PAGE BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC BÀI TIỂU LUẬN Học phần Kinh tế học giáo dục Người hướng dẫn khoa học HÀ NỘI 2018 Đề bài Trình bày quan hệ cung cầu về giáo dục và phương thức điều.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
BÀI TIỂU LUẬN
Học phần: Kinh tế học giáo dục
Người hướng dẫn khoa học:
HÀ NỘI - 2018
Trang 2Đề bài Trình bày quan hệ cung cầu về giáo dục và phương thức điều chỉnh quan
hệ cung cầu đó
Bài làm
1 Mối quan hệ cung cầu trong giáo dục
Giáo dục trong nhiều thập kỷ qua đã làm nhiều ngưӡi thҩt vọng Nó khôngӡi thҩt vọng Nó khôngi thҩt vọng Nó khôngt vọng Nó không còn đầy hứa hẹn nhưӡi thҩt vọng Nó không mọi ngưӡi thҩt vọng Nó khôngӡi thҩt vọng Nó khôngi từng nghĩ Ngưӡi thҩt vọng Nó khôngӡi thҩt vọng Nó khôngi có giáo dục tốt hơn chưӡi thҩt vọng Nó khônga hẵn đ;t thu nhập cao hơn Nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc giàu chưӡi thҩt vọng Nó khônga chắc đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc giàu hơn Bҩt vọng Nó khôngt bình đ ng về thu nhập vẫn còn đó Đói nghèo chưӡi thҩt vọng Nó khônga biến mҩt vọng Nó khôngt Thêm vào đó là khủng hoҧng tàing tài chính công Chính vì vậy, mỗi đồng USD đầu tưӡi thҩt vọng Nó không vào giáo dục đều phҧng tàii tính đến hiệu suҩt vọng Nó khôngt của nó Theo Vandenberghe (1999a), những nhân tố này (cùng các nhân tố khác) đã dẫn đến kết luận rằng các yếu tố từ phía cung đáng đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc quan tâm hơn Nguyên lý cung - cầu, hay quy luật cung cầu, phát biểu rằng thông qua
sự điều chỉnh của thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng, một mức giá cân bằng (còn gọi là mức giá thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng) và một lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng giao dịch hàng cân bằng (lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng cung cấp bằng lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng nhu cầu) sẽ đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc xác định
1.1 Cầu trong giáo dục
Nhu cầu giáo dục chỉ nhu cầu của cá nhân hay của xã hội về giáo dục Nhu cầu giáo dục có thể đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc chia ra thành nhu cầu xã hội về giáo dục và nhu cầu cá nhân về giáo dục
a, Nhu cầu xã hội về giáo dục
Là nhu cầu về giáo dục đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc phát sinh từ nhu cầu cần có nguồn nhân lực
có trình độ chuyên môn để phát triển kinh tế - xã hội cho một quốc gia trong một giai đoạn nhất định trong tưӡi thҩt vọng Nó khôngơng lai Đáp ứng nhu cầu xã hội về giáo dục sẽ góp phần rất lớn cho sự ổn định, phồn vinh, tiến bộ của toàn xã hội
Các nhân tố ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng đến nhu cầu xã hội về giáo dục:
- Trình độ phát triển kinh tế và khoa học công nghệ:
Yếu tố này tác động đến nhu cầu xã hội về giáo dục dưӡi thҩt vọng Nó khôngới hai phưӡi thҩt vọng Nó khôngơng
Trang 3khác nhau Kinh tế và khoa học công nghệ càng phát triển thì phân công ngành nghề và chuyên môn hóa càng sâu, đòi hỏi nhiều chủng loại nhân lực với trình
độ chuyên môn khác nhau Hai là, yếu tố này tạo ra tính liên tục của nhu cầu xã hội về giáo dục, tức là do kinh tế và khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng nên ngành nghề cũng thay đổi theo Những ngành nghề đã đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc đào tạo nhanh chóng bị lạc hậu, cần học ngành nghề mới Do vậy, nhu cầu xã hội về giáo dục luôn luôn phát sinh, đòi hỏi cần đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc đáp ứng
- Chủ trưӡi thҩt vọng Nó khôngơng, chính sách của nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc: Chủ trưӡi thҩt vọng Nó khôngơng, chính sách của Nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc về giáo dục sẽ tác động trực tiếp đến quy mô nhu cầu xã hội về giáo dục
Ví dụ, nếu Nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc chủ trưӡi thҩt vọng Nó khôngơng phổ cập giáo dục 9 năm thì nhu cầu xã hội về giáo dục sẽ tăng lên so với khi chỉ tiến hành phổ cập giáo dục 5 năm
- Tình hình dân số: Do đối tưӡi thҩt vọng Nó khôngợng của giáo dục là con ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời, chủ yếu là trẻ
em và thanh thiếu niên, nên tình hình cơ cấu dân số của một đất nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc, bao gồm tốc độ tăng dân số và cơ cấu độ tuổi, sẽ quyết định xu hưӡi thҩt vọng Nó khôngớng và quy mô nhu cầu
xã hội về giáo dục
b, Nhu cầu cá nhân về giáo dục
Là nhu cầu về giáo dục của một cá nhân đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc lựa chọn xuất phát từ những dự định về tri thức, kỹ năng, thu nhập, địa vị xã hội trong tưӡi thҩt vọng Nó khôngơng lai
Động cơ của nhu cầu cá nhân về giáo dục bao gồm:
- Nhu cầu về địa vị xã hội: Có đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc một địa vị cao trong xã hội là động lực khá quan trọng để con ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời học hành Mỗi một ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời thuộc một giai cấp đều hy vọng nâng cao địa vị xã hội của mình, trong điều kiện của nền kinh tế thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng, địa vị xã hội không phải là truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác mà là một sự giáo dục tốt sẽ là điều kiện tốt để nâng cao địa vị xã hội
Nhu cầu cá nhân về giáo dục chịu tác động của rất nhiều yếu tố, trong đó chủ yếu là các nhân tố sau:
- Khả năng bẩm sinh của mỗi ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời Đây là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng đến nhu cầu cá nhân về giáo dục Ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời có năng lực bẩm sinh cao thì có
Trang 4khả năng tiếp nhận trình độ giáo dục cao, do đó nhu cầu giáo dục của họ khá lớn
- Nhu cầu về cuộc sống tinh thần: Cùng với sự tiến bộ của xã hội, mức thu nhập cao và thời gian rảnh rỗi của con ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời cũng nhiều hơn, việc đáp ứng đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc những nhu cầu về lòng ham hiểu biết, phong phú đời sống tinh thần, nâng cao chất lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng cuộc sống ngày càng bức thiết
- Nhu cầu về đời sống vật chất: Đây là động cơ chủ yếu về nhu cầu giáo dục của đại đa số ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời dân Ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời ta muốn tiếp thu giáo dục, và mục tiêu kinh
tế là họ muốn có thu nhập cao và những lợi ích trong tưӡi thҩt vọng Nó khôngơng lai
- Hoàn cảnh kinh tế - xã hội của gia đình Vì đi học phải đóng tiền, nên những gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn thì chắc chắn tác động đến việc cho con em họ đi học Tại rất nhiều nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc đang phát triển, nhiều trẻ đủ tuổi di học muốn tới trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng mà không đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc và cũng không í tem phải bỏ học giữa chừng Một trong những nguyên nhân quan trọng của hiện tưӡi thҩt vọng Nó khôngợng trên là gia đình học sinh không thể chi trả đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc học phí trong thời gian con họ đi học
- Mức học phí Học phí là giá thành giáo dục mà học sinh phải chi trả Nếu học phí quá cao thì sẽ tác động đến khả năng chi trả của học sinh và do đó
sẽ tạo ra sức ép lên nhu cầu cá nhân về giáo dục (Nguyên lý cung – cầu)
- Lợi ích trong tưӡi thҩt vọng Nó khôngơng lai của giáo dục đối với cá nhân (hay tỷ lệ đầu tưӡi thҩt vọng Nó không có hiệu quả của giáo dục) Chúng ta bỏ qua các cơ hội đầu tưӡi thҩt vọng Nó không khác để đầu tưӡi thҩt vọng Nó không vào giáo dục cuối cùng cũng là để thu đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc nguồn lợi kinh tế dự tính hoặc các nguồn lợi khác Nếu lợi nhuận trong đầu tưӡi thҩt vọng Nó không giáo dục cao hơn, nhu cầu giáo dục của mọi ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời sẽ lớn hơn; nếu lợi nhuận trong giáo dục thấp hơn, hứng thú trong giáo dục của mọi ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời sẽ giảm; nếu mức lợi này là không, thậm chí phải chịu lỗ thì rất nhiều ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời sẽ bỏ cơ hội đi học, chọn lựa một ngành khác để đầu tưӡi thҩt vọng Nó không
Lưӡi thҩt vọng Nó khôngu ý: Các nhân tố ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng đến nhu cầu giáo dục cá nhân hoàn toàn không gây tác dụng nhưӡi thҩt vọng Nó không nhau; đối với những quốc gia, khu vực khác nhau, với những ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời thuộc tầng lớp xã hội khác nhau thì các nhân tố gây tác dụng và
Trang 52.2 Cung giáo dục
Ở Việt Nam, điều này chỉ có thể thực hiện ở các trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng tưӡi thҩt vọng Nó không vì các trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng công thưӡi thҩt vọng Nó khôngờng do nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc bao cấp và chịu quy định tưӡi thҩt vọng Nó khôngơng đối chặt chẽ về mức học phí Nhưӡi thҩt vọng Nó khôngng để làm đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc việc này phải thỏa mãn hai điều kiện: trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng phải
là trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng có chất lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng cao, ít nhất là trong công nhận của ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời đóng tiền, và thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng tài chính phải hoạt động hoàn hảo – tức là những gia đình nghèo có thể vay tiền để lo học phí cho con Đối với Việt Nam và cũng nhưӡi thҩt vọng Nó không nhiều nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc khác, điều kiện thứ hai rất khó thỏa mãn vì thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng tài chính dành cho giáo dục ho;t động không hoàn hҧng tàio Vì thế, giải pháp có thể là kết hợp mô hình thi tuyển do Fernandez và Gali (1999) đề xuất với học bổng nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc dành cho ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời thu nhập thập Cung giáo dục là những cơ hội mà cơ quan giáo dục các cấp của một nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc hoặc một khu vực có khả năng cung cấp cho ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời tiếp nhận giáo dục trong một thời gian nào đó
Cung giáo dục chịu ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng của những nhân tố sau đây:
- Đội ngũ giáo viên: giáo dục trong trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng học đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc thực hiện thông qua giáo viên, giáo viên là nguồn nhân lực quan trọng nhất trong nguồn đầu tưӡi thҩt vọng Nó không giáo dục Cung giáo viên bao gồm hai mặt là chất và lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng, tình trạng của hai mặt chất và lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng của cung giáo viên đều ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng đến cung giáo dục cụ thể số lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng giáo viên ít, chất lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng giáo viên thấp sẽ ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng đến chất lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng giáo dục, và mức độ thấp kém của chất lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng giáo dục sẽ làm giảm nhu cầu xã hội về giáo dục
- Bố trí nguồn đầu tưӡi thҩt vọng Nó không cho giáo dục Nguồn đầu tưӡi thҩt vọng Nó không giáo dục là cơ sở vật chất để cung cấp và phát triển giáo dục Chỉ có đầu tưӡi thҩt vọng Nó không đầy đủ cho giáo dục thì mới có thể cung cấp đầy đủ trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng học, giáo viên và thiết bị cho ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời học, mới
có thể không ngừng bồi dưӡi thҩt vọng Nó khôngỡng đội ngũ giáo viên, nhằm làm mới kiến thức, đáp ứng nhu cầu bồi dưӡi thҩt vọng Nó khôngỡng nhân tài Nhưӡi thҩt vọng Nó khôngng nguồn đầu tưӡi thҩt vọng Nó không luôn có hạn, mà mục tiêu phát triển thì lại rất nhiều, do vậy cần phải cân đối nguồn đầu tưӡi thҩt vọng Nó không có hạn giữa các ngành, nhằm tối ưӡi thҩt vọng Nó khôngu hóa lợi ích xã hội
Trang 6- Giá thành đơn vị giáo dục Gía thành đơn vị giáo dục chỉ giá thành bình quân tức là toàn bộ chi phí để đào tạo một loại học sinh nào đó thuộc cấp học nào đó Khi tổng lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng đầu tưӡi thҩt vọng Nó không cho giáo dục là một con số nhất định, giá thành đơn vị giáo dục cao, thì cơ hội giáo dục mà xã hội có thể cung cấp sẽ giảm do vậy giá thành đơn vị giáo dục cũng có ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng trực tiếp đến cung giáo dục
- Thái độ và nhận thức của xã hội về giáo dục Trong xã hội hiện đại, chi phí giáo dục là một khoản đầu tưӡi thҩt vọng Nó không có tính sản xuất, tác dụng của nó còn lớn hơn
là đầu tưӡi thҩt vọng Nó không vật chất, nó không những góp phần trực tiếp vào sự tăng trưӡi thҩt vọng Nó khôngởng kinh tế thông qua nâng cao hiệu quả sản xuất của ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời lao động, nó còn có tác dụng ổn định xã hội, bảo đảm an ninh xã hội Nhận thức đúng hay sai về vai trò của giáo dục sẽ quyết định sự đúng đắn trong sự lựa chọn đầu tưӡi thҩt vọng Nó không và ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng vô cùng to lớn trong cung giáo dục Nếu một quốc gia nào nhận thức đúng đắn về vấn đề này sẽ làm tăng cơ hội giáo dục mà xã hội đang cần
2 Phương thức điều chỉnh quan hệ cung cầu giáo dục
Giữa cung và cầu giáo dục luôn tồn tại mâu thuẫn Trong thực tế, nhu cầu của con ngưӡi thҩt vọng Nó khôngời là vô hạn, nhu cầu của xã hội cũng là vô hạn; song nhu cầu có khả năng chi trả lại là hữu hạn Tuy nhiên điều kiện vật chất để đáp ứng các nhu cầu đó là hữu hạn, điều kiện vật chất này có thể là của xã hội, nhưӡi thҩt vọng Nó khôngng cũng có thể
là của cá nhân Do vậy, ở đây xuất hiện mâu thuẫn giữa nhu cầu và điều kiện đáp ứng nhu cầu
Mục tiêu theo đuổi và điểm xuất phát của nhu cầu giáo dục cá nhân và xã hội không giống nhau trên các phưӡi thҩt vọng Nó khôngơng diện số lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng, chất lưӡi thҩt vọng Nó khôngợng, loại hình, trình
độ, ngành nghề và thời gian đáp ứng Mâu thuẫn này thưӡi thҩt vọng Nó khôngờng xuyên tồn tại đặc biệt ở các nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc đang phát triển
Sự mất cân đối giữa cung và cầu giáo dục luôn luôn là vấn đề thách thức đối với mọi quốc gia, nhưӡi thҩt vọng Nó khôngng trạng thái mất cân đối hợp lý cũng chính là động
Trang 7sẽ ảnh hưӡi thҩt vọng Nó khôngởng đến sự phát triển của bản thân kinh tế và giáo dục Do vậy, phải điều tiết mâu thuẫn giữa cung và cầu giáo dục Trên thực tế, Chính phủ các nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc luôn tìm cách điều tiết sự mất cân đối giữa cung và cầu giáo dục bằng các hình thức sau:
- Điều tiết bằng thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng: trong nền kinh tế hàng hóa, sản xuất và dịch
vụ đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc bàn tay vô hình của thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng điều tiết thông qua quy luật giá cả Đối với lĩnh vực giáo dục, học phí đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc xem là giá cả của giáo dục nó đưӡi thҩt vọng Nó khôngợc hình thành từ cung cầu giáo dục, và nó sẽ quay trở lại điều tiết cung cầu giáo dục Học phí và cung cầu giáo dục có những xu hưӡi thҩt vọng Nó khôngớng ngưӡi thҩt vọng Nó khôngợc nhau, học phí tăng, nhu cầu giáo dục giảm, cung giáo dục lại tăng và ngưӡi thҩt vọng Nó khôngợc lại, học phí giảm, nhu cầu giáo dục tăng, cung giáo dục lại giảm
- Điều tiết bằng Nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc: trong nền kinh tế thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng, Nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc luôn đóng vai trò điều tiết, can thiệp để cân bằng các mâu thuẫn phát sinh trong quá trình phát triển của xã hội Nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc điều tiết các mâu thuẫn xã hội bằng các chính sách kinh tế - xã hội, bằng biện pháp hành chính, bằng các biện pháp kinh tế…
- Điều tiết bằng thị trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng kết hợp với điều tiết bằng Nhà nưӡi thҩt vọng Nó khôngớc
- Điều tiết bằng TT kết hợp với điều tiết bằng NN
Nếu ĐT bằng cơ chế TT: sinh ra bất công bằng XH
Nếu ĐT bằng NN: kìm hãm năng động, sáng tạo, phát triển
Căn cứ vào từng trưӡi thҩt vọng Nó khôngờng hợp mà sử dụng để đạt mục tiêu