H NG D N TH C HÀNH KINH T L NG
B NG PH N M M EVIEWS
PH N HAI: CÁC CHUYÊN
5 MÔ HÌNH CÓ BI N TR
S d ng b s li u CH9BT1 trong th m c DATA
Các bi n s chính: NM: l ng cung ti n m t (tính b ng giá hi n này), NNI: thu nh p ròng (tính
b ng giá hi n hành), IPD: Ch s giá, R: Lãi su t (%)
l y s li u th c t tính theo giá so sánh, c n chia cho ch s giá t các bi n m i:
Genr M = M / IPD M là cung ti n th c t
Genr Y = NNI / IPD Y là thu nh p ròng th c t
5.1 Mô hình có tr phân ph i
H i quy các mô hình: M t = +c β0Y t+u t M t = +c β1Y t−1+u t M t = +c β2Y t−2+u t
t
Qua các mô hình trên th y M có ph thu c vào M và các tr c a Y
H i quy mô hình M t = +c β0Y t+β1Y t−1+β2Y t−2+u [5.1]
Khi đó do có đa c ng tuy n nên các h s b m t ý ngh a th ng kê
V i b s li u đã có, không th th c hi n v i tr b c quá cao, và k t qu c ng nhi u sai l ch
5.2 Bi n đ i Koych
Mô hình tr vô h n:
0
j
j t
M c ∞ β Y−
=
Gi thi t c a Koych: β1=β λ β0 ; 2 =β λ0 2; βj =β λ0 j v i λ ∈ [0 , 1]
Khi đó [5.2] t ng đ ng M t = c + β0Y t + λ M t – 1 + u t [5.3]
c l ng: LS M C Y M(-1)
K t qu c l ng
Dependent Variable: M Method: Least Squares Sample(adjusted): 1949 1964 Included observations: 16 after adjusting endpoints
Theo k t qu này: c l ng c a tác đ ng tr c ti p, ng n h n: βˆ0 =11.84843
Trang 2Tác đ ng c a th i k tr th j: βˆj =λ βˆ ˆj 0 =0.552938j×11.84843 =
T ng tác đ ng, tác đ ng dài h n: 0
0
ˆ 11.84843 ˆ
ˆ 1 0.552938 1
j j
β β
λ
∞
=
−
−
∑ Câu h i: - Bên c nh bi n thu nh p th c t ròng Y, thêm vào mô hình bi n lãi su t R v i
tr vô h n, và d a trên bi n đ i Koych đ c l ng mô hình Khi đó tác đ ng tr c ti p
và dài h n c a lãi su t đ n cung ti n th c t nh th nào?
5.3 Mô hình hi u ch nh
Gi thi t: cung ti n kì v ng là hàm c a lãi su t: M t*= +c β1R t +u t
Chênh l ch gi a cung ti n k này và k tr c đ c hi u ch nh: ( * )
Do đó ph ng trình h i quy là: M t =δc+δβ1R t + −(1 δ)M t−1+ v t
c l ng: LS M C R M(-1)
Dependent Variable: M
Method: Least Squares
Sample(adjusted): 1949 1964
Included observations: 16 after adjusting endpoints
T m th i b qua vi c h s c a bi n R có th không có ý ngh a th ng kê
c l ng đi m h s hi u ch nh: δˆ 1 0.808062 0.191938= − =
c l ng đi m tác đ ng c a lãi su t đ n cung ti n kì v ng: ˆ 2.362283
0.191938
c l ng đi m h s ch n c a ph ng trình cung ti n kì v ng: ˆ 4.282241
0.191938
c= −
=
6 H I QUY H PH NG TRÌNH
S d ng b s li u CH10BT14 trong th m c DATA
Có các bi n s g c: I, M, R, Y trong đó I là đ u t , M là cung ti n, R là lãi su t, Y là thu nh p
qu c dân
6.1 Kh i t o h ph ng trình
Mô hình cân b ng th tr ng hàng hóa, đ ng IS: Y = β1 + β2 R + β3 I + u1 [6.1]
Mô hình cân b ng th tr ng ti n t , đ ng LM: R = α1 + α2M + α3Y + u2 [6.2]
Trang 3N u h i quy riêng t ng mô hình
Estimation Equation:
=====================
Y = C(1)*R + C(2)*I + C(3)
Substituted Coefficients:
=====================
Y = -42.11*R + 6.2929*I + 197.0355332
Estimation Equation:
=====================
R = C(1)*M + C(2)*Y + C(3) Substituted Coefficients:
=====================
R = -0.068290*M + 0.01068223*Y + 9.268843944
N u xét d i d ng h ph ng trình g m c [6.1] và [6.2], thì mô hình g m 2 bi n n i sinh là Y,
R, hai bi n ngo i sinh là I, M Các bi n công c nh v y là I, M, C (h s ch n)
6.1 Khai báo bi n công c và các ph ng trình
Có nhi u cách đ h i quy m t h ph ng trình, đ t tên h đó là IS_LM
Cách 1: C a s l nh: SYSTEM IS_LM
Cách 2: [Workfile] Objects → New Object → System
Cách 3: [Eviews] Objects → New Object → System
ö C a s [System] và bi u t ng c a h ( IS_LM ) trong Workfile Trong c a s [System], khai báo các bi n công c và các ph ng trình L u ý bi n công c bao
g m c h s ch n, và các h s c a ph ng trình kí hi u là C,
INST C I M
Y = C(11) + C(12)*R + C(13)*I
R = C(21) + C(22)*M + C(23)*Y
[System] Estimate ö C a s [System Estimation]
Ch n ph ng pháp bình ph ng nh nh t hai b c: → Two-Stage Least Squares
System: IS_LM Estimation Method: Two-Stage Least Squares Sample: 1959 1990
Included observations: 32 Total system (balanced) observations 64 Instruments: C M I
Equation: Y = C(11)+C(12)*R + C(13)*I Observations: 32
Adjusted R-squared 0.965322 S.D dependent var 1581.342 S.E of regression 294.4783 Sum squared resid 2514807
Durbin-Watson stat 0.711789 Equation: R = C(21)+C(22)*M + C(23)*Y
Trang 4Observations: 32
Adjusted R-squared 0.702848 S.D dependent var 2.823746 S.E of regression 1.539269 Sum squared resid 68.71116 Durbin-Watson stat 0.641020
Câu h i:
- Theo k t qu c l ng h ph ng trình, c l ng đi m m c tác đ ng c a đ u t ,
c a lãi su t đ n thu nh p b ng bao nhiêu? c l ng đi m m c tác đ ng c a thu
nh p đ n lãi su t b ng bao nhiêu?
- Theo ph ng trình đ ng IS, lãi su t và đ u t gi i thích đ c bao nhiêu % s bi n
đ ng c a thu nh p?
- Dùng DW đ ki m đ nh hi n t ng t t ng quan b c nh t c a hai ph ng trình h i quy?
- H i quy h b ng ph ng pháp bình ph ng nh nh t 3 b c và đ i chi u k t qu
- Khi thêm vào ph ng trình th nh t bi n Y(-1) là tr b c 1 c a Y, hãy đ nh d ng cho các ph ng trình trong h b ng đi u ki n c n và đi u ki n đ Khi đó n u mu n dùng
ph ng pháp bình ph ng nh nh t thì thì các bi n công c có thay đ i không? Th c
hi n h i quy h khi đó b ng ph ng pháp 2SLS
- Thêm vào c hai ph ng trình bi n Y(-1), hãy đ nh d ng l i hai ph ng trình và h i quy b ng ph ng pháp 2SLS, 3SLS
- nh d ng cho các ph ng trình trong h sau b ng đi u ki n c n và đ , và c l ng
h b ng ph ng pháp 2SLS:
2
u
−
7 MÔ HÌNH CÓ BI N C L P LÀ BI N GI
S d ng b s li u CH4BT3 trong th m c DATA
B s li u này g m các bi n CS là chi cho tiêu dùng, Y là thu nh p sau thu ; s li u theo quý
t quý 1 n m 1974 đ n quý 4 n m 1984
Mô hình h i quy E(CS / Y) = [H s ch n] + [H s góc].Y [7.1]
7.1 t bi n gi 0 - 1
Xét m t y u t đ nh tính là Giai đo n: Giai đo n đ u t Quý 1/1974 đ n Quý 4/1979; Giai
đo n sau t Quý 1/1980 đ n Quý 4/1984 C n đ t bi n gi : D1 = 0 v i giai đo n đ u ; D1 = 1
v i giai đo n sau
T i c a s l nh: Genr D1 = 0 ö Bi n D1 xu t hi n trong Workfile
[Workfile] Sample ö C a s [Sample] → i th i k m u là: 1980: 1 1986:4
Trang 5T i c a s [Workfile], Sample đã đ i l i thành 1980:1 1984:4
C a s l nh: D1 = 1
[Workfile] Sample ö C a s [Sample] → i th i k m u là: 1974: 1 1986:4
Thao tác cu i đ l y l i th i kì m u t Quý 1/1974 đ n Quý 4/1984
7.2 Mô hình có bi n gi và phân tích
Xét mô hình h i quy E(CS / Y, D1) = β1 + β2 Y + β3 D1 + β4 D1.Y [ ]
Giai đo n đ u: E(CS / Y, D1 = 0) = β1 + β2 Y
Giai đo n sau: E(CS / Y, D1 = 1) = (β1 + β3 ) + (β2 + β4 ) Y
M i quan h gi a CS và Y có khác nhau gi a hai giai đo n hay không ph thu c vào giá tr các h s β3 và β4
H i quy: LS CS C Y D1 D1*Y
Dependent Variable: CS Method: Least Squares Sample: 1974:1 1984:4 Included observations: 44
Câu h i:
- Vi t hàm h i quy m u trong hai giai đo n
- N u Thu nh p là 65000 thì c l ng đi m chi tiêu và ti t ki m c a hai giai đo n là bao nhiêu?
- V i α = 5% thì h s ch n c a mô hình trong hai giai đo n có khác nhau không? H
s góc c a mô hình trong hai giai đo n có khác nhau không?
- Khi l y α = 10% thì h s ch n và h s góc c a mô hình trong hai giai đo n có khác nhau không?
- N u ch p nh n có s khác nhau t i m c 10%, thì Tiêu dùng t đ nh (khi thu nh p
b ng 0) c a giai đo n nào nhi u h n? Nhi u h n bao nhiêu? Khuynh h ng tiêu dùng
c a giai đo n nào nhi u h n, nhi u h n bao nhiêu?
7.3 Bi n gi mùa v
Có th đ t bi n gi đ phân tích y u t mùa v v i b s li u có t n su t theo quý
Genr S1 = @seas(1) Bi n S1 b ng 1 v i quý 1, b ng 0 v i quý khác
Genr S2 = @seas(2) Bi n S2 b ng 1 v i quý 2, b ng 0 v i quý khác
Câu h i:
Trang 6- Xây d ng mô hình xem y u t Quý 1 có tác đ ng đ n h s ch n c a mô hình [7.1] hay không? Y u t Quý 2 có tác đ ng đ n h s góc c a mô hình [7.1] hay không?
- t thêm các bi n gi ng v i Quý 3 và Quý 4, th c hi n vi c đ a các bi n gi vào
mô hình và phân tích s chênh l ch c a h s ch n, h s góc mô hình gi a các quý
- Phân tích đ ng th i hai y u t : Giai đo n tr c – sau và Quý 1, khi đó mô hình c n làm th nào? Th c hi n h i quy đó và phân tích k t qu
_
8 MÔ HÌNH BI N PH THU C LÀ NH TÍNH
S d ng b s li u CH11BT4 trong th m c DATA
Các bi n s : GPA: đi m trung bình đ u vào quy v thang đi m 5, TUCE: đi m gi a k (thang
đi m 30), GRA là k t qu cu i k , GRA = 1 n u k t qu gi i, GRA = 2 n u khá, và GRA = 3
n u trung bình tr xu ng
Xác đ nh mô hình đánh giá tác đ ng c a đi m s đ u vào đ n kh n ng đ t k t qu gi i cu i k
nh th nào
Genr G = 20*GPA
8.1 T o bi n Nh phân
t bi n Y = 1 n u k t qu cu i k lo i gi i, Y = 0 n u ng c l i
Genr Y = 0 Bi n Y nh n giá tr 0 v i m i quan sát
[Workfile] Sample ö C a s [Sample]
→ Gi nguyên m u 1 32 trong ô Sample range
→ Trong ô[IF condition]nh p đi u ki n: GRA = 1
(Dòng sample trong c a s l nh đ i thành: 1 32 if gra = 1)
C a s l nh: Y = 1 (v i quan sát có GRA = 1 thì Y = 1)
C a s [Sample], b đi u ki n GRA = 1 kh i ô IF condition đ l y l i m u nguyên Xem l i k t qu b ng cách đ i chi u giá tr c a GRA và Y
8.2 Mô hình xác su t tuy n tính (LPM)
Mô hình LMP: P(Y = 1 / G) = E(Y/G) = β1 + β2 G [8.2]
T i c a s l nh:LS Y C G
K t qu h i quy
Dependent Variable: Y Method: Least Squares Sample: 1 32
Included observations: 32
Trang 7Câu h i: Theo k t qu h i quy này
- Kh n ng cu i k đ t lo i gi i là bao nhiêu n u đi m đ u vào G b ng 60?
- G t ng 1 đi m thì kh n ng cu i k đ t lo i gi i t ng bao nhiêu? T i đa bao nhiêu?
- Xem giá tr c l ng bi n ph thu c, có bao nhiêu giá tr n m ngoài [0,1]?
- N u đi m đ u vào là 80 thì c l ng kh n ng đ t lo i gi i là bao nhiêu?
8.3 c l ng mô hình Logit
1 2
exp( ) ( 1/ ) ( / )
1 exp( )
+
G
G
β β
β β [Equation] Estimate ö C a s [Equation Specification]
→ T i ô Method đ i thành: BINARY – Binary choice (logit, probit, extreme value)
→ Binary estimation method : Logit
Dependent Variable: Y Method: ML - Binary Logit (Quadratic hill climbing) Sample: 1 32
Xác su t đ t lo i gi i n u đi m đ u vào G b ng 60:
1 2
G p
G
β β
M c thay đ i c a xác su t khi đi m G t ng thêm 1 đ n v là:
2
ˆ(1 ˆ)
∂
∂
p
8.4 c l ng mô hình Probit
Mô hình P Y( =1/G)=E Y G( / )= Φ(β β1+ 2G)
[Equation] Estimate→Method: BINARY – Probit
Dependent Variable: Y Method: ML - Binary Probit (Quadratic hill climbing) Sample: 1 32
Xác su t đ t lo i gi i n u đi m đ u vào G b ng 60:
1 2
ˆ = Φ( + )≅ Φ −( 5.42 0.0795 60)+ × = Φ −( 0.65)
M c thay đ i c a xác su t khi đi m đ u vào t ng thêm m t là:
Trang 81 2 2
( ) ( 0.65) 0.0795
∂
∂
p
GPA
Giá tr hàm
2
1
2 2
u u
ϕ
π ⎟ , giá tr hàm Φ u cho trong b ng ph l c 0( )
Câu h i: - So sánh k t qu tính theo hai mô hình Logit và Probit?
- Tính xác su t đ cu i k đ t lo i gi i khi đi m đ u vào G b ng 80 đ i v i hai mô hình Logit và Probit? Khi đó n u G t ng thêm m t thì xác su t đó thay đ i nh th nào?
- c l ng m c đi m đ u vào G sao cho kh n ng đ t và không đ t lo i gi i là nh nhau đ i v i hai mô hình Logit và Probit?
9 MÔ HÌNH HÓA CHU I TH I GIAN
S d ng b s li u CH12BT20 trong th m c DATA
Các bi n: GDP là t ng s n ph m qu c n i, PDI là thu nh p sau thu c a dân c , PCE là chi cho tiêu dùng dân c , PROFIT là l i nhu n sau thu c a các doanh nghi p, DIVIDENT là l i t c
c a các doanh nghi p, s li u M tính theo giá so sánh 1987 T n su t theo quý, t Quý 1/1970
đ n Quý 4/1991, t ng c ng 88 quan sát
Trong bài này s phân tích chu i s li u GDP
9.1 Ngo i suy gi n đ n
Mô hình h i quy GDP theo bi n th i gian
t bi n xu th th i gian: Genr T = @trend( )
H i quy các mô hình sau và so sánh k t qu thông qua vi c đánh giá h s xác đ nh
Mô hình xu th tuy n tính: GDP t = β1 + β2t + u t
Mô hình b c hai GDP t = β1 + β2t + β2t2 + u t
0
t
u t
e eβ
β t) = ln(β0) + β1ln(t) + u t
Mô hình t h i quy: GDP t = β1 + β2GDP t – 1 + u t
9.2 Trung bình tr t (MA)
Trung bình tr t 3 th i k c a bi n GDP vào th i k t s là 1 1
3
GDP− +GDP+GDP t+
Genr GDPMA3 = ( GDP(-1) + GDP + GDP(+1) ) / 3
Cho k t qu gi ng v i l nh: Genr GDPMA3 = @movav(GDP(+1),3)
V i hàm @movav, n u không có tham s (+1) thì s tính trung bình tr t l y m c k
hi n t i lùi v hai th i k tr c, do đó mu n tính m t th i k tr c, m t th i k sau thì
c n đ t tham s (+1) đ đ a lùi m c v sau m t quan sát
Trang 9M c a s [Group] v i hai bi n GDP và GDPMA3, so sánh các th ng kê đ c tr ng,
th y bi n trung bình tr t có cùng trung bình, nh ng giá tr t i đa nh h n, giá tr t i thi u l n h n, đ l ch chu n nh h n so v i bi n g c V đ th hai bi n theo th i gian
đ th y quá trình làm tr n b ng trung bình tr t
Câu h i: - t GDPMA9 là trung bình tr t 9 th i k , và so sánh v i GDP, GDPMA3
v đ làm tr n c a bi n m i
9.3 San chu i gi n đ n
Mô hình ‹GDP1=GDP1 , ‹ (1 )‹t 1
GDP =αGDP+ −α GDP−
Ch n GDP thành m t Series [Series] Procs → Exponential Smoothing
ö C a s [Exponential Smoothing]
→ Ch n Single → Ô tên chu i m i: Smoothed series: đ t l i là GDPEXM
Sample: 1970:1 1991:4 Included observations: 88 Method: Single Exponential Original Series: GDP Forecast Series: GDPEXM
H ng s san m α b ng 0.999, GDP‹1991:4 =GDP‹88 =4867.995
9.4 Hi u ch nh y u t mùa v
Bi n GDP: [Series] Procs → Seasonal Adjustment → Moving Average Methods
ö C a s [Seasonal Adjustment] → Ratio Moving Average
Tên chu i sau khi hi u ch nh là GDPSA
Sample: 1970:1 1991:4 Included observations: 88 Ratio to Moving Average Original Series: GDP Adjusted Series: GDPSA Scaling Factors:
Trang 10V y có 4 ch s th i v ng v i 4 quý, giá tr quan sát thu c quý nào thì s đ c hi u
ch nh b i ch s quý đó Trong ví d này chu i đã đ c làm tr n nên tính mùa v không rõ ràng l m
9.5 San m Holt-Winters
San m Holt-Winters cho phép đ t nhi u mô hình khác nhau
Bi n GDP: [Series] Procs → Exponential Smoothing ö C a s [Exponential Smoothing]
Mô hình ch có tính xu th
‹ ‹
(1 ) ; 0 1; 0 1
D báo cho th i k sau: ‹n k ‹n .
n GDP + =GDP +k T
[Exponential Smoothing]→ Ch n Holt-Winters – No seasonal
→ t tên chu i san là GDPHN
Sample: 1970:1 1991:4 Included observations: 88 Method: Holt-Winters No Seasonal Original Series: GDP
Forecast Series: GDPHN
Beta 0.2799
D báo GDP vào quý 4 n m 1992: ‹1992:4 ‹1991:4
1991:4
4
GDP =GDP + ×T
88
GDP + =GDP + ×T = + ×
Mô hình xu th và mùa v - mô hình Nhân
Công th c d báo: ‹GDP n k+ =(GDP‹n+k T n)× F s
Trong đó F s là mùa v t ng ng v i th i gian c n d báo
[Exponential Smoothing]→ Ch n Holt-Winters - Multiplicative
→ t tên chu i san là GDPHM
Sample: 1970:1 1991:4 Included observations: 88 Method: Holt-Winters Multiplicative Seasonal Original Series: GDP
Forecast Series: GDPHM