Tây tiến khổ 1

Cảm nhận về đoạn thơ đầu của "Tây Tiến” Xuân Diệu từng nói :"đọc tây tiến như ngậm âm nhạc trọng miệng”.Tây Tiến là một trong những bông hoa tươi thắm của chùm hoa thơ viết về bộ đội Cụ

Cảm nhận về đoạn thơ đầu của "Tây Tiến”

Xuân Diệu từng nói :"đọc tây tiến như ngậm âm nhạc trọng miệng”.Tây Tiến là một trong những bông hoa tươi thắm của chùm hoa thơ viết về bộ đội Cụ Hồ,viết

về những anh bộ đội kháng chiến chống pháp.Bài thơ

đã tạo nên một sức sống mạnh mẽ và bền bỉ trong lòng người đọc.Sức sống ấy có được là nhờ ngòi bút tài hoa của QD với những cảm hứng lãng mạn đã khắc hoạ

thành công hình tượng người lính hào hùng hòa hoa như một khúc ca bi tráng vang lên giữa bản đại hùng ca của toàn dân tộc.Hình tượng người lính với sự hòa trộn lẫn sắc màu vừa hiện thực lãng mạn đã hiện rõ ngay ở phần đầu bài thơ miêu tả vẻ đẹp của người lính gắn bó với thiên nhiên và con người hòa quyện lẫn nhau để tạo nên sự hoành tráng của bức tranh thiên nhiên trong thời kì lịch sử

Mở đầu bài thơ bằng những dòng thơ chan chưa nỗi nhớ, lời thơ như chợt thốt lên đầy nhớ nhung và tiếc nuối:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi

Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi"

Dòng sông Mã như là điểm gợi để nhà thơ nhớ về đoàn quân Tây Tiến, với lời gọi tha thiết ngọt ngào Nhà thơ

đã rất tài tình khi sử dụng từ láy "chơi vơi" kết hợp với hiệp vần "ơi" mở ra một không gian vời vợi của nỗi nhớ đồng thời diễn tả tinh tế một cảm xúc mơ hồ, khó định hình, cứ lâng lâng khó tả trong lòng người ra đi nhưng cảm xúc rất chân thực của một người đồng đội đã rời xa đơn vị để rồi nỗi nhớ như choán đầy cả không gian " Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi" Điệp từ "nhớ" như tô đậm cảm xúc toàn bài thơ, không phải ngẫu nhiên mà nhan đề ban đầu của bài thơ tác giả đặt là " Nhớ Tây Tiến" Để rồi nỗi nhớ ấy cứ trở đi trở lại trong toàn bài thơ tạo nên giọng thơ hoài niệm sâu lắng, bồi hồi Nỗi

nhớ tha thiết, niềm thương da diết mà nhà thơ dành cho miền Tây, cho đồng đội cũ của mình, tất cả trở

thành kỉ niệm không thể nào quên

Không phải khi đến với "Tây Tiến" người đọc mới cảm nhận được nỗi nhớ mà ngay ở trong thơ ca Việt Nam khi nói về nỗi nhớ cũng đã từng diễn tả:

"Nhớ ai bổi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa như ngồi đống than"

Vậy nhưng đến với Quang Dũng nỗi nhớ sáng tạo hơn

cả với nỗi nhớ "chơi vơi" là trạng thái trơ trọi giữa

khoảng không, không thể bấu víu vào đâu, một mình với hoài niệm cứ lửng lơ, sâu lắng, bâng khuâng, tha thiết vọng vào lòng người đọc không thể nào quên Nỗi nhớ bao trùm cả khoảng không gian và thời gian ấy Quang Dũng đã đưa người đọc đến với thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, dữ dội nhưng cũng thật êm đềm thơ mộng

Đó là những địa danh mà đoàn quân Tây Tiến đã đi

qua, "Sài Khao", "Mường Lát", "Pha Luông", "Mường Hịch", "Mai Châu" Những địa danh khi đi vào thơ

Quang Dũng nó không còn mang màu sắc trung tính,

vô hồn trên bản đồ nữa mà gợi lên trong lòng người đọc không khí núi rừng xa xôi, lạ lẫm, hoang sơ và bí ẩn Không chỉ vậy những con đường hành cũng đầy những hiểm nguy:

"Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi"

Những con đường hành quân gian nan vất vả, trên đỉnh Sài Khao sương dày "lấp" cả đoàn quân, Quang Dũng dùng chữ "mỏi" như tái hiện hình ảnh đoàn quân mệt rã rời tuy vậy họ vẫn đi trong " sương lấp" thật hùng vĩ và tráng lệ Đâu chỉ có thế, Mường Lát đêm về sương tỏa khắp không gian Tác giả không nói "hoa nở" mà "hoa về" không nói sương mà là "đêm hơi" như càng nhấn mạnh vẻ đẹp tâm hồn lãng mạn, hào hoa của những

người lính Hà Thành Con đường hành quân ấy còn vô cùng gập ghềnh, hiểm trở, đầy sự hiểm nguy giữa một bên là núi cao với một bên là vực sâu thăm thẳm:

"Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống"

Không gian được mở ra ở nhiều chiều: chiều cao đến chiều sâu hút của những dốc núi, chiều sâu của vực thẳm, bề rộng của những thung lũng trải ra sau màn sương Các từ láy giàu sức tạo hình khiến người đọc hình dung những con đường quanh co, dốc rồi lại dốc, những đỉnh đèo hoang vắng khuất vào mây trời Cách ngắt nhịp 4/3 của câu thơ "Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống" tạo thành một đường gấp khúc của dáng núi Như vậy ba dòng thơ liên tiếp trong đoạn thơ đã sử dụng nhiều thanh trắc gợi sự vất vả nhọc nhằn của

những người lính Tây Tiến trên con đường hành quân Nếu như ba câu thơ trên gợi lên một cảm giác gập

ghềnh hiểm trở thì đến mới câu thơ tiếp theo như một phút lắng lòng của những người lính Tây Tiến bên

những ngôi nhà nơi xóm núi như cánh buồm thấp

thoáng trên mặt biển trong không gian bình yên và êm

ả của mưa giăng đầy thung lũng thành 'xa khơi" Đọc câu thơ người đọc thấy bình yên đến kì lạ, phải chăng những phút giây hiếm hoi ấy như tiếp thêm sức mạnh cho người lính chiến đấu tiếp với kẻ thù cũng như thiên nhiên khắc nghiệt nơi đây:

"Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người"

Quang Dũng nhớ đến âm thanh "gầm thét" của thác dữ, tiếng gầm gào của loài hổ dữ rình rập như muốn nuốt chửng người lính mỗi khi chiều đến, đêm về Thời gian buổi chiều, về đêm lại càng nhấn mạnh thêm cảm giác hoang sơ của chốn "sơn lâm bóng cả cây già" Những từ

ngữ và hình ảnh nhân hóa, từ láy được nhà thơ sử dụng

để tô đậm ấn tượng về một vùng núi hoang vu dữ dội nơi thiên nhiên hoang dã đang ngự trị và chiếm vai trò chúa tể

Chỉ bằng mấy dòng thơ đầu Quang Dũng đã tái hiện đầy đủ bức tranh của núi rừng miền Tây được vẽ bằng bút pháp vừa hiện thực, vừa lãng mạn, vừa giàu chất họa lại giàu chất nhạc Nét vẽ vừa gân guốc, mạnh mẽ,

dữ dội nhưng lại cũng rất mềm mại tạo nên vẻ đẹp hài hòa cho bức tranh thiên nhiên miền Tây hùng vĩ mà đoàn quân Tây Tiến đi qua Đoạn thơ không chỉ là nỗi nhớ về thiên nhiên miền Tây mà trung tâm của nỗi nhớ

ấy còn là những người lính, những đồng đội cũ được Quang Dũng thể hiện bằng vẻ đẹp bi tráng trên chặng đường hành quân đầy chông gai, nguy hiểm

Ấn tượng trong lòng người đọc về người lính Tây Tiến có

lẽ bởi vẻ đẹp lạc quan trong chặng đường hành quân gian khổ qua câu thơ đầy chất lính:

"Heo hút cồn mây súng ngửi trời"

Đó là hình ảnh tếu táo, lạc quan trong gian khổ với vẻ đẹp hồn nhiên qua cách nói hóm hỉnh "súng ngửi trời" Nếu viết "súng chạm trời", nhà thơ sẽ chỉ tả được độ cao của đỉnh dốc mà khi đứng trên đó, mũi súng của người lính Tây Tiến như chạm cả vào nền trời Còn ở đây, Quang Dũng đã gợi được "chất lính" trẻ trung, vẻ tươi mới, sức sống dạt dào trong tâm hồn của người lính Tây Tiến vốn xuất thân từ những thanh niên trí thức trẻ

Hà Nội Đồng thời còn mang đến người đọc sự mới lạ, hóm hỉnh đầy chất lính, mũi súng của người lính được nhân hóa thành hình ảnh "súng ngửi trời" tinh nghịch, đầy chất thơ, mang cảm hứng lãng mạn đồng thời

khẳng định chí khí quyết tâm của người chiến sĩ chiếm lĩnh mọi tầm cao gợi cho người đọc đến với câu thơ của

Tố Hữu:

"Rất đẹp hình anh lúc ráng chiều

Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo

Núi không đè nổi vai vươn tới

Lá ngụy trang leo với gió đèo"

Và trên chặng đường hành quân ấy dù với cái nhìn lãng mạn, tinh nghịch thì người lính Tây Tiến không thể

tránh được sự thật đã có những người đồng đội:

"Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời"

Khi nói về cuộc chiến tranh khốc liệt ấy Tác giả đã

không né tránh hiện thực của những mất mát đau

thương trong cuộc chiến Trong cuộc hành quân gian khổ đã có những người ngã xuống vì kiệt sức vì mũi súng của kẻ thù Nhưng Quang Dũng đã thể hiện cách nói giảm, nói tránh về cái chết vừa xót xa,vừa ngạo nghễ "không bước nữa" để rồi "bỏ quên đời" như một sự bình tĩnh, thản nhiên đón nhận cái chết, xem cái chết nhẹ tựa lông hồng Nhớ những người đồng đội đã ngã xuống nhưng không gợi cảm giác bi luỵ Hơn thế nỗi mất mát, niềm cảm thương được nói bằng giọng thơ ngang tàng, kiêu hãnh "Gục lên súng mũ bỏ quên

đời".Đó là một tư thế chết trong chiến đấu, trong sự hiên ngang, bất khuất

Sau chặng đường hành quân đầy gian khổ, có những lúc đồng đội hi sinh, đoàn quân Tây Tiến đã có dịp dừng lại một bản làng-Mai Châu

"Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi"

"Nhớ ôi"là một từ cảm thán mang tình cảm dạt dào, tiếng lòng của những người lính Tây Tiến Câu thơ đậm

đà tình quân dân, sự gắn kết tình nghĩa thủy chung giữa những người lính Tây Tiến và đồng bào Tây Bắc

Họ dừng chân nơi xóm núi sau chặng đường dài vất vả,

họ quây quần trong niềm vui ấm áp, niềm hạnh phúc

bên những nồi cơm còn thơm làn gạo mới.Nhớ mùi

thơm "nếp xôi" hương vị của núi rừng Tây Bắc, của tình người thân yêu da diết, đằm thắm, sự gắn kết tình

nghĩa thủy chung, giữa những con người miền Tây Bắc của Tổ quốc với bộ đội kháng chiến Tình cảm ấy mãi mãi không thể phai mờ trong lòng những người lính Tây Tiến Như Chế Lan Viên từng viết về tình quân dân ấy trong bài thơ "Tiếng hát con tàu"

"Anh nắm tay em cuối mùa chiến dịch

Vắt xôi nuôi quân em giấu giữa rừng

Đất Tây Bắc tháng ngày không có lịch

Bữa xôi đầu còn tỏa nhớ mùi hương”

Qua việc cảm nhận về đoạn thơ ta thấy được ngòi bút tài hoa với hồn thơ phóng khoáng hồn hậu và lãng

mạn.Tây Tiến là bài thơ tiêu biểu cho đời thơ và thể hiện sâu sắc phong cách thơ QD.Có thể nói ,tinh hoa của bài thơ được hội tụ lại trong phần đầu của của khổ thơ đã dựng lên một bức tranh thiên nhiên của núi rừng ,nơi nhà thơ cùng đoàn quân Tây Tiến đã từng hoạt động và chiến đấu.Đoạn thơ đóng góp vào sự thành công lớn của bài thơ tạo nên sự trường tồn của tên tuổi QD.Như nhà thơ Giang Nam đã từng viết:

“Tây Tiến biên cương mở lửa khói

Quân đi lớp lớp đậu cây rừng

Và bài thơ ấy con người ấy

Sống mãi muôn đời với núi sông”