1 2 ĐẠI HỌC HUẾ TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TỪ XA HUẾ TS NGUYỄN QUỐC TOẢN GIÁO TRÌNH MĨ THUẬT TẬP HAI (TẬP NẶN VÀ CẮT XÉ DÁN) (In lần thứ hai) NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM 3 MỤC LỤC Trang Lời nói đầu 5 I VÀI NÉ[.]
Trang 11
Trang 2ĐẠI HỌC HUẾ
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TỪ XA HUẾ
TS NGUYỄN QUỐC TOẢN
GIÁO TRÌNH
MĨ THUẬT
TẬP HAI
(TẬP NẶN VÀ CẮT XÉ DÁN)
(In lần thứ hai)
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
Trang 3MỤC LỤC
Lời nói đầu……… 5
I VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA NGHỆ THUẬT ĐIÊU KHẮC 6
1 Khái niệm 6
2 Nguồn gốc của điêu khắc 7
3 Các loại hình điêu khắc 11
3.1 Tượng tròn 11
4 Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu 22
4.1 Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của Việt Nam 22
4.2 Một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của thế giới 26
II - CHẤT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁO THỂ HIỆN TÁC PHẨM ĐIÊU KHẮC 29
1 Chất liệu của điêu khắc 29
2 Cách tiến hành làm tác phẩm điêu khắc 29
2.1 Trước đây 29
2.2 Sau này 30
III TẬP NẶN Ở TRƯỜNG MẪU GIÁO 34
1 Yêu cầu 34
2 Chất liệu 35
3 Phương pháp nặn 35
3.1 Yêu cầu 35
3.2 Phương pháp nặn 35
HƯỚNG DẪN HỌC CHƯƠNG I 39
I LÍ THUYẾT (Đọc tài liệu và thảo luận nhóm, tổ: 5 tiết) 40
II THỰC HÀNH, BÀI TẬP (10 tiết) 40
1 Thực hành (2 tiết) 40
1.1 Tham quan 40
1.2 Sưu tầm tư liệu 40
1.3 Thảo luận 40
2 Làm bài tập (6 tiết) 40
2.1 Chuẩn bị 40
2.2 Làm bài tập 40
3 Trưng bày sản phẩm và nhận xét, đánh giá, xếp loịa ( 2 tiết) 41
3.1 Chuẩn bị 41
3.2 Nhận xét, đánh giá 41
CHƯƠNG II 43
MỘT SỐ KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG CƠ BẢN CỦA CẮT, XÉ DÁN GIẤY 47
I VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CẮ, XÉ DÁN GIẤY 47
1 Khái niệm 47
1.1 Cắt, xé dán giấy màu 47
1.2 Cắt giấy 47
1.3 Xé giấy 47
2 Nguồn gốc của cắt, xé dán giấy 47
II CHẤT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP THỂ HIỆN HÌNH CẮT, XÉ DÁN GIẤY 48
1 Chất liệu 48
2 Cách tiến hành cắt, xé, trổ hình 48
2.1 Cắt hình 48
2.2 Xé hình 49
2.3 Trổ hình 52
Trang 42 Chất liệu, dụng cụ 54
3 Phương pháp cắt, xé dán giấy 54
3.1 Cắt dán giấy 54
a) Yêu cầu 54
b) Phương pháp cắt dán 54
3.2 Xé dán giấy 55
a) Yêu cầu 55
b) Phương pháp xé dán 55
HƯỚNG DẪN HỌC CHƯƠNG II 58
I LÍ THUYỂT (5 tiết) 58
1 Đọc tài liệu và thảo luận các nội dung sau: 58
a) Đặc điểm của các loại tạo hình 58
b) Chất liệu sử dụng 58
c) Phương pháp tiến hành cắt, xé, trổ giấy 58
d) Nêu lên đặc điểm, những ưu điểm và hạn chế của cắt, xé dán giấy của trẻ em ở mẫu giáo 58 2 Thời gian và kế hoạch 58
a) Thời gian 58
b) Kế hoạch 58
3 Chuẩn bị 58
a) Cá nhân chuẩn bị giấy màu, dụng cụ để cắt, xé dán giấy (dao, kéo, hồ dán) 58
b) Sưu tầm một số sản phẩm cắt, xé, dán giấy của hoạ sĩ, của học sinh và trẻ mẫu giáo 58
II THỰC HÀNH, BÀI TẬP (10 tiết) 58
1 Yêu cầu 58
2 Làm bài tập (8 tiết) 58
a Cắt dán giấy, gồm các loại bài tập sau: 58
b Xé dán giấy, gồm các loại bài tập sau: 59
3.Trưng bày sản phẩm và nhận xét, đánh giá, xếp loại (2 tiết) 59
a Chuẩn bị 59
b Nhận xét, đánh giá 59
PHỤ LỤC………46
TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 50
Trang 5Lời nói đầu
Tập nặn và cắt, xé dán là các loại bài tập về hoạt động tạo hình mà trẻ em mẫu giáo rất thích thú, vì các em được “chơi” với đất, với giấy màu
Tuy nhiên, dạy và học các loại bài tập này chưa có hiệu quả mong muốn bởi lẽ:
Một là, giáo viên mẫu giáo còn hạn chế về chuyên môn và nghiệp vụ 1, tạo hình, thể hiện ở:
- Khả năng thực hành và phương pháp hướng dẫn trẻ tạo hình còn yếu
- Chưa thật sự hiểu biết về đặc điểm nghệ thuật tuổi thơ
- Đánh giá sản phẩm tạo hình cùa trẻ còn chung chung Vì thế, chưa phát huy được khả năng và tìm ra những hạn chế trong hoạt động tạo hình của trẻ, để động viên, khích lệ hoặc gợi ý bổ sung kịp thời Do đó, chưa phát huy được sự sáng tạo của trẻ
Hai là, điều kiện, thiết bị phục vụ dạy và học còn thiếu, nhất là ở vùng nông thôn,
vùng sâu, vùng xa
Ba là, môi trường thẩm mĩ 2 còn nghèo nàn,
Để giúp giáo viên có thể thực hiện các bài dạy tập nặn, cắt, xé dán thuận lợi hơn, giáo trình này sẽ cung cấp một số kiến thức cơ bản và các kĩ năng cần thiết về các loại bài tập này
Tuy nhiên, để hiểu biết rộng hơn, giáo viên cần tham khảo thêm các tài liệu khác
và thường xuyên rèn luyện kĩ năng, nghiệp vụ dạy – học của mình
1
Đa số giáo viên mẫu giáo chưa học hoặc học Mĩ thuật không có nền nếp ở trường phổ thông Dạy học tạo hình ở các trường sư phạm còn nhiều bất cập, chất lượng
Trang 6MỤC ĐÍCH YÊU CẦU CỦA HỌC PHẦN
- Cung cấp cho sinh viên một số kiến thức cơ bản về điêu khắc, nặn và cắt xé dán
và kĩ năng thực hành
- Bồi dưỡng thị thẩm mĩ và hình thành thái độ thẩm mĩ cho sinh viên
- Tạo điều kiện cho dạy – học nặn, cắt, xé dán ở mẫu giáo thuận lợi và có kết quả hơn
CHƯƠNG I
MỘT SỐ KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG CƠ BẢN CỦA TẬP NẶN
I VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA NGHỆ THUẬT ĐIÊU KHẮC
1 Khái niệm
Điêu khắc là một trong các loại hình mĩ thuật1 Điêu khắc là đắp, chạm, khắc trên
gỗ, đá, đất, thạch cao, tạo ra các tác phẩm có hình khối, chiếm chỗ trong không gian (không gian ba chiều: chiều cao, chiều ngang và chiều sâu) Khác với điêu khắc, tác phẩm của hội họa thể hiện trên mặt phẳng: giấy, vải, gỗ, tường bằng các loại màu Tác phẩm của hội họa gọi là tranh
Điêu khắc là tên gọi môn học dùng cho các trường chuyên nghiệp đào tạo những nhà chuyên môn – chuyên đắp, tạc tượng, phù điêu Còn ở các trường phổ thông, mẫu giáo gọi là Tập nặn, bởi ở các trường này học sinh chỉ làm quen với đất nặn để tạo hình khối đơn giản là hoa, quả, con vật, người theo khả năng nhận thức và thích thú của mình
1
Mĩ thuật gồm các loại hình cơ bản: Hội họa, điêu khắc, kiến trúc và Mĩ thuật ứng dụng Có thể gọi Mĩ thuật hay Nghệ thuật tạo hình, bởi chúng đều tạo ra vẻ đẹp đa dạng về hình thể, màu sắc
Trang 72 Nguồn gốc của điêu khắc
Cùng với các loại hình mĩ thuật khác, điêu khắc ra đời rất sớm, ngay từ khi con người còn sống hoang sơ trong các hang động, nhận thức về thiên nhiên, cuộc sống vô cùng hạn hẹp Từ khi chưa có cả tiếng nói, chữ viết họ đã khắc lên vách đá hình cây, con vật, hình người, rất đơn sơ, mộc mạc Điều đó chứng tỏ người xưa muốn tìm hiểu cuộc sống xung quanh, và nét vẽ, nét khắc là một trong những phương tiện vô cùng cần thiết để thể hiện những gì họ biết và cảm nhận về thiên nhiên, khi không thể diễn đạt bằng lời nói Cùng với thời gian, loài người “tiến bộ” dần: tìm ra lửa, tạo ra công cụ bằng đá, bằng sắt và họ đã đục, đẽo tượng từ gỗ, đá với những hình khối phức tạp gần với thực tế hơn
Xã hội ngày càng phát triển, điêu khắc đã trở thành loại hình mĩ thuật phổ cập trong cuộc sống của nhân loại: tượng ở đình, chùa, ở các di tích lịch sử, các công trình văn hóa,
1 Tranh dân gian và tranh khắc gỗ, khắc thạch cao, khắc đồng, được khắc âm bản rồi in ra giấy thành nhiều bản Còn phù điêu, chạm khắc gỗ, là tác phẩm nguyên