TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ BÙI VŨ THƯ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH HUYỆN SƠN TỊNH QUẢNG NGÃI TÓM TẮT
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
BÙI VŨ THƯ
QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG
CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP
VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH HUYỆN SƠN TỊNH QUẢNG NGÃI
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
Mã số: 834.01.01
Đà Nẵng - Năm 2021
Trang 2ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Người hướng dẫn khoa học: TS TỐNG THIỆN PHƯỚC
Phản biện 1: TS NGUYỄN XUÂN LÃN
Phản biện 1: PGS.TS LÊ HOÀNG BÁ HUYỀN
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại trường Đại học kinh
tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 27 tháng 3 năm 2021
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Việc gia nhập WTO đã mở ra những cơ hội phát triển mới cho thị trường tài chính Việt Nam Tuy nhiên, đầu tư trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng cũng đặt ra nhiều thách thức và rủi ro đối với các ngân hàng thương mại của Việt Nam Quản trị rủi ro tín dụng là vấn
đề luôn được các ngân hàng thương mại quan tâm và ngày một hoàn thiện nó Tuy nhiên, công tác quản trị rủi ro tín dụng ở các ngân hàng thường có sự không đồng nhất về cách thức thực hiện cũng như cơ cấu tổ chức Chính vì lẽ đó, việc nghiên cứu công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thương mại là đề tài được đề cập đến nhiều nhất trong bối cảnh hiện nay Công tác quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng cho vay vẫn còn rất nhiều bất cập như còn chưa khách quan trong công tác thẩm định khách hàng, kiểm soát trước, trong và sau khoản vay còn chưa chặt chẽ nên cần phải quan tâm nghiên cứu hơn nữa nhằm hạn chế thấp nhất tổn thất tài sản cho Ngân hàng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi là chi nhánh cấp 2 thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Quảng Ngãi, hoạt động kinh doanh tiền tệ trên thị trường tài chính nông thôn, tài sản sinh lời của chi nhánh chủ yếu từ hoạt động tín dụng nên luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro Tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân là một hoạt động kinh doanh chính của chi nhánh Do đó, công tác quản trị rủi ro tín dụng có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự tồn tại
và phát triển của ngân hàng Với lý do đã được phân tích ở trên, tác
giả lựa chọn đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi” làm luận văn tốt nghiệp,
Trang 4với mong muốn hoàn thiện lý luận chuyên môn của bản thân, tiếp cận nghiên cứu thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân và bước đầu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng cá nhân tại Agribank Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi
2 Mục tiêu nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu trên, các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra như sau:
- Những vấn đề cơ bản về rủi ro tín dụng trong các Ngân hàng thương mại là gì?
- Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi là như thế nào?
- Cần thực hiện những hoạt động nào nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi?
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cơ sở lý luận và thực tiễn công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng cá nhân tại Agribank Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh - Quảng Ngãi
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Quản trị rủi ro tín dụng đối với khách
hàng cá nhân tại Agribank Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh- Quảng Ngãi
- Phạm vi không gian: tại Agribank Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh -
Quảng Ngãi
- Phạm vi thời gian: giai đoạn từ năm 2017 – 2019
Trang 54 Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng các phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp so sánh đi từ cơ sở lý luận đến thực tiễn nhằm giải quyết và làm sáng tỏ mục tiêu nghiên cứu của luận văn Vận dụng cơ sở lý luận đồng thời tiếp thu ý kiến phản biện của các chuyên gia, cán bộ quản lý điều hành để đưa ra các giải pháp
5 Bố cục đề tài
Căn cứ vào mục tiêu nghiên cứu, đề tài “Quản trị rủi ro tín
dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi”có
bố cục như sau:
CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN
DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI
NHÁNH HUYỆN SƠN TỊNH QUẢNG NGÃI
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC
QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH HUYỆN SƠN TỊNH QUẢNG NGÃI
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Để phục vụ cho việc nghiên cứu và soạn thảo đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi”, tác giả đã tham khảo một số đề tài nghiên cứu, công
trình khoa học, luận văn thạc sĩ đã được công bố về lĩnh vực quản trị
Trang 6rủi ro tín dụng và các giải pháp về phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng Ngân hàng như:
- Dương Hữu Hạnh (2013), “Quản trị rủi ro ngân hàng trong nền kinh tế toàn cầu”, NXB Lao Động, Hà Nội
- Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh của Phạm Văn Khánh - Đại học Duy Tân năm 2013 “ Nâng cao năng lực quản trị rủi ro cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam - Chi nhánh Hùng Vương”
- Luận văn của tác giả Phan Ngọc Diệu (2009): “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Ngoại thương chi nhánh Vũng Tàu”
- Luận văn của tác giả Nguyễn Quốc Cường (2010): “Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Đăk lăk”
- Luận văn của tác giả Nguyễn Thúy Anh (2012): “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Vũng Tàu”
Bên cạnh đó, còn có một số tạp chí liên quan như:
- Bài viết “Hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng” của tác giả Đức Nghiêm, đăng trên Thời báo ngân hàng Bài viết tổng hợp kết quả Hội thảo ‘Cải thiện môi trường kinh doanh thông qua cải cách quản trị rủi ro tín dụng trong thương mại và đầu tư”
- Tạp chí kinh tế và quản trị kinh doanh về “Chất lượng dịch
vụ tín dụng đối với các hộ sản xuất của Agribank chi nhánh huyện Đồng Hỷ: thực trạng và giải pháp” của tác giả Ngô Thị Hương
Giang và Phạm Tuấn Anh – Trường Đại học kinh tế & và quản trị kinh doanh
- Tạp chí “Phân tích các yếu tố tác động đến dự phòng rủi ro
Trang 7tín dụng của các Ngân hàng thương mại Việt Nam” của TS
Nguyễn Văn Thuận và Dương Thị Hồng Ngọc – Trường Đại học Mở thành phố Hồ Chí Minh
Nhìn chung, hầu hết các luận văn nghiên cứu trong lĩnh vực rủi ro tín dụng tại ngân hàng đều nhằm mục đích đưa ra các giải pháp nâng cao khả năng quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng Việc nghiên cứu sẽ là hữu ích cho các ngân hàng trong việc lành mạnh hóa tài chính của mình Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn chủ yếu là phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, đồng thời kết hợp với một số phương pháp như phân tích, tổng hợp, giải thích, so sánh để thu thập số liệu và phân tích số liệu
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1.1 Khái niệm, phân loại tín dụng ngân hàng
1.1.1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng
Tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán”
1.1.1.2 Đặc điểm của tín dụng ngân hàng
Trang 8 Tín dụng ngân hàng được thực hiện bằng hình thức cho vay tiền
tệ, loại hình phổ biến, linh hoạt và đáp ứng mọi đối tượng trong nền kinh tế quốc dân
Cho vay chủ yếu bằng vốn đi vay của các thành phần trong
xã hội chứ không phải hoàn toàn là vốn thuộc sở hữu của chính mình như tín dụng nặng lãi hay tín dụng thương mại
Có phạm vi lớn vì nguồn vốn bằng tiền là thích hợp với mọi đối tượng trong nền kinh tế, do đó nó có thể cho nhiều đối tượng vay
Thời hạn cho vay phong phú, có thể cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn do ngân hàng có thể điều chỉnh giữa các nguồn vốn với nhau để đáp ứng nhu cầu về thời hạn vay
Bên cạnh đó thì tín dụng ngân hàng còn có thể thỏa mãn một cách tối đa nhu cầu về vốn của các tác nhân và thể nhân khác trong nền kinh tế vì nó có thể huy động nguồn vốn bằng tiền nhàn rỗi trong xã hội dưới nhiều hình thức và khối lượng lớn
1.1.1.3 Phân loại tín dụng ngân hàng
Ngân hàng cung cấp rất nhiều loại tín dụng cho nhiều đối tượng khách hàng với những mục đích sử dụng khác nhau Căn cứ theo các tiêu thức khác nhau có thể phân loại tín dụng ngân hàng thành các loại sau:
* Căn cứ vào thời hạn cho vay
- Cho vay ngắn hạn
- Cho vay trung hạn
- Cho vay dài hạn
* Căn cứ vào hình thức tài trợ
Tín dụng ngân hàng bao gồm các nghiệp vụ như chiết khấu thương phiếu hoặc giấy tờ có giá ngắn hạn, cho vay, bảo lãnh và cho thuê tài chính
Trang 9- Cho vay
- Bảo lãnh ngân hàng
- Cho thuê tài chính
* Căn cứ theo hình thức đảm bảo tín dụng
- Cho vay không có bảo đảm
- Cho vay có bảo đảm
* Căn cứ vào mức độ rủi ro của khoản vay
- Tín dụng lành mạnh
- Tín dụng có vấn đề
- Nợ quá hạn có khả năng thu hồi
- Nợ quá hạn khó đòi
- Nợ quá hạn không có khả năng thu hồi
Ngoài ra, tín dụng ngân hàng còn có thể được phân loại theo một số tiêu thức như theo ngành kinh tế (cho vay nông nghiệp, công nghiệp, thương mại ); theo đối tượng tín dụng (tài trợ cho tài sản lưu động, tài sản cố định); theo mục đích sử dụng vốn vay ( cho vay sản xuất, cho vay kinh doanh bất động sản, cho vay nhu cầu đời sống ); theo phương thức cho vay ( cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo dự án đầu tư, cho vay hợp vốn, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng )
1.1.2 Khái niệm, phân loại rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại
1.1.2.1 Khái niệm rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại
Rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là khả năng các luồng thu nhập dự tính mang lại từ khoản cho vay của ngân hàng không thể được thực hiện đầy đủ về cả số lượng và thời hạn
Trang 101.1.2.2 Phân loại rủi ro tín dụng
a Phân loại theo tính chất của rủi ro tín dụng
b Phân loại theo nguồn gốc hình thành rủi ro
Hình 1.1 Phân loại rủi ro tín dụng NH
1.1.2.3 Đặc điểm của rủi ro tín dụng
Rủi ro mang tính gián tiếp
b Đối với ngân hàng
c Đối với nền kinh tế
1.1.2.5 Những chỉ tiêu chủ yếu để xác định rủi ro tín dụng
Trang 111.2 QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
QTRR tín dụng là quá trình xây dựng và thực thi các chính sách và biện pháp quản lý tín dụng nhằm đạt mục tiêu an toàn, hiệu quả, phát triển bền vững
1.2.1 Mục tiêu của công tác quản trị rủi ro tín dụng 1.2.2 Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
Hình 1.2 Quy trình quản trị rủi ro
Trang 121.2.2.1 Nhận dạng rủi ro
Nhận dạng rủi ro là quá trình xác định liên tục và có hệ thống các rủi ro trong hoạt động kinh doanh của tổ chức Bao gồm các bước sau:
Nhận dạng = theo dõi + nghiên cứu => thống kê rủi ro => dự báo => đề xuất biện pháp, giải pháp
1.2.2.2 Đo lường rủi ro
Mô hình định tính RRTD: Mô hình chất lượng 6C
Ba Chất lượng trung bình, mang yếu tố đầu cơ
B Chất lượng dưới trung bình Caa Chất lượng kém
Ca Mang tính đầu cơ, dễ vỡ nợ
BB Chất lượng trung bình, mang yếu tố đầu cơ
B Chất lượng dưới trung bình CCC Chất lượng kém
CC Mang tính đầu cơ, dễ vỡ nợ
C Chất lượng kém nhất
Trang 13Mô hình 2: Mô hình điểm số Z
Z = 1,2X1 + 1,4X2 + 3,3X3 + 0,6X4 + 1,0X5
Mô hình 3: Mô hình điểm số tín dụng tiêu dùng
Mô hình 4: Chấm điểm tín dụng và xếp loại tín dụng
Mô hình 5: Đo lường rủi ro theo khung giá trị VAR
Mô hình 6: Mô hình dự đoán xác suất vỡ nợ
1.2.2.3 Kiểm soát rủi ro
- Kiểm soát trước khi cho vay
- Kiểm soát trong khi cho vay
- Kiểm soát sau khi cho vay
* Có nhiều biện pháp để kiểm soát:
- Biện pháp né tránh rủi ro
- Biện pháp ngăn ngừa tổn thất
- Các biện pháp giảm thiểu tổn thất
- Chuyển giao rủi ro
- Đa dạng hóa rủi ro
1.2.2.4 Tài trợ rủi ro
- Tự khắc phục
- Chuyển giao rủi ro
Đối với hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng, phương pháp chuyển giao tài trợ rủi ro được thực hiện chủ yếu là bằng các hợp đồng bảo hiểm
Trung hòa rủi ro
Thu hồi các khoản nợ đã xử lý rủi ro
1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG
Nhóm nhân tố này bao gồm các nhân tố là: môi trường kinh tế, môi trường pháp lý, môi trường xã hội
Trang 14Ngoài ra, rủi ro tín dụng cũng chịu tác động của các biến cố như thiên tai, chiến tranh…không thể lường trước có tác động trực tiếp và ảnh hưởng nghiêm trọng tới kế hoạch trả nợ vay của người đi vay
Bên cạnh đó những thay đổi, điều chỉnh về cơ chế, về chính sách kinh tế vĩ mô…cũng có thể đặt doanh nghiệp vào những tình huống khó khăn có thể kéo theo nguy cơ thiệt hại cho ngân hàng
KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG
NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM - CHI NHÁNH HUYỆN SƠN TỊNH QUẢNG NGÃI
2.1 KHÁI QUÁT HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
- CHI NHÁNH HUYỆN SƠN TỊNH QUẢNG NGÃI
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Nông nghiệp và triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi
NHNN&PTNN Việt Nam - Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi có tên Tiếng Anh Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development Branch Son Tinh Quang Ngai, được thành lập theo quyết định 340/QĐ-NHNN-02 của Tổng giám đốc NHNN&PTNN Việt Nam ban hành ngày 19/06/1988 Ngân hàng nằm tọa lạc trên
Trang 15đường Quốc lộ 1A, ở địa chỉ 463 Nguyễn Văn Linh, Phường Trương Quang Trọng, TP Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi, là một trong 12 chi nhánh huyện, thị xã trực thuộc và chịu trách nhiệm trước chi nhánh Agribank Tỉnh Quảng Ngãi về tổ chức và hoạt động kinh doanh
2.1.2 Cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý của Agribank – CN Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi
Về cơ cấu tổ chức bộ máy hiện nay, Agribank Chi nhánh Huyện Sơn Tịnh Quảng Ngãi có 2 phòng chức năng được sắp xếp theo phương pháp trực tuyến như sau:
Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức của Agribank Chi nhánh Huyện Sơn