TIẾT 65,66 ôn tập kỳ i

VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI Cô bé bán diêm An-đéc-xen 1805-1875 Truyện cổ tích hiện đại Niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người bất hạnh, niềm tin của con người và tấm lòng nhân ái của n

TIẾT 65,66

ÔN TẬP HỌC KÌ I

TÍCH CỰC

QUYẾT TÂM

THÀNH CÔNG

A LÍ THUYẾT

I Về phần Đọc – hiểu văn bản.

TIẾT 65,66

ÔN TẬP HỌC KÌ I

ĐẦU TK XX

HOẠT ĐỘNG NHÓM

TÊN VB T GIẢ T.LOẠI- PTBĐ NỘI DUNG NGHỆ THUẬT

Tôi

đi học

1941

Thanh Tịnh (1911-1988)

Truyện ngắn - Tự sự xen trữ tình

- Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đi học.

- Tự sự kết hợp trữ tình, kể chuyện + miêu tả, biểu cảm

Hồi kí- Tự sự xen trữ tình

- Nỗi đắng cay, tủi cực và tình yêu mẹ mãnh liệt của bé Hồng khi xa mẹ và trong lòng mẹ.

Tiểu thuyết - Tự sự

- Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ phong kiến.

- Tố cáo chính sách thuế khoá vô nhân đạo.

- Ca ngợi phẩm chất cao quí, sức mạnh tiềm tàng, phản kháng mạnh mẽ của chị Dậu - người PN nông dân trước CMT8.

- Xây dựng tình huống truyện bất ngờ, cao trào

và giải quyết hợp lí Xây dựng nhân vật qua ngôn ngữ, hành động trong thế tương phán của các nhân vật

- Ngòi bút hiện thực khoẻ khoắn, lạc quan.

Lão Hạc

(Lão Hạc)

1943

Nam Cao (1915-1951) Truyện

ngắn - Tự sự xen trữ tình

- Số phận đau thương và phẩm chất cao đẹp của nông dân trước cách mạng

- Thái độ trân trọng của tác giả với họ.

Tác phẩm Tác giả Thể loại Giá trị nội dung Giá trị nghệ thuật

2 VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI

Cô bé bán diêm An-đéc-xen

(1805-1875)

Truyện cổ tích hiện đại

Niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người bất hạnh, niềm tin của con người và tấm lòng nhân ái của nhà văn.

-Cách kể chuyện hấp dẫn đan xen giữa mộng tưởng và thực tế, sử dụng hình ảnh tương phản đối lập đặc sắc.

-Sự kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố kể, tả, biểu cảm.

-Xây dựng tình huống truyện độc đáo, hấp dẫn phù hợp với tâm lí trẻ thơ.

Đánh nhau với cối

xay gió

Xéc-van-téc (1547-1616)

Tiểu thuyết Sử dụng tiếng cười khôi hài để diễu cợt cái

hoang tưởng, tầm thường đề cao thực tế và

Truyện ngắn Ca ngợi tình bạn, tình người đằm thắm, tha

thiết, thủy chung, trong sáng nghệ thuật chân chính phục vụ con người, hãy yêu thương trân trọng con người nhất là những con người nghèo khổ.

Xây dựng cốt truyện đơn giản, giàu kịch tính, kết cấu truyện tương phản, tinh tế hai lần đảo ngược kết thúc truyện bất ngờ, ngôn ngữ kể truyện giản dị nhẹ nhàng và sâu sắc.

Hai cây phong Ai-ma- tốp

(1928-2008)

Truyện ngắn Vẻ đẹp thân thuộc cao quý của hai cây

phong gắn liền với tình thương tha thiết của tác giả.

-Nhân vật kể chuyện kết hợp với hai mạch kể, gắn với hai đại từ nhân xưng là tôi và chúng tôi.

-Phương thức biểu đạt kết hợp với miêu

tả, nhân hóa cao độ.

3 VĂN BẢN NHẬT DỤNG

Ôn dịch, thuốc

lá

Nguyễn Khắc Viện

nhật dụng

Nạn hút thuốc lá lây lan, gây tổn thất to lớn cho sức khỏe của con người, cho cuộc sống của gia đình

và xã hội nên phải quyết tâm đẻ chóng lại nạn dịch này.

Kết hợp lập luận chặt chẽ, dẫn chướng sinh động, với thuyết minh cụ thể, phân tích trên cơ sở khoa học Sử dụng thủ pháp so sánh để thuyết minh một cách thuyết phục một vấn đề y học có liên quan đến xã hội.

Bài toán dân số Thái An Văn bản

nhật dụng

Văn bản đã nêu lên vấn đề thời sự của nhân loại, dân số và tương lai của dân tộc nhân loại.

Tác giả đã đưa ra các con số buộc người đọc phải tinh tưởng

và suy ngẫm về sự gia tăng dân

số đang lo ngại của thế giới, nhất

Bố cục chặt chẽ lô rích, lối lí lẽ ngắn gọn, giải thích đơn giản, kết hợp phương pháp liệt kê phân tích.

4 THƠ VIỆT NAM ĐẦU TK XX

Vào nhà ngục

Quảng Đông cảm tác

Phan Bội Châu (1867-1940)  

Thơ thất ngôn bát cú đường luật

Vào nhà ngục ở Quảng Đông đã thể hiện phong thái ung dung, đường hoàng và khí phách kiên cường, bất khuất vượt lên trên cảnh tù ngục khóc liệt của nhà chiến sĩ yêu nước Phan Bội Châu.

Giọng điều hào hùng có sức lôi cuốn mạnh mẽ.

Hình tượng đẹp đẽ ngang tàn của người anh hùng cứu nước Dù gian nan thử thất nhưng ko sờn lòng đổi chí, khí phách hiên ngang, kiên cường, ý chí, nghị lực lớn lao của người chiến sĩ cách mạng

Hình ảnh thơ mạnh mẽ khoáng đạt, giọng thơ hào hùng, sử dụng hình ảnh đối lập.

Muốn làm

thằng cuội

Tản Đà (1889-1939)

Thất ngôn bát cú đường luật

Bài thơ muốn làm thằng cuội của Tản Đà là tâm sự của một con người bất hòa sâu sắc với thực tại tầm thường, xấu xa, muốn thoát ly bằng mộng tưởng lên cung trăng

để bầu bạn với chị Hằng.

Sức hấp dẫn của bài thơ là ở hồn thơ lãng mạn pha chút ngông nghênh đáng yêu và ở những tìm tòi đổi mới thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật cổ điển.

Hai chữ nước nhà Trần Tuấn Khải

(1895-1983)

Song thất lục bát Á Nam Trần Tuấn Khải đã mượn

một câu chuyện lịch sử có sức gợi cảm lớn để bộc lộ cảm xúc của mình và khích lệ lòng yêu nước, ý chí cứu nước của đồng bào, tình cảm sâu đậm, mãnh liệt đối với nước nhà.

Sự lựa chọn thể thơ thích hợp và giọng điệu trữ tình thống thiết của tác giả đã tạo nên giá trị đoạn thơ trích.

II Về phầnTiếng Việt .

1 Trường từ vựng

2 Từ tượng hình, từ tượng thanh

3 Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

4 Trợ từ; thán từ.

5 Tình thái từ.

6 Đặc điểm và tác dụng của biện pháp nói quá.

7 Nói giảm nói tránh.

8 Đặc điểm câu ghép , cách nối các vế câu ghép và mối quan hệ giữa các vế câu.

9 Đặc điểm và công dụng của dấu ngoặc đơn.

III Về phầnTập làm văn

1 Văn bản tự sự.

? Đặc điểm của bài văn tự sự kết hợp với miêu

tả và biểu cảm?

2 Văn bản thuyết minh.

III Về phầnTập làm văn

1 Văn bản tự sự.

? Đặc điểm, yêu cầu, phương pháp thuyết minh và

cách làm bài văn thuyết minh.

B THỰC HÀNH

Câu 1 Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:

“Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng Từ ngã

tư đầu trường học về đến nhà, tôi không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi

đã trả lời mẹ tôi những câu gì Trong phút rạo rực ấy, cái câu nói của cô tôi lại nhắc lại:

- Mày dại quá! Vào Thanh Hóa đi, tao chạy cho tiền tàu Vào bắt mợ mày may vá, sắm sửa cho và bế em bé chứ.

Nhưng bên tai ù ù của tôi, câu nói ấy bị chìm ngay đi, tôi không mảy may nghĩ ngợi gì nữa ”

a Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào? Văn bản đó nằm trong tác phẩm nào? Tác giả là ai? Thuộc thể loại gì? Kể theo ngôi thứ mấy?

b Đoạn văn trên kể lại sự việc gì?

a Đoạn văn trích từ văn bản “Trong lòng mẹ”, trong tác phẩm

“Những ngày thơ ấu”, tác giả là Nguyên Hồng, thể loại hồi ký (được viết năm 1938), kể theo ngôi thứ nhất

b Đoạn trích trên kể lại sự việc:

- Cảm giác sung sướng hạnh phúc của bé Hồng khi được ở trong vòng tay êm ái của mẹ

- Những lời cay độc của bà cô đã bị xóa nhòa khi Hồng được nằm trong lòng mẹ

Câu 2 Nguyên nhân sâu xa nào đã tác động đến tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi trong truyện “Chiếc lá cuối cùng” của O.Hen-ri? Tại sao nhà văn kết thúc truyện bằng lời kể của Xiu mà không để cho Giôn-xi phản ứng gì thêm?

- Nguyên nhân sâu xa tác động tới tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi là sự gan góc của chiếc lá thường xuân (cô không biết đấy là chiếc lá được vẽ);

nó chống chọi kiên cường với thiên nhiên khắc nghiệt, cố bám lấy cuộc sống còn ngược lại, cô lại yếu đuối, buông xuôi Hình ảnh chiếc lá cuối cùng không chịu rụng đã thức tỉnh, khơi gợi sự sống trong tâm trí cô.

- Nhà văn kết thúc truyện bằng lời kể của Xiu mà không để cho Giôn-xi phản ứng gì thêm tạo thành một kết thúc mở, đầy bất ngờ; để lại trong lòng người đọc những suy nghĩ sâu sắc và cảm xúc lắng đọng, khiến cho câu chuyện thêm hấp dẫn.

Câu 3: (2,0 điểm) Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

“Biển luôn thay đổi màu tùy theo sắc mây trời Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương Trời âm u mây mưa, biển xám xịt nặng nề Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu, giận dữ ”

a Xác định các câu ghép trong đoạn văn trên

b Phân tích cấu trúc của các câu ghép và xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép ấy

Xác định đúng 4 câu ghép:

- Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch

- Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương

- Trời âm u mây mưa, biển xám xịt nặng nề

- Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu, giận dữ

b Phân tích được cấu trúc và xác định đúng mối quan hệ

giữa các vế trong 4 câu ghép trên là quan hệ điều kiện - kết quả:

- Trời // xanh thẳm, biển // cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch.

- Trời // rải mây trắng nhạt, biển // mơ màng dịu hơi sương

- Trời // âm u mây mưa, biển // xám xịt nặng nề

- Trời // ầm ầm dông gió, biển // đục ngầu, giận dữ.

a Mở bài: Nhân vật tôi (chị Dậu) giới thiệu khái quát câu chuyện

và cảm xúc chung khi kể lại chuyện đó

Câu 4: (5,0 điểm) Nhập vai nhân vật chị Dậu kể lại câu chuyện trong

văn bản “Tức nước vỡ bờ” trích từ tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố

b Thân bài:

b.1 Giới thiệu về bản thân mình và hoàn cảnh gia đình:

- Chị Dậu tự giới thiệu về mình và hoàn cảnh gia đình mình: đến

mùa sưu thuế nhưng không có tiền đóng sưu…

- Anh Dậu bị đánh trói đến ngất xỉu, nhờ hàng xóm cứu giúp vừa

tỉnh…

b.2 Diễn biến câu chuyện:

* Quá trình tức nước: (các sự việc)

- Bà lão hàng xóm giúp đỡ, nhắc nhở Chị Dậu nấu cháo chăm sóc cho anh Dậu

- Bọn cai lệ và người nhà lí trưởng tiến vào, hằm hè, hung hăng đòi nộp sưu Chị Dậu tha thiết van xin

- Tên cai lệ vẫn cương quyết đòi bắt trói anh Dậu Hắn đánh chị Dậu thô bạo và nhảy đến trói anh Dậu

- Anh Dậu sợ hãi vừa run vừa kêu nhưng chị Dậu bảo sẵn sàng chấp nhận hậu quả

c Kết bài: Cảm nghĩ của chị Dậu sau sự việc: Căm giận, uất ức bọn gian ác; tủi cực cho hoàn cảnh của mình

Câu 5 : Phần I (5 điểm)

Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:

“Khi rón rén bưng cháo cho chồng và theo dõi xem chồng ăn có ngon miệng không, khi hạ mình van xin kẻ ác và khi nghiến răng quật ngã chúng Nỗi sợ cố hữu của kẻ bị áp bức phút chốc tiêu tan, chỉ còn lại nhân cách cứng cỏi của một con người chân chính Hành động chống đối bộc phát đó chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu thương mãnh liệt trong trái tim người phụ nữ dường như sinh ra để suốt đời nhường nhịn, hi sinh.”

1 Cho biết đoạn trích trên viết về nhân vật nào? Trong văn bản nào, tác phẩm nào đã học, tác giả là ai?

2 Em hãy giải thích ý nghĩa nhan đề của văn bản ấy

3 Đặt câu với thán từ bộc lộ cảm xúc của em về nhân vật trong đoạn trích Gạch chân

dưới thán từ ấy.

4 Theo em, sức mạnh nào đã khiến nhân vật vùng lên quật ngã hai tên tay sai?

5 “Hành động chống đối bộc phát đó chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu thương mãnh liệt trong trái tim người phụ nữ dường như sinh ra để suốt đời nhường nhịn, hi sinh.”

Từ câu văn trên, hãy viết một đoạn văn nghị luận khoảng 10-12 câu trình bày suy nghĩ

của em về sức mạnh của tình yêu thương.

1. Đoạn trích trên viết về suy nghĩ về nhân vật chị Dậu Trong văn

bản “Tức nước vỡ bờ” tác phẩm Tắt đèn của tác giả Ngô Tất Tố?

2 Nhan đề “ Tức nước vỡ bờ” xuất phát từ một câu thành ngữ rất gần

gũi trong đời sống

- Nghĩa thực: nước lớn, nước nhiều, nước đầy thì ắt sẽ vỡ bờ

- Nghĩa biểu tượng: Nếu con người bị đàn áp, chèn ép quá mức thì tất có

sự đứng lên chống lại

- Nhan đề giúp người đọc hiểu hơn về nội dung đoạn trích, làm nổi bật hình ảnh phản kháng đầy mạnh mẽ của chị Dậu với các thế lực thống trị.

- Nhan đề làm toát lên cái chân lí : Con đường sống của quần chúng bị

áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh để tự giải phóng, không có con đường nào khác.

3 Sức mạnh đã khiến nhân vật vùng lên quật ngã hai tên tay sai đó

4 Đặt câu với thán từ bộc lộ cảm xúc của em về nhân vật trong

đoạn trích Gạch chân dưới thán từ ấy

5 * Về nội dung: Đoạn văn cần làm rõ suy nghĩ của em về sức mạnh của tình yêu thương.

- Thế nào là tình yêu thương:

+ Tình yêu thương là sự đồng cảm, chia sẻ, gắn bó thấu hiểu giữa con gười với con người + Tình yêu thương là cái gốc của nhân loại, là sợi dây vô hình gắn kết con người với con người

- Ý nghĩa của tình yêu thương:

+ Cho ta chỗ dựa tinh thần để niềm vui được nhân lên, nỗi buồn được chia sẻ

+ Tình yêu thương cho ta cảm giác mình không đơn độc, một mình có đủ dũng khí để vượt qua những khó khăn thử thách.

+ Tình yêu thương giúp con người biết cảm thông, thấu hiểu, vị tha để cuộc sống tốt đẹp thân ái với nhau hơn.

- Liên hệ bài học rút ra:

+ Mỗi chúng ta phải sống có tình yêu thương

+ Sẵn sàng cảm thông giúp đỡ mọi người trong hoàn cảnh khó khăn hoạn nạn

* Về hình thức: Trình bày đúng hình thức đoạn văn, giữa các câu có sự liên kết chặt chẽ

về nội dung và hình thức; không mắc lỗi chính tả, dùng từ đặt câu.

- Đoạn văn đảm bảo độ dài khoảng 10-12 câu

Câu 6: Cho đoạn văn sau trích trong văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh.

“Cũng như tôi, mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay dám đi từng bước nhẹ Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ Họ thèm vụng và ước ao thầm được như những học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ”

a Các từ “bỡ ngỡ, ngập ngừng, rụt rè, e sợ” thuộc trường từ vựng nào?

b Câu văn “Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ” sử dụng biện pháp tu từ nào? Phân tích ngắn gọn tác dụng của biện pháp tu từ đó

c Cũng trong văn bản “Tôi đi học”, nhân vật người mẹ được nhắc đến với hình ảnh dịu dàng, thân thương Từ hiểu biết về tác phẩm và những trải nghiệm thực

tế, hãy viết một đoạn văn nghị luận khoảng 2/3 trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về tình mẫu tử

a - Các từ bỡ ngỡ, ngập ngừng, rụt rè, e sợ thuộc trường

từ vựng: Tâm trạng/trạng thái cảm xúc/ cảm xúc của con người.

b - Câu văn “Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn

quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ”:

+ Sử dụng biện pháp tu từ: so sánh

+ Tác dụng: Khắc họa hình ảnh của những cô cậu học trò lần đầu tới lớp: non nớt, trong sáng ngây thơ, vừa háo hức muốn khám phá chân trời mới, vừa rụt rè e ngại

c. Nội dung : Học sinh có thể có các cách diễn đạt khác nhau song cần đảm bảo nội dung:

+ Tình mẫu từ là tình cảm thiêng liêng và đặc biệt giữa mẹ và con.

+ Đó là sự yêu thương, chăm sóc, chở che vô điều kiện của người mẹ dành cho con.

+ Đó là sự yêu thương, tôn kính của người con đối với mẹ.

- Ý nghĩa:

+ Tình mẫu tử mang lại cho con người cuộc sống hạnh phúc, ý nghĩa.

+ Là điểm tựa tinh thần, tiếp cho ta thêm sức mạnh vượt qua mọi khó khăn, cám dỗ trong cuộc sống.

+ Bất hạnh và thiệt thòi cho những ai không có tình mẫu tử/ Đáng lên án những ai không biết trân trọng tình mẫu tử.

+ Tình mẫu tử cũng là truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc

(HS lấy dẫn chứng trong văn học và cuộc sống để chứng minh)

- Bài học:

+ Cần giữ gìn và tôn trọng tình cảm thiêng liêng này

+ Biết trân trọng và khắc ghi công ơn của mẹ

+ Biết sống xứng đáng với tình mẹ.