ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO KẾT HỢP MỤC TIÊU ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

MỤC LỤC BÀI 5 ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO KẾT HỢP MỤC TIÊU ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Số tiết giảng 5 tiết A MỤC TIÊU BÀI GIẢNG Về kiến thức Giúp học viên nhận thức đầy đủ, toàn diện và.

BÀI 5 ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO KẾT HỢP MỤC TIÊU

ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Số tiết giảng: 5 tiết

A MỤC TIÊU BÀI GIẢNG

* Về kiến thức: Giúp học viên nhận thức đầy đủ, toàn diện và sâu sắc

những nội dung cơ bản về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việckết hợp mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội trong tiến trình lịch sửcách mạng Việt Nam và trong thời đại hiện nay; nhận thức được sự gắn kết giữađộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là vấn đề có tính chiến lược của cách mạngViệt Nam

* Về tư tưởng: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trở thành

quan điểm chỉ đạo mọi hoạt động của cán bộ, đảng viên, nhất là đội ngũ cán bộlãnh đạo, quản lý Góp phần nâng cao lập trường tư tưởng của cán bộ, đảng viênđối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; tăngcường niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường cách mạng Việt Nam

do Đảng lãnh đạo

* Về kỹ năng: Nâng cao năng lực vận dụng những kiến thức về độc lập

dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong thực tiễn công tác, nhất là trong đấutranh chống âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch

B NỘI DUNG BÀI GIẢNG

Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nội dung chủ đạo, xuyênsuốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh, là quan điểm nhất quán của Đảng, là vấn đề

có tính chiến lược của cách mạng Việt Nam Trong quá trình lãnh đạo cáchmạng Việt Nam từ năm 1930 đến nay, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội đã được thực hiện với nội dung, hình thức, bước đi phù hợp với đặcđiểm mỗi thời kỳ cách mạng, là yếu tố quan trọng khơi dậy và phát huy sứcmạnh của dân tộc và thời đại, có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi to lớn của dântộc Việt Nam

I ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LÀ LÝ TƯỞNG, MỤC TIÊU, LÀ NGUỒN GỐC SỨC MẠNH CỦA CÁCH MẠNG, CỦA ĐẢNG VÀ CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM

1.1 Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

1.1.1 Một số khái niệm

Độc lập dân tộc theo nghĩa chung nhất là quyền tự chủ, tự quyết của

dân tộc - quốc gia đối với đối với vận mệnh của dân tộc mình, đối với việc tổchức các hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… trong phạm vi khônggian lãnh thổ của mình; chủ động thực hiện đường lối, chính sách đối ngoạicủa quốc gia, không chịu sự can thiệp, chi phối mang tính áp đặt từ bên ngoài.Đối với mỗi quốc gia dân tộc, độc lập có nghĩa là độc lập thực sự về chính trị,kinh tế, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, giữ vững chủ quyền vàtoàn vẹn lãnh thổ

Độc lập dân tộc của một dân tộc - quốc gia hàm chứa cả quyền bình đẳnggiữa các dân tộc – quốc gia trên thế giới (điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõtrong Tuyên ngôn Độc lập) Độc lập dân tộc phải bảo đảm chủ quyền, bình đẳngcủa quốc gia dân tộc trong các mối quan hệ quốc tế, được pháp lý quốc tế thừanhận và được khẳng định trên thực tế

Độc lập dân tộc là một phạm trù lịch sử, với các giá trị được định hìnhtrong quá trình phát triển của lịch sử, gắn liền với cuộc đấu tranh của các quốcgia dân tộc Mỗi chế độ chính trị, mỗi thời đại, mỗi quốc gia dân tộc và mỗi giaicấp có quan niệm khác nhau về độc lập dân tộc Trong tiến trình phát triển củaphong trào giải phóng dân tộc thời kỳ hiện đại đã định hình các giá trị của độclập dân tộc theo các quyền dân tộc cơ bản: độc lập, chủ quyền, thống nhất vàtoàn vẹn lãnh thổ

Trong thời đại hiện nay, khi mà toàn cầu hóa là một xu thế tất yếu, thìkhái niệm “độc lập” hoàn toàn không có nghĩa là sự biệt lập, đóng kín một cáchtuyệt đối của một quốc gia nào đó Tự tách biệt mình khỏi khu vực và thế giớithì quốc gia dân tộc không những không có cơ hội phát triển mà sẽ bị cô lậptrước toàn thế giới đầy những biến động phức tạp và các thách thức toàn cầu.Độc lập, chủ quyền, lợi ích của mỗi quốc gia phải thống nhất với mục tiêu đấutranh chung của thời đại, của tất cả các dân tộc trên thế giới vì hòa bình, độc lậpdân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; mỗi quốc gia phải đồng hành, chia sẻ cùng

Gắn với hoàn cảnh lịch sử Việt Nam luôn bị các thế lực thực dân, đế quốc

âm mưu chia cắt lãnh thổ, thực hiện “chia để trị”, thì độc lập dân tộc luôn đi liềnvới thống nhất đất nước, toàn vẹn lãnh thổ, lãnh hải; độc lập của dân tộc – quốcgia gắn liền với bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng phát triển của các dântộc - chủng tộc

Chủ nghĩa xã hội thường được hiểu với 3 phạm trù chủ yếu: là một học

thuyết, là một phong trào, là một chế độ xã hội

Trước hết, chủ nghĩa xã hội là một học thuyết khoa học và cách mạng.Chủ nghĩa Mác đã chỉ ra cơ sở khoa học, quy luật khách quan của sự phát triển

xã hội để đi tới chủ nghĩa xã hội – một chế độ xã hội xây dựng trên cơ sở giảiphóng triệt để giai cấp cần lao, giải phóng triệt để xã hội và con người1

Từ cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga (1917), chủ nghĩa xã hội trở thànhmột phong trào cách mạng rộng lớn, diễn ra rộng khắp trên thế giới Phong tràocách mạng xã hội chủ nghĩa trên thực tế đã đồng hành, gắn bó chặt chẽ vớiphong trào giải phóng dân tộc và cuộc đấu tranh của các quốc gia nhằm bảo vệ,củng cố nền độc lập dân tộc, chống mọi hình thức can thiệp, áp đặt bất công từbên ngoài của các thế lực đế quốc, thực dân

Bản chất của chủ nghĩa xã hội là một xã hội có nền kinh tế phát triển caodựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; đờisống của nhân dân ngày càng được cải thiện cả về vật chất và tinh thần, giàu có,

ấm no, hạnh phúc; về phương diện chính trị là quyền lực thuộc về nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; về phương diện xã hội là xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; về phương diện văn hóa là giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc và tiếp thu các giá trị văn hóa tiến bộ, phù hợp của nhân loại; về

phương diện quốc tế là quan hệ hợp tác, hữu nghị, đấu tranh vì hòa bình, công

bằng, tiến bộ xã hội, cùng chia sẻ với cộng đồng thế giới các thách thức mangtính toàn cầu

1 PGS,TS Nguyễn Phú Trọng (chủ biên): Về định hướng xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

ở Việt Nam, Nxb CTQG, HN, 2001, tr.13.

Theo cách biểu đạt giản dị, dễ hiểu nhưng hàm xúc của Chủ tịch Hồ ChíMinh, chủ nghĩa xã hội là “Xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng, tinhthần ngày càng tốt”2.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: chủ nghĩa xã hội có thể thực hiện thànhcông, thậm chí có mặt những thuận lợi khi xây dựng ở một nước thuộc địaphương Đông Người cho rằng chính sự tàn bạo của chủ nghĩa thực dân, đế quốc

đã giúp cho nhân dân các dân tộc bị áp bức hiểu rõ hơn về bản chất của nó,không ảo tưởng vào chủ nghĩa đế quốc; càng khát khao độc lập, tự do, càngmong muốn về một xã hội không có áp bức, bóc lột “Sự tàn bạo của chủ nghĩa

tư bản đã chuẩn bị đất rồi: chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạtgiống của công cuộc giải phóng nữa thôi”2 Ngay từ đầu, chủ nghĩa xã hội cósức hấp dẫn lớn đối với các dân tộc thuộc địa Đây là tiền đề tư tưởng rất quantrọng cho mục tiêu và sự nghiệp giải phóng dân tộc, tiến lên xây dựng chủ nghĩa

xã hội Thực tế đã chứng tỏ nhận định chính xác của Hồ Chí Minh với sự xuấthiện và lớn mạnh của những quốc gia xã hội chủ nghĩa vốn là thuộc địa hoặcphụ thuộc vào thực dân, đế quốc, cũng như sức sống bền vững của chủ nghĩa xãhội ở một số nước châu Á, châu Mỹ La tinh, kể cả khi chủ nghĩa xã hội hiệnthực sụp đổ ở Đông Âu và Liên Xô

1.1.2 Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

C.Mác, Ph.Ăngghen, VI.Lênin xây dựng học thuyết về chủ nghĩa xã hội

và chính các ông đã đề cao vấn đề dân tộc, ủng hộ các dân tộc bị áp bức giànhđộc lập dân tộc, hướng tới xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp Các ông xác địnhbản thân giai cấp vô sản phải đại biểu cho phong trào dân tộc và tự mình trởthành dân tộc Lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin đã kết hợp 3 cuộc cách mạngtrong một chỉnh thể: giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng conngười Nhờ đó mà sức mạnh dân tộc được nhân lên gấp bội Học thuyết về chủnghĩa xã hội đề cao các giá trị dân tộc, phát huy các giá trị độc lập dân tộc, thựchiện bình đẳng dân tộc trong một thế giới đại đồng Đây là lần đầu tiên tronglịch sử nhân loại xuất hiện một học thuyết khoa học và cách mạng, với mục đích

2Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, HN, 2011, tập 1, tr.XI-XII.

giải quyết toàn diện và triệt để các vấn đề về dân tộc, độc lập dân tộc, bình đẳngdân tộc.

Thực tế lịch sử đã minh chứng: khác với các chế độ xã hội trước đó luôntồn tại, thậm chí là nguyên nhân đưa đến thống trị, áp bức, nô dịch giữa các dântộc, chủ nghĩa xã hội, ngay từ khi ra đời, với tư cách là một chế độ xã hội, đã lậptức ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, là chỗ dựa vững chắc cho phong tràogiải phóng dân tộc Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu tốt đẹp, là phương hướng tiếnlên của sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc Phong trào giải phóng dân tộc

và phong trào cách mạng xã hội chủ nghĩa luôn gắn bó chặt chẽ, truyền thêmsức mạnh cho nhau để đạt những thành quả to lớn trong lịch sử và hiện tại

Những giá trị của mỗi cá nhân, cộng đồng, quốc gia và nhân loại có mốiquan hệ biện chứng với nhau Theo Hồ Chí Minh, nếu nước được độc lập màdân vẫn không được hưởng tự do hạnh phúc thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa gì.Giành được độc lập dân tộc, nhất định phải đưa dân tộc đi lên chủ nghĩa xã hội, bởinhững giá trị đích thực của độc lập dân tộc chỉ có thể đạt được trong chủ nghĩa xãhội Độc lập dân tộc là tiền đề chính trị tiên quyết để xây dựng chủ nghĩa xã hội.Chủ nghĩa xã hội càng được xây dựng vững mạnh thì độc lập dân tộc, với nhữnggiá trị đích thực của nó, càng được củng cố, bảo vệ vững chắc

Như vậy, những giá trị của độc lập dân tộc và của chủ nghĩa xã hội luônhàm chứa trong nhau Độc lập dân tộc và hạnh phúc cho nhân dân chính là bảnchất của chủ nghĩa xã hội Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội chính là hệ giá trị độclập, tự do, hạnh phúc thông qua giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp, thựchiện các mục tiêu (đồng thời là thước đo) của chủ nghĩa xã hội là phát triển conngười và xã hội, cá nhân và cộng đồng

1.1.3 Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn khách quan của lịch sử Việt Nam

Các phong trào yêu nước ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XXtheo lập trường phong kiến hay dân chủ tư sản, tiểu tư sản đều có mục tiêugiành độc lập cho dân tộc nhưng lại sai lầm trong xác định đường lối, conđường phát triển và phương pháp đấu tranh, qua khảo nghiệm của lịch sử đều

lần lượt thất bại Chỉ có xu hướng yêu nước theo lập trường của giai cấp vôsản, gắn giải phóng dân tộc với chủ nghĩa xã hội được khẳng định cả vềphương diện khoa học và thực tiễn, được phong trào công nhân và phong tràoyêu nước Việt Nam chấp nhận và thực hiện Chính thực tiễn lịch sử đã kháchquan lựa chọn con đường cách mạng vô sản là con đường cứu nước, giải phóngdân tộc Sự phát triển theo quỹ đạo cách mạng vô sản đã đưa sự nghiệp giảiphóng dân tộc Việt Nam đi đến thành công, nhân dân đã giành lại và củng cốvững chắc nền độc lập dân tộc, là cơ sở vững chắc để phát triển đất nước theocon đường xã hội chủ nghĩa

Khi đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc khảo nghiệm thực tiễn tạinhiều nước tư bản chủ nghĩa, nghiên cứu về cách mạng tư sản; song Ngườikhông lựa chọn con đường cách mạng tư sản vì cho rằng con đường đó khôngmang lại quyền lợi thực sự cho quần chúng lao động và không mở đường chođộc lập của các dân tộc thuộc địa Khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Nguyễn

Ái Quốc đã tìm thấy ở lý luận cách mạng đó con đường cứu nước đúng đắn: gắnliền giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội và giải phóngcon người, tức là phải đi tới chủ nghĩa xã hội Sự gặp gỡ giữa Nguyễn Ái Quốcvới chủ nghĩa Mác – Lênin là sự gặp gỡ tất yếu giữa chủ nghĩa yêu nước với hệ

tư tưởng khoa học và cách mạng của thời đại Nguyễn Ái Quốc đã truyền bá chủnghĩa Mác - Lênin, gieo hạt giống chủ nghĩa xã hội vào phong trào công nhân vàphong trào yêu nước Việt Nam Từ nghiên cứu lý luận và khảo nghiệm thực tiễncủa các nước, Nguyễn Ái Quốc khẳng định chủ nghĩa xã hội hoàn toàn có thểthực hiện được ở châu Á nói chung và Đông Dương nói riêng, trong đó có ViệtNam Con đường cách mạng Việt Nam gần một thế kỷ qua đã chứng minh tínhđúng đắn của nhận định trên

Mùa xuân năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời Đảng Cộng sảnViệt Nam là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phongtrào công nhân và phong trào yêu nước của dân tộc Việt Nam Từ đây, dân tộcViệt Nam do Đảng Cộng sản lãnh đạo đã tìm thấy con đường cách mạng đúng đắn

để tự giải phóng mình, xóa bỏ ách nô lệ, tiến tới độc lập tự do; sự nghiệp giải phóng

dân tộc gắn liền với sự nghiệp giải phóng những người lao động bị bóc lột, áp bức,giải phóng toàn xã hội; cuộc đấu tranh giải phóng của nhân dân Việt Nam gắn liềnvới cuộc đấu tranh giải phóng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động thế giới.Nhờ được dẫn dắt bởi lý tưởng, mục tiêu của giai cấp công nhân, phong trào yêunước và đấu tranh cứu nước của dân tộc Việt Nam đã chấm dứt thời kỳ khủng hoảng

về đường lối cứu nước, đã nhìn thấy triển vọng lịch sử, đã đi trên con đường lớn củalịch sử: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Cương lĩnh chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam (2-1930) nêu rõ mụctiêu đấu tranh của cách mạng và dân tộc Việt Nam là làm cho nước Nam hoàntoàn độc lập để đi tới xã hội cộng sản Lần đầu tiên, ở Việt Nam có một đảngchính trị đề ra cương lĩnh cách mạng và khoa học, bao quát được nhiệm vụ đấutranh giải phóng dân tộc với những giá trị đích thực của độc lập dân tộc vàphương hướng tiến lên của dân tộc, giải quyết được cả yêu cầu phát triển củadân tộc và của xã hội Việt Nam Bởi vậy, ngay khi ra đời, Đảng Cộng sản ViệtNam lập tức tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dân, nắm vững ngọn cờlãnh đạo cách mạng, đưa cách mạng Việt Nam liên tiếp giành thắng lợi trongđấu tranh giải phóng và xây dựng đất nước

1.1.4 Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nguồn gốc sức mạnh của cách mạng Việt Nam

Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội không chỉ là lý tưởng, mục tiêu màcòn trở thành động lực mạnh mẽ của cách mạng Việt Nam Khát vọng độc lậpcho dân tộc, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân có ý nghĩa to lớn trong việc tậphợp, đoàn kết mọi giai cấp, tầng lớp và thành phần trong dân tộc, tạo nên lựclượng cách mạng rộng lớn và sức mạnh to lớn Mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, yêu chế độ xã hội tốt đẹpcủa mọi người Việt Nam Gắn với mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, tinh thầnđộc lập, tự chủ, tự tôn dân tộc luôn được Đảng Cộng sản Việt Nam phát huy vớiquy mô và chất lượng mới

Vượt qua những hạn chế của lập trường phong kiến, lập trường tư sản,chủ nghĩa xã hội đã đưa đến những nội dung mới và triệt để trong việc giải

quyết vấn đề độc lập dân tộc Đó là: Độc lập dân tộc trên cơ sở độc lập thực sự

về kinh tế, chính trị, văn hóa, ngoại giao; độc lập dân tộc phải bảo đảm xóa bỏtình trạng áp bức, bóc lột và nô dịch của dân tộc này với dân tộc khác cả về kinh

tế, chính trị và tinh thần; quan hệ giữa các nước dựa trên nguyên tắc bình đẳng,cùng có lợi, tôn trọng chủ quyền dân tộc, cùng đóng góp vào lợi ích chung củacác dân tộc, vì hòa bình thế giới, vì sự tiến bộ của loài người Những giá trị đó chỉ

có thể đạt được ở chủ nghĩa xã hội Chỉ với chủ nghĩa xã hội, độc lập dân tộc mới

đạt được chân giá trị của nó, đưa dân tộc tới sự phồn vinh về kinh tế, phong phú

về tinh thần, dân chủ được bảo đảm Chỉ với chủ nghĩa xã hội, dân tộc mới phát

huy cao độ sức mạnh của mình, trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng, trong xâydựng đất nước, nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, củng cố vững chắc độc lậpdân tộc Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là yếu tố quan trọng khơi dậy sứcmạnh của dân tộc, có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi to lớn của dân tộc ta

Những giá trị tốt đẹp của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là tư tưởngchỉ đạo toàn bộ tiến trình đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước củanhân dân Việt Nam Không phải ngẫu nhiên mà ngay đầu thập niên 20 của thế

kỷ XX, nhân dân ta đã từ chối lập trường cứu nước theo hệ tư tưởng tư sản, với

xu hướng đưa đất nước đi theo con đường tư bản chủ nghĩa - con đường khôngđem lại độc lập thực sự cho Tổ quốc, cuộc sống ấm no, tự do cho người dân laođộng Gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, Đảng đã huy động được lựclượng to lớn nhất trong dân tộc là các giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động trongcuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc Giành được độc lập dân tộc mà không tiếp tụcđịnh hướng xã hội chủ nghĩa là phản bội lại các lớp người đã chiến đấu hy sinh

vì lý tưởng này ngay từ trong quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc, đồngthời độc lập dân tộc cũng không được bảo đảm vững chắc

II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

2.1 Kết hợp Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930 - 1945)

Ở thời kỳ này, độc lập dân tộc là nhiệm vụ trọng tâm trước hết, đấu tranhgiành độc lập dân tộc là nội dung chủ đạo, được tiến hành theo lập trường của giai

cấp vô sản; mục tiêu chủ nghĩa xã hội chưa đặt ra trực tiếp mà là phương hướngtiến lên và để thực hiện mục tiêu đó, trước hết phải tiến hành đấu tranh giành độc lậpdân tộc Đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hộitrong thời kỳ này thể hiện ở hai nội dung chủ yếu:

2.1.1 Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước tiên phải giành được độc lập dân tộc; độc lập dân tộc là điều kiện để tiến lên chủ nghĩa xã hội

Chánh cương vắn tắt của Đảng được thông qua tại Hội nghị thành lập

Đảng xác định rõ con đường tiến lên của cách mạng Việt Nam là “làm tư sảndân quyền c.m và thổ địa c.m để đi tới xã hội cộng sản”1 Nhiệm vụ của cáchmạng đã hàm chứa các nội dung của độc lập dân tộc và phương hướng tiến lên

chủ nghĩa xã hội Luận cương chánh trị được thông qua tại Hội nghị lần thứ nhất

Ban Chấp hành Trung ương Đảng (10-1930) chỉ ra các bước tiến triển của cáchmạng Việt Nam là: Trong lúc đầu sẽ là cuộc cách mạng tư sản dân quyền; tiếp

đó sẽ tranh đấu tiến thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa

Trong những năm đầu sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, nhữngngười cộng sản Việt Nam có sự nhất trí cao về đường lối độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xã hội, song lại không nhất trí về sự chỉ đạo chiến lược đặtnhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và nhiệm vụ cách mạng ruộng đất sẽđược thực hiện từng bước Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sảnĐông Dương nhận thức rằng để bảo đảm thắng lợi của cách mạng phải đặtnhiệm vụ giành độc lập dân tộc lên hàng đầu, nhiệm vụ đấu tranh giai cấp rải ralàm từng bước thích hợp ở từng giai đoạn, tùy thuộc vào tiến trình giải phóngdân tộc Giải phóng dân tộc được xác định là nhiệm vụ hàng đầu trong cáchmạng dân tộc dân chủ Bởi lẽ:

Thứ nhất, chưa giành độc lập dân tộc thì chưa có điều kiện giải quyết đầy

đủ các vấn đề khác như quyền lực chính trị thuộc về nhân dân, Đảng Cộng sản trởthành đảng cầm quyền, giải quyết vấn đề ruộng đất, cải thiện đời sống nhân dân,nâng cao dân trí, v.v… Do vậy, chưa giành được độc lập dân tộc thì chẳng những

“dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu”, mà quyền lợi của giai cấp “đến vạn nămcũng không đòi lại được”, chưa thể có điều kiện tiến lên chủ nghĩa xã hội

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb CTQG, HN, 1998, tập 2, tr.2,3.

Thứ hai, chủ nghĩa yêu nước là một động lực to lớn của đông đảo các giai

tầng trong xã hội, cần được triệt để phát huy trong đấu tranh giải phóng dân tộc

Đề cao trước hết nhiệm vụ giải phóng dân tộc, Đảng sẽ tập hợp không chỉ giaicấp công nhân, giai cấp nông dân mà các tầng lớp trên, kể cả trung tiểu địa chủ

và tư sản dân tộc làm lực lượng cách mạng; đồng thời, trong tiến trình cáchmạng dân tộc dân chủ từng bước cải biến họ, làm cơ sở tiếp bước lên chủ nghĩa

xã hội

Thứ ba, trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, nông dân được hưởng

nhiều quyền lợi to lớn: đánh đuổi thực dân, trở thành người dân của quốc giađộc lập tự do, đồng thời đập bỏ một chỗ dựa quan trọng của giai cấp địa chủphong kiến, xoá các thứ thuế vô lý, được chia công điền và nhiều quyền lợi kinh

tế, chính trị khác Chưa cải cách ruộng đất, chỉ đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng đấtcủa đế quốc và bọn phản quốc chia cho nông dân nghèo, giảm tô, giảm tức cũng

đủ lôi cuốn đông đảo nông dân tham gia cách mạng

Đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu chính là quan điểm đúngđắn, sáng tạo, là yếu tố xuyên suốt và có ý nghĩa quyết định tới thắng lợi củacách mạng nước ta trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền và đấu tranh giảiphóng dân tộc nói chung

2.1.2 Cách mạng xã hội chủ nghĩa tuy là phương hướng tiến lên nhưng lại có ảnh hưởng quyết định đến tính chất triệt để và tạo ra sức mạnh hùng hậu của cách mạng giải phóng dân tộc

Tính triệt để và sức mạnh của cách mạng giải phóng dân tộc bắt nguồn từmục tiêu của cách mạng là giải phóng dân tộc kết hợp với từng bước giải phónggiai cấp, tạo tiền đề tiến lên chủ nghĩa xã hội Tư tưởng đó vừa động viên đượctầng lớp trên, vừa động viên được các tầng lớp nhân dân lao động trong cả nướctham gia cuộc chiến đấu giành độc lập dân tộc

Trước khi Đảng Cộng sản ra đời, các cuộc khởi nghĩa, phong trào cáchmạng, đảng phái chính trị ở Việt Nam chưa xác định rõ hoặc xác định khôngphù hợp mục tiêu của độc lập dân tộc Đảng Cộng sản Việt Nam ngay từ khi rađời đã xác định rõ mục tiêu của độc lập dân tộc là chủ nghĩa xã hội Hướng tới

mục tiêu xã hội chủ nghĩa, cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đã được đặt trongquỹ đạo cách mạng vô sản, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản,phương pháp cách mạng bạo lực và quyết định đến việc sắp xếp lực lượng cáchmạng: xây dựng và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất dựa trên cơ sở liênminh công - nông - trí, do Đảng Cộng sản lãnh đạo Sự đúng đắn của đường lối cáchmạng giải phóng dân tộc được xây dựng trên nền tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác –Lênin, với sự vận dụng sáng tạo của Hồ Chí Minh và của Đảng, đóng vai trò quantrọng quyết định bảo đảm thành công của cách mạng giải phóng dân tộc

2.2 Kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, bước đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội (1945-1975)

2.2.1 Thời kỳ vừa kháng chiến vừa kiến quốc (1945-1954)

Sau khi giành được chính quyền cách mạng trong cả nước, trong hoàncảnh thù trong, giặc ngoài, mâu thuẫn dân tộc vẫn còn tồn tại gay gắt, Đảng xácđịnh nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam là bảo vệ độc lập dân tộc,với tinh thần “Tổ quốc trên hết”, “Dân tộc trên hết” Đối với nhiệm vụ giảiphóng giai cấp, cải cách ruộng đất, Đảng chủ trương tiếp tục tiến hành từngbước, sát với tiến trình thực hiện nhiệm vụ chống đế quốc và phục vụ nhiệm vụchống đế quốc Đảng đã lãnh đạo nhân dân nhanh chóng xây dựng và củng cốchính quyền cách mạng, chống “giặc đói”, “giặc dốt”, không ngừng nâng caonội lực cách mạng, là cơ sở vững chắc cho cuộc đấu tranh chống thù trong, giặcngoài, bảo vệ chế độ, bảo vệ nền độc lập non trẻ, chuẩn bị kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Đảng đề ra chủtrương vừa kháng chiến vừa xây dựng chế độ dân chủ mới - chế độ nhân dânlàm chủ Báo cáo chính trị trình bày tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II

của Đảng (2-1951) nêu rõ: “Về mục đích trước mắt, Đảng Lao động Việt Nam

đoàn kết và lãnh đạo toàn dân kháng chiến cho đến thắng lợi hoàn toàn; tranhlại thống nhất và độc lập hoàn toàn; lãnh đạo toàn dân thực hiện dân chủ mới,xây dựng điều kiện để tiến lên chủ nghĩa xã hội”1 Nhiệm vụ xoá bỏ quan hệsản xuất phong kiến chỉ được đặt ra với yêu cầu thu hẹp bóc lột của giai cấp

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb CTQG, HN, 2001, tập 12 (năm 1951), tr.37.

địa chủ, từng bước thực hành chính sách ruộng đất Cuộc vận động địa chủhiến điền, giải tán phe giáp, chia lại công điền công thổ, xóa thuế đinh, giảmthuế điền, đã mang lại một số ruộng đất và quyền lợi cho nông dân Khi cuộckháng chiến sắp kết thúc, do nhu cầu bồi dưỡng sức dân, đặc biệt là nông dân,Đảng tiến hành cải cách ruộng đất Tư tưởng chỉ đạo của Đảng là làm sao cảicách ruộng đất vừa củng cố khối liên minh công nông vừa giữ vững, củng cốMặt trận dân tộc thống nhất Sau Cách mạng Tháng Tám và trong kháng chiếnchống Pháp, 71,7% ruộng đất đã được chia cho nông dân

Ngay trong tiến trình kháng chiến, nhiều tiền đề của chủ nghĩa xã hộiđược tạo dựng: Công cuộc xây dựng chính quyền mới, chính quyền của dân, dodân, vì dân đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng Những yếu tố cơ bản củanền dân chủ xã hội chủ nghĩa đã được xác lập Mọi công dân được tự do pháttriển sản xuất kinh doanh theo tinh thần của Chủ tịch Hồ Chí Minh là người giàuthì giàu thêm, người khá trở nên giàu, người nghèo trở nên khá Đảng xây dựngmột số xí nghiệp, doanh nghiệp quốc doanh Tuy còn nhỏ, song thành phần kinh

tế này đã góp phần bình ổn vật giá Lĩnh vực văn hóa đạt nhiều thành tựu nổibật Xoá nạn mù chữ trở thành phong trào quần chúng rộng lớn và có ý nghĩa lâudài Trong kháng chiến, nhân dân chịu đựng mọi gian khổ nhưng vẫn sống lạcquan, tin tưởng ở Đảng, ở kháng chiến nhất định thắng lợi, đời sống tinh thầnphát triển tốt đẹp Đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vàosức mình là chính đã thực sự đi vào cuộc sống và trở thành nguyên nhân củamọi thắng lợi Khối đại đoàn kết toàn dân kháng chiến chống thực dân Phápxâm lược ngày càng rộng lớn và vững chắc, vừa dựa trên nền tảng phát huylòng yêu nước của toàn dân, vừa dựa trên những thành tựu ban đầu của chế độmới Chế độ mới không chỉ là lực lượng tinh thần mà còn là lực lượng vật chất

to lớn, bảo đảm kháng chiến lâu dài, càng đánh càng thắng, cuối cùng đánh bạicuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp Chế độ dân chủ mới là thànhquả quan trọng của cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, là mộtđộng lực đưa cuộc kháng chiến đến thành công, đồng thời là tiền đề trực tiếpcho chủ nghĩa xã hội ở thời kỳ tiếp theo