SINH lý TIỂU não

SINH LÝ TIỂU NÃO BS.. GI IăPHẪU • Cấu t o: vỏ tiểu não, chất trắng, nhân tiểu não • Cuống tiểu não: trên, giữa, dưới... GI I PH U – Phân chia tiểu não • Dựa theo phân b trong không gian

SINH LÝ TIỂU NÃO

BS Bùi Diễm Khuê

Bộ môn Sinh lý học

GI IăPHẪU

• Cấu t o: vỏ tiểu não, chất trắng, nhân tiểu não

• Cuống tiểu não: trên, giữa, dưới

GI I PH U – Vỏ tiểu não

• Lớp phân t : ít neuron, nhiều sợi thần kinh

• Lớp t bào Purkinje: thân tế bào Purkinje

• Lớp t bào h t: nhiều neuron

GI I PH U – Nhân tiểu não

• Tín hiệu thần kinh

– Kích thích: từ sợi rêu, sợi leo

– c chế: từ tế bào Purkinje

GI I PH U – Nhân tiểu não

• Các nhân quan trọng:

– Nhân mái: từ thùy nhộng, nhân tiền đình, dây VIII - cuống tiểu não dưới

 điều chỉnh thăng bằng (nhân tiền đình), tư thế (thể lưới)

– Nhân xen: từ vùng trung gian bán cầu tiểu

não  đồi thị, vỏ não, nhân đỏ, nhân lưới,

h ch nền não

 phối hợp 2 nhóm cơ đối kháng ở ngo i biên

– Nhân răng: vùng ngoài bán cầu tiểu não  đồi thị, vỏ não  phối hợp vận động nối tiếp

GI I PH U – Phân chia tiểu não

• Dựa theo phân b trong không gian

– Thùy trước

– Thùy sau

– Thùy nhung cục:

liên quan hệ tiền đình,

duy trì cân bằng cơ thể

Thùy trước Thùy sau

Thùy nhung

cục

Cầu não

Hành não

GI I PH U – Phân chia tiểu não

• Dựa theo ch c nĕng

– Thùy nhộng (vermis): kiểm soát vận động cơ cột sống cổ, vai, hông

– Hai bán cầu tiểu não

• Vùng trung gian: cơ vùng xa bàn tay, bàn chân, ngón chân

• Vùng ngoài: liên quan

vỏ não – kiểm soát

cử động liên tục

Vùng trung gian Vùng

ngoài

GI I PH U – Phân chia tiểu não

• Dựa vào b c thang ti n hóa:

– Ti u não cổ (tiểu não - tiền đình): thùy nhung cục,

1 phần thùy nhộng

– Ti u não cũ (tiểu não - t y sống): thùy nhộng, phần

sau thùy sau, vùng trung gian bán cầu tiểu não

– Ti u não mới (tiểu não - vỏ não): phần trước thùy

sau, vùng ngoài bán cầu tiểu não

CH CăNĔNGăDẪNăTRUY N

• Bó đi vào tiểu não

– T y tiểu não chéo: cho biết tín hiệu trương lực cơ

– T y tiểu não thẳng: điều hòa, phối hợp động tác

– Goll, Burdach: c m giác b n thể

– Tiền đình tiểu não: điều hòa trương lực cơ  giữ thăng bằng

– Lưới tiểu não

– Trám tiểu não

– Vỏ – cầu – tiểu não: liên hệ vỏ não với tiểu não

CH CăNĔNGăDẪNăTRUY N

• Bó đi ra tiểu não

– Từ nhân mái (tiểu não cổ)

• Bó tiểu não - tiền đình (không bắt chéo)

• Bó móc (bắt chéo): Chất lưới, tiền đình đối bên, đồi thị đối bên, cầu não, t y (bó mái t y)

– Từ nhân răng (tiểu não mới)

• Bó tiểu não - nhân đỏ

• Bó tiểu não - đồi thị - vỏ não

CH CăNĔNGă

ĐI UăHÒAăC ăĐ NG

• Kiểm soát và điều chỉnh vận động không tùy ý

• Kiểm soát và điều chỉnh vận động tùy ý

• Ho t động thực vật

Ki m soát và đi u chỉnh

v n đ ng không tùy ý

– Kiểm soát và điều chỉnh trương lực cơ

• Thùy nhộng: trương lực cơ ở chi, thân

• Tiểu não cổ: trương lực cơ cổ

– Kiểm soát sự phối hợp động tác và duy trì tư thế

• Thùy nhộng: phối hợp động tác

– Vận động nhịp nhàng, trôi ch y…

– Duy trì tư thế: ăn, đ ng…

– Kiểm soát và điều chỉnh thăng bằng cơ thể

• Tiểu não cũ, tiểu não cổ

• Vận động nhanh: hài hòa giữa 2 nhóm cơ đối kháng, tính toán được trước tốc độ và chiều hướng vận động sắp tới

– Vùng trung gian bán cầu tiểu não

• Sửa chữa các tín hiệu vận động

• Kích thích cơ đồng vận, c chế cơ đối vận và ngược l i

• Điều chỉnh cử động đúng tầm, đúng hướng

• Cử động nhanh: lên kế ho ch trước  tự động, nhịp nhàng

– Vùng ngoài bán cầu tiểu não

• Lập kế ho ch cho những cử động liên tiếp nhau

• Định thời gian thích hợp cho những cử động liên tiếp nhau

Ki m soát và đi u chỉnh

v n đ ng tùy ý

Ho t đ ng thực v t

– Vùng dưới đồi, thể lưới: điều hòa ch c năng thực vật – Tổn thương tiểu não: rối lo n dinh dưỡng, tim m ch, thân nhiệt, chuyển hóa…

CÁCăR IăLO Nă DOăC TăTI UăNÃO

• Giai đo n 1: tăng trương lực cơ

• Giai đo n 2:

– Còn: c m giác, vận động tùy ý, ph n x t y – hành – cầu não

– Rối lo n: suy nhược, gi m cơ lực, rối lo n động tác (sai tầm, sai hướng, lo n nhịp, run), rối lo n thăng bằng

• Giai đo n 3:

– Triệu ch ng gi m nhưng v n còn

X y ra cùng bên tổn thương

H IăCH NGăTI UăNÃO

• Gi m trương lực cơ (cùng bên tổn thương): Xuất hiện khi nhân răng tổn thương

 đa số các cơ gi m hay mất trương lực cơ

• Cử động sai tầm: (ngón tay chỉ mũi)

• Cử động sai hướng: (BN cài khuy áo)

• Cử động lo n nhịp: các động tác quá nhanh hoặc chậm (sấp ngửa bàn tay)

H IăCH NGăTI UăNÃO

• Run: Cử động ph c t p  run nhiều (viết)

• Lay tròng mắt: Không nhìn thẳng vào 1 điểm được, luôn đ o sang 2 bên

• Mất thăng bằng: Đi đ ng l o đ o

• Rối lo n phát âm, nói khó, rối lo n chữ viết do không phối hợp được các cơ tương ng