi,lở mồm long móng
-Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý: Thực tiễn có tính tất yếu, khách quan, nên nó đóng vai trò là tiêu chuẩn để kiểm nghiệm chân lý.Thực tiễn là thước đo giá trị của những tri thfíc con người đạt được trong quá trình nhận thfíc, đồng thời thực tiễn không ngững bổ sung, điều chỉnh, sfía chữa phát triển và hoàn thiện nhận thfíc,
- Nguyên tắc thưc tiễn trong nhận thfíc và hoạt động thưc tiễn.
+ Cần phải quán triệt quan điểm thực tiễn trong hoạt động của con người Nếu rời xa thực tiễn sẽ dẫn đến bệnh chủ quan, duy ý chí, giáo điều, máy móc, quan liêu Bệnh giáo điều là khuynh hướng tư tưởng và hành động cường điệu lý luận coi nhẹ thực tiễn, tách
lý luận khỏi thực tiễn, thiếu quan điểm lịch sfí - cụ thể
+ Cần tránh tuyệt đối hóa thực tiễn coi thường lý luận sẽ dẫn đến căn bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa, lười biếng, không chịu học tập lý luận, không phát huy được tính định hướng,dẫn dắt, soi đường của lý luận
+ Quan điểm thống nhất giữa lý luận và thực tiễn yêu cầu việc nhận thfíc phải xuất phát từ thực tiễn, dựa trên cơ sở thực tiễn, đi sâu vào thực tiễn, phải coi trọng tổng kết thực tiễn,
để bổ sung, hoàn thiện, phát triển nhận thfíc, lý luận cũng như chủ trương, đường lối, chính sách Trong hoạt động của con người, việc nghiên cfíu lý luận phải liên hệ với thực tiễn, học đi đôi với hành
#VD: Năm 1930: Bác Hồ đưa ra cương lĩnh của Đảng Cộng sản, Trần Phú lên Tổng Bí
thư không đi theo đường lối của Bác nên đã thất bại
Năm 1941: Quay lại với đường lối của Bác, vì đường lối của bác đưa ra là đúng đắn gắn liền giữa nhận thfíc và thực tiễn lúc bấy giờ
Cần làm gì để nâng cao trình độ năng lực nhận thfíc của mình
I.Đặt vấn đề
Trong công cuộc hội nhập và đua tranh toàn cầu của người Việt Nam, có lẽ điều màchúng ta cần hội nhập đầu tiên và mạnh mẽ nhất, đó là hội nhập về tri thfíc Và trong
Trang 27công cuộc hội nhập về tri thfíc ấy, lĩnh vực cần phải hội nhập trước nhất và quyết liệtnhất chính là lĩnh vực giáo dục.
Thực tiễn cho thấy, muốn có một nước Việt Nam mới, một nước Việt Nam thịnh vượng
và văn minh, thì phải có những con người Việt Nam mới, những con người được nuôidưỡng tâm hồn, được khai sáng trí tuệ và rèn luyện thể chất tốt Điều này chỉ có thể cóđược khi chúng ta có một nền giáo dục mới, một nền giáo dục hội nhập và sánh vai vớithế giới Muốn có một nền giáo dục như vậy, phải dựa và nhiều yếu tố, một trong nhữngyếu tố đầu tiên và không thể thiếu đó là phải có tư duy mới, tầm nhìn mới, tri thfíc mớicho giáo dục Để đáp fíng yêu cầu công nghiệp hóa- hiện đại hóa trong bối cảnh cáchmạng công nghiệp 4.0, cần có một nguồn nhân lực phát triển ở trình độ cao, luôn luôn đổimới, cập nhật kỹ thuật cao, có phong cách sống mới: năng động, khả năng thích nghi cao
và sáng tạo Những điều đó chỉ có thể thực hiện được trong một xã hội mà ở đó mọicông dân luôn được tạo điều kiện học tập thường xuyên, liên tục nhằm không ngừngnâng cao trình độ nghề nghiệp và khả năng hội nhập với xã hội ngày càng văn minh, hiệnđại Một trong những con đường quan trọng nhất nâng cao trình độ bản thân là conđường phát triển nhận thfíc của sinh viên của chúng ta Thực tiễn hiện nay cần có khảnăng nhận thfíc cao, có nhận thfíc đúng ta mới xác định đúng bản chất của vấn đề từ đosphanr ánh một cách tích cực sáng tạo, là những nhà tri thfíc của Đất Nước
Không phải ai là toàn diện cho nên hãy tự nhận thfíc mình, biết được điểm mạnh điểmyếu của bản thân Chỉ khi biết điểm mạnh sẽ cho phép bạn tận dụng và phát huy tối đalợi thế của mình, khám phá sfíc mạnh tiềm năng của bản thân, vận dụng nó vào thực tiễnkhai thác bản thân Tiếp đến, hiểu được đâu là điểm yếu sẽ là cơ hội để bạn cải thiệnnhững khuyết điểm đang kìm hãm bạn, người mà biết nhìn nhận, xác định khắc phụcđiểm yếu của mình đo sẽ là con người thành công trong tương, nếu cfí nghĩ mình number
1 thì chắc chắn con người ấy sẽ thật bại đơn giản là vì không ai là hoàn hảo, không ai làtuyệt vời kể cả những nhà triết gia lỗi lạc của thời đại như Mác, ông cũng thường hayuống rượu đó thôi Hiều quả của việc liệt kê điểm mạnh điểm yếu sẽ giúp bạn biết đượcmình đang ở vị trí nào, tại sao bạn lại thất bại hay thành công trong cuộc sống lẫn côngviệc, cũng như cho phép bản thân thay đổi và tự tin hơn trong việc thể hiện mình Bảnthân em thì cũng có rất nhiều điểm yếu, em thiếu sự tin, thiếu mối quan, thường hay chủquan gây nên sơ suất,… và thế nên em cũng cố gắng hơn để khắc phục điểm yếu ấy, nó
sẽ là quá trình dài như em tham gia vào các hoạt động của trường, không chỉ học trêntrường mà em còn học ngoài xã hội, cố gắng giao tiếp với người xung quanh,…Trongquá trình đánh giá bản thân đó em cố gắng nhìn nhận mọi khía cạnh mà không phán xéthay đưa ra bất kỳ nhận xét mang tính chủ quan nào
Tìm hiểu về động lực của bản thân cũng là một cách tốt để phát triển khả năngnhận thfíc của bản thân Như khi em có động lực em sẽ cố gắng tìm hiểu và nhận thfíc về
nó, nó giống như một dolphin thôi thúc bạn nỗ lực vượt qua mỗi khó khăn tiếp tục đượcmục tiêu của mình và kiên định trên con đường em đã chọn Động lực giúp em có nhậnthfíc đúng đắn, chính xác vấn đề vì nếu không có động lực bạn có thể như một ngườisống không có nguyên tắc, ban ngày thì ngủ tới trưa, suốt ngày cfí bấm điện thoạt, lướtfacebook làm cho viện nhận thfíc sai, khi đó bạn cfí nghĩ việc làm rảnh rỗi như chơigame ngày này của mình là đúng, không sao cả tại đâu có việc gì làm đó là sai lầm doviệc không có động lực, không thúc đẩy thực hiện mục tiêu mỗi ngày, sống cfí như conrobot sống qua ngày này như này, sống một cách không có sáng tạo Vì vậy động lực làmột yếu tố thúc đẩy nhận thfíc làm cho việc nhận thfíc đúng đắn theo đuổi mục tiêu củabản thân
Trang 28Em đã từng nhìn thấy một bạn chỉ vì đánh rơi đồng xu mà gần như tfíc giận, emnghĩ bạn đó có vấn đề về nhạn thfíc, căn bản là bạn ấy không biết tiết chế cảm xúc củabản thân, đó là kết quả dài của việc không quan tâm và nuôi dưỡng đến cảm xúc cũngnhư là những phản fíng tự nhiên của mình trước mọi hoàn cảnh Khi bạn chú tâm đếncảm xúc của chính mình, bạn sẽ hiểu được tại sao mình lại cảm thấy như vậy và lần tớimình nên làm gì để khắc phục điều này Trên thực tế, kỹ năng kiểm soát cảm xúc sẽ giúpbạn có cuộc sống tốt hơn chẳng hạn như trở một người giao tiếp tốt và khôn ngoan hơntrong việc ra quyết định.
Và để phát triển kỹ năng nhận thfíc của bản thân một cách tốt chúng ta phải gắn liền với thực tiễn Vì thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tích lịch sfí
Nhận thfíc là 1 quá trình từ thấp đến cao, ko có cái gì con người không nhận thfíc được
mà chỉ có những cái mà con người chưa nhận thcuws được mà thôi
- Liên hệ thực thực tiễn hiện nay ở Việt Nam
Từ lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và từ kinh nghiệm thành công, thất bại trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã rút ra bài học quan trọng là: “Mọi chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng qui luật hiện thực khách quan”.
Nguyên tắc này đòi hỏi chúng ta trong nhận thfíc và hành động phải xuất phát từ bản thân sự vật, từ hiện thực khách quan, phản ánh sự vật đúng với những gì vốn có của nó, không lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách, không lấy ý chí chủ quan áp đặt cho thực tế, phải tôn trọng sự thật, tránh thái độ chủ quan nóng vội, phiến diện, định kiến… Yêu cầu của nguyên tác tính khách quan còn đòi hỏi phải tôn trọng và hành động theo qui luật khách quan.
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa Đảnh chủ trương: “Huy động ngày càng cao mọi nguồn lực
cả trong và ngoài nước, đ8ạ biệt là nguồn lực của dân vào công cuộc phát triển đất nước” Đó là chính sách chiến lược về con người, về phát triển giáo dục và đào tạo
Vì vậy, phải “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sfíc chiến đấu của Đảng phát huy sfíc mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển, thực hiện
Trang 29mục tiêu: “dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủa và văn minh”.
Liên hệ thực tiễn đến bản thân trong quá trình học tập
Câu 6: Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong đổi mới kinh tế
ở việt nam hiện nay
Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với sự phát triển của lưc lượng sản xuất là quy cơ bảnnhất của lịch sfí xã hội, tri phối sự vận động phát triển của xã hội
Nội dung: LLSX và QHSX nó là 2 mặt của một phương thfíc sản xuất, nó tác động biện chfíng lẫn nhau trong đó LLSX quyết đinh QHXZ, QHSX tác động trở lại LLSX
Các khái niệm:
Lưc lượng sản xuất (con ng vs tư nhiên): là tổng hợp các yếu tố vật chất và tinh thần
tạo thành sfíc mạnh thực tiễn cải biến thế giới tự nhiên theo nhu cầu sinh tồn, pháttriển của con người
Trong llsx có sự kết hợp của 2 yếu tố cơ bản là người lao động với tư liệu sản xuất để tạo ra sfíc sản xuất và năng lực thực tiễn để làm biến đổi các đối tượng vật chất của giới tự nhiên theo nhu cầu của con người Chúng có quan hệ hữu cơ với nhau trong
đó yếu tố con người giữ vị trí hàng đầu, TLSX đóng vai trò rất quan trọng
Trong giai đoạn hiện nay khoa học đã trở thành llsx trực tiếp Khoa học sản xuất
ra của cải đặc biệt hàng hóa đặc biệt Kích thích sự phát triển làm chủ năng lực sx của con ng Kịp thời giải quyết những mâu thuẫn, yêu cầu SX đặt ra
Tư liệu sản xuất gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động, trong tư liệu lao động có công cụ lao động là các phương tiện lao động khác Đối tượng có cái là có sẵn tựnhiên con người chỉ cần qua sơ chế thôi đã có thể sfí dụng được VD: cá trong tự nhiên con người chỉ cần sơ chế thôi đã ăn được rồi CÓ cái là nhân tạo mà có Trong tư liệu sản xuất yếu tố thường xuyên biến đổi, yếu tố cách mạng đó chính là công cụ lao động,
đó là vì nhu cầu con người không đfíng yên một chỗ, nhu cầu ngày càng tằng lên, tốt hơn, ngon hơn, và dể thỏa mãn nhu cầu đó, con người phải tiến hành cách mạng công
cụ lao động, để chuyển sang công nghệ mới, quy trình mình, và đương nhiên năng suất lao động tăng lên, cuối cùng nó sẽ giải phòng được sfíc lao động con người Cho nên công cụ lao động rất quan trọng
Công nghệ việt nam như thế nào so với thế giới, lạc hậu, nguyên nhân vì sao
Người lao động triết học người ta nhần mạnh đến nhiều tiêu chí trình độ , tri thfíc , kinh nghiệm, kỹ năng lao động, và đặc trong điều kiều cách mạng công nghệ 4.0 nền kinh tế tri thfíc đang được hành động phải cso năng lực sáng tạo Một số vấn đề nữa
là phẩm chất trình độ, đạo đfíc nghề nghiệp, ý thfíc tổ chfíc, tính kỹ luật,…đồng thời đã là
Trang 30người lao động Việt Nam phải tuân theo đường lỗi chủ trương của đảng, chính sách phápluật của nhà nước người lao động chính là yếu tố quyết định nhất quan trọng nhất trong lực lượng sản xuất Liên hệ đến Việt Nam, ng lao động vn như thế nào, bao nhiều phần trăm lao động đã qua đào tạo ( gần 80 % ll lao động chưa qua đào tạo) sản xuất kinh doanh chỉ dựa vào kinh nghiệm trong lĩnh vực nông thôn, người nông dân đã qua đào tạorất thấp, có câu rất hay “ kinh nghiệm kết thúc ở đâu lý luận phải bắt đầu ở đó” Tại sao chúng ta thất bại nhiều lân, cfí được mùa sẽ mất giá, tính tự phát tcuar người nông dân quá lớn, tổ chfíc thực hiện rất hạn chế, hiểu biết ng nông dân về thị trường cong nhiều hạn chế Là sinh iên chúng ta nên đáp fíng được nhà nước đang cần j, nhà nucows cần cái j, cơ quan đoàn thể cần cái gì, xu thể phát triển thế giới việt nam, chuẩn bị hành trangcho mình để có cơ hội phát triển , chúng ta bổ sung vào đội ngủ thất nghiêm,hoặc làm ngành nghề không xfíng đáng với với những gì được đạo tạo ở đại học Xã hội này , có người làm không hết việc, có người thì không có việc để làm, cho nên thực chất bây giờ
xã hội thừa ai, thauwf những người như thế nào, đất nước này còn thiếu rất nhiều những chủ doanh nghiệp giởi, có tinh thần dân tộc, chúng ta là đội ngũ tương lai
Quan hệ sản xuất (con ng vs con ng): là tổng hợp các quan hệ kinh tế - vật chất giữa
người với người trong quá trình sản xuất vật chất
- QHSX kết cấu gồm có ba mặt: quan hệ sở hữu đối với TLSX, quan hệ tổ chfíc, quản lí sản xuất và quan hệ phân phối kết quả sản xuất Ba mặt quan hệ này thống nhất với nhau, mỗi mặt đều có tác động kích thích , thúc đẩy hoặc cản trở, kìm hãm những mặt khác
Trong đó, quan hệ sở hữu đối với TLSX đóng vai trò quyết định hai mặt kia
Tạp dodoanf nào giai cấp nào nắm giữ tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, nó quyêt địnhquan hệ tổ chfíc quản lý sản xuất và phân phối sản phẩm đồng thời nó quyết định tất cả quan hệ khác, như quan hệ chính trị dân tộc pháp luật,
Quan hệ giữa người là quan hệ bình đẳng, bình đẳng về kinh tế, sản xuât,
=> QHSX mang tính khách quan, nó được hình thành trong quá trình phát triển lịchsfí không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người QHSX là quan hệ cơ bảnquyết định tất cả các quan hệ xã hội khác của con người
*Mối quan hệ giữa LLSX và QHSX là mối quan hệ thống nhất biện chfíng, trong đó LLSX quyết định QHSX và QHSX tác động ngược trở lại LLSX.
-Vai trò quyết định của LLSX đối với sự hình thành và biến đổi của QHSX:
+Vì sao LLSX quyết dịnh QHSX? Bởi vì LLSX là nội dung của quá trình sx và nó có tính năng động, cách mạng và thường xuyên phát triển Trong LLSX có công cụ lao động
và con người, công cụ lao động là yếu tố động thường xuyên biến đổi và khi nó biến đổi
nó cách mạng nó yêu cầu người sfí dụng công cụ lao động phải có năng lực sáng tạo, kinh nghiệm, phẩm chất Như là hiện nay sản xuất yêu cầu về trí tuệ hơn là lao động chân tay
+ LLSX quyết định sự ra đời của QHXS mới, nó quyết định nội dung, tính chất của quan
hệ sản xuất, cho nên nguyên nhân sâu xa của sự vận động biến đổi của các xã hội, của các chế độ xã hội, của các hình thái kinh tế xã hội, cuối cùng cũng là do sự biến đổi của lực lượng sản xuất và lực lượng sản xuất nó biển đổi nó đòi hỏi quan hệ sx cũng thay đổitheo sao cho phù hợp với nội dung
VD: liên hệ đến việt nam trong thời kỳ quá độ lên cnxh bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa
Trang 31+ LLSX và QHSX nó đi từ phù hợp rồi phát triển thành không phù hợp rồi trở lại thành phù hợp rồi nó không dừng lại nó tiếp tục trở thành không phù hợp, cho nên thực giải quyết mâu thuẫn giữa một bên là LLSX tiên tiến và một bên là QHSX lỗi thời lạc hậu.
Trang 32Chính sự vận động nội tại QHSX phù hợp với trình độ phát triển LLSX làm cho các hìnhthái kinh tế xã hội thay thế nhau từ thấp đến cao Để hiểu quy luật này hơn, phải hiểu được quy luật thống nhất đấu tranh giữa các mặt đối lập, ngay khi nó thống nhất hay là
có sự phù hợp thì nó phát triển các yếu tố không phù hợp rồi dẫn đến không phù hợp Giải quyết được mâu thuẫn thúc đẩy phương thfíc sản xuất thay thế nhau từ thấp đếp cao,
vd từ phương thfíc cộng sản nguyên thủy, đến phương thfíc sản xuất chiếm hữu nô lệ, rồiphương thfíc sản xuất phong kiến , ptsx tư bản chủ nghĩa, rồi đến phương thfíc sản xuất cao hơn là phương thfíc cộng sản chủ nghĩa
+ Tương fíng với một trình độ phát triển nhất định của LLSX tất yếu đòi hỏi phải có mộtQHSX phù hợp với nó trên cả ba mặt của QHSX đó
+ Xu hướng của sản xuất vật chất là không ngừng biến đổi và phát triển Sự biến đổi đó bao giờ cũng bắt đầu bằng sự biến đổi và phát triển của LLSX mà trước hết là công cụ lao động Từ sự biến đổi của LLSX này mà QHSX phải biến đổi cho phù hợp
+ LLSX thường biến đổi nhanh hơn ( yếu tố người lao động luôn thúc đẩy sự phát triển của nó), còn QHSX thường biến đổi chậm hơn (vì QHSX bị quy định bởi quan hệ về sở hữu TLSX bị níu giữ bởi yêu cầu phải bảo đảm lợi ích của giai cấp thống trị hiện đang nắm giữ quyền sở hữu TLSX
Do đó, sự phát triển của LLSX khi đạt đến một trình độ nhất định sẽ mâu thuẫn gay gắt với QHSX hiện có, đòi hỏi tất yếu phải phá bỏ QHSX lỗi thời và thay thế bằng QHSX mới phù hợp
- Tác động ngược lại của QHSX đối với LLSX
+ Vì sao QHSX có thể tác động trở lại LLSX? Vì QHSX chính là hình thfíc xã hội củaquá trình sản xuất, nó có tính độc lập tương đối và nó ổn định, QHSX phù hợp với trình
độ phát triển LLSX và nó là yêu cầu khách quan của nền sản xuất, bởi vì chỉ có phùhợp nó mới mở đường thúc đảy các yếu tố LLSX phát triển
+ QHSX quy định mục đích, cách thfíc sản xuất và cách thfíc phân phối những lợi ích từquá trình sản xuất do đó nó trực tiếp tác động tới thái độ của người lao động, tớinăng suất, chất lượng, hiệu quả của quá trình sản xuất và cải tiến công cụ lao động.+ Sự tác động của QHSX với LLSX diễn ra theo hai xu hướng:
Một là, Nếu QHSX phù hợp với trình độ của LLSX thì sẽ thúc đẩy LLSX phát
triển Biểu hiện: năng suất ldd, trình độ llsx, các yếu tố công cụ lao động, tư liệu
lao động như thế nao.
Hai là, Nếu QHSX không phù hợp với trình độ của LLSX thì sẽ kìm hãm sự phát
Hoạt động trong xã hội phải tuân theo quy luật, con người tuân theo quy luật, quy luật không tuân theo ý chủ quan của con người , nó mang tính khách quan
Ý nghĩa :
Có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng
Trang 33Là cơ sở khoa học để nhận thfíc sâu sắc sự đổi mới tư duy kinh tế của Đảng cộng sản Việt
Nam :
- Muốn phát triển kinh tế phải bắt đầu từ phát triển lực lượng sản xuất, trước hết làphát triển lực lượng lao động và công cụ lao động
- Muốn xóa bỏ quan hệ sản xuất cũ, thiết lập quan hệ sản xuất mới phải dựa vào trình
độ phát triển của lực lượng sản xuất, theo tính tất yếu của kinh tế, chống tùy tiện, chủquan, duy ý chí
? Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp trình độ phát triển của lưc lượng sản xuất trong đổi mới kinh tế ở việt nam hiện nay.
Phát triển người lao động:
-Thfí nhất, là trình độ của người lao động: đã được nâng cao rõ rệt và không ngừng tăng cao
+ Người lao động năng động, sáng tạo, cần cù, chịu khó,…kinh nghiệm và kĩ năng lao động của con người Việt Nam cũng khác nhau: có kinh nghiệm và kĩ năng của người laođộng cơ khí, máy móc, có kinh nghiệm và kĩ năng của người lao động đối với máy móc hiện đại, tự động hóa,… Từ đó, trình độ tổ chfíc và phân công lao động, trình độ fíng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất ở Việt nam hiện nay đã có nhiều tiến bộ Qua đó,cho thấy trình độ chuyên môn tay nghề của lao động nước ta đang có những chuyển biến tích cực đáp fíng ngày càng tốt hơn nhu cầu cũng như đòi hỏi thực tế của nền kinh
tế đất nước ta trong giai đoạn hiện nay
Phát triển công cụ lao động:
-Thfí hai, là trình độ của tư liệu sản xuất tiến bộ hơn so với thời kì trước đổi mới cụ thể:+ Công cụ lao động hiện đại hơn với sự đầu tư, mua mới nhiều máy móc, công cụ hiện đại vào trong quá trình sản xuất góp phần làm cho năng suất lao động tăng cao, giảm bớt được chi phí sfíc lao động Điển hình, trước thời kì đổi mới chúng ta sfí dụng trâu,
bò để cày,
máy móc đưa vào sản xuất còn hạn chế và thô sơ Nhưng đến giai đoạn hiện nay, đã được thay bằng máy cày,…việc sản xuất đã được trang bị bởi một hệ thống máy móc hiện đại nhập khẩu từ nước ngoài góp phần làm cho nền kinh tế đất nước phát triển nhanh
=> Như vậy lực lượng sản xuất của Việt Nam hiện nay là phù hợp với quan hệ sản xuất Tạo nên sự thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam đi lên Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý I/2021 ước tính tăng 4,48% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn tốc độ tăng 3,68% của quý I/2020, cho thấy sự thích nghi, khả năng chống chịu và xu thế phục hồi của nền kinh
tế ngày càng gia tăng Những thành tựu đạt được là kết quả của con đường đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo Nó là kết quả của nhận thfíc đúng đắn quy luật QHSX phù hợp với trình độ phát triển LLSX để phát triển kinh tế - xã hội hiện nay
Trang 34Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
Quy luật phổ biến chi phối sự vận động phát triển của loài người trong bất kỳ hình thfíc xã hội nào.Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH chúng ta cũng có những tác động đến quy luật Trước năm 1986, chúng ta phải đfíng trên nguyên tắc khách quan toàn diện, đặt mình vào hoàn cảnh đất nước lúc đó để nhìn nhận xác định vấn đề, nếu không chúng ta sẽ rơi vào bệnh phiến diện , ngụy biện Sau khi đánh bại giặc Mỹ, một siêu cường của thế giới , ta vì muốn có ngay XHCN , chúng ta đưa quan hệ sản xuất lên quá cao.Cụ thể thể hiện ở quan hệ sở hữu có 2 thành phần là sở hữu nhà nước và tập thể.Thành phần kinh tế gồm có kinh tế quốc doanh và hợp tác xã Chúng ta không chủ trương phát triển thành phần kinh tế tư nhân, chúng ta nghĩ rằng thành phần kinh tế tư nhân là có dâu hiệu của chủ nghĩa tư bản Trong khi đó , chúng ta vẫn giữ cơ chế kế hoạch hóa, tập trung quan liêu, bao cấp cái gì cũng là Nhà Nước quản lý và quy định, cơ chế này chỉ áp dụng thành công ở thời kỳ chiến tranh và đến thời kỳ hòa bình thì nó không đúng
Chúng ta không theo kinh tế thị trường quy luật thị trường Người lao động của đất nước
ta thì thụ động, ỷ nại Quan hệ phân phối chúng ta thực hiện phân phối bình quân, mọi người bình đẳng như nhau, người siêng năng cũng như người làm biếng, người giỏi cũngnhư người dốt, tất cả đều hưởng thành quả lao động như nhau Chính nguyên tắc này khôn gkichs thích được tính tích cực sáng tạo của người lao động, kinh tế đất nước rơi vào trì trệ, khủng hoảng Nhưng chúng ta nên biết đặt mình vào hoàn cảnh khi ấy để nhìnnhận, sau khi chúng ta thắng Mỹ thì chúng ta nhìn cuộc đời rất vui tơi , chúng ta muốn tiến đến CNXH ngay nhưng hoàn cảnh đất nước khi ấy chịu tác động nặng nề bới chiến tranh, chúng ta bị cắt giảm viện trợ từ các nước XHCN nên phải đặt mình vào hoàn cảnh khi ấy mà đánh giá, có khi chúng ta ở hoàn cảnh ấy cũng tệ hơn như thế nhiều Đất Nước chúng ta từ thời kỳ nfía thuộc địa nfía phong kiên squas độ lên chủ nghĩa xã hooij
bỏ qua thời kỳ tư bản chủ nghĩa nên lực lượng lao động cực kỳ thấp , người lao động bị ảnh hưởng bởi tư tưởng phong kiến không muốn làm chỉ muốn có ăn , tư liệu lao động thì lạc hâu, kinh tế xã hội rơi vào trì trệ khủng hoảng , lực lượng sản xuất trình độ sản xuất đưa lên quá cao mà quan hệ sản xuất không phụ hợp
Từ năm 1986 đến nay, chúng ta với tinh thần nhìn vào sự thật đánh gia sự thật Các chủ quan chính sách phải tuân theo thực tế khách quan tuân theo quy luật khách quan Trước tiên đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất , chúng ta thực hiện công
nghiệp hóa hiện đại hóa Đất nước từng bước xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội
Chúng ta đẩy mạnh phát triển công cụ lao động trong mọi lĩnh vực và phát triển người lao động đẩy mạnh , phát triển giao dục đào tạo và khoa học công nghệ Đảng ta xác định đầu tư vào giáo dục là đầu tư cho sự phát triển Chúng ta điều chỉnh quan hệ sản xuất phù hợp lực lượng sản xuất Chúng ta có nhiều quan hệ sở hữu như sở hữu toàn dân, cá nhân và đặc biệt có kinh tế tư nhân Phát triển kinh tế nhà nước nhiều thành phần
và thành phần kinh tế tư nhân phát triển đang đóng vai trò quan trọng ở nước ta hiện nay
CHúng ta bỏ tổ chfíc quản lý là cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và ta thực hiện theo
cơ chế thị trường Về thành phần kinh tế chúng ta thực hiện nhiều hình thfíc phân phối
do thành phần sở hữu, thnahf phần kinh tế lấy phân phối theo lao động làm cơ sở Dẫn đến quann hệ sản xuất phù hợp với LLSX từ đó thúc đẩy nền sản xuất Việt Nam phát triển theo, thể hiện ở đời sống vật chất được nâng cao hơn, Rõ ràng chúng ta đã làm đúng quy luật LLSX phù hợp với QHSX đổi mới lấy kinh tế làm trọng tâm , đổi mới trí tuệ
Trang 35Vận dụng quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay
Theo C.Mác, trong phương thfíc sản xuất, lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất làhai mặt có mối quan hệ biện chfíng với nhau làm cho sản xuất phát triển Lực lượng sảnxuất là sự thống nhất hữu cơ giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công
cụ lao động Con người không thể sản xuất có hiệu quả nếu tiến hành riêng lẻ, mà phảiliên kết, phối hợp với nhau, quan hệ tác động với nhau Bởi vậy, thiếu một trong hai mốiquan hệ này thì không thể có sản xuất vật chất
Trong đó, vai trò quyết định thuộc về lực lượng sản xuất Mỗi loại hình quan hệsản xuất được xác lập trên cơ sở thích fíng với một trạng thái, trình độ phát triển nhấtđịnh của lực lượng sản xuất Khi lực lượng sản xuất biến đổi thì quan hệ sản xuất cũngbiến đổi theo, sự phát triển của lực lượng sản xuất là nguyên nhân sâu xa và là động lực
cơ bản thúc đẩy sự phát triển của lịch sfí
Mặc dù lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất nhưng do quan hệ sản xuấtquy định mục đích của sản xuất, quy định cách thfíc tổ chfíc, quản lý, phân công sảnxuất, quy định sự phát triển và fíng dụng khoa học công nghệ và cơ chế thực hiện lợiích của con người vì vậy, tác động đến thái độ của con người trong sản xuất từ đóhình thành những yếu tố, khuynh hướng thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của lực
lượng sản xuất
Có thể thấy rằng, quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượngsản xuất là quy luật kinh tế cơ bản, phổ biến, chi phối mọi phương thfíc sản xuất, khôngloại trừ một quốc gia dân tộc nào Điều đó, đòi hỏi chúng ta muốn phát triển kinh tế đấtnước thì phải nhận thfíc đúng để hành động phù hợp với quy luật khách quan
Ở nước ta, trước thời kỳ đổi mới thực hiện cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hoá tậptrung quan liêu, bao cấp Mặc dù đã huy động được sfíc người, sfíc của cho kháng chiến
và phát huy có hiệu quả trong thời kỳ, nhưng kinh tế tăng trưởng chủ yếu theo chiềurộng Do không thừa nhận sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần, coi cơ chế thịtrường chỉ là thfí yếu bổ sung cho kế hoạch hoá; thủ tiêu cạnh tranh, triệt tiêu động lựckinh tế đối với người lao động, kìm hãm tiến bộ khoa học, công nghệ… quá nhấn mạnhmột chiều cải tạo quan hệ sản xuất mà không thấy đầy đủ yêu cầu phát triển lực lượngsản xuất, coi nhẹ quan hệ quản lý, quan hệ phân phối.Trong xác lập quan hệ sản xuất,chúng ta tuyệt đối hoá vai trò của công hữu, làm cho quan hệ sản xuất chỉ còn tồn tại giảnđơn dưới hai hình thfíc toàn dân và tập thể;kỳ thị, nóng vội xoá bỏ các thành phần kinh tếphi xã hội chủ nghĩa, không chấp nhận các hình thfíc sở hữu hỗn hợp, sở hữu quá độ; xoá
bỏ chế độ sở hữu tư nhân một cách ồ ạt, trong khi nó đang tạo điều kiện cho sự phát triểnlực lượng sản xuất Dẫn đến lực lượng sản xuất không phát triển, tình trạng trì trệ kéodài, sản xuất đình đốn, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn Hạn chế đó, có nhiềunguyên nhân, song nguyên nhân chủ yếu là chúng ta đã chủ quan, nóng vội, duy ý chídẫn đến việc nhận thfíc và vận dụng không đúng quy luật về sự phù hợp của quan hệ sảnxuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
Từ Đại hội Đảng lần thfí VI, khởi đầu công cuộc đổi mới, Đảng ta đã nêu ra quanđiểm phát triển nền kinh tế hàng hóa có kế hoạch gồm nhiều thành phần đi lên chủ nghĩa
xã hội, với nhiều chế độ sở hữu Mặc dù, chưa đề cập đến cơ chế thị trường, phát triểnnền kinh tế thị trường Nhưng đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới tư duy
lý luận của Đảng về con đường và phương pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, thểhiện sự nhận thfíc và vận dụng quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độphát triển của lực lượng sản xuất; đồng thời đã đặt cơ sở, nền tảng quan trọng để cácnhân tố mới ra đời, tạo tiền đề để từng bước phát triển nền kinh tế nước ta Quá trình vậndụng quy luật và xuất phát từ thực tiễn đất nước, tại Hội nghị Trung ương 6 khóa VI (3-
Trang 361989), Đảng đã khẳng định: “Thực hiện nhất quán chính sách cơ cấu kinh tế nhiều
thành phần,
Trang 37coi đây là chính sách có ý nghĩa chiến lược lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ
đi lên chủ nghĩa xã hội; trong đó mọi người được tự do làm ăn theo pháp luật; các đơn
vị sản xuất kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế vừa hợp tác với nhau, bổ sung cho nhau, vừa cạnh tranh với nhau trên cơ sở bình đẳng trước pháp luật” (2)
Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nhìn tổng thể 30 năm qua đất nước ta đãđạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sfí trên con đường xây dựng chủ nghĩa
xã hội Trong đó, có thành tựu về nhận thfíc và vận dụng quy luật về sự phù hợp củaquan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ở nước ta Hơn nữa, trongbối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, việc nhanh chóng phát triển lực lượng sảnxuất đi đôi với từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất để phát triển kinh tế - xã hội, khắcphục nguy cơ tụt hậu xa về kinh tế đang càng là một yêu cầu cấp thiết
Để thực hiện điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã, đang và sẽ phải tiếp tục thống nhấtnhận thfíc về kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộtheo các quy luật của kinh tế thị trường Đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩaphù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước; xây dựng nền kinh tế thị trường hiệnđại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do
Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Xác lập nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Việt nam “có
quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật”(3); thị trường đóng
vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực phát triển, là động lựcchủ yếu để giải phóng sfíc sản xuất; các nguồn lực nhà nước được phân bổ theo chiếnlược, quy hoạch, kế hoạch phù hợp với cơ chế thị trường Nhà nước đóng vai trò địnhhướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng,minh bạch và lành mạnh; sfí dụng các công cụ, chính sách và các nguồn lực của Nhànước để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và bảo vệ môitrường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng chính sách phát triển.Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phát triển kinh tế xã hội
Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước ta có nhiều chủ trương, biện pháp để đẩy mạnhcông nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm phát triển lực lượng sản xuất, tạo “cốt vật chất” choquan hệ sản xuất mới Tiếp tục thực hiện đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nềnkinh tế; đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thfíc, nângcao sfíc cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp và hàng hoá dịch vụ chủ động và tíchcực hội nhập quốc tế để phát huy cao độ nội lực, tranh thủ ngoại lực, tiếp thu nhữngthành tựu về khoa học và công nghệ, về kinh tế tri thfíc Xây dựng, hoàn thiện luật pháp
và chính sách kinh tế để kiến tạo sự phát triển bền vững Đào tạo nguồn nhân lực, trọngdụng nhân tài, nhất là trong bộ máy quản lý nhà nước Đổi mới thể chế nhằm tăng cườnghiệu lực thực thi pháp luật và chính sách; phát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật, kỷcương
Tóm lại, có thể khẳng định công cuộc đổi mới là quá trình chúng ta ngày càngnhận thfíc và vận dụng đúng đắn hơn quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất vớitrình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong
Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong xác định mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta hiện nay?
Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quyluật cơ bản nhất chi phối sự vận động, phát triển của các phương thfíc sản xuất và các
Trang 38hình thái kinh tế – xã hội trong lịch sfí Đảng ta đã vận dụng đúng đắn, sáng tạo quy luậtnày vào xác định mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
Nội dung quan điểm của Đảng ta về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa là phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thịtrường, có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Do lực lượng sản xuất của ta thấp kém, để sản xuất nhiều hàng hóa thỏa mãn nhu cầu xãhội, Đảng ta khẳng định, thực hiện nhất quán phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thànhphần Lực lượng sản xuất ở nước ta đang tồn tại khách quan nhiều trình độ khác nhau vềcông cụ lao động, về tri thfíc, kinh nghiệm, kỹ năng người lao động Cùng với nó là còntồn tại nhiều hình thfíc sở hữu về tư liệu sản xuất Do vậy, phải phát triển nhiều thànhphần kinh tế để tạo ra nhiều phương thfíc kết hợp khác nhau giữa lực lượng sản xuất vàquan hệ sản xuất, làm cho nền sản xuất phát triển, tạo ra nhiều sản phẩm xã hội
Trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo đểđịnh hướng cho sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế Phát triển nền kinh tế hàng hóa tấtyếu phải sfí dụng và vận dụng cơ chế thị trường, đòi hỏi phải có sự quản lý của nhà nước
xã hội chủ nghĩa để định hướng cho toàn bộ chế độ kinh tế xã hội Kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát ở nước ta hiện nay, là sự tổngkết thực tiễn, phát triển lý luận của Đảng ta, thể hiện sự vận dụng sáng tạo quy luật quan
hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, phát triểnkinh tế
– xã hội của đất nước Trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu khách quan
để tạo ra địa bàn và điều kiện thuận lợi thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, giải phóngsfíc sản xuất xã hội và đảm bảo sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất
Nhận thfíc và vận dụng đúng đắn, sáng tạo quan điểm phát triển kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu khách quan để thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh ở nước ta hiện nay; khắc phục nhữngquan niệm không đúng về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ của lực lượngsản xuất trong thực tiễn đổi mới đất nước hiện nay
Một số phương hướng để tiếp tục vận dụng quy luật này
Phương hướng phát triển lực lượng sản xuất
Trang 39Điều đầu tiên mà chúng ta cần thực hiện để tiếp tục vận dụng tốt quy luật này chính
là nâng cao chất lượng, trình độ nguời lao động bằng cách mở các trường lớp đào tạo ngành nghề, đầu tư phát triển giáo dục Tập trung vào việc đào tạo các ngành nghề có nhu cầu lớn trong xã hội, chú trọng nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật cho người lao động Quan tâm, học hỏi chất lượng đào tạo nước ngoài
Đồng thời, cải tạo các loại máy móc, dây chuyền sản xuất để nâng cao năng suất, khối luợng sản phẩm Nhà nước cần quan tâm đầu tư fíng dụng khoa học – kĩ thuật vào trong sản xuất cũng như việc nghiên cfíu, sáng chế, mua các thiết bị, máy móc sản xuất hiện đại
Phương hướng hoàn thiện các quan hệ sản xuất
Thực hiện cơ cấu lại nền kinh tế, thúc đẩy cơ cấu lại nền doanh nghiệp,và điềuchỉnh chiến lược thị trường Về sở hữu, vẫn sẽ phát triển theo huớng tồn tại nhiều hìnhthfíc sở hữu khác nhau, nhiều thành phần kinh tế khác nhau
Về quản lý, trong kinh tế thị trường định huớng xã hội chủ nghĩa phải có sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhà nuớc quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, chiến lược, kế hoạch, chính sách đồng thời sfí dụng cơ chế thị trường, các hình thfíc kinh tế và phương pháp quản lý kinh tế thị trường để kích thích sản xuất, phát huy tính tích cực và hạn chế những mặt tiêu cực, khuyết tật của cơ chế thị trường…
Mặc dù quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất đem lại cho ta những lợi ích, hiệu quả lớn trong sự phát triển kinh tế của đất nước nhưng nếu áp dụng không đúng cách sẽ gây sai lầm Chính vì vậy chúng ta cần hiểu biết
rõ quy luật để biết áp dụng một cách đúng đắn
Trên đây là những hiểu biết của em về đề bài Mặc dù đã có nhiều cố gắng tìm tòi kiến thfíc nhưng chắc chắn vẫn còn nhiều thiếu sót Mong thầy cô góp ý để bài làm của
em được hoàn chỉnh hơn
LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ổ NƯỚC TA HIỆN NAY:
Sau hơn 30 năm đổi mới, trình độ phát triển của LLSX ở Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể Hiện nay, cần ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất hiện đại để tạo đà cho việc xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật tiên tiến, nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh
công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thfíc và hội nhập quốc tế.
Thực trạng LLSX ở Việt Nam hiện nay , khoa học - công nghệ là một trong những yếu
tố đóng vai trò quan trọng trong phát triển lực lượng sản xuất ở Việt Nam Những thành tựu của khoa học, công nghệ đã góp phần đáng kể trong việc phát triển tư liệu sản xuất, trước hết là cải biến những công cụ lao động cả trong lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp với xu thế toàn cầu hóa, sự chuyển giao và hội nhập quốc tế về khoa học, công
Trang 40nghệ đã khiến nền kinh tế nước ta phát triển mạnh mẽ Những công cụ lao động giản đơn