PHÂN TÍCH KHỔ THƠ THỨ HAI BÀI THƠ TÂY TIẾN

PHÂN TÍCH KHỔ THƠ THỨ HAI BÀI THƠ TÂY TIẾN Bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng có thể nói là một trong những bài thơ thành công nhất về đề tài ngườ i l ính Toàn bài đã in đậm dấu ấn tài hoa, lãng.

PH ÂN T Í CH K H Ổ T H Ơ T H Ứ H AI B À I T H Ơ T ÂY T I Ế N

Bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng có th ể n ói l à m ộ t tron g n h ữ n g bài thơ thành công nh ất về đề tài người lính Toàn bài đã in đậm dấu ấn tài

hoa, l ãng m ạn, p hón g khoá ng c ủ a h ồ n t h ơ Qua ng Dũ ng V ớ i t ài nă ng v à t âm

h ồ n ấy , nh à t hơ đ ã k h ắc h ọ a t hàn h cô ng hì nh t ư ợ n g ngư ờ i l í n h Tây Ti ến m ang

m ộ t v ẻ đ ẹp l ãng m ạn , đ ậm ch ất bi t r áng t rên n ền c ảnh t hi ên n hi ên núi r ừ n g

m i ền T ây hùn g vĩ , t r áng l ệ B ài t hơ n ày g i ố ng như m i ền kí ứ c củ a t á c gi ả v ề binh đoàn Tây Ti ến Không chỉ có những ngày tháng gian khó v ới đèo cao, thác

d ữ, m ư a r ừng, t hú d ữ , s ươ n g m ù, m à t ro ng m i ền k ý ứ c c ủ a n hà t hơ còn có c ả ánh s áng c ủ a nh ữ ng đêm l i ên ho an t ưn g b ừng v à c ảnh s ắ c bu ổi chi ều êm ả, mông lung nơi núi r ừng Tây Bắc Tất cả những điều đó đã được Quang Dũng

t ái hi ện t hà nh c ông qua kh ổ t hơ t h ứ h ai củ a bài

B ố n câ u t hơ đ ầu t i ên như m ột ra t h ế g i ớ i khác bi ệt nơ i m i ền T ây:

Doanh t r ạ i bừ ng l ê n h ộ i đu ố c hoa

K ì a em xi ê m áo t ự b ao gi ờ

Khèn lên man điệu, nàng e ấp

N hạ c v ề Vi ên C h ăn x ây h ồ n t hơ

Hì nh ả nh “ đu ố c ho a” đư ợ c hi ểu l à cây n ế n t h ắp l ên t rong phò ng t ố i đêm t ân hôn, nhưng ở trong câu thơ đ ầu, “đuốc hoa” ấy lại mang nghĩa là ánh sáng c ủa đêm liên hoan Dù hi ểu theo nét nghĩa nào, nó v ẫn tạo ra không khí ấm cúng,

g ợ i l ên ni ềm vui , ni ề m h ạnh phúc c ủ a nh ững c hi ến s ĩ T ừ “b ừ ng” ở đ ây v ừa l à ánh s áng c ủ a đu ố c h oa, ánh s áng c ủ a l ử a t r ại , v ừ a l à m àn c ất gi ọ n g c ủ a n h ữn g

t i ếng kh en, t i ếng hát , t i ếng cư ờ i nói r ộ n rã c ủ a m ọi ng ư ờ i T ừ “b ừng ” ấy t a đ ã

t ừn g b ắt g ặ p t ro ng t hơ c ủ a T ố Hữu , khi ngư ờ i t h anh ni ên t r ẻ đã gi ác ng ộ l í tưởng Đảng:

T ừ ấy t rong t ôi b ừ ng n ắng hạ

Điểm chung của sự “bừng” của Quang Dũng và Tố Hữu là trước nó mang một

m àu u t ố i , và s au nó l à án h s á ng ng ập t rà n C ó t h ể hì nh d ung đêm h ộ i m à

Quang Dũng đang k ể lại trong bốn câu thơ này gi ống như một đám cưới tập

t h ể T ừ “ kì a em ” ở c âu t hơ t h ứ h ai t h ể h i ện đượ c s ự n g ạc nhi ên, ng ỡ ng àng c ủa

n h ững ch àng l í nh Tâ y Ti ến t rư ớ c v ẻ đ ẹp củ a nh ữn g cô gái vù ng c ao t r ong t rang

p h ụ c “xi êm áo ” l ộ n g l ẫy, ki êu s a cùng d á ng v ẻ “ e ấp ” đ ậm ch ất t hi ếu n ữ Nh à thơ đã phát hi ện ra vẻ đẹp tỏa sáng của cô gái bằng cả niềm yêu, sự say đắm đến cảm phục từ vóc dáng cho đến trang phục Chính trang phục truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc, bản sắc văn hóa của các thiếu nữ Tây Bắc càng tôn

vi nh l ên v ẻ đ ẹp củ a h ọ V ẻ đ ẹp ấ y đã khi ến nh à t hơ p h ải t h án ph ục đ ến ng ạ c nhi ên Hì nh ảnh “em ” t r ở t hành h ạt nhân c ủ a c ả b ứ c t r anh đê m h ội v ớ i v ẻ đ ẹp

x ứ l ạ phươ n g xa C ó t h ể nói , b ốn câ u t hơ đ ầu củ a kh ổ hai đ ã xua t an đi c ảm

gi ác m ỏi m ệt , đ ẩy l ù i nh ững v ất v ả, gi an khó c ủ a nh ững ngư ờ i chi ế n s ĩ T hay vào đó là ni ềm lạc quan, yêu đ ời nâng bước họ mạnh mẽ hơn trên con đường hướng về Viên Chăn xây h ồn thơ Từ đó, người đọc cảm nhận được rằng dù

t rong nh ững phút gi ây vui v ẻ, nh ững ng ư ờ i chi ến s ĩ v ẫn hư ớ n g v ề l í t ư ở ng cá ch

m ạng cao c ả

Nếu ở bố n câu t hơ t r ư ớ c l à khu ng c ảnh đ êm đu ố c ho a, t hì ở b ố n c âu t hơ s au l à khung c ảnh t hi ên nh i ên T ây B ắ c t rong b u ổ i chi ều s ươ ng:

Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

C ó t h ấ y h ồ n l au n ẻo b ến b ờ

C ó t h ấ y d áng ngư ời t r ên đ ộ c m ộ c

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa

H ì n h ả n h th i ên n h i ên T ây B ắ c đ ư ợ c h i ện ra th eo ch i ều h ư ớn g n h ẹ h óa Cái

d ữ d ội , k h ố c l i ệ t củ a th ác d ữ b ị đ ẩ y l ù i đ i , th ay và o đ ó l à n h ữ n g h ì n h ả n h

n h ẹ n h àn g và th ơ m ộn g H ì n h ả n h “ch i ều s ươn g” đ ã ch o n gư ời đ ọ c th ấy được nét đặc trưng vốn có ở nơi đây.“Chiều sương ấy” dường như là một điều

gì đó mơ hồ, không thực, nhưng nó l ại gợi lên màu sắc bảng lảng, mờ ảo mà mang đậm nỗi buồn man mác Đại từ “ấy” làm rõ nghĩa cho hình ảnh “chiều

sương”, nó th ật đặc biệt đến nỗi trở thành kỉ niệm khiến lòng người bâng

khuâng

Đoạn thơ này mang đ ậm màu sắc của hội họa Cái thực của khí trời Tây

B ắ c, k ế t h ợp v ới cá i m ờ ảo củ a s ươn g k h ói đ ã t ạ o n ên m ộ t m i ền cổ tí ch

ri ên g b i ệ t Có l ẽ, ch ấ t h ọ a s ĩ c ủ a Q u an g Dũ n g đ ã ăn vào th ơ ở đo ạ n n ày C hỉ

v ớ i m ộ t vài nét ch ấ m phá, nhà t hơ đ ã l à m cho cái h ồ n của c ảnh v ật v à c on người được hiện lên một cách sinh động và cuốn hút Hình ảnh cây lau trong câu thơ thứ ba dường như không còn chỉ là cây lau vô tri vô giác n ữa, mà nó có

l i nh h ồ n củ a ri êng m ì nh – “h ồ n l au” “ H ồ n l au ” g ợ i cảm gi á c hoang v ắng , t ĩ nh

l ặng, gi àu ch ất t hơ s âu l ắ n g , v ừa có chút gì đó m a m ị củ a b ứ c t r anh t hi ên

nhi ên

Gi ữa không gi an t hi ên nhi ên n ên t hơ c ủ a vùng núi r ừ ng T ây B ắc, h ì nh ảnh con người hiện ra với vẻ đẹp khỏe khoắn, bất khuất, kiên cường:

C ó nh ớ d áng ngư ời t r ên đ ộ c m ộc

Điệp ngữ “có thấy – có nhớ” luyến láy như ch ạm khắc vào lòng người một nỗi

n h ớ da di ết , ch áy b ỏ ng khôn nguôi Dán g ngư ờ i ấy có t h ể l à h ì nh ảnh uy ể n chuy ển , m ềm m ại củ a nh ữ ng cô g ái b ả n đ ị a đư a cá c c hi ến s ĩ v ư ợ t s ông, cũn g có

t h ể l à hì nh ảnh củ a n h ững ng ư ờ i l í nh Tây Ti ến ch èo c h ống co n t huy ề n đ ể vượ t sông, vượt thác dữ tiến về phía trước Tất cả những hình ảnh ấy để lại cho nhà thơ những ấn tượng khó phai nhòa

Từ l áy “đ ong đ ưa ” đ ư ợ c s ử dụ ng r ất g ợ i cảm ở c âu t hơ cu ố i :

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa

Cán h h oa rừn g n h ư đ an g q u y ến l u y ến con n gư ời , n ó n h ư b àn tay v ẫ y ch ào người lính, ti ễn họ vượt sông đi đánh giặc.Đoạn thơ đã để lại dấu ấn đẹp đẽ

v ề t hơ ca khá ng chi ế n m à t h ành công nh ấ t l à s ự k ết h ợ p h ài h òa gi ữ a kh uynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, bên cạnh các yếuyêu tố nghệ thuật

Có th ể n ói , v ới n gô n n g ữ m ộ c m ạ c, gi ả n d ị m à đ ậm ch ất l ã n g m ạ n , h ào h oa,

Q u an g Dũ n g đ ã tái h i ện l ại k h u n g c ả n h , con n gư ời t ron g đ êm l i ên h oan n ơi

d oan h tr ại v à c ả k h u n g c ả n h ch i ều s ư ơ n g n ơi r ừ n g n ú i T â y B ắ c Vớ i t ừn g

nét v ẽ m ềm m ại , u y ể n chuy ển, nhà t hơ đ ã v ẽ n ên m ộ t t h ế g i ớ i củ a c ái đ ẹ p Đ ây cũng là đoạn thơ bộc lộ rõ nhất sự tài hoa, lãng m ạn của Quang Dũng trong c ả bài thơ