47 CHƯƠNG II MỘT SỐ KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG CƠ BẢN CỦA CẮT, XÉ DÁN GIẤY I VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CẮ, XÉ DÁN GIẤY 1 Khái niệm 1 1 Cắt, xé dán giấy màu là loại tạo hình trên mặt phẳng Sau khi căt, xé dán[.]
Trang 1CHƯƠNG II MỘT SỐ KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG CƠ BẢN CỦA CẮT, XÉ DÁN GIẤY
I VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CẮ, XÉ DÁN GIẤY
1 Khái niệm
1.1 Cắt, xé dán giấy màu là loại tạo hình trên mặt phẳng Sau khi căt, xé dán giấy
hình lên nền giấy,…ở mẫu giáo chủ yếu là cắt, xé dán giấy màu lên mặt giấy Giấy nền có thể là giấy màu hoặc giấy trắng
- Cắt, xé dán giấy có thể tạo thành tranh ảnh tĩnh vật, chân dung, phong cảnh, tranh sinh hoạt và tranh về các con vật,…
1.2 Cắt giấy: dùng kéo, dao để cắt, rọc giấy thành hình theo ý muốn, như quả cây,
ngôi nhà,…Cắt giấy có đặc điểm như sau:
+ Hình cắt không đòi hỏi đúng, chính xác như thật, chỉ cần rõ đặc điểm của đối tượng
+ Nét cắt hình: đanh, gọn, sắc, thẳng, cong theo ý muốn
1.3 Xé giấy: dùng tay để xé giấy thành hình theo ý muốn Vì thế:
+ Hình xé giấy không yêu cầu đúng, chính xác như thật, cần rõ đặc điểm + Nét xé mềm, không thẳng, không nhẵn nhụi như nét cắt, mà cần rõ nét
Cắt, xé dán hình tạo ra sản phẩm trên mặt phẳng bằng giấy màu Vì thế màu
sắc thường rực rỡ, tươi sáng hoặc trầm đậm Ví dụ: cảnh lễ hội cần chọn giấy có màu sắc vui tươi; ngày nắng cần màu chói chang; mùa Xuân cần chọn màu giấy tươi, rực rỡ; ngày mưa cần chọn giấy tối màu, đậm,…Do vậy, chọn màu giấy để cắt, xé là cần thiết, sao cho màu phù hợp với nội dung hoặc theo ý thích Sản phẩm của hai loại tạo hình này gọi là tranh cắt hay tranh xé dán giấy màu
Trong bức tranh có thể kết hợp giữa cắt, xé dán và dùng bút dạ để nhấn mạnh chỗ cần thiết
2 Nguồn gốc của cắt, xé dán giấy
Căt, xé dán giấy cũng có lịch sử phát triển khá sớm, bắt đầu tự làm đồ tthờ cũng của người xưa như vàng, hương, quần áo cho người đã khuất, sau trở thành nghề thủ công của một số người ở nhiều vùng: làm hàng mã, cắt trổ hình các con vật bằng giấy màu để trang trí nhiều mặt hàng tiêu dùng Các nghệ nhân dân gian Đông Hồ trổ giấy rất tinh xảo, hình các bông hoa, con vật được cách điệu cao, trở thành một bộ phận không thể tách rời với tranh dân gian Đông Hồ
Trang 2II CHẤT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP THỂ HIỆN HÌNH CẮT, XÉ DÁN GIẤY
1 Chất liệu
Chất liệu để cắt, xé, trổ hình cso thể là giấy màu hoặc vải Nhưng phổ biến
là giấy màu Giấy màu là chất liệu thông dịng dùng cho cắt, xé, dán ở mẫu giáo Giấy màu để cắt, xé, trổ hình có nhiều màu sắc: đỏ, vàng, tím, xanh lục, xanh da trời, da cam, đen,…người ta có thể dùng các loại giấy báo (có nhiều màu) để cắt,
xé, trổ hình cũng tạo nên những đạm nhạt của các màu, làm cho hình sinh động và phong phú hơn
Lưu ý: Cắt, xé, trổ hình trước, xếp lên giấy nền điều
chỉnh để có bố cục đẹp rồi mới dãn Dùng hồ giữ vị trí của các hình trước Sau đó có thể bổ sung, không nên vừa xé, vừa cắt, vừa dán một lúc
2 Cách tiến hành cắt, xé, trổ hình
2.1 Cắt hình
a) Cắt theo hình vẽ trước
- Vẽ hình theo ý thích ở mặt trước hoặc mặt sau giấy rồi dùng kéo cắt theo Cách cắt hình dành cho trẻ mẫu giáo hoặc những ai chưa “quen” với cách tạo hình
- Xếp hình đã cắt lên nền theo ý định bố cục rồi dán
b) Cắt hình theo trục đối xứng
- Gấp giấy theo các trục đối xứng
- Vẽ nét
- Cắt theo nét vẽ
- Mở ra sẽ có hình như ý muốn
Trang 3Hình cắt qua trục đảm bảo cân đối, đều nhau
- Xấp hình đã cắt lên nền theo ý định bố cục rồi dán
c) Cắt hình theo tưởng tượng
- Không vẽ trước mà dùng kéo cắt hình theo cảm xúc Cách cắt hình này đòi hỏi người thực hiện phải hình dung đối tượng rõ ràng trong trí nhỡ
- Xếp hình đã cắt lên nền theo ý định bố cục rồi dán
2.2 Xé hình
Có các cách xé hình như sau:
a) Xé hình theo nét vẽ trước
- Vẽ hình ở mặt trước hoặc mặt sau giấy theo
ý thích
- Đặt giấy xuống nền (bàn hoặc đất), tay trái giữ giấy, tay phải nâng mộtphần giấy để xé theo nét
vẽ cong hay xiên,…
- Xếp hình đã xé lên giấy nền theo bố cục rồi mới dán
b) Xé theo trí nhớ hoặc tưởng tượng
- Cũng như cắt hình, xé hình theo trí nhớ
- Đòi hỏi ngườithực hiện hình dung đối tượng trong đầu, có nghĩa là thuộc hình định xé
- Xếp hình đã xé lên giấy nền theo bố cục rồi mới dán
c) Xé hình vụn
- Vẽ hình định xé lên mặt giấy nền sao cho rõ nội dung
- Xé giấy vụn rồi xếp hình vào hình đã vẽ sao
cho “kín”
- Dán hình theo cách đã xếp
Trang 4Lưu ý:
- Có thể có nhiềumẫu giẩy vụn mới kín một mảng hình
- Có thể chỉ một, hai mảnh giấy lớn là một mảng
- Có thể xé giấy một hay nhiều màu tạo cho hình xé phong
phú: có đậm nhạt, có các mảng màu khác nhau
- Các hình xé không nhất thiết phải “khớp” các ranh giới,
mà có thể “chồng” lên nhau
- Có thể dùng bút dạ đen để “nhấn” nét ở tranh xé dán
Trang 62.3 Trổ hình
Trổ hình là cách tạo hình thường dùng cho các nhà chuyên môn và người lớn Còn trẻ em mẫu giáo thì trổ hình chưa thích hợp, bởi kĩ thuật trổ phức tạp, hơn nữa các em phải tiếp xúc với dao nhọn, dễ xảy ra tai nạn nguy hiểm
Hình trổ là hoa, lá, chim, thú, hình người, phong cảnh,…và được cách điệu rất cao
Trổ hình thường tiến hành như sau:
a)Vẽ hình lên giấy: HÌnh vẽ có thể là đơn giản hay phức tạp về nét vẽ và
mảng
b) Trổ hình theo nét vẽ: Có thể trổ một lần đựoc nhiều hình, nhiều màu (xếp
giấy các màu chồng lên nhau thành tập: từ 2 -4 tờ) Dùng dao có mũi nhọn, sắc trổ theo nét vẽ có hình theo ý muỗn
Có thể gấp giấy rồi trổ với hình có trục đối xứng
c) Xếp hình lên nền giấy, vải theo ý định của bố cục rồi mới dán
Trang 8III - CẮT, XÉ DÁN GIẤY Ở TRƯỜNG MẪU GIÁO
1 Yêu cầu
Do đặc điểm lứa tuổi và tính chất của công việc cắt, xé, dán ở trường mẫu giáo chỉ thực hiệ các bài tập đơn giản, tạo điều kiện cho trẻ em
- Bước đầu làmquen với cuộc sống để trẻ thấy được vè đẹp đa dạng về hình thể và màu sắc của mọi vật, hiện tượng gần gũi ở xung quanh, như: cỏ cây, hoa trái, nhà cửa, các con vật,…
2 Chất liệu, dụng cụ
- Chất liệu để cắt, xé dán ở trường mẫu giáo là giấy màu các loại, giấy báo (đen trắng – có chữ, hoặc có hình ảnh là màu)
3 Phương pháp cắt, xé dán giấy
3.1 Cắt dán giấy
a) Yêu cầu
- Hình cắt dán là hình đơn giản, từ đễ đến khó: đường đi, hàng rào, nhà, cây,…
mặt trời,…
b) Phương pháp cắt dán
- Chọn giấy nền và giấy cắt có màu và đậm nhạt khác nhau
ban đầu (không xê dịch), không nên dùng nhiều hồ và không cần vuốt, xoa phẳng, đôi khi có thể uốn cong để tạo hình
Trang 93.2 Xé dán giấy
a) Yêu cầu
- Hình xé là hình đơn giản, không yêu cầu đúng, chính xác mà cần rõ đặc điểm
- Nét vẽ không thẳng, cần có nét xơm
- Hình có thể là giấy một màu hay nhiều màu
- Sắp xếp hình vừa với khổ giấy – Cân đối, không xô lệch
- Có thể xé thêm hình phụ cho rõ nội dung và sinh động hơn
b) Phương pháp xé dán
Tiến hành bài tập như sau:
- Chọn giấy màu làm nền và giấy màu để xé hình có màu sắc và đậm nhạt khác nhau
- Có thể tiến hành xé dán theo các phương pháp sau đây:
+ Vẽ hình rồi xé theo nét vẽ
+ Xé hình theo tưởng tượng
+ Xé giấy vụn rồi xếp vào hình vẽ sẵn
- Xé thêm một số hình phù hợp với nội dung cho bài sinh động hơn
- Xếp hình trước, dán sau Chú ý giữ hình đúng vị trí như bố cục ban đầu
Trang 1056