MỤC LỤC BÀI 7 KẾT HỢP SỨC MẠNH DÂN TỘC VÀ SỨC MẠNH THỜI ĐẠI TRONG CÁCH MẠNG VIỆT NAM Số tiết 5 A MỤC TIÊU BÀI GIẢNG Về kiến thức Giúp người học nắm vững những nội dung cơ bản của bài học kết hợp sức.
Trang 1BÀI 7 KẾT HỢP SỨC MẠNH DÂN TỘC VÀ SỨC MẠNH THỜI ĐẠI
TRONG CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Số tiết: 5
A MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
* Về kiến thức: Giúp người học nắm vững những nội dung cơ bản của bài
học kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại trong tiến trình lãnh đạocách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
* Về tư tưởng: Giúp học viên nâng cao niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng,
về thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhậpquốc tế để đạt mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
* Về kỹ năng: Nâng cao năng lực tổng kết lịch sử của học viên, đồng thời,
giúp học viên tăng cường khả năng vận dụng bài học kết hợp sức mạnh dân tộc
và sức mạnh thời đại trong thực tiễn công tác
B NỘI DUNG BÀI GIẢNG
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã tổngkết và khẳng định những bài học chủ yếu, có giá trị lý luận và thực tiễn, trong đó
có bài học kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại
I ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ - BỘ PHẬN HỢP THÀNH CHIẾN LƯỢC CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG
Đoàn kết các lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới là xu hướngkhách quan của thời đại, mở ra khả năng và điều kiện thuận lợi cho cách mạngmỗi nước kết hợp được sức mạnh của dân tộc mình với sức mạnh của thời đại đểgiành thắng lợi
Cùng với sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, giaicấp tư sản và giai cấp vô sản ra đời, hai lực lượng có tính chất quốc tế Giai cấp
vô sản muốn chiến thắng giai cấp tư sản thì phải bằng sức mạnh đoàn kết giaicấp vô sản toàn thế giới Tư tưởng chiến lược có ý nghĩa thời đại đó đã được
C.Mác và Ph.Ăngghen đề ra ngay từ khi viết Tuyên ngôn của Đảng cộng sản năm 1848 với khẩu hiệu:“Vô sản tất cả các nước, liên hiệp lại!” Sau đó, khi
Trang 2chủ nghĩa tư bản phát triển thành chủ nghĩa đế quốc, hệ thống thuộc địa thế giới
đã hình thành, phong trào cách mạng vô sản và phong trào giải phóng dân tộcphát triển mạnh, Quốc tế Cộng sản và V.I.Lênin phát triển, bổ sung thành khẩu
hiệu: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức, đoàn kết lại!”
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Lênin và tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn Người đưa cách mạng ViệtNam đi vào quỹ đạo của cách mạng vô sản Ngay từ đầu, Người đã nhận thứcđược giá trị sâu sắc của tư tưởng đoàn kết quốc tế và đặt vấn đề phải “làm chocác đội tiên phong của lao động thuộc địa tiếp xúc mật thiết với giai cấp vô sảnphương Tây để dọn đường cho một sự hợp tác thực sự sau này, chỉ có sự hợp tácnày mới đảm bảo cho giai cấp công nhân quốc tế giành được thắng lợi cuốicùng”1 Sau đó, Người khẳng định mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam vàcách mạng thế giới: “Cách mệnh An Nam cũng là một bộ phận trong cách mạngthế giới Ai làm cách mệnh trong thế giới đều là đồng chí của dân An Nam cả”2.Người không chỉ vạch hướng, chỉ đường mà bằng những hoạt động phong phú,sinh động đã gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới Vì vậy, từ khithành lập cho đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhận thức và thực hiệnđoàn kết quốc tế, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ quốc tế, kết hợp chặtchẽ giữa phong trào cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng của các lựclượng hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới, kết hợpsức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để thực hiện các mục tiêu cách mạng
Mác-Trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng tháng 2-1930, Luận cương chánh trị tháng 10-1930 và các văn kiện
khác thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930-1945) đã chỉ rõ: nhân dân ViệtNam đoàn kết với giai cấp công nhân Pháp, đoàn kết với phong trào giải phóngdân tộc các nước thuộc địa và nửa thuộc địa, nhất là Trung Quốc, Ấn Độ, phảiđoàn kết, bênh vực Liên bang Xô Viết là nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên Đảngchủ trương thực hiện đoàn kết quốc tế với tất cả các lực lượng cách mạng và tiến
bộ trên thế giới để có điều kiện “xây dựng nền thái bình muôn thủa”
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr 324.
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr 329.
Trang 3Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, tháng 9-1947, Chủ tịch Hồ ChíMinh nêu rõ đường lối đối ngoại của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là:
“Làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và không gây thù oán với một ai”1 Thêmbạn, bớt thù, hòa hiếu thực lòng, không gây thù oán với ai, đó là đường lối đốingoại xuyên suốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Chính cương Đảng
Lao động Việt Nam được Đại hội II (1951) thông qua nêu rõ chính sách ngoại
giao của Việt Nam là: “Đoàn kết chặt chẽ với Liên Xô, Trung Quốc và các nướcdân chủ nhân dân khác và tích cực ủng hộ phong trào giải phóng thuộc địa vànửa thuộc địa Mở rộng ngoại giao nhân dân; giao thiệp thân thiện với chính phủnước nào tôn trọng chủ quyền Việt Nam, đặt quan hệ ngoại giao với các nước đótheo nguyên tắc tự do, bình đẳng và có lợi cho cả hai bên”2
Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khi trong phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế xuất hiện bất đồng, mâu thuẫn giữa các đảng, Đảng chủtrương: “Nhiệm vụ quốc tế quan trọng của Đảng ta vẫn là ra sức góp phần tăngcường sự đoàn kết nhất trí trong phe xã hội chủ nghĩa, tăng cường sự thống nhấtcủa phong trào cộng sản quốc tế, kiên quyết đấu tranh chống mọi âm mưu vàhành động phá hoại sự đoàn kết quốc tế của giai cấp công nhân”3
Đất nước hòa bình, độc lập, thống nhất, cả nước tiến lên xây dựng chủnghĩa xã hội, Đại hội IV đề ra chính sách đối ngoại: “Ra sức củng cố và tăngcường tình đoàn kết chiến đấu và quan hệ hợp tác giữa nước ta với tất cả cácnước xã hội chủ nghĩa anh em, làm hết sức mình để góp phần cùng các nước xãhội chủ nghĩa, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế khôi phục và củng cốđoàn kết, tăng cường ủng hộ và giúp đỡ lẫn nhau trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý, có tình, làm cho lý tưởng cao đẹp củachủ nghĩa Mác-Lênin ngày càng thắng lợi rực rỡ”4; “Thiết lập và mở rộng quan
hệ bình thường giữa nước ta với tất cả các nước khác trên cơ sở tôn trọng độc
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr 256.
Trang 4lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi… góp phần tích cực vào sự nghiệp gìngiữ và củng cố hòa bình thế giới”1.
Trong những năm đổi mới, tư tưởng chỉ đạo chính sách đối ngoại củaĐảng và Nhà nước Việt Nam là giữ vững nguyên tắc vì độc lập, thống nhất vàchủ nghĩa xã hội, đồng thời, phải rất sáng tạo, năng động linh hoạt phù hợp với
vị trí, điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của đất nước và khu vực, phù hợp với đặcđiểm từng đối tượng mà Việt Nam có quan hệ Đại hội VI của Đảng (1986) đã
đề ra đường lối đổi mới toàn diện, trong đó có đổi mới chính sách đối ngoại.Nghị quyết Đại hội khẳng định: “Đảng và Nhà nước ta kiên trì thực hiện chínhsách đối ngoại hòa bình và hữu nghị Chúng ta chủ trương và ủng hộ chính sáchcùng tồn tại hòa bình giữa các nước có chế độ chính trị và xã hội khác nhau”2
nhằm phấn đấu tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi để thực hiện công cuộcđổi mới Nhiệm vụ đối ngoại là: “Ra sức kết hợp sức mạnh dân tộc với sứcmạnh thời đại, phấn đấu giữ vững hòa bình ở Đông Dương, góp phần tích cựcgiữ vững hòa bình ở Đông Nam Á và trên thế giới, tăng cường quan hệ đặc biệtgiữa ba nước Đông Dương, tăng cường quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diệnvới Liên Xô và các nước trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa, tranh thủ điều kiệnquốc tế thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc,đồng thời, tích cực góp phần vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vìhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội”3
Trong bối cảnh chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu sụp đổ, Liên
Xô rơi vào khủng hoảng trầm trọng, Đại hội VII của Đảng (6-1991) thông qua
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Về đối
ngoại, Đại hội đã phát triển chủ trương “thêm bạn, bớt thù”, thực hiện chính
sách đối ngoại rộng mở, tuyên bố: “Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước
trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển”4 Chủtrương đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế với mọi quốc gia, mọi tổchức Mục tiêu của chính sách đối ngoại là tạo điều kiện quốc tế thuận lợi cho
2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1987 tr 105.
3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1987 tr 99.
4 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1991, tr 147.
Trang 5công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, góp phần vào sựnghiệp đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dânchủ và tiến bộ xã hội.
Bước vào Thiên niên kỷ mới, Đại hội IX của Đảng (2001) khẳng định:
“Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc
tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển”1, nhấn mạnh chủ động hội nhậpkinh tế quốc tế “Nhiệm vụ đối ngoại là tiếp tục giữ vững môi trường hòa bình
và tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi để đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội,công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo đảmđộc lập và chủ quyền quốc gia, đồng thời góp phần tích cực vào cuộc đấu tranhchung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xãhội”2 Để thực hiện mục tiêu đó, Đảng chủ trương mở rộng quan hệ với các nước
và vùng lãnh thổ, các trung tâm chính trị, kinh tế quốc tế lớn, các tổ chức quốc
tế và khu vực theo nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ,không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, không dùng vũ lực hoặc đe doạbằng vũ lực, bình đẳng và cùng có lợi; giải quyết các bất đồng và tranh chấpbằng thương lượng hoà bình; phản đối mọi âm mưu và hành động gây sức ép, ápđặt và cường quyền
Đại hội X (2006) tiếp tục khẳng định: “Thực hiện nhất quán đường lối đốingoại độc lập tự chủ, hòa bình và hợp tác phát triển; chính sách đối ngoại rộng
mở, đa phương hóa, đa dang hóa các quan hệ quốc tế Chủ động và tích cực hộinhập kinh tế quốc tế, đồng thời, mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác.Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, thamgia tích cực vào tiến trình hợp tác quốc tế và khu vực”3 Trong khi thực hiện đadạng hoá, đa phương hoá, hội nhập, chú trọng quan hệ với các nước lớn, vớinước láng giềng, Đảng cũng hết sức quan tâm giữ gìn phát triển các mối quan hệtruyền thống và phong trào không liên kết Phấn đấu cho độc lập, tự do, hạnh
CTQG, Hà Nội, 2010, tr 94.
3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc thời kỳ đổi mới (khoá VI, VII, VIII, IX, X) Nxb
CTQG, Hà Nội, 2010, tr 375.
Trang 6phúc thực sự của mỗi dân tộc là điều kiện cho sự đoàn kết, hợp tác giữa các dântộc trên thế giới.
Bổ sung và phát triển Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội, Đại hội XI của Đảng (2011) phát triển đường lối đối ngoại:
“Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình và hợp tácphát triển; đa phương hóa, đa dang hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhậpquốc tế; là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồngquốc tế; vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩagiàu mạnh… nâng cao vị thế của đất nước; góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh
vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới”1 ĐảngCộng sản Việt Nam luôn luôn đặt nhiệm vụ đoàn kết quốc tế, “có quan hệ hữunghị và hợp tác với các nước trên thế giới”2, kết hợp sức mạnh dân tộc với sứcmạnh thời đại thành một nhiệm vụ chiến lược
Tổng kết 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đại hội XII của Đảng(2016) đề ra phương hướng, nhiệm vụ của công tác đối ngoại: “Thực hiện nhấtquán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đaphương hóa, đa dang hóa quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực hội nhập quốctế; là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.Trên cơ sở vừa hợp tác vừa đấu tranh, hoạt động đối ngoại nhằm phục vụ mụctiêu giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ tối đa các nguồn lực bênngoài để phát triển đất nước, nâng cao đời sông nhân dân; kiên quyết, kiên trìđấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổcủa Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa;nâng cao vị thế, uy tín của đất nước và góp phần vào sự nghiệp hòa bình, độc lậpdân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới”3
Như vậy, mục tiêu và con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội đãđưa cuộc cách mạng của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản Việt Nam hoà nhập trào lưu giải phóng của nhân loại, giải phóng giai cấp,
Trang 7giải phóng dân tộc, giải phóng con người Việt Nam là một bộ phận của cộngđồng các nước và các dân tộc trên thế giới Cuộc đấu tranh của nhân dân ViệtNam vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội gắn liền với cuộc đấu tranh chungcủa nhân dân các nước vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.Đoàn kết quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đó là một tấtyếu khách quan, là vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam Thực tiễnlịch sử cách mạng Việt Nam do Đảng lãnh đạo chứng minh đoàn kết quốc tế, kếthợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại là một nhân tố hết sức cần thiết gópphần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng.
II NHỮNG THÀNH CÔNG TRONG KẾT HỢP SỨC MẠNH DÂN TỘC VÀ SỨC MẠNH THỜI ĐẠI
Sức mạnh dân tộc là tập hợp các yếu tố vật chất và tinh thần, song trước
hết là sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, ý chí kiêncường, anh dũng đấu tranh vì độc lập tự do, ý thức tự lực, tự cường dân tộc
Sức mạnh thời đại là khái niệm chỉ các thành tựu, thắng lợi do con người
sáng tạo ra, đạt được theo quy luật vận động và phát triển của xã hội loài người,theo đó, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội
Điều kiện chủ quan và điều kiện khách quan của mỗi thời kỳ lịch sử đềuhội tụ các yếu tố của sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại Với vai trò là lãnhđạo duy nhất, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhạy bén, sáng tạo, tài tình kết hợpcác yếu tố của sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại làm nên những thắng lợi
Trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930-1945), các yếu tố sứcmạnh dân tộc là: Đảng lãnh đạo nhân dân trải qua ba cao trào cách mạng 1930-
1931, 1936-1939 và 1939-1945; đường lối cách mạng giải phóng dân tộc đượchoàn chỉnh một cách sâu sắc ở Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương(5-1941); tinh thần cách mạng dâng cao trong cả nước thể hiện qua các cuộckhởi nghĩa Bắc Sơn 9-1940, khởi nghĩa Nam Kỳ tháng 11-1940, cuộc nổi dậy ởbinh lính Bắc Trung Kỳ tháng 1-1941 Sức mạnh thời đại đó là: chiến thắng củaLiên Xô và quân Đồng minh đối với chủ nghĩa phát xít Đức ngày 9-5-1945 vàquân phiệt Nhật ngày 14-8-1945 Kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời
Trang 8đại trở thành nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với thắng lợi của Cách mạngtháng Tám năm 1945.
Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954),các yếu tố sức mạnh dân tộc là: Cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dânViệt Nam là cuộc chiến tranh chính nghĩa, bảo vệ nền độc lâp của dân tộc Đảngđược tôi luyện và trưởng thành trong lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập
dân tộc và đề ra đường lối kháng chiến đúng đắn: Toàn dân, toàn diện, trường
kỳ, lâu dài và tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính Mục đích cuộc kháng chiến là đánh thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập dân tộc và thống nhất Tổ quốc, vì dân chủ, tự do, góp phần bảo vệ hòa bình thế giới Quân đội và nhân
dân sẵn sàng chiến đấu, hy sinh để bảo vệ nền độc lâp của dân tộc Sức mạnhthời đại: Hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời, Liên Xô là trụ cột của các lực lượnghòa bình và dân chủ Cách mạng Trung Quốc thành công năm 1949, có lợi chohòa bình và cách mạng thế giới Đảng Cộng sản Pháp, nhân dân Pháp, các lựclượng yêu chuộng hòa bình, tiến bộ trên thế giới ủng hộ cuộc chiến tranh chínhnghĩa của nhân dân Việt Nam Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dânPháp xâm lược 1954 có sự đóng góp to lớn của Liên Xô, Trung Quốc, các nước
xã hội chủ nghĩa, Đảng Cộng sản Pháp, nhân dân Pháp và các lực lượng hòabình, dân chủ Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Một trong những nguyênnhân to… là nhân dân Trung Quốc và nhân dân Liên Xô đã ủng hộ chúng tôinhư anh em”1
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975), các yếu tố sứcmạnh dân tộc: Miền Bắc hoàn toàn được giải phóng và quá độ lên chủ nghĩa xãhội bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, trở thành hậu phương vữngchắc cho cách mạng miền Nam Đảng đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh tíchlũy được nhiều kinh nghiệm, độc lập, tự chủ và sáng tạo trong hoạch định đườnglối cách mạng Nhân dân và quân đội trải qua chiến tranh được rèn luyện vàtrưởng thành, sẵn sàng chiến đấu giành độc lập tự do hoàn toàn và thống nhấtđất nước Thế và lực của cách mạng Việt Nam đã lớn mạnh, vững chắc hơn rất
Trang 9nhiều so với thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp Sức mạnh thời đại trong giaiđoạn này là: Thế tiến công mạnh mẽ của cách mạng trên thế giới; Liên Xô,Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa tiếp tục sự ủng hộ, giúp đỡ về tinhthần và vật chất, đào tạo cán bộ cho Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống đếquốc Mỹ và xây dựng đất nước; cuộc chiến tranh chính nghĩa của Việt Namgiành được sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tiến bộ, yêu chuộng hòa bình trênthế giới, trong đó có nhân dân Mỹ Năm 1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ kếtthúc thắng lợi, đó là thắng lợi của sự kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thờiđại Nghị quyết Đại hội IV của Đảng khẳng định: “Thắng lợi của chúng ta cũngchính là thắng lợi của lực lượng xã hội chủ nghĩa, độc lập dân tộc , dân chủ vàhòa bình trên toàn thế giới”
Đến cuối thập kỷ 70 của thế kỷ XX, các nước xã hội chủ nghĩa rơi vào trìtrệ và khủng hoảng kinh tế- xã hội Sau đó, các nước đã tiến hành cải cách, cải
tổ Cải cách, cải tổ đã trở thành xu thế của thời đại đối với các nước xã hội chủnghĩa Trong bối cảnh quốc tế đó và tình hình đất nước rơi vào khủng hoảngkinh tế - xã hội từ năm 1979; năm 1986, Đảng đề ra đường lối đổi mới đúngđắn, phù hợp với thực tiễn đất nước, thật sự có ý nghĩa bước ngoặt, tiêu biểu cho
tư duy độc lập, sáng tạo của Đảng Đề ra và thực hiện đổi mới, Đảng nghiêncứu, tham khảo kinh nghiệm cải tổ, cải cách của Liên Xô, Trung Quốc và một sốnước khác, nhưng Đảng không rập khuôn, máy móc Kết quả đã đạt được
“Thắng lợi bước đầu trong sự nghiệp đổi mới và từng bước đưa đất nước quá độlên chủ nghĩa xã hội ”
Như vậy, trong thế kỷ XX, cách mạng Việt Nam đã đạt được ba thắng lợi
vĩ đại Đó là: Thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám, thành lập Nhà nước ViệtNam Dân chủ cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội Thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống chủ nghĩa thực dân cũ vàmới, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, thực hiện thống nhất Tổ quốc, đưa
cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh củanhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Thắnglợi bước đầu trong sự nghiệp đổi mới và từng bước đưa đất nước quá độ lên chủ
Trang 10nghĩa xã hội Đạt được những thắng lợi vĩ đại đó là trong quá trình lãnh đạo kếthợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, Đảng đã thực hiện thành công cácnội dung, nguyên tắc cơ bản sau:
2.1 Kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế
Từ khi thành lập đến nay, Đảng luôn kết hợp và thường xuyên chăm logiáo dục chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế của giai cấp côngnhân cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Các thế hệ người Việt Nam đã tiếp tục
đi theo con đường mà lãnh tụ Hồ Chí Minh đã trải qua, từ chủ nghĩa yêu nướcchân chính tiến lên giác ngộ giai cấp và đoàn kết quốc tế
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Tinh thần yêu nước chân chính khácvới tinh thần “vị quốc” của bọn đế quốc phản động Nó là một bộ phận của tinhthần quốc tế”1 Đảng nhận thức rằng, không có tinh thần yêu nước chân chính thìkhông thể có lập trường quốc tế đúng đắn Trái lại, không có lập trường quốc tếđúng đắn thì không thể có được đường lối giải phóng dân tộc đúng đắn Đó làhai mặt thống nhất của đường lối cách mạng Đảng luôn tìm thấy sự thống nhất
đó, do đó, cách mạng nước ta có một sức mạnh to lớn, vượt qua mọi trở lực,chiến thắng kẻ thù
Mục tiêu của đoàn kết quốc tế là tập hợp lực lượng bên ngoài và tranh thủ
sự ủng hộ, giúp đỡ quốc tế cao nhất đối với cuộc đấu tranh cách mạng của nhândân ta, đồng thời, hạn chế đến mức thấp nhất, đẩy lùi và làm thất bại những âmmưu và hành động của các thế lực chống lại cách mạng nước ta Đó là vì lợi íchchân chính của dân tộc Việt Nam Song đoàn kết quốc tế còn có mục tiêu ủng hộlợi ích chân chính của các dân tộc khác, đoàn kết với cuộc đấu tranh chính nghĩacủa nhân dân các nước, phù hợp với điều kiện và khả năng thực tế của đất nước
và nhân dân ta Mục tiêu đoàn kết quốc tế đòi hỏi phải giải quyết đúng đắn mốiquan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc và nghĩa vụ quốc tế, kết hợp nhuần nhuyễn chủnghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân nhưChủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng luôn luôn nhắc nhở Giải quyết đúng đắn mốiquan hệ giữa vấn đề giai cấp với vấn đề dân tộc trong hoạt động đối ngoại
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, H 2011, tr 39.
Trang 11Thực hiện chủ trương đoàn kết toàn dân làm cách mạng dưới sự lãnh đạocủa giai cấp công nhân thông qua Đảng tiền phong, Đảng đã tăng cường khôngngừng mặt trận dân tộc thống nhất, bảo đảm được những lợi ích cao nhất củadân tộc Việt Nam trong từng giai đoạn cách mạng Đồng thời, Đảng và Nhànước Việt Nam tôn trọng lợi ích chính đáng của các dân tộc khác, của giai cấpcông nhân, nhân dân lao động các nước khác Nếu như sự thống nhất lợi ích giaicấp, lợi ích dân tộc là cơ sở của mặt trận dân tộc thống nhất thì sự thống nhất lợiích chân chính của dân tộc Việt Nam với lợi ích chân chính của các dân tộc vànhân dân toàn thế giới là cơ sở của mặt trận đoàn kết quốc tế Lợi ích chung vàchân chính của các dân tộc được Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng tuyên bố
trong Tuyên ngôn độc lập ngày 2-9-1945: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều
sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền
tự do”1
Trong quan hệ đối ngoại, Đảng kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiệncủa chủ nghĩa dân tộc nước lớn, chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, chủ nghĩa vị kỷ;không vì lợi ích của dân tộc mình mà làm hại đến lợi ích riêng của các dân tộckhác Chống chủ nghĩa dân tộc cực đoan, tư tưởng dân tộc lớn, kỳ thị dân tộc làđiều kiện quan trọng để quán triệt chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn đề giai cấp vàdân tộc, vấn đề dân tộc và quốc tế Đó cũng là điều kiện quan trọng để giữ vững,tăng cường đoàn kết, hợp tác giữa các nước trên thế giới, các nước trong khuvực cũng như ba nước Việt Nam- Lào- Campuchia
Kết hợp nhiệm vụ dân tộc với nghĩa vụ quốc tế, chủ nghĩa yêu nước chânchính với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, Đảng chủ trương đoàn kếtvới các nước xã hội chủ nghĩa, các đảng cộng sản và công nhân, các phong tràogiải phóng dân tộc và độc lập dân tộc, các quốc gia và lực lượng hoà bình tiến
bộ khác, vì những mục tiêu chung: hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ